
局米旁大师教言集MP172正量宝藏疏.最胜之剑
11-8-1a
正量宝藏疏.最胜之剑
名义
༄༅། །ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་མཆན་གྱིས་འགྲེལ་པ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རུ་མཚོན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
11-8-1b
༄༅༅། །ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཡེ། དགག་སྒྲུབ་རིགས་པའི་གསང་ལམ་གཅིག་པུའི་ཚུལ། །མཁྱེན་པའི་རལ་གྲི་གཅིག་གིས་ཆོས་ཀུན་གྱི། །ཐེ་ཚོམ་དྲྭ་བ་ཅིག་ཆར་གཅོད་མཛད་པ། །འཇིགས་བྲལ་ས་སྐྱའི་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག །འདིར་སྡེ་བདུན་མདོ་དང་བཅས་པའི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་འདི་ཉིད་འཆད་པ་ལ་མཚན་གྱི་དོན། གཞུང་གི་དོན། མཇུག་གི་དོན་གསུམ། དང་པོ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་མཱ་ཎ་ཡུ་ག་ཏ་ནི་དྷི། བོད་སྐད་དུ། གཞུང་ཚད༷་མ༷་སྡེ་བདུན་མདོ་དང་བཅས་པའི་རིག༷ས་པའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མ་ལུས་པ་འདུས་པའི༷་གཏེར༷།
正文
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པའི་ཡན་ལག །བརྩམ་བྱ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས།
11-8-2a
མཇུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་དང་གསུམ།
着论序分
དང་པོ་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་དང་། བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལྷག་པའི་ལྷ་ལ་ཕྱག་མཛད་པ།བླ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ། རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གཉིས་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་གསུམ། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཕལ་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ལས་འཕག༷ས་པ༷་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཉེས་པའི་ཟུག་རྔུ་བྲལ་བས་འཇམ༷་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དཔ༷ལ་སྐུ་གཞོ༷ན་ནུར༷་གྱུར༷་པ༷་ལ༷་གུས༷་པ༷ས་ཕྱག༷་འཚ༷ལ་ལོ༷། །གཉིས་པ། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས༷་བྱ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་སྒྲིབ་མེད་ཏུ་གཟིག༷ས་པའི༷་སྤྱན༷་ཡང༷ས་པ༷་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འགྲོ༷་བ་ཀུན༷་ལ་འདི་དང་གཏན་གྱི་དགེ༷་ལེ༷གས་སྒྲུབ༷་པའི༷་ཐུག༷ས་རྗེ༷་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཅ༷ན། ཕན་བདེའི་ཆོ་འཕྲུལ་བས༷མ་ཡ༷ས་པའི་ཕྲི༷ན་ལ༷ས་
11-8-2b
རྟག་ཁྱབ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛ༷ད་པ༷འི་སྟོབ༷ས་མང༷འ་བ༷། འཇ༷མ་མགོ༷ན་གྱི་ངོ་བོ་དཔལ་ལྡན་བླ༷་མ༷འི་ཞབ༷ས་ལ༷་མགོ༷ས་ཕྱག༷་འཚ༷ལ། གསུམ་པ། ཕྲ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་བློ༷་གྲོ༷ས་ཀྱི་སྤྱི༷་གཙུ༷ག་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པའི་དོན་མ་ལུས་པ་གཟིགས་པའི་ཡོ༷ན་ཏན༷་ནོར༷་བུ༷འི་རྒྱན༷་གྱིས༷་སྤྲས༷་ཤིང་། བདེ༷ན་པ་གཉི༷ས་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་པའི་རོ༷་འཛི༷ན་གཉིས་མངའ་བ་དང་སྟོང༷་ཉི༷ད་དང་བདག་མེད་པའི་ཕུད༷་སྒྲའི༷་སྒྲ༷་སྒྲོག༷ས་ཤིང༷་། མཁྱེ༷ན་བརྩེའི༷་ལྟ༷་བའི་ཟེར༷་ཏེ་བལྟས་པས་འགྱེལ་བ་སོགས་བལྟ་བར་མི་བཟོད་པའི་ཟེར་དེ་ནི་ཕས༷་རྒོལ༷་གྱི་སྐྱེ་བོ༷ས་མི༷་བཟོ༷ད་པ༷། རྣམ་གྲོལ་དོན་གཉེར་གྱི་བློ༷་གས༷ལ་རྒྱ༷་མཚོའི༷་རྒྱན༷་གྱུར༷་དཔ༷ལ་ལྡན༷་ཀླུ༷་ཡི་དབ༷ང་པོ་ཕྱོགས་གླང་དང་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་རྣམ་གཉིས་རྒྱལ༷་ཞེས་ཀླུ་དབང་རྣམས་སྦྲུལ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་ལྔས་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱན་དུ་བྱས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། བརྩམ་པའི་དགོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩམ་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། གང༷ས་རི༷འི་ཁྲོད༷་འདི༷ར་རྔོག་དང་ཕྱྭ་གཙང་དན་གསུམ་སོགས་མཁས༷་པའི༷་རྒྱུ༷་སྐར༷་བྱེ༷་བ༷་བརྒྱས༷། དཔ༷ལ་ལྡ༷ན་ཆོས་ཀྱི་གྲག༷ས་པའི༷་གསུང༷་ར༷བ་པ༷དྨོ༷་འཆད་ཉན་འགྲེལ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ར༷བ་ཏུ་ཁ་ཕྱེ༷་བར་མཛད་མོ༷ད། རྩོམ་པོ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་གང༷་བློའི༷་ཉི༷་འོ༷ད་སྣང༷་བས༷་མ༷་ཁྱབ༷་པ་དེ༷་སྲི༷ད་དུ༷། གཞུང༷་ལུག༷ས་དགོང༷ས་དོན༷་མཐར་ཐུག་པའི་གེ༷་སར༷་སྙིང༷་པོ༷་གས༷ལ་མ༷་ནུས༷་ཞེས་རྒྱུ་སྐར་མང་ཡང་པདྨ་ཁ་ཡོངས་སུ་ཕྱེས་ནས་དབུས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུ་གསལ་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ།

正量宝藏疏.最胜之剑
名义
༄༅། །ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་མཆན་གྱིས་འགྲེལ་པ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རུ་མཚོན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
༄༅༅། །ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཡེ། དགག་སྒྲུབ་རིགས་པའི་གསང་ལམ་གཅིག་པུའི་ཚུལ། །མཁྱེན་པའི་རལ་གྲི་གཅིག་གིས་ཆོས་ཀུན་གྱི། །ཐེ་ཚོམ་དྲྭ་བ་ཅིག་ཆར་གཅོད་མཛད་པ། །འཇིགས་བྲལ་ས་སྐྱའི་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག །འདིར་སྡེ་བདུན་མདོ་དང་བཅས་པའི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་འདི་ཉིད་འཆད་པ་ལ་མཚན་གྱི་དོན། གཞུང་གི་དོན། མཇུག་གི་དོན་གསུམ། དང་པོ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་མཱ་ཎ་ཡུ་ག་ཏ་ནི་དྷི། བོད་སྐད་དུ། གཞུང་ཚད༷་མ༷་སྡེ་བདུན་མདོ་དང་བཅས་པའི་རིག༷ས་པའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མ་ལུས་པ་འདུས་པའི༷་གཏེར༷།
顶礼文殊师利！破立论理秘密道路唯一之法，以智慧宝剑一击便能斩断一切法的疑惑之网，无畏萨迦文殊怙主愿获胜！在此解释七论及经典无误意趣的《量理宝藏》时，分为名称的含义、正文的含义和结尾的含义三部分。第一，梵语为：Pramāṇa Yukta Nidhi，藏语为：论著量七论及经典的理所有宝藏。
正文
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པའི་ཡན་ལག །བརྩམ་བྱ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས། མཇུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་དང་གསུམ།
第二正文含义分为：著论序分、所著论典正文、结尾圆满事业三部分。
着论序分
དང་པོ་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་དང་། བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལྷག་པའི་ལྷ་ལ་ཕྱག་མཛད་པ།བླ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ། རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གཉིས་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་གསུམ། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཕལ་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ལས་འཕག༷ས་པ༷་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཉེས་པའི་ཟུག་རྔུ་བྲལ་བས་འཇམ༷་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དཔ༷ལ་སྐུ་གཞོ༷ན་ནུར༷་གྱུར༷་པ༷་ལ༷་གུས༷་པ༷ས་ཕྱག༷་འཚ༷ལ་ལོ༷། །གཉིས་པ། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས༷་བྱ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་སྒྲིབ་མེད་ཏུ་གཟིག༷ས་པའི༷་སྤྱན༷་ཡང༷ས་པ༷་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འགྲོ༷་བ་ཀུན༷་ལ་འདི་དང་གཏན་གྱི་དགེ༷་ལེ༷གས་སྒྲུབ༷་པའི༷་ཐུག༷ས་རྗེ༷་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཅ༷ན། ཕན་བདེའི་ཆོ་འཕྲུལ་བས༷མ་ཡ༷ས་པའི་ཕྲི༷ན་ལ༷ས་རྟག་ཁྱབ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛ༷ད་པ༷འི་སྟོབ༷ས་མང༷འ་བ༷། འཇ༷མ་མགོ༷ན་གྱི་ངོ་བོ་དཔལ་ལྡན་བླ༷་མ༷འི་ཞབ༷ས་ལ༷་མགོ༷ས་ཕྱག༷་འཚ༷ལ། གསུམ་པ། ཕྲ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་བློ༷་གྲོ༷ས་ཀྱི་སྤྱི༷་གཙུ༷ག་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པའི་དོན་མ་ལུས་པ་གཟིགས་པའི་ཡོ༷ན་ཏན༷་ནོར༷་བུ༷འི་རྒྱན༷་གྱིས༷་སྤྲས༷་ཤིང་། བདེ༷ན་པ་གཉི༷ས་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་པའི་རོ༷་འཛི༷ན་གཉིས་མངའ་བ་དང་སྟོང༷་ཉི༷ད་དང་བདག་མེད་པའི་ཕུད༷་སྒྲའི༷་སྒྲ༷་སྒྲོག༷ས་ཤིང༷་། མཁྱེ༷ན་བརྩེའི༷་ལྟ༷་བའི་ཟེར༷་ཏེ་བལྟས་པས་འགྱེལ་བ་སོགས་བལྟ་བར་མི་བཟོད་པའི་ཟེར་དེ་ནི་ཕས༷་རྒོལ༷་གྱི་སྐྱེ་བོ༷ས་མི༷་བཟོ༷ད་པ༷། རྣམ་གྲོལ་དོན་གཉེར་གྱི་བློ༷་གས༷ལ་རྒྱ༷་མཚོའི༷་རྒྱན༷་གྱུར༷་དཔ༷ལ་ལྡན༷་ཀླུ༷་ཡི་དབ༷ང་པོ་ཕྱོགས་གླང་དང་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་རྣམ་གཉིས་རྒྱལ༷་ཞེས་ཀླུ་དབང་རྣམས་སྦྲུལ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་ལྔས་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱན་དུ་བྱས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། བརྩམ་པའི་དགོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩམ་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། གང༷ས་རི༷འི་ཁྲོད༷་འདི༷ར་རྔོག་དང་ཕྱྭ་གཙང་དན་གསུམ་སོགས་མཁས༷་པའི༷་རྒྱུ༷་སྐར༷་བྱེ༷་བ་བརྒྱས༷། དཔ༷ལ་ལྡ༷ན་ཆོས་ཀྱི་གྲག༷ས་པའི༷་གསུང༷་ར༷བ་པ༷དྨོ༷་འཆད་ཉན་འགྲེལ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ར༷བ་ཏུ་ཁ་ཕྱེ༷་བར་མཛད་མོ༷ད། རྩོམ་པོ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་གང༷་བློའི༷་ཉི༷་འོ༷ད་སྣང༷་བས༷་མ༷་ཁྱབ༷་པ་དེ༷་སྲི༷ད་དུ༷། གཞུང༷་ལུག༷ས་དགོང༷ས་དོན༷་མཐར་ཐུག་པའི་གེ༷་སར༷་སྙིང༷་པོ༷་གས༷ལ་མ༷་ནུས༷་ཞེས་རྒྱུ་སྐར་མང་ཡང་པདྨ་ཁ་ཡོངས་སུ་ཕྱེས་ནས་དབུས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུ་གསལ་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ།
第一分为礼敬文和著作誓言两部分。第一部分又分为对殊胜本尊的顶礼、对上师的顶礼、对二位理论大师的礼赞三部分。第一，对超越世间声闻缘觉及普通菩萨地位的尊者，其身语意离诸过失刺痛，故称文殊，二利圆满的吉祥童子身，我恭敬顶礼。第二，对如所有性和尽所有性的一切所知无障碍洞察的广阔慧眼智慧功德，以及对一切众生成就此世与永恒善乐的大悲心，具有无量利乐神变的事业，恒常遍及永不间断地展现力量的文殊怙主本体——吉祥上师足下我虔诚顶礼。第三，微妙甚深智慧之顶髻，能见一切事势理论之义，以功德宝饰庄严，具有无混二谛之教示的两种舌，发出空性无我的最胜声音，智悲目光照射时令对手等难以忍受，此光芒乃对手人无法承受；解脱追求者明智者海洋之庄严，吉祥龙王陈那和法称二人获胜！如此以龙王等大蛇形态存在的五种相合比喻作为有形之饰。第二部分又分为著作的目的和如何著作的方式两部分。第一，在这雪域虽有如诺·巴瓦·擦桑·丹三人等百千万智者明星，通过讲闻释等方式全面开启了吉祥法称的妙语莲花，然而只要萨迦班智达智日之光明尚未遍照，论典最终要义的花蕊精华就无法明了，这就如同虽有众多星辰，莲花完全盛开后仍不能明见中央花蕊一样。


 །གཉིས་པ། དེས་
11-8-3a
ན་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གི་དགོངས་དོན་ཇི་བཞིན་གསལ་མ་ནུས་པར་མཐོང་ནས་རྩོམ་པ་པོ་བདག་གིས་དཔལ་ཆོས༷་ཀྱི༷་གྲག༷ས་པ༷འི་བཞེད༷་གཞུང༷་ཇི༷་ལྟ༷་བར༷། སྐྱེས་སྦྱངས་དང་ལྷག་པའི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བློ༷་གྲོ༷ས་གསལ༷་བའི༷་མིག༷་གི༷ས་ལེག༷ས་པར་མཐོང༷་ནས༷། འགལ་འབྲེལ་དཔྱོད་པའི་ཤེས༷་རབ་དང་ལྡན༷་ཞིང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་ཡིད་གཟུ༷་བོ༷ར་གན༷ས་པ༷་དང་ལེགས་བཤད་དོན༷་དུ་གཉེར༷་བ༷་ཡི་གང་ཟག་སྐལ་ལྡན་གཞ༷ན་ལ༷་ཀུན་སློང་གྲགས་འདོད་མེད་པའི་བརྩེ༷་བའི༷་བས༷མ་པས༷་བསྟན་བཅོས་འདི༷་བཤ༷ད་དོ༷། །
所着正文
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། ཤེས་བྱ་སྤྱི་ལྡོག་ནས་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ཤེས་བྱེད་ཚད་མའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱ་བ་གཉིས།
立所知总相
དང་པོ་ལ། ཤེས་བྱའི་ཡུལ། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་བློ། བློ་དེས་ཡུལ་རྟོགས་ཚུལ་གསུམ།
所知境
དང་པོ་ལ་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ། དོན་བསྡུ་གསུམ།
境定义
དང་པོ། ཡུལ༷་གྱི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ནི་རང་འཛིན་གྱི་བློས༷་རི༷ག་པར་བྱ༷་བ་ཡིན་ནོ། །
类别
གཉིས་པ་ལ། གཞན་ལུགས་དགགརང་ལུགས་གཞག དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གསུམ།
破他宗
དང་པོ་ལ། ཁས་བླ༷ང་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ། བཀག་པའི་མཇུག་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལ་བོད་ཁ་ཅིག་སྣང་ཡུལ་གཟུང་ཡུལ་དོན་གཅིག་པས། དོན༷་སྤྱི༷་རྟོག་པས་གཟུང་ཡུལ་དང༷་ནི༷་མེ༷ད་པ་གསལ་སྣང༷་ཟླ་གཉིས་ལྟ་བུ་ནི་རྟོག་མེད་ལོག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་གཉི༷ས། ཡུལ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་གཙང་ནག་པ་སོགས་ཀྱི་བཞེད་པ་དེ་འཐད་དོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ་ལ། བློ་མ་འཁྲུལ་བར་ཐལ་བས་དགག །
11-8-3b
ཡུལ་སྣང་རུང་དུ་ཐལ་བས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཐལ་བ་འཕེན་པ་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་མི་འཐད་དེ་ཡུལ་དེ༷་གཉིས་རང་འཛི༷ན་གྱི༷་ཤེས༷་པ༷་རྟོག་པ་དང་མིག་ཤེས་གཉི༷ས་པོ༷་དེ་འཁྲུལ༷་པར༷་འགལ༷་ཏེ་གཟུང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་འཛིན་གྱི་མིག་ཤེས་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། སྐྱོན་མེད་དེ་དེ་གཉིས་ལ་ཡུལ༷་ཡོ༷ད་ན༷་ཡ༷ང་ཐ༷ག་པ༷་ལ༷། སྦྲུལ༷་འཛི༷ན་བཞི༷ན་དུ༷་རྟོག་པ་རང་འཁྲུལ༷་པ་ཡིན་གྱི་ཡུལ་མེད་པས་འཁྲུལ་ཤེས་སུ་བཞག་པ་མིན་ནོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁྲར༷་འཛི༷ན་མངོན་སུམ་ཙམ་ལ་བསམ་ན་ནི་ཡུལ་ཡོ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་ན་དེ་མ༷་འཁྲུལ༷་ལ། ཡུལ༷་སྦྲུལ་མེ༷ད་པ༷ས་ན༷་སྦྲུལ༷་འཛིན༷་འཁྲུལ༷་པ་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་ཡུལ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སྦྲུལ་འཛིན་འཁྲུལ་ཤེས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཡུལ་སྣང་རུང་དུ་ཐལ་བ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། སྣང༷་ཡུལ༷་དེ་གཉི༷ས་པོ༷་ཤེས༷་པ༷་ལ༷ས། ཐ༷་ད༷ད་དུ་གྱུར་བའི་ཡུལ་ཞིག་ཡི༷ན་ན༷་ཡུལ༷་སྣང་དུ་རུང༷་བར༷། གན༷ས་པའི༷་གང༷་ཟག༷་གཞ༷ན་གྱིས༷་ཀྱང༷་། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་མཐོང་བ་དེར་ཡིད་གཏད་ན་མཐོང༷་བར་འགྱུར༷་དགོས་ཏེ་དཔེར་ན་བུམ༷་པ༷་དང་ཀ་བ་ལ༷་སོ༷གས་པ་བཞིན༷་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དང་། དེ་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། ཡུལ་དེ་གཉིས་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ཡང༷་དཔེར་ན་ལུས༷་ཀྱི༷་ནང༷་། མི༷་མཐོ༷ང་བ་བཞི༷ན་
11-8-4a
དུ༷་འཁྲུལ༷་སྣང༷་གཉི༷ས་པོ་དེའང་མཐོང་མཁན་བད༷ག་རང་ཉིད་ལ༷་རྟག༷་ཏུ༷་འབྲེལ༷་བའི༷་ཕྱིར༷་ཡུལ་རུང་བ་ན་གནས་པའི་གང་ཟག་གཞ༷ན་གྱི༷ས་རྟོགས༷་པ༷་མེ༷ད་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ་ལ། དཔེ་དགག་པ་དང་། དོན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་མི་མཚུངས་ཏེ་ན༷ང་གི༷་ལུས༷་ནི༷་ཡུལ༷་དུ་རུང༷་བ་མི༷ན་ཏེ་སྒྲིབ་པས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二部分
因此，看到无法如实明了理论大师的意趣，我这位作者将依照吉祥法称所立论典原貌，以先天修习和殊胜本尊加持的明智之眼善加观察，为具有判断相违相属的智慧、无偏袒的中立心态以及渴求善说之义的有缘福德之人，以无求名之心、充满慈爱之意解说此论典。
所着正文
第二正文含义分为：从所知总相立论和确定能知量的自性两部分。
立所知总相
第一部分包括：所知境、能知心以及心识认知境的方式三方面。
所知境
第一部分分为境的定义、分类和总结三部分。
境定义
第一，境的定义是：为能取该境的心所认知的对象。
类别
第二部分分为：破斥他宗、建立自宗、遣除对自宗的诘难三部分。
破他宗
第一部分分为：陈述他宗的主张、破斥该主张、破斥的总结三部分。第一，对此有些藏地学者认为显现境和所取境是同一概念，所以概念的普相是分别心的所取境，而无实明显显现如双月等是无分别错误认识的对象，因此这两者是境。如果有人说擦桑那巴等人的主张是合理的，第二部分分为：以心无错乱为由破斥和以境应是可见为由破斥两部分。第一部分分为：提出过失和破斥避免过失的回答两部分。第一，这是不合理的，因为那两种境的能取心——分别心和眼识这两者不可能是错乱的，因为它们是具所取境的心识，如同瓶子认知的眼识一样。第二部分分为：回答和破斥回答两部分。第一，他说：没有过失，因为即使那两者有境，如同在绳上执为蛇一样，分别心本身是错乱的，并非因为无境而被安立为错误认识。第二，这不对，因为单就执为花纹的现量心而言，由于境存在，所以它不错乱；而由于没有蛇这一境，所以执蛇认知是错乱的。因此，对无境之物执为有境，所以执蛇认识被安立为错误认识。第二部分以境应是可见为由破斥分为：直接论证和破斥避免过失的回答两部分。第一，如果那两种显现境是与心识不同的境，则应该是可显现的境，其他处于同一位置的人如果集中注意力，应该也能看见，如同瓶子和柱子等物一样。第二部分分为：避免过失的回答和破斥该回答两部分。第一，他说：虽然那两种境是有别于心识的对象，但如同身体内部不可见一样，这两种错乱显现由于常与观者自身相联系，所以其他处于可见境的人不能认知。第二部分分为：破斥比喻和破斥命题两部分。第一，这不相同，因为身体内部不是可见的境，因为被障碍所阻隔。


 །དེས༷་ན༷་གཞན་དུ་མ་ཟད་རང༷་གི༷ས་ཀྱང༷་མི༷་མཐོ༷ང་ངོ་། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་དགག་པ་གཉིས།དང་པོ། གལ་ཏེ་ཡུལ་ཅན་ར༷ང་ཁོ་ན་དང༷་རྟག༷་ཏུ༷་འབྲེ༷ལ་བ༷ས་ན༷། ཡུལ་གཉི༷ས་པོ༷་དེའ༷ང་གཞན་གྱི་ཡུལ༷་དུ་རུང༷་བ་མིན༷་ནོ་ཞེ༷་ན༷། འོ་ན་རང༷་གི་བློ༷་ཁོ༷་ན༷་དང༷་འབྲེལ༷་ཕྱིར༷། སུ་དང་ཐུན་མོང་མིན་པས་ན་རང་རིག་པ་བ ཞིན་དུ༷་བརྗོ༷ད་ཀྱང༷་གཞ༷ན་གྱིས༷་རྟོགས༷་པའམ་གོ་བར་ཡང་མི༷་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་ཡང་ལན་སོགས་ནང་དབྱེ་གསུམ། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ་ཡུལ་སོ་སོ་མིན་ཡང་རང་རང་གི་བློ་ངོའི་ཡུལ་དེ་རང༷་རང༷་བློ༷་དང༷་འབྲེལ༷་བའི༷་ཕྱི༷ར། གཅིག་གིས་རང་ཡུལ་དེར་བརྗོ༷ད་པས༷་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་གི་བློ་ངོའི་ཡུལ་དེ༷་ཉི༷ད་རྟོག༷ས་སོ་ཤེ༷་ན༷། དེ་མི་འཐད་དེ་གང༷་ཟག༷་གཉི༷ས་ཀྱི༷་བརྗོ༷ད་བྱའི༷་དོ༷ན། གཅིག་མ་ཡིན་པ་འབྲེལ་མེད་སོ༷་སོ༷་བ་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་ཐུན་མོང་གཅིག་སྦྱོར༷་ཞིང་གོ་བར་མི༷་ནུས༷་སོ། །གཉིས་པ། ཁོ་ན་རེ་སྐྱོན་དེ་མེད་སྟེ་འཆད་ཉན་གྱི་གང༷་ཟག༷་སོ༷་སོ༷་ལ༷་ཡོ༷ད་པའི༷། བུམ་པའི་དོན་སྤྱི་ལ་མཚོན་ན་ལྟོ་ལྡིར་ཞབས་ཞུམ་ལ་སོགས་པའི་སེམ༷ས་ཀྱི༷་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས་པོ་འདྲ༷་བས༷་ན། འདྲ༷་བ༷་ལ་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཞེན༷་པ༷་དེ་ལ༷། དམིགས་ནས་ཐ༷་སྙད༷་སྦྱོར༷་ཕྱིར༷་མི༷་འགལ༷་ལོ་ཞེ་ན༷། ལན་
11-8-4b
དུ་འཆད་ཉན་གྱི་ཡུལ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་རང༷་ལ༷་ཤར༷་ན༷་ནི་དེ་རང༷་ཡུལ༷་ཐུན་མིན་ཡི༷ན་གྱི་ཐུན་མོང་དུ་འཛིན་མི་སྲིད་དེ་གཞན་ལ་ཤར་བ་རང་ལ་འཆར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་བློ་ལ་མ༷་ཤ༷ར་ན༷་ནི༷་དེ༷་ཉིད་བློ་དེའི་ཡུལ༷་མི༷ན་པས་ཕན་ཚུན་འདྲ་བར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པས་དོན་རྟོགས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེས༷་ན༷་སོ་སོ་ཐ༷་ད༷ད་ཀྱིས་གཟུང༷་བ༷་ཡི་ཡུལ་ལ༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཞེན་ཅིང་འཛིན༷་པ༷་ག༷་ལ༷་སྲི༷ད་དེ་དེ་གཅིག་གི་བློ་ངོའི་དེ་གཅིག་ལ་མི་འཆར་མ་ཤར་ན་འདྲ་བར་ཤེས་པ་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །གསུམ་པ། ཁོ་ན་རེ་སོ་སོའི་བློ་ངོའི་ཡུལ་དེ་དོན་ལ་ཐ༷་ད༷ད་ཡི༷ན་ཡང༷་ཐ་དད་དུ་མ་ཤེས་པར་སོ་སོའི་བློ་ངོའི་དེ་དང་ཡུལ༷་རང་མཚན་གཅི༷ག་ཏུ༷། འཁྲུལ༷་པའི༷་སྒོ༷་ནས༷་འཛི༷ན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ༷་ན༷། དོན་སྤྱི་ཐུན་མོང་བའི་ཡུལ་གཅིག་མེད་པར་སོ་སོའི་སྣང་ཆ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ནས་གཅི༷ག་ཏུ༷་འཛི༷ན་པ༷་ནི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་འཁྲུལ༷་པའི༷་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར༷། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་སྤྱི་དེ་གཟུང༷་བའི་ཡུལ༷་ཉིད་དུ་མེ༷ད་པར༷་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ། དོན་དེ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིག༷ས་པ༷ས་དེ་ལྟ་བུའི་འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་དེ་གཉིས་ལ་བརྟག༷ས་ན༷་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་མཚན་ཉིད་པ་ཞིག་མེ༷ད་བཞི༷ན་དུ༷། ད༷་དུང༷་ཕ༷ལ་ཆེར༷་ཡུལ༷་ཡོད་པ་ཉིད་དུ༷་ཞེན༷་པ་རྣམས་ནི་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ག་རེ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སོར༷་མོའི༷་རྩེ༷་མོ༷ས་ནམ་མཁའ་འདིའོ་ཞེས་བསྟ༷ན་པ༷་ན༷། མཛུབ་མོའི་ཐད་ཀྱི་བར་སྣང་སྟོང་བ་ལ་བལྟས་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱང་བདག་གིས་ནམ༷་མཁའ༷་མཐོ༷ང་ངོ་ཞེས༷་བླུན༷་པོ༷་རྣམས་ནམ་མཁའ་མཐོང་བར་འཁྲུལ༷་བ་
11-8-5a
བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །བར༷་སྐབས༷་ཀྱི༷་ཚི༷གས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །
立自宗
གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེ་ལྟར་གཞན་ལུགས་བཀག་ནས་རང་ལུགས་གཞག་ན་ཡུལ་གཞལ༷་བྱ༷་མཐར་ཐུག་པའམ་མཚན་ཉིད་པ་ནི་ར༷ང་མཚ༷ན་གཅི༷ག་ཁོ༷་ན༷་ཡིན་ཏེ་དེ་དངོས་སུ་འཇལ་ན་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ལ། ལྐོག་གྱུར་དུ་འཇལ་ན་ཞེན་ཡུལ་དང་། གཉིས་ཀའང་སྐྱེས་བུས་འཇུག་ན་མི་བསླུ་བའི་འཇུག་ཡུལ་ཡིན་ནོ།

第二部分
因此不仅其他人不能见到，甚至自己也不能见到。第二部分分为：直接破斥和破斥避免过失的回答的各种特点两部分。第一，如果认为由于境与能取境者自身始终相联系，所以这两种境不是他人的可见境，那么由于只与自己的心相联系，如同自证一样，不仅他人不能认知，甚至也不能用言语表达让他人理解。第二部分分为：回答、再次回答等三个内分。第一，他说：虽然不是单独的境，但由于各自心前的境与各自心相联系，所以一个人通过言语表述其境，另一个人也能认知他心前的同样对象。这是不合理的，因为两个人所表述的对象是不相同、无关联、各自独立的，所以不能统合为共同理解的对象。第二，他说：没有这个过失，因为讲者和听者各自所具有的，以瓶子的概念为例，圆腹、底部内凹等心的两种形象相似，所以对相似者执为一体，以此为所缘而运用名言，因此没有矛盾。回答：讲者和听者的两种对象，如果显现于自己，则是自己特有的境而非共同的，不可能共同把握，因为他人心中显现的不可能在自己心中显现。如果未在自己心中显现，则不是该心的境，因此不可能知道彼此相似，所以不可能理解对象。因此，如何能对各自所取的不同境界执为一体并加以把握？因为一个人心中的境界不会显现给另一个人，如果不显现，就不可能知道相似。第三，他说：虽然各自心前的境在实际上是不同的，但没有认识到是不同的，而是错误地将各自心前的境与自相境执为同一而把握。对于无有共同概念这一境的情况，由于不知道是各自的显现，而执为一体的认知，是与境实际情况不符的错误心识，因此，如此的概念不存在作为所取的境，这就是通过这种方式得以成立。第三总结：通过中间偈颂所表示的内容，依靠自力的理论分析这种错误认识的两种所取境，发现虽然无有实质存在的真正境，但仍然大多数人执为确实有境，如同当有人问"虚空是什么"，用指尖指示说"这就是虚空"，看着指端的空旷处，虽然什么都没有可见，但愚笨者仍说"我看见虚空了"，错误地认为看见了虚空一样。这是中间偈颂。
立自宗
第二自宗：如此破斥他宗后，若要建立自宗，境作为究竟所量或真实境只有自相一种。若直接测量它是所取境，若间接测量它是所执境，而两者若人趋入则是不欺的趋入境。


 །གསུམ་པ་རྩོད་སྤོང་ལ། འཁྲུལ་ཤེས་ཡུལ་མེད་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་དང་། གཟུང་ཡུལ་རང་མཚན་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། གཞལ་བྱ་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་བའི་རྩོད་སྤོང་། དོན་སྤྱི་དང་མེད་པ་གསལ་བ་ཡུལ་དུ་མཚུངས་པའི་རྩོད་སྤོང་། མྱོང་བ་དང་འགལ་བའི་རྩོད་སྤོང་། དགག་པ་ཚད་མས་མི་རྟོག་པར་ཐལ་བའི་རྩོད་སྤོང་བཞི། དང་པོ། འོ་ན་དོན་སྤྱི་ཡུལ་མིན་ན་ཕྱོགས་གླང་གིས་གཞལ་བྱའི་ཡུལ༷་གཉི༷ས་སུ་བཞེ༷ད་པས༷་གནོ༷ད་ཅེ༷་ན༷། དེ་ནི་ཡུལ་གཉིས་ཡོད་པས་མིན་གྱི་རང་མཚན་ལ་མངོན་ལྐོག་གི་འཇུག༷་ཚུལ༷་གྱི་སྒོ་ནས༷་རང༷་མཚན་དང་སྤྱི༷་མཚན་གཉི༷ས་སུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མེད་སྣང་ཡུལ་གསུམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་འཐད་པ། དེ་ཡུལ་གཉིས་གང་རུང་དུ་འདུ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། འོ་ན་དོན་སྤྱི་གཞལ་བྱར་གསུངས་པ་ལྟར་མེ༷ད་པ༷་གསལ་སྣང་འ༷ང་གཞ༷ལ་བྱར༷་མཚུང༷ས་ཤེ༷་ན༷། དེ༷་མེད་པ་གསལ་བ་ལ༷་ཡུལ༷་གྱི༷་དགོས༷་པ་དང་ནུས༷་པ་གཉིས་ཀ་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་གསུམ་པར་མི་བཞག་གོ། གཉིས་པ། འོ་ན་དེ་གཉིས་སུ་མི་འདུ་ན་མི་འཐད་ལ་འདུ་ན་གང་དུ་འདུ་ཟེར་ན། སྐྲ༷་ཤད་སོ༷གས་སྣང༷་བ༷་ཙམ་པོ་དེ་སྤྱི་དོན་མེད་པར་དེར་སྣང་
11-8-5b
ཉིད་བློ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་པས་རང་མཚན་དུ་འདུ་ལ་བློ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྲར༷་སྣང༷་བར་རློམ་པ་ནི་དོ༷ན་ལ༷་གྲུབ༷་པ༷་མེ༷ད་དོ། །སྐྲར་སྣང་དེ༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷ར་ཡོ༷ད་དམ་འོན་དེ་མེ༷ད་ཅེས༷། རྟོག༷་པས༷་དཔྱོ༷ད་ན༷་སྐྲར་སྣང་གི་རྣམ་པ་བློ་ལ་ཤར་བའི་སྤྱི༷་མཚ༷ན་ཡི༷ན་པས་གཞལ་བྱ་ཕུང་གསུམ་པ་མིན་ནོ། །གསུམ་པ། ཡང་ཁོ་ན་རེ། དོན་སྤྱི་དང་མེད་སྣང་དངོ༷ས་མེ༷ད་གཉི༷ས་པོ༷་འདི་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ར༷ང་རི༷ག་གི༷་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་དངོས་སུ་གྲུབ་པས་དེའི་ཡུལ་གཉིས་པོའང་ཡོད་པར་ཤུག༷ས་ལ༷་གྲུབ༷་པས༷་ན་མྱོང་བ་དང་འགལ་བ་འདིས་དེ་གཉིས་ལ་ཡུལ་མེད་པར་འདོད་པ་འདི་བཀག་པའམ་བས༷ལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ༷་ན༷། འཁྲུལ༷་ཤེས༷་གཉི༷ས་ལ༷་ཡུལ་ཡོད་པ་ལ་ཚད་མས་གནོད་པས་ན་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ༷་དུ་གྲུབ་པ་མེ༷ད་ཅིང༷་། གཟུང་རྣམ་དེ་ནི་རང༷་རིག༷་གིས༷་ནི༷་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཙམ་ཞིག་དངོས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོ༷ང་བའི༷་ཕྱིར༷་ན་ཡུལ་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་ཤེས༷་པ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ལ་དེ༷་ཡང༷་ནི༷། རང་ཡུལ་དངོས་པོར་མེ༷ད་པ༷་ལ་ཡོད་པ་ལྟར་འཛི༷ན་ཕྱིར༷་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འཁྲུལ༷་ཤེས༷་ཡི༷ན་ནོ། །བཞི་པ། ཡང་ཁོ་ན་རེ། དེ་ལྟ་ན་ཡུལ་དགག་པ་དེ་ཚད་མས་མི་རྟོགས་ཏེ་རང༷་མཚ༷ན་མིན༷་པའི༷་ཡུལ༷་གཞལ་བྱ་གཞན་མེ༷ད་ན༷། དངོ༷ས་མེ༷ད་གཞ༷ལ་བྱར༷་བྱེད་པ་མི་སྲིད་དེ་དེ་ལ་རང་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཚད་མས་གཞལ་བ་འག༷ལ་ཞེ༷་ན༷།དག༷ག་བྱ༷་ཞིག་བཟུང་ནས་དེ་དངོ༷ས་པོར༷་ཡོ༷ད་པའམ་དེ་དངོས་པོར་མེ༷ད་ཅེས༷། བསྒྲུབ༷་པའི༷་ཕྱིར༷་ན༷་འག༷ལ་བ༷་མེ༷ད་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མ་འབྲེལ་བར་དངོས་མེད་ཆིག་རྐྱང་རང་དབང་དུ་གཞལ་བ་ནི་མེད་དོ།

第三部分 辩论解答
第三辩论解答分为：解答对错误认知无境的诘难和解答对所取境为自相的诘难两部分。第一部分分为：解答与说有两种所量相矛盾的诘难、解答概念和无存在清晰显现作为境相同的诘难、解答与体验相矛盾的诘难、解答否定若由量度则成无分别之过的诘难四部分。
第一，有人说：如果概念不是境，则陈那所主张的所量有两种境的观点会受到损害。这并非因为有两种境，而是从直接和间接趋入方式的角度而言，将自相分为自相和共相两种。
第二部分分为：无显境不成第三种的合理性和它归入两种境之任一的方式两部分。第一，有人说：如同概念被说为所量，无存在明显显现也同样是所量。这无存在明显显现没有作为境的功用和能力，所以不立为第三种所量。第二，有人说：如果不归入这两者，则不合理；若归入，则归入哪一种？毛发等单纯显现，因为是无有共相事物而显为彼，只是心本身，所以归入自相；而执取为与心识不同的外在毛发显现，在实际上是不存在的。那毛发显现是实有还是非有？通过分别推理，毛发显现的形象显现于心的是共相，所以不是第三种所量。
第三，又有人说：概念与无显现两种非有的能取境都通过自证体验而直接成立，所以它们的两种境也间接成立，因此与体验相矛盾，这便否定了认为这两者没有境的主张。两种错误认知有境被量所否定，所以不成立有别于心识的境，而所取形象是由自证直接体验到的仅仅是那些形象，所以显现为那境的形象就是心识本身，它由于执无境为有境，所以相对于此是错误认知。
第四，又有人说：如此则不能以量认知否定境，因为若无自相以外的其他所量境，则不可能以非有为所量，因为其中没有自相，所以以量度量它是相违的。所取某一否定对象，然后证成它是实有或非有，因此没有矛盾，离开所证事物而单独自主地度量非有是不存在的。
;


 །གཉིས་པ་གཟུང་ཡུལ་རང་མཚན་ལ་རྩོད་སྤོང་ལ། །
11-8-6a
རྩོད་པ་དགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱི༷་ཡི༷་གཟུང༷་ཡུལ༷་ནི་དྲུག་གི་ཅིག་ཆར་སྦྱར་བ་ན་སོགས་ཀྱི་རིགས་པས་ཆོས་གྲགས་སོགས་མཁ༷ས་པ༷ས་བཀ༷ག་ཟིན་ལ། ཕྱི་དོན་མེད་པའི་ནང་ཤེ༷ས་པའི༷་གཟུང༷་ཡུལ༷་ཞིག་ནི་ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་པའི་སྐབས་འདི༷ར་མི༷་སྲི༷ད་པ། དེ༷ས་ན༷་གཞ༷ལ་བྱ༷་རང་མཚན་གཅི༷ག་པོ་དེ་ཉི༷ད་ཀྱང༷་། མི༷་འཐ༷ད་ཅེས༷་ནི༷་འག༷འ་ཞི༷ག་སྨྲ༷། གཉིས་པ་ལ། ལུགས་ཐ་དད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བསྟན་པ། དེ་ལས་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་ངོས་གཟུང་བ། དང་པོ། དེ་ལ་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་དཔྱད་དགོས་པས་དེ་དཔྱད་ན་འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུར་སྨྲ་བས། ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ལས་བྱུ༷ང་ངོ་ཞེས་དང་དབང་ཕྱུག་པས་དབ༷ང་ཕྱུག༷་གིས་བྱས་པ་ད༷ང་། གྲངས་ཅན་པས་གཙོ༷་བོ༷་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟེགས་ཟན་པ་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ༷་ཕྲན་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་ད༷ང་། སེམས་ཙམ་པས་རྣམ༷་རི༷ག་ད༷ང་དབུ་མ་པས་རྟེན༷་འབྲེལ༷་ཙམ་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས༷་གྲུབ༷་པའི༷་མཐ༷འ་མི་འདྲ་བ་ཐ༷་ད༷ད་པ་དེ་སྐད་དུ་ར༷ང་གཞ༷ན་གྱི་སྡེ༷་པ༷་རྣམས་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱི་རོལ་དཔྱོད་པ་ན་དོན་རིག་པའི་ཚུལ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དཔྱོད་པ་ན་རྣམ་རིག་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཚུལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་དང་། བོད་ཀྱི་ལུགས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁས་བླངས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལུགས་ནི་གཏན་ནས་མི་འཐད་ལ། རང་སྡེའི་ནང་
11-8-6b
ནས་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་ཇི་ལྟར་བཞེད་ན། ཐ་སྙད་དུ་ཕྱི་རོལ་ལ་དཔྱོད་ཚེ་མདོ་སྡེ་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དཔྱོད་ཚེ་རྣམ་རིག་པ་ལྟར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་པ་དབུ་མས་སྟོན་ཏོ། །དེས་ན་དང་པོ་དོན་སྨྲའི་ལུགས་ལ་ཉན་ཐོས་སོགས་མི་འཐད་དེ། བྱེ་སྨྲ་བ་ན་རེ། བར་ཆོ༷ད་པ༷་ཡི་གཟུགས་མཐོང་བ་མི༷ན་ཕྱིར༷་རྣམ༷་ཤེས༷་ཀྱིས་མཐོང་བ་མི༷ན་ནོ། །དེས་ན་དབ༷ང་པོ༷་གཟུགས་ཅན་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་ཕྱོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་རྟེན༷་བཅས༷་ཉིད་ཡུལ་ལ་ལྟ༷་བྱེ༷ད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ་ལོ༷། །གཉིས་པ། དེ་མི་འཐད་དེ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་བེ༷མ་པོ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་ལྟ༷་བྱེ༷ད་དུ་རུང་བ་མི༷ན་ལ། དབང་ཡུལ་དུས༷་མཉ༷མ་པ༷་ལ༷་འབྲེལ༷་བ༷་གཉིས་ཀ་མེ༷ད་པས་མཐོང་བྱ་མཐོང་བྱེད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་དབང་པོ་ལྟ་བྱེད་མིན་ཡང་དུས་མི་མཉམ་ན་ཡུལ་དུ་མི་རུང་བས་ཡུལ༷་ད༷ང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣ༷མ་ཤེས༷་གཉིས་དུས༷་མཉ༷མ་དུ་ཡོད་པ་ནི༷་གཟུང༷་བ་དང་འཛི༷ན་པ་ཡི༷ན་ནོ་ཞེ༷ས་བྱ་བ་སོགས་གང༷ས་ཅ༷ན་པ༷་འགའ་ཞིག་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། དགག་པ་དངོས་དང་། དེའི་ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ།དེ་མི་འཐད་དེ་ཡུལ་ཤེས་གཉིས་དུས༷་མཉམ༷་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་དེ་གཉིས་ལ་འབྲེ༷ལ་པ༷་མེ༷ད་ལ༷་དེ་ལྟ་ན་ཡུལ་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པ༷་ལ༷་དེ་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ༷་ཤེས༷་ཀྱང་ཡོད་པ་འག༷ལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས།
11-8-7a
དང་པོ། དེ་དག་ན་རེ། སྐ༷ད་ཅི༷ག་སྔ་མ༷འི་ཡུལ༷་ནི་ཤེས་པས་དམིགས་པའི་རྒྱུ༷་ཡི༷ན་ལ་རང་དང་དུས༷་མཉམ༷་པའི་ཡུལ་དེ་གཟུང༷་ཡུལ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། འོ་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་ཡུལ༷་ལ༷ས་དབང་པོ་དང་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ་སྐྱེས༷་ཟིན་པའི་ཕྱིར༷་རྣམ༷་ཤེས༷་གྲུབ༷་ཡོད་པ་དེ༷་ལ༷་ཤེས་པ་རང་དང་དུས༷་མཉམ༷་གྱི་ཡུལ་གྱི་དགོ༷ས་པ༷་གང་ཡང་མེ༷ད་དོ།

 །གཉིས་པ་གཟུང་ཡུལ་རང་མཚན་ལ་རྩོད་སྤོང་ལ། །
11-8-6a
རྩོད་པ་དགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱི༷་ཡི༷་གཟུང༷་ཡུལ༷་ནི་དྲུག་གི་ཅིག་ཆར་སྦྱར་བ་ན་སོགས་ཀྱི་རིགས་པས་ཆོས་གྲགས་སོགས་མཁ༷ས་པ༷ས་བཀ༷ག་ཟིན་ལ། ཕྱི་དོན་མེད་པའི་ནང་ཤེ༷ས་པའི༷་གཟུང༷་ཡུལ༷་ཞིག་ནི་ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་པའི་སྐབས་འདི༷ར་མི༷་སྲི༷ད་པ། དེ༷ས་ན༷་གཞ༷ལ་བྱ༷་རང་མཚན་གཅི༷ག་པོ་དེ་ཉི༷ད་ཀྱང༷་། མི༷་འཐ༷ད་ཅེས༷་ནི༷་འག༷འ་ཞི༷ག་སྨྲ༷། གཉིས་པ་ལ། ལུགས་ཐ་དད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བསྟན་པ། དེ་ལས་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་ངོས་གཟུང་བ། དང་པོ། དེ་ལ་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་དཔྱད་དགོས་པས་དེ་དཔྱད་ན་འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུར་སྨྲ་བས། ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ལས་བྱུ༷ང་ངོ་ཞེས་དང་དབང་ཕྱུག་པས་དབ༷ང་ཕྱུག༷་གིས་བྱས་པ་ད༷ང་། གྲངས་ཅན་པས་གཙོ༷་བོ༷་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟེགས་ཟན་པ་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ༷་ཕྲན་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་ད༷ང་། སེམས་ཙམ་པས་རྣམ༷་རི༷ག་ད༷ང་དབུ་མ་པས་རྟེན༷་འབྲེལ༷་ཙམ་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས༷་གྲུབ༷་པའི༷་མཐ༷འ་མི་འདྲ་བ་ཐ༷་ད༷ད་པ་དེ་སྐད་དུ་ར༷ང་གཞ༷ན་གྱི་སྡེ༷་པ༷་རྣམས་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱི་རོལ་དཔྱོད་པ་ན་དོན་རིག་པའི་ཚུལ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དཔྱོད་པ་ན་རྣམ་རིག་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཚུལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་དང་། བོད་ཀྱི་ལུགས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁས་བླངས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལུགས་ནི་གཏན་ནས་མི་འཐད་ལ། རང་སྡེའི་ནང་
11-8-6b
ནས་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་ཇི་ལྟར་བཞེད་ན། ཐ་སྙད་དུ་ཕྱི་རོལ་ལ་དཔྱོད་ཚེ་མདོ་སྡེ་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དཔྱོད་ཚེ་རྣམ་རིག་པ་ལྟར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་པ་དབུ་མས་སྟོན་ཏོ། །དེས་ན་དང་པོ་དོན་སྨྲའི་ལུགས་ལ་ཉན་ཐོས་སོགས་མི་འཐད་དེ། བྱེ་སྨྲ་བ་ན་རེ། བར་ཆོ༷ད་པ༷་ཡི་གཟུགས་མཐོང་བ་མི༷ན་ཕྱིར༷་རྣམ༷་ཤེས༷་ཀྱིས་མཐོང་བ་མི༷ན་ནོ། །དེས་ན་དབ༷ང་པོ༷་གཟུགས་ཅན་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་ཕྱོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་རྟེན༷་བཅས༷་ཉིད་ཡུལ་ལ་ལྟ༷་བྱེ༷ད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ་ལོ༷། །གཉིས་པ། དེ་མི་འཐད་དེ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་བེ༷མ་པོ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་ལྟ༷་བྱེ༷ད་དུ་རུང་བ་མི༷ན་ལ། དབང་ཡུལ་དུས༷་མཉ༷མ་པ༷་ལ༷་འབྲེལ༷་བ༷་གཉིས་ཀ་མེ༷ད་པས་མཐོང་བྱ་མཐོང་བྱེད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་དབང་པོ་ལྟ་བྱེད་མིན་ཡང་དུས་མི་མཉམ་ན་ཡུལ་དུ་མི་རུང་བས་ཡུལ༷་ད༷ང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣ༷མ་ཤེས༷་གཉིས་དུས༷་མཉ༷མ་དུ་ཡོད་པ་ནི༷་གཟུང༷་བ་དང་འཛི༷ན་པ་ཡི༷ན་ནོ་ཞེ༷ས་བྱ་བ་སོགས་གང༷ས་ཅ༷ན་པ༷་འགའ་ཞིག་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། དགག་པ་དངོས་དང་། དེའི་ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ།དེ་མི་འཐད་དེ་ཡུལ་ཤེས་གཉིས་དུས༷་མཉམ༷་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་དེ་གཉིས་ལ་འབྲེ༷ལ་པ༷་མེ༷ད་ལ༷་དེ་ལྟ་ན་ཡུལ་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པ༷་ལ༷་དེ་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ༷་ཤེས༷་ཀྱང་ཡོད་པ་འག༷ལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས།
11-8-7a
དང་པོ། དེ་དག་ན་རེ། སྐ༷ད་ཅི༷ག་སྔ་མ༷འི་ཡུལ༷་ནི་ཤེས་པས་དམིགས་པའི་རྒྱུ༷་ཡི༷ན་ལ་རང་དང་དུས༷་མཉམ༷་པའི་ཡུལ་དེ་གཟུང༷་ཡུལ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། འོ་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་ཡུལ༷་ལ༷ས་དབང་པོ་དང་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ་སྐྱེས༷་ཟིན་པའི་ཕྱིར༷་རྣམ༷་ཤེས༷་གྲུབ༷་ཡོད་པ་དེ༷་ལ༷་ཤེས་པ་རང་དང་དུས༷་མཉམ༷་གྱི་ཡུལ་གྱི་དགོ༷ས་པ༷་གང་ཡང་མེ༷ད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文翻译
第二部分关于所取对象自相的辩论解析
11-8-6a
摆出辩论和对辩论的批驳两点。第一点，有人这样想："外部所取对象通过'同时接触六（根）'等逻辑已被法称等学者否定，而没有外部对象的内识的所取对象在承认外部对象的情况下是不可能存在的。因此，有人说，作为认知对象的唯一自相也是不合理的。"第二点分为三部分：总体上阐述不同宗派的成立观点，从中确认上师的观点。第一部分：由于需要对成立观点进行总体考察，考察时如下：外道自性因论者称"从自性中产生"，自在天派称"由自在天所造"，数论派称"从胜性中产生"，胜论派和声闻众认为"从极微中产生"，唯识派认为"唯是识"，中观派称"仅是缘起"，这些不同的宗派各自宣称不同的究竟观点。
11-8-6b
第二部分分为三：考察外部时承认境识的方式，考察世俗谛时接受唯识的方式，以及这两者的总结。第一部分包括驳斥与建立。先驳斥毗婆沙师的观点和藏地的观点。首先，陈述所承认的主张后进行驳斥。首先，外道的观点完全不合理，而在内部教派中，法称论师如何主张？考察世俗名言时采取经部见，考察世俗真实时则接受唯识观点。这些世俗的本质，真正的究竟义则由中观阐明。因此，首先，声闻等所说的对象论不合理：有部宗称："因为隔着障碍物无法见色，所以意识也不能见。因此，具色根的感官在面对对象时的运作，连同其所依，就是见事物的功能。"第二，这是不合理的，因为具色根是无情物，无法作为能见者，且感官与对象同时存在时没有两种关系，因此不能成为能见与所见。
第二部分分为提出前宗和驳斥两点。首先，与此相似的一些人认为，虽然感官不是能见者，但若不同时则不能成为对象，因此认为"对象和能知对象的识两者同时存在就是所取和能取"，这是某些数论派的观点。第二点分为直接驳斥和驳斥他们的解释两部分。首先，这是不合理的，因为对象和意识同时存在，两者之间没有关联。若如此，则在无因对象下也存在能了知该对象的识，这是矛盾的，因为会导致无因的过失。
11-8-7a
第二部分包括回应和驳斥回应。首先，他们回应说："前一刹那的对象是意识的所缘因，与自身同时存在的对象是所取对象。"其次，驳斥：如果是这样，已经由前一刹那的对象加上感官和作意因缘而生起的识，对于与其同时的对象已无任何需要。


 །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ཕྱི་དོན་མདོ་སྡེ་བའི་འདོད་པ་ལྟར་གཞག་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་སྤང་། གྲུབ་དོན་གསུམ།དང་པོ། དེས་ན་ཚད་མ་རང་ལུགས་མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཡུ༷ལ་དང༷་བདག་རྐྱེན་དབ༷ང་པོ༷་དང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡི༷ད་ལ༷་བྱེ༷ད་པ་གསུམ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་ཕྱི་དོན་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་ལ་དེ༷་ལ༷ས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་ཡུལ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེས༷་པ༷་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ༷་ཤེས༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས་གཟུང་འཛིན་དུས་མི་མཉམ་མོ། །གཉིས་པ། འོ་ན་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འདྲ་བ་ལ་ཤེས་པ་ཡུལ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་ཡི་དབང་པོ་དང་འདྲ་བར་མི་སྐྱེ་བ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། དཔེར་ན་ཟ༷ས་དང་དུས་དང་དྲོད་ལ་སོ༷གས་པ་བུ༷་ཡི༷་རྒྱུ་ཡི༷ན་ཡ༷ང་། ཕ༷་མ༷འི་གཟུག༷ས་ཀྱི་དབྱིབས་སོགས་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་བཞི༷ན་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ༷་འདྲ༷ར་སྐྱེ༷་བ་ངོ་བོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ། དེ༷ས་ན༷་ཡུལ༷་བུམ་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ༷་འབྲ༷ས་བུ༷་གཉི༷ས་ཏེ་རང་གི་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པ་དང་། རང་འཛིན་དབང་མངོན་ལ་རང་འདྲའི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་གཉིས་སོ། །བུམ་འཛིན་ལྟ་བུའི་བློ༷་ཡ༷ང་ཡུལ་ཤེས་པའི་གཟུང་རྣམ་དང་དེ་ཤེས་པའི་འཛིན་རྣམ་རང་རིག་སྟེ་ཚུལ༷་གཉི༷ས་ཡི༷ན་
11-8-7b
པ༷ར་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་ལ། གཞན་གྱི་བརྟག་པ་དགག་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་བསྒྲུབ་པ། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ་ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་གཏན་ལ་ཕབ་ན། རགས་པའི་རྩོམ་གཞི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་གཅི༷ག་པུ་ཆ་མེད་ན་རགས་པའི་གཞིར་མི་རུང་བ་ད༷ང་དུ༷་མ༷་ཡོད་ན་ཆ་མེད་མི་འཐད་པའི་དེ་གཉིས་དང་བྲ༷ལ་བ༷འི་ཕྱིར༷། ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོ༷ན་མེ༷ད་ལ་རྒྱུ་མཚན་དེ༷ས་ན༷་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་མེད་པས་རྣམ༷་པ༷འང༷་མེ༷ད་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་ན་དེའི་ཁ་དོག་གི་རྣམ་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ། རྟོག་གེ་པ་ཁ་ཅིག་ཟླ་བའི་བཞེད་པ་ལྟར་མ་བརྟག་མ་དཔྱོད་པའི་བློ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་ཟེར་བ་མི་འཐད་དེ་ཀུན༷་རྫོབ༷་ཐ་སྙད་ཀྱི་དཔྱོད་པ་འཇི༷ག་རྟེན༷་གྲག༷ས་པ༷་ཙ༷མ་ལ་བརྟེན༷་ན༷་མ་དཔྱོད་པའི་བློ་ངོར་མངོན་རྗེས་སྒྲུབ་སེལ་སོགས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་དབྱེ་བ་སོགས་ཚད༷་མ༷འི་རྣམ༷་གཞ༷ག་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པས་འག༷ལ་ལོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་བེམ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་བེམ་པོ་ཁེག་པས་སེམས་ཙམ་དུ་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་བསྒྲུབ་པ་ལ། རྟགས་གཉིས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་། ཤེས་པ་ནི་གསལ་ཞིང་རིག་པ་ཡིན་ལ་གསལ་རིག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཤེས་བྱ་མི་སྲིད་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་གྲུབ་པ་གས༷ལ་བའི་རྟགས་ད༷ང་ལྷན༷་ཅི༷ག་དམིག༷ས་པར་ངེས་པས༷་འགྲུ༷བ་བོ། །
11-8-8a
གཉིས་པ། དེ་ཡང་ཆོས་གང་ལྷན༷་ཅི༷ག་དམིག༷ས་པར་ངེས་པ་ཡིན་པ་ལ་རྫས་གཞ༷ན་ཡིན་པ་མི༷་སྲི༷ད་ཅིང་རྫས༷་གཞ༷ན་ཡི༷ན་ན༷་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟག༷ས་དེ་ཡོད་པ་མི༷་སྲི༷ད་དོ། །དེ་ནས་དེས་ན་དཔེ་ཟླ༷་བ་གཉི༷ས་སྣང༷་བཞི༷ན་དུ་སྔོ༷་དང་དེ་འཛི༷ན་ཡ༷ང་རྟགས་དེས་རྫས་གཞན་མིན་པར་འགྲུབ་བོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྫས་ཐ་དད་གཞན༷་ལ༷་རྟགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཞི་མཐུན་ཡོད་པའི་མཐ༷འ་གཞ༷ན་བཀ༷ག་པ༷ས་ཁེ༷གས་སོ།

藏文翻译
第二部分 自宗如经部派所主张的外境建立
分为三部分：正文、疑问解答和结论。
第一部分
因此，按照量论自宗经部派的观点，所缘境、作为增上缘的根以及等无间缘的作意这三者和合的第一刹那是产生与外境相似影像的因，从它而生的第二刹那中与对象相似而生起的是果，即识。这两者是因果关系，因此所取与能取不是同时的。
第二部分
那么，作为意识之因的相似性中，为何意识会与对象相似而生，而不与根相似而生呢？譬如，食物、时间和温度等是孩子的因，但孩子却与父母的形貌等相似而生长，同样，意识与对象相似而生是其本性的规律。
第三部分
因此，对于如瓶子这样的对象有两种结果：一是产生自身的后续同类，二是在取自身的根现识上投射自身相似的影像。如执瓶的心识，既有对象识的所取相，又有了知它的能取相和自证，是二相的。
11-8-7b
第二部分，关于唯识宗的观点，分三：驳斥他人的推测、证成唯识、解除对此的诘难。
第一部分又分为驳斥承认外境和依赖世间共许两点：
首先，确立唯识宗的观点。粗大物质的组成基础极微，若是单一无分则不能作为粗大物质的基础，若是多体则不合理，因为无分就不成立了。由于离这两种情况，离心之外并无外境对象，因此，由于这个原因，也没有投射影像的基础，所以影像也不存在，就如不存在石女儿，也就没有他的肤色影像一样。
第二点，某些论师说他们按照月称的主张，不经推敲、不加考察而随顺凡俗认知而行。这是不合理的，因为若仅依据世俗名言的考察，即世间共许，那么对未经考察的心识而言，现量、比量、成立、遮遣等的运行、量和非量的区分等一切量的建立都将不成立，这是矛盾的。因此，在物质和意识这两者中，物质被否定，从而确立了唯识。
第二部分，证成唯识宗的观点分为略述两种证因和详细解释同时被认定两点：
第一，证明所取能取非异体的论证是：意识是明了的认知，不可能有不具备明了认知的所知，因此一切所知都成立为心，这是通过明了性的证因和同时被认定的证因而成立。
11-8-8a
第二，任何被确定为同时被认知的法，不可能是异体，若是异体，则不可能存在同时被认定的证因。因此，如同双月幻觉的比喻，蓝色及其能取通过该证因被证明为非异体。通过排除异体的相违方遍摄到不同的对方和基础相同的其他边界，从而排除了（外境的存在）。


 །
遮迁其义
གསུམ་པ་རྩོད་སྤོང་ལ། དགག་པ་རང་ལ་མཚུངས་པའི་རྩོད་སྤོང་དང་། ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་སྤོང་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ལ་དབུ་མ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སེམ༷ས་ཀྱི་རྒྱུན༷་ནི་ཡ༷ན་ལག༷་ཅ༷ན་འགོག་པ་ད༷ང་རིགས་པ་མཚུང༷ས་ལ་སེམས་སྐ༷ད་ཅི༷ག་མ་དག་རྡུལ༷་གྱི༷་ཆ༷་ཤས༷་བཞི༷ན་དུ་འདས་མ་འོངས་ལ་ཕྱོགས་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་དགོས་པ་དེ༷ས་ན༷་སེམས་སྐ༷ད་ཅི༷ག་མ་ལའང་ཐོག་དབུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་གསུམ༷་གྱི་བད༷ག་ཉིད་ཡིན་ཕྱི༷ར། གཅི༷ག་ད༷ང་དུ༷་མ༷་བྲལ༷་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར། ལན་ལ་རྩོད་པ་དེ་མ་གྲུབ་པ་དང་། རིགས་པ་མི་མཚུངས་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། རྩོད་པ་དེ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན། སྐ༷ད་ཅི༷ག་གསུམ༷་གྱི༷་བད༷ག་ཉི༷ད་ཡིན་པའི་ཕྱིར༷་ན་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གཅི༷ག་པ༷་མི༷་སྲི༷ད་པར་འ གྱུར༷་ལ། སྐ༷ད་ཅི༷ག་གཅི༷ག་པ༷་མི༷་སྲི༷ད་ན༷། གསུམ༷་གྱི༷་བད༷ག་ཉི༷ད་ཡི༷ན་པ༷འང་ཉམ༷ས་པས་གསུམ་ཞེས་གཅིག་འགོག་པའང་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ། རྡུལ་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ནི་ར༷གས་པ༷་རྩོམས་པའི་ཚེ་དུས་ཅི༷ག་ཆ༷ར་ཏུ་
11-8-8b
བསྐོ༷ར་བ༷ས་ན༷་དབུས༷་ཀྱི༷་རྡུལ༷་ཕྲན༷་ཆ༷་བཅ༷ས་སུ་འགྱུར༷་ཏེ། དེས་ན་གཞག་ན་ཆ་བཅས་ཡིན་ལ་བཤིག་ན་ཆ་མེད་དུ་འཇིག་སྟེ་སྐྲ་རྩེའི་ཟིལ་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ནི་དུས་གསུམ་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་ན་སྐྱོན་དེ་འཇུག་ཀྱང་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས༷་གསུམ༷་ཅི༷ག་ཆར༷་དུ་མི༷་སྐྱེ༷་བ༷ས། ད༷་ལྟའི༷་སྐ༷ད་ཅི༷ག་རང་གི་ངོས་ནས་ཆ༷་མེ༷ད་ཡི༷ན་ནོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་སྐད་ཅིག་གསུམ་སྦྲེལ་ནས་བཤིག་པ་འདིས་ཉན་ཐོས་དུས་གསུམ་རྫས་ཡོད་འདོད་པ་འགོག་གི་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་ཙམ་དགག་པ་མིན་ཏེ། ད་ལྟའི་སྐད་ཅིག་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་གྲུབ་པ་དེ་ཁོ་ནས་ཆ་མེད་དུ་བཞག་ཆོག་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། ཡུལ་འཛིན་སོགས་ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་རྣམ་གཞག་འགལ་ཞེ་ན། དོན༷་དུ༷་སྣང༷་བ༷་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་བློ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་གྱི་སྣང༷་བ༷་དེ༷་ཉི༷ད་ཕྱི༷་རོལ་ན༷་མེ༷ད། བག༷་ཆ༷གས་བརྟན༷་པ་ཟླ་གཅིག་ད༷ང་དུང་དཀར་འཛིན་སོགས་ཚད་མ་ཡིན་པ་དང༷་མི༷་བརྟ༷ན་པ་ཟླ་གཉིས་དང་དུང་སེར་འཛིན་སོགས་ཚད་མ་མིན་པ་ལ༷ས། བདེ༷ན་ད༷ང་བརྫུན༷་པ༷འི་རྣམ༷་གཞ༷ག་བྱེ༷ད་པ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །
总结
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ། ཇི༷་སྲི༷ད་ཕྱི༷་རོ༷ལ་ཁ༷ས་ལེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་གནས་པ༷་དེ༷་སྲི༷ད་ཡུལ་ཤེས་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་འཐད་དེ་དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི༷་རྒྱུ༷་ལ༷་གཟུང༷་ཡུལ༷་ཞེས་ཟེར༷་ལ། ཤེས༷་བྱ༷་ཐམས་ཅད་ན༷ང་གི༷་བད༷ག་ཉིད་ཡིན་པར་ཞུག༷ས་པ༷་ན། ཡུལ༷་ད༷ང་ཡུལ༷་ཅ༷ན་རྫས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ༷་པ༷་མེ༷ད་དོ། །སྐབས་བསྡུ༷་བའི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །ཚད༷་མ༷་རིག༷ས་པ༷འི་གཏེར༷་ལ༷ས་ཡུལ༷་བརྟག༷་བ༷འི་ར༷༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་ད༷ང་པོ༷འོ༷།། །།
能知识
གཉིས་པ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་བློ་ལ།
11-8-9a
མཚན་ཉིད། དབྱེ་བསྡུ། དེ་དག་གི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གསུམ།
定义
དང་པོ། བློ༷་ཡི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ནི་གསལ་ཞིང་རི༷ག་པ༷་ཡི༷ན་ལ།
总别
གཉིས་པ། ཡུལ༷་སོ༷གས་སྒོ༷་ན༷ས་དུ༷་མ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་རང་སྤྱི་འཛིན་པའི་རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་གཉིས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་སོགས་དབྱེ་སྒོ་མང་ཡང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས༷་པའི༷་སྒོ༷་ནས༷་རང༷་རི༷ག་གཅི༷ག་ཡིན་ཏེ་དོན་ཐམས་ཅད་རང་མཚན་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རང་རིག་གཅིག་པུའི་མཐར་འདུའོ། །
立其义
གསུམ་པ་ལ་དགག་གཞག་གཉིས།
破他宗
དང་པོ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་དགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ། དོན་བསྡུ་གསུམ།
说他宗
དང་པོ། བློ་རིགས་དེ་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་ན་བོད་རྣམས་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་དང་། སྣང༷་ལ༷་མ༷་ངེ༷ས་ད༷ང་། བཅ༷ད་ཤེས༷་དང་། ལོ༷ག་ཤེས༷་དང་། ཐེ༷་ཚོ༷མ་ལྔ༷་ཞེས་འདོད་དོ།

藏文翻译
遮迁其义
第三部分 解除诘难
分为两部分：解除驳斥等同于自己的诘难和解除量与非量的区分不合理的诘难。
第一部分分为诘难和回答：
首先，针对唯识派的观点，某些中观派提出：心的相续与否定有支的逻辑相同，刹那心如同微尘的部分一样，必须有向过去和未来倾向的两个部分，因此刹那心也具有开始、中间、结尾三个刹那的本质，所以离开一和多（的过失）。
回答分为两部分：指出诘难不成立和解释逻辑不相等的方式：
第一，此诘难不成立：若如此，因为是三个刹那的本质，所以单一刹那不可能存在，而若单一刹那不可能存在，则作为三者本质也就崩溃了，因此否定单一而说"三"也不合理。
第二，与微尘不相同：因为微尘在构成粗大物质时若同时环绕，则中央的极微将变成有部分的，因此若安立则有部分，若破坏则如同毛尖上的水滴一样无分地消失。
11-8-8b
刹那若同时生起三时则会有此过失，但因为过去未来现在不存在，所以三时不会同时生起，因此现在刹那从自身角度是无分的。因此，圣者论师将三个刹那连接起来破除，这是用来破除声闻部认为三时实有的观点，而不是为了否定刹那的无分性，仅凭现在刹那作为能起作用的事物成立就足以将其安立为无分了。
第二，如果说对境的执取等量与非量的安立矛盾，（回答是）：一切显为对象的都是心识本身，而那显现在外部并不存在。从习气坚固的单月见和白螺见等是量，而不坚固的双月见和黄螺见等是非量，（从这些）建立真与假的区分是合理的。
总结
第三部分 结论
只要停留在承认外境的宗派中，对象与意识不能成立为一体，因为那时称投射影像的因为所取境。当确立一切所知都是内在本质时，对象与能知对象者就不成立为异体了。此为本章总结偈颂。《量理宝藏》中考察对象品第一。
能知识
第二部分 能知的识
11-8-9a
分为三部分：定义、分类总摄与确立其义。
定义
第一，心识的定义是明了认知。
总别
第二，从对象等角度有多种分类：从对象的角度分为执取自相共相的有分别和无分别两种；从本质角度分为错乱与不错乱等多种分类方式。但从主体意识的角度看是唯一的自证，一切对象归结为自相，一切意识归结为唯一自证。
立其义
第三部分分为破斥与建立两部分。
破他宗
第一部分包括陈述前宗、破斥它和总结三点。
说他宗
第一，为破除对心识类型的错误理解，藏地诸师认为有意推度、显而未定、断知、错误认知和疑惑五种。


 །
破其宗
གཉིས་པ་ལ། ཡིད་དཔྱོད་དགག་པ། སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་དགག་པ། བཅད་ཤེས་དགག་པ་གསུམ།
破伺察意
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་དགག་པ་དང་། སོ་སོར་དགག་པ་གཉིས།
破总相
དང་པོ་ལ། བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ། བཟློག་པ་དང་མཚུངས་པ་གསུམ། དང་པོ། དེ་མི་འཐད་དེ་སྤྱིར་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་རྟགས་ལ༷་གཏ༷ན་ནས་མི༷་ལྟོས༷་པ་ཡིན་ན་ནི་ད༷མ་བཅ༷འ་ཙ༷མ་ཡི༷ན་གྱི་དེ་ལྟར་གྲུབ་མ་གྲུབ་ལ་བརྟགས་ན་ཐེ༷་ཚོམ༷་དུ་འགྱུར༷་ཏེ་ངེས་པ་མི་སྲིད་པས་ཐེ་ཚོམ་བག་ཉལ་ཡིན་ནོ།། གལ་ཏེ་རྟག༷ས་ལ༷་ལྟོས༷་ན༷་རྟག༷ས་ཡ༷ང་ད༷ག་ག༷མ། ཡང་ན་རྟགས་ལྟར༷་སྣང༷་འགལ་མ་ངེས་མ་གྲུབ་གསུམ༷་པོ་གང་རུང་སྟེ་དེ་བཞི་ལ༷ས་འདའ༷་བ༷་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ཕྱིན་ལོག་དང་མ་ངེས་པའི་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་ཅ༷ན་གྱི༷་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་གཉི༷ས་པོ་དེ། རྟགས་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟར༷་སྣང༷་གསུམ༷་དུ༷་མི༷་འདུ༷་ན༷། ཡིད་དཔྱོད་སྐྱེད་པའི་
11-8-9b
རྟགས་ཞེས་པ་གཏ༷ན་ཚིག༷ས་ལྟར༷་སྣང༷་བ་བཞི༷་པ་ཞིག་སྲིད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་གསུམ་པོ་གང་ཡང་མིན་པའི་རྟགས་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྟགས་ལྟར༷་སྣང༷་བ་མ༷་ཡི༷ན་ན༷། དེ་ཚད་མ་གཉིས་སུ་ནི་མི་འདོད་ལ་དོན་བདེན་པ་ངེས་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡིད་དཔྱོད་ཞེས་པའི་ཚད༷་མ༷་གསུམ༷་པ༷་ཞིག་སྲི༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ལ། ཡིད་དཔྱོད་དེས་དོན་བདེ༷ན་པ༷་གསར་དུ་ངེ༷ས་ཀྱང༷་ད་རུང་ཚ༷ད་མ་མི༷ན་ན༷། འོ་ན། རྗེས༷་སུ༷་དཔ༷ག་པ༷འ༷ང་ཚད་མ་མི༷ན་པ༷ར་ཅི་ཡི་ཕྱིར་མི་འགྱུར༷། དོན་བདེན་པ་ངེ༷ས་པ་ཡོད་ཀྱང༷་དེས་སྒྲོ༷་འདོ༷གས་མི༷་གཅོད་ན༷། ངེས་སྒྲོ་འདོགས་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་གནོ༷ད་བྱ༷་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་མི༷ན་པ༷ར་འགྱུར༷་ལ་འདོད་ན་གཞུང་དང་རིགས་པར་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་དོན་ངེ༷ས་པ༷་ནི་མེ༷ད་ཀྱང༷་ཁྲོན་པ་ན་ཆུ་ཡོད་དམ་སྙམ་པ་དོན་དུ་བདེ༷ན་པའི་ཡིད་དཔྱོད་དང་མེད་དམ་སྙམ་པ་བརྫུན༷་པ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ད༷ང་། ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་པ་སོ༷མ་ཉིའི༷་བློ༷་གསུམ༷་ཡོད་པ༷་མི༷་འག༷ལ་ཟེར་ན༷། བདེན་པ་ངེ༷ས་པ༷་མེ༷ད་ན༷་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་ཉམ༷ས་ཏེ་ངེས་པ་དོན་མཐུན་དུ་ཁས་བླང་བས་སོ། །ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་པ་གཉིས་པོ་ཡིད་དཔྱོད་དང་ལོག་ཤེས་གཉི༷ས་སུ༷་འགྱུར༷་ན༷་དེ་གཉིས་ལས་ལོགས་སུ་ཐེ༷་ཚོ༷མ་རང་རྐྱ་བ་ཞིག་འཇོག་པར་དཀ༷འོ། །གསུམ་པ། ཡ༷ང་ན༷་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྐོག་གྱུར་དོན་མཐུན་དུ་ངེས་པ་བདེ༷ན་པ༷འི་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་འདོད་པ་ལྟར༷། དེ་ལས་ལྡོག་པ་རྫུན་པའི་ཡུལ་ཅན་ལོག༷་པ༷འི་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་ཡང་ཅིས༷་མི༷་འཐ༷ད། དེ་ལྟར་འདོ༷ད་དོ་ཞེ་ན༷་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་ནི་དོན་མཐུན་བདེ༷ན་པ༷་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་ཉམ༷ས་སོ། །ལོག་པ་དེ་གཉིས་ཀར་དོགས་པས་ཡིད་
11-8-10a
དཔྱོད་མི༷ན་ཟེར་ན༷་འོ་ན་སྔ༷་མ༷འ༷ང་དཔྱད་ན་གཉིས་ཀར་དོགས་པས་ཡིད་དཔྱོད་མི༷ན་པར༷་མཚུང༷ས་སོ།

藏文翻译
破其宗
第二部分分为三：驳斥意推度、驳斥显而未定、驳斥断知。
破伺察意
第一部分分为二：总体驳斥和分别驳斥。
破总相
第一部分分为三：分析不合理、太过失及与反面相等。
首先，这不合理：一般而言，若意推度完全不依赖于因，则仅是主张而已，若如此进行考察是否成立，则将变成疑惑，因为确定性不可能存在，所以疑惑就是潜在的。
如果依赖因，则因要么是正确的因，要么是似因——相违、不定、不成三者之一，除此四种外别无他途。
第二，如果具有颠倒和不确定理由的两种意推度，不归入不成因等三种似因，则产生意推度的因就会成为第四种似因，因为你已经承认存在既不是三种似因之一又是因的情况。
11-8-9b
如果所谓的意推度不是似因，那么既然你不认为它是两种量，但又认为它确定真实对象，那么意推度就会成为第三种量。如果意推度能新确定真实对象但仍然不是量，那么推理为什么不也是非量呢？
若有确定真实对象但不能遣除增益，则确定和增益这两者就不再是相互排斥的，若承认这点，则与经论和逻辑相违。
如果说没有确定对象，但对"井中有水吗"的思考是符合真实的意推度，"没有水吗"的想法是虚假的错误认知，"有水还是没水"的想法是怀疑的心识，这三者不相违。（对此）我们回答：如果没有确定真实，意推度就失效了，因为你承认它是符合事实的确定。若"有吗"和"没有吗"这两种想法成为意推度和错误认知，那么除这两者之外很难另外安立独立的疑惑。
第三，再者，如同你认为确定隐蔽对象符合事实是真实的意推度，相反，以虚假对象为境的就应该是错误的意推度，这有什么不合理呢？如果承认如此，则你认为意推度是符合事实的真实性就失效了。
如果说因为怀疑两种可能性所以不是意推度，
11-8-10a
那么前者经考察也怀疑两种可能性，所以同样不是意推度。


 །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉི༷ས་ཀ༷ར་དོག༷ས་ནས་ད་རུང་ཐེ་ཚོམ་མ་ཆོད་ན༷་ནི་ཐེ༷་ཚོ༷མ་འགྱུར༷་གྱི་ཡིད་དཔྱོད་དུ་མི་རུང་ལ། ག༷ལ་ཏེ༷་ཐེ་ཚོམ་དུ་མི་འགྱུར་བར་དོན་མཐུན་ངེས་པ་དེ་ཡིད་དཔྱོད་ཡིན་པར་སྲི༷ད་ན༷་དོན་མི་མཐུན་ཡང་ལོགས་སུ་འགྱུར་བས་ཡིད་དཔྱོད་སོགས་ལྔར་འདོད་པའི་གྲ༷ངས་ངེ༷ས་འཇིག༷་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ་ཡིད་དཔྱོད་རྫུན་པ་ལོ༷ག་ཤེས༷་ཡི༷ན་ཟེར་ན༷་འོ་ན་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་ཀྱང༷་བདེན་པ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཚ༷ད་མ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་བར་མཚུ༷ངས་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །
破别相
གཉིས་པ་སོ་སོར་དགག་པ་ལ། རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཡིད་དཔྱོད་དགག་པ། རྒྱུ་མཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཡིད་དཔྱོད་དགག་པ། ལུང་ཆོས་ཡིད་དཔྱོད་དུ་འདོད་པ་དགག་པ་གསུམ།དང་པོ། ག༷ལ་ཏེ༷་ཁྲོན་པར་ཆུ་ཡོད་སྙམ་པ་སོགས་ཡོད་པའི་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་མེ༷ད་པ༷འམ་མ་བཟུང་བ་ཡི༷། ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་ཡུལ་དོན་མཐུན་དུ་ངེས་པའི་བདེ༷ན་པ་ཡིན་ན༷་རང་གི་འོག་ན་གཏེར་ཡོད་སྙམ་པ་སོགས་བློ་ཀུན༷་བདེ༷ན་པར་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མེད་ཀྱང་བདེན་པར་ཁས་བླངས་བས་སོ། །གཉིས་པ། ག༷ལ་ཏེ༷་གཞལ་བྱས་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོ༷ག་པ༷འི་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་ཅ༷ན། ཀུན་ཀྱང་ཁྱོད་ལྟར་ན་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་ཡི༷ན་དགོས་ན༷འང་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྟགས་མ་ངེས་པའི་བློ་དེ་དག་ཐེ་ཚོམ་དུ་བསྡུས་པས་ན་གཞུང༷་དང༷་འག༷ལ་ལོ། །གསུམ་པ། ར༷ང་དང་གཞ༷ན་གྱི་སྡེ༷་བའི༷་ལུང༷་ལ༷ས་རང་གི་བརྗོད་བྱ་རྟོག༷ས་པའི་བློ་དེ་ནི་ཚད་མ་དང་མ་རྟོག་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བློ༷་རི༷གས་བཞི༷་པོ་གང་ཡང་རུང་བར༷་འདུས༷་པ་ཡིན་
11-8-10b
གྱི་ཡི༷ད་དཔྱོ༷ད་མིན༷་ནོ། །
破现而不悟意
གཉིས་པ་སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་དགག་པ། གལ༷་ཏེ༷་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང༷་ལ༷་མ༷་ངེ༷ས་པ༷་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚ༷ད་མ༷་མི༷ན་ན༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ཀུ༷ན༷་ཀྱང༷་ཚ༷ད་མ༷་མི༷ན་པར་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ནི་རང་མཚན་མངོ༷ན་སུམ་ལ༷་ངེས༷་པ༷་ཉི༷ད་ནི༷་གཞུང་ལས་བཀ༷ག་ཕྱིར༷་ཏེ་རང་མཚན་དེར་སྣང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚད་མར་བཞག་གི་ངེས་པ་མིན་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ༷། །
破再决识
གསུམ་པ་བཅད་ཤེས་དགག་པ་ལ། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་མངོན་སུམ་བཅད་ཤེས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། བཅ༷ད་ཤེ༷ས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རི༷གས་པ༷ས་མཐའ༷་བཅ༷ད་ན༷། རང་ཡུལ་ཚད་མས་བཅད་ཟིན་ཡིན་པས་ཐེ་ཚོམ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡི་ལྷག་མ་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷་ད༷ང་ལོ༷ག་རྟོག༷་ད༷ང་། ཡ༷ང་ན༷་ཚ༷ད་མ༷་ཉི༷ད་དེ་གསུམ་པོ་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར༷་དགོས་པ་ཡིན་གྱི༷། གཞན་དུ་མི་འཐད་དེ་རྒྱུ་མཚན་བློ་རིགས་བཞི་པོ་དེ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་པའི༷་བློ༷་མི༷་སྲི༷ད་པ་དེས་ན་ཚད་མ་དང་ལོག་རྟོག་གཉིས་མ་ཡིན་པས་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་རང་གིས་སྔ་མའི་ཡུལ་དྲན་པ་ཙམ་ལས་རང་ལ་རྟོགས་བྱའི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

藏文翻译
如果对两种情况都怀疑而仍未排除疑惑，那就会变成疑惑而不适合作为意推度；如果不变成疑惑而能符合事实地确定，这可能是意推度，那么不符合事实的也会另外成立，这样意推度等五种的数量确定性就会被破坏。（对方回应）这没有过失，因为虚假的意推度就是错误认知。（反驳）那么同理，意推度既然是确定真实的，就应该成为量，（两者）是相同的。
破别相
第二部分分别驳斥，分为三：驳斥无理由的意推度、驳斥理由颠倒的意推度、驳斥认为教法是意推度的观点。
首先，如果认为"井里有水"这样的想法是无理由或未把握理由的意推度，且符合事实的确定是真实的，那么"自己脚下有宝藏"等所有想法都将成为真实，因为你已经承认即使没有理由也可以是真实的。
第二，如果以"所量故无常"等颠倒理由为特征的所有（认知）在你看来都必须是意推度，那么这与论师将不确定因所生的认知归入疑惑的观点相违背，因此与论典相违。
第三，从自宗和他宗教典中理解其所诠义理的认知，包含在量、未了解、错误了解、疑惑这四种心识类型之中，
11-8-10b
而不是意推度。
破现而不悟意
第二部分，驳斥显而未定：
如果因为对象虽然现前显现但未被确定而不是量，那么一切现量都不是量了，因为论典中已否定自相现量中有确定性，将会解释说它是因显现自相的力量而被安立为量，而不是因为确定。
破再决识
第三部分，驳斥断知分为两部分：总体驳斥和具体驳斥现量断知。
首先，如果用理智彻底分析所谓的"断知"：因为它对自己的对象已由量决断，所以不是疑惑；剩下的就是未了解、错误了解或者量本身这三者之一，别无他途，因为除了四种心识类型外不存在其他心识，因此既不是量也不是错误了解，所以是未了解，因为它本身只是回忆先前的对象，而没有自己需要了解的对象。


 །གཉིས་པ་ལ་བཀག་པ་དངོས་དང་། དེ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མངོན་སུམ་དང་བཅད་ཤེས་འགལ་བའི་ཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པས་དགག དབང་ཤེས་རིགས་ལ་ཚད་མ་ཡིན་པ་དགག དེའི་དོན་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ། མངོ༷ན་སུམ༷་ནི་ངོ་བོ་རྟོག༷་བྲལ་ཡུལ་རང་མཚན་དུས་ད༷་ལྟ༷་བ༷། འཛིན་སྟངས་གསལ་བ་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ལ། བཅ༷ད་ཤེས༷་ནི་ངོ་བོ་རྟོག་པ། ཡུལ་སྒྲ་དོན་དུས་འད༷ས་པ༷་དྲ༷ན་པ༷་འཛིན་སྟངས་མི་གསལ་བ་འདྲེས་པ་འཛིན་པ་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དུས་འཛི༷ན་
11-8-11a
སྟང༷ས་འག༷ལ་བ༷་ལ༷་མངོན་སུམ་ཡང་ཡིན་ལ་བཅད་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པའི་གཞི༷་མཐུན༷་པ༷་ནི༷་ག༷་ལ༷་སྲི༷ད། གཉིས་པ། ཡང་ཁོ་ན་རེ། མི་སྐྱོན་ཏེ་རིག༷ས་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་མིག་ཤེས་དང་མ་བྲལ་གྱི་བར་གྱི་སྔོ་ཙམ་གྱི་རྒྱུན༷་ལ་འཛི༷ན་པ༷་ནི་མངོ༷ན་སུམ༷་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ༷། སྔོན་པོ་དང་པོ་རྟོགས་ཟིན་གྱི་རྗེས༷་སུ་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ཤེས༷་པ་དེ་བཅ༷ད་ཤེས༷་ཡི༷ན་ཞེ༷་ན༷། དེ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་སྔོན་པོ་སྐད་ཅིག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ཞིང་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི། རིག༷ས་ནི༷་མངོ༷ན་སུམ༷་གྱི་ཡུལ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྲེང་བ་ནི་རྫས་ཡིན་ལ་རིགས་མིན་ཞིང་མུ་སྟེགས་པའི་རིགས་སྤྱི་ལྟ་བུ་ནི་མི་སྲིད་ལ། གཞན་སེལ་ཀྱི་རིགས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མིན་ནོ། །གསུམ་པ། མདོར་ན་མཐོང༷་བ༷འི་དོ༷ན་ད་ལྟ་བ་ལ༷་རྗེ༷ས་ཤེ༷ས་མེ༷ད་ལ། དེ་གཉིས་གཅིག་ཡིན་ན་གཅིག་ཡིན་པ་འག༷ལ་བ༷འི་ཕྱིར༷་ན༷་གཞི༷་མཐུན༷་མེ༷ད་དོ། །ད་ལྟ་བ་མངོ༷ན་སུམ༷་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་དྲ༷ན་པ༷་མི༷ན་ཏེ། དྲན་པ་འདས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །སྔ་ཕྱི་གཅིག་ཏུ་བཏགས་པའི་རི༷གས་ནི༷་རྫས་སུ་མེད་པས་དབ༷ང་པོ༷འི་ཡུལ༷་དུ་མཐོང་བར་འག༷ལ་ཞིང་། ཡུལ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་མཐོ༷ང་བ༷་སྔ༷་ཕྱི༷་ལ་གཟུང་དོན་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱ༷ད་པ༷ར་མེ༷ད་དེ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བཞིན་ཡུལ་གསར་པ་ཡིན་པས་སོ། །སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ཟིན་གྱི་ངེ༷ས་པ༷་ཡོ༷ད་ན༷་མངོ༷ན་སུམ༷་མི༷ན་ཏེ་རྟོགས་ཟིན་མ་བརྗེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །སྔ་མ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་དང་ཕྱི་མ་ངེས་པའི་ཡུལ་གཉིས་པོ་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་འདྲ༷་བ༷༷ར་འཛི༷ན་པ༷་ནི་རྟོག༷་པ༷་ཡི༷ན་པས་ཁྱབ་པ་དེ༷ས་ན༷་མངོ༷ན་སུམ༷་བཅ༷ད་ཤེས༷་དང༷་གཞི༷་མཐུན༷་ཡོད་པའི་རི༷གས་པ༷་རང་མྱོང་
11-8-11b
གི་ཤེ༷ས་པ༷ས་བཀ༷ག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅེ༷ས་བྱ༷་བ༷་ནི༷་བ༷སྡུ་བ༷འི་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ་རྩོད་སྤོང་ནི། འོ་ན་མངོན་སུམ་རྫས་སྐད་ཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པས་སོ་སྐྱེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་མི་རྟོགས་པས་སོ་སྐྱེས་སྐྱེའི་མངོན་སུམ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ་སོ་སྐྱེས་སྐྱེའི་མངོན་སུམ་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་ལྟ་བུ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ་ཡུལ༷་དང༷་དབ༷ང་པོ༷འི་རྡུལ༷་ཕྲ༷་ར༷བ་ཚོག༷ས་པ༷འི་སྐ༷ད་ཅི༷ག་ཇི༷་སྙེད༷་ཀྱིས༷་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་རུང་བར་གྱུར་པ་ན་དེ་སྙེད་ཀྱི་རང་མཚན་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་མྱོང༷་བའི༷་རྣམ༷་ཤེ༷ས་ག༷ང་བསྐྱེ༷ད་པ༷་ནི། དཔེར་ན་ཆུ་ཐིག་གཅིག་ཙམ་གྱིས་བུམ་པ་གང་ནས་ཕྱིར་འབོ་བ་མིན་ཡང་གང་བར་སོགས་ནས་ཕྱིར་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྡུལ་ཕྲན་སྣང་རུང་དུ་ཚོགས་པ་རྟོག་པ་རང་གི་གཟུང་དོན་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དེ་སོ༷་སོ༷་སྐྱེ༷་བོའི༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བུམ་པ་མངོན་སུམ་བཞིན་ནོ།

藏文翻译
第二部分分为直接否定和解除其不合理性两点
第一点包括三个方面：因现量与断知相违而不可能有共同基础的否定、否定感官识为量、总结这些内容。
首先，现量本质上离分别、对象为自相、时间为现在、把握方式明晰无混杂；而断知本质是分别，对象是声义，时间是回忆过去，把握方式不明晰且混杂。因此，对于如此对象、时间、把握方式
11-8-11a
相互矛盾的情况，怎么可能存在既是现量又是断知的共同基础？
第二，他们说：不是问题，如眼识对蓝色类的对象在不离眼识期间，对蓝色相续的把握是现量，而在最初认识蓝色之后产生"这是蓝色"的了知就是断知。
这不正确，因为这些是将蓝色刹那之链误认为单一相续并执著，而类不是现量的对象，因为刹那之链是实体而不是类，外道所说的实体类不存在，而他遮类是增益的，所以不是现量的对象。
第三，总之，对现见的现在对象不存在后续认知，若两者是同一，则互相矛盾，因此不存在共同基础。现在的对象是现量，因此不是回忆，因为回忆是以过去为对象的。
将前后标记为一体的类不是实体，因此与感官见到矛盾；而对如蓝色这样的对象，前后见到都没有新认识所取对象的量与非量的区别，因为每个刹那都是新对象。
若已有遣除增益的确定，则不是现量，因为是已认识未忘的对象。前者现量对象和后者确定对象这两者，将前后刹那认为相同的是分别心，因此，自身体验的智慧否定了现量与断知有共同基础的逻辑。
11-8-11b
这是总结偈颂。
第二，对诘难的解答：如果现量仅仅是刹那实体，那么凡夫无法认识极为细微的刹那，因此凡夫将不可能有现量？
答：不会如此。凡夫现量不会缘取如微尘和无分刹那这样的对象，当对象和感官的极微聚合的刹那能够产生多少识，就能以多少自相作为所取对象而体验，所产生的识就如同一滴水不能使瓶子溢出，但充满后就会溢出一样。
因此，微尘聚合成可见状态，对自己所取对象不错乱的认识，是凡夫的现量，如同瓶子的现量一样。
;


 །
总结
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་ནི། གཞན་གྱི་ཚད་མ་ཚད་མིན་གྱི་གསལ་བའི་ཆ་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་རིགས་ལྔ་སོགས་སུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ་རྩ་བའི་གྲང༷ས་ཀྱི༷་དབྱེ༷་བ༷སྡུ་ཇི༷་སྙེད༷་པ༷།རིགས་གཅིག་མི་གཅིག་གི་རིག༷ས་ཀྱི༷་དབྱེ༷་བ༷ས་བྱས༷་པ༷་ཡི༷ན་ལ་དེ་ཡི་ནང༷་གི༷་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོའི་དབྱེ༷་བ༷སྡུ་ཇི༷་སྙེད༷་པ༷་ནི་རྩ་བའི་རིགས་དེ༷་ཡི༷་ཁོང༷ས་སུ༷་གཏོག༷ས་པ༷ར་བཞེད༷་ཀྱི་ལོགས་སུ་གྲངས་ངེས་བྱེད་པ་མིན་ལ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གཏན་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུའི་རྣམ་གཞག་མ་ནོར་བ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་དགོངས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བ༷ར་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །
立自宗
གཉིས་པ་རང་ལུགས་གཞག་པ་ལ། ཚད་མིན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུ། སོ་
11-8-12a
སོའི་རྣམ་གཞག་གསུམ། དང་པོ། དེས་ན་རང་ལུགས་ཚད་མིན་གྱི་བློའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་གང་ལ་མི༷་བསླུ༷་བ་མ༷་གྲུབ༷་དེ་ནི་ཚ༷ད་མ༷་མི༷ན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ་ན་མ༷་རྟོག༷ས་ལོ༷ག་རྟོག༷་ཐེ༷་ཚོ༷མ་སྟེ༷། ཚད༷་མའི༷་འག༷ལ་ཟླ༷་ཚད་མིན་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་རྣམ༷་པ༷་གསུ༷མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚད་མིན་གྱི་བློ་ཡུལ་ལ་འཇུ༷ག་ཚུལ༷་གྱི་སྒོ༷་ན༷ས་གྲངས་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཕྱེ༷་བ༷་ཡི༷ན་ཏེ་བློའི་འཇུག་ཚུལ་མཐའ་དག་བཞི་ལས་གཞན་མི་སྲིད་ལ་གཅིག་ཚད་མ་ཡིན་ལ་ཚད་མིན་ལ་འཇུག་ཚུལ་གསུམ་ཐོབ་ཅིང་དེའི་གྲངས་ངེས་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་དང་རྣམ་གཅོད་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་སོགས་གནད་གཅིག་གོ། ངོ༷་བོ༷འི་སྒོ༷་ནས༷་བསྡུ༷་ན་ལོག་རྟོག་དང་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ཀྱང་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་མ་རྟོགས་པ་དེ་གཅི༷ག་པུར༷་འདུའོ། །གསུམ་པ་ལ་དངོས་དང་། མཇུག་བསྡུ་གཉིས། དང་པོ་ལ་མ་རྟོགས། ལོག་རྟོག །ཐེ་ཚོམ་གསུམ། དང་པོ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་ཡུལ་དངོས་དེ༷་ད༷ང་དེ༷་མི༷ན་ཕྱིན་ལོག་ཏུ་འཛི༷ན་པ༷་གཉིས་ཀྱིས༷་སྟོང༷་པས་ཚད་མ་དང་ལོག་རྟོག་ཆོད་ལ་དེ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་ཤུགས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་པས་ན་བློ་དེ་འདྲ་བ་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ༷་ན༷་གསུམ༷། ཡུལ་དེ་ལ་བློ་གཏན་མ༷་ཞུག༷ས་པ༷་དང༷་ཞུགས་ཀྱང་ཚོལ་བའི་བྱ་བ་མ༷་རྫོགས༷་པ་ད༷ང་། ཚོལ་བའི་བྱ་བ་དཔྱད་པ་རྫོ༷གས་པ༷ར་གྱུར༷་ཀྱང༷་བློའི་ཡུལ་དུ་མ་བྱུང་ནས་མ༷་རྙེད༷་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཡུལ་དེ༷་ཉིད་དུ་འཛི༷ན་པ༷་ལ༷་དེ༷་མི༷ན་པ་གཞན་ཡིན་པའི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས༷་གནོ༷ད་པ༷་ཡོད་པ་ནི་ལོ༷ག་ཤེས༷་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ༷་ན༷་གཉི༷ས་ཡོད་དེ། རྟོག༷་པ༷་ལོག་
11-8-12b
ཤེས་ཡིད་གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པ་ལྟ་བུ་ད༷ང་ནི༷་རྟོག༷་མེ༷ད་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་བ་ཟླ་བ་གཉིས་ལྟ་བུ་དེ༷་གཉིས་ཡོད་ཅིང་དེ་ལའང་སོ༷་སོ༷ར་ཕྱེ༷་ན༷་རྟོག་མེད་ལ་དབང་ཡིད་འཁྲུལ་བ་གཉིས། རྟོག་པ་ལ་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་འཁྲུལ་བ་གསུམ་སྟེ་རྣམ༷་པ༷་ལྔ༷་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཡུལ་དེ༷་ཡིན་པར་འཛི༷ན་ན༷་ཡ༷ང་དེའི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་དེ༷་མིན༷་དུ་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱང་དེ་ལ་སྲི༷ད་ཅིང་ཡོད་རུང་བའི་བློ་ཐེ༷་ཚོ༷མ་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དབྱེ༷་ན༷་གཉི༷ས་ཡོད་དེ་ཐེ་ཚོམ་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་མངོ༷ན་དུ༷་གྱུར༷་པ་དང༷་དངོས་སུ་ཐེ་ཚོམ་མ་ཞུགས་ཀྱང་བརྟག་ན་ཐེ་ཚོམ་པ་བ༷ག་ལ༷་ཉལ༷་གཉིས་ཡོད་ལ། མངོན་གྱུར་ལའང་སྒྲ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ལྟ་བུ་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་ཆ༷་མཉམ༷་པ༷་དང༷་ཕྱོགས་རེ་རེ་བ་ཤ༷ས་ཆེ༷ར་འཛི༷ན་པ་དོན་འགྱུར་དང་དོན་མི་འགྱུར་གཉིས་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་མཇུག་བསྡུ། མདོར་བསྡུ་ན་ཚད༷་མའི༷་ཤེས་པ་མངོན་རྗེས་གཉི༷ས་པོ༷་ཡང༷་། དོན་དུ་ཡུལ་ཅན་ར༷ང་རི༷ག་ཚ༷ད་མ༷་ཁོ་ནར་འདུས༷་ཤིང་ཚ༷ད་མ༷་མིན༷་པ༷་གསུམ༷་པོ༷་ཡང༷་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷་ལ༷ས་དོ༷ན་གཞ༷ན་མི༷ན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

 །
总结
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་ནི། གཞན་གྱི་ཚད་མ་ཚད་མིན་གྱི་གསལ་བའི་ཆ་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་རིགས་ལྔ་སོགས་སུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ་རྩ་བའི་གྲང༷ས་ཀྱི༷་དབྱེ༷་བ༷སྡུ་ཇི༷་སྙེད༷་པ༷།རིགས་གཅིག་མི་གཅིག་གི་རིག༷ས་ཀྱི༷་དབྱེ༷་བ༷ས་བྱས༷་པ༷་ཡི༷ན་ལ་དེ་ཡི་ནང༷་གི༷་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོའི་དབྱེ༷་བ༷སྡུ་ཇི༷་སྙེད༷་པ༷་ནི་རྩ་བའི་རིགས་དེ༷་ཡི༷་ཁོང༷ས་སུ༷་གཏོག༷ས་པ༷ར་བཞེད༷་ཀྱི་ལོགས་སུ་གྲངས་ངེས་བྱེད་པ་མིན་ལ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གཏན་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུའི་རྣམ་གཞག་མ་ནོར་བ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་དགོངས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བ༷ར་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །
立自宗
གཉིས་པ་རང་ལུགས་གཞག་པ་ལ། ཚད་མིན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུ། སོ་
11-8-12a
སོའི་རྣམ་གཞག་གསུམ། དང་པོ། དེས་ན་རང་ལུགས་ཚད་མིན་གྱི་བློའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་གང་ལ་མི༷་བསླུ༷་བ་མ༷་གྲུབ༷་དེ་ནི་ཚ༷ད་མ༷་མི༷ན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ་ན་མ༷་རྟོག༷ས་ལོ༷ག་རྟོག༷་ཐེ༷་ཚོ༷མ་སྟེ༷། ཚད༷་མའི༷་འག༷ལ་ཟླ༷་ཚད་མིན་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་རྣམ༷་པ༷་གསུ༷མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚད་མིན་གྱི་བློ་ཡུལ་ལ་འཇུ༷ག་ཚུལ༷་གྱི་སྒོ༷་ན༷ས་གྲངས་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཕྱེ༷་བ༷་ཡི༷ན་ཏེ་བློའི་འཇུག་ཚུལ་མཐའ་དག་བཞི་ལས་གཞན་མི་སྲིད་ལ་གཅིག་ཚད་མ་ཡིན་ལ་ཚད་མིན་ལ་འཇུག་ཚུལ་གསུམ་ཐོབ་ཅིང་དེའི་གྲངས་ངེས་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་དང་རྣམ་གཅོད་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་སོགས་གནད་གཅིག་གོ། ངོ༷་བོ༷འི་སྒོ༷་ནས༷་བསྡུ༷་ན་ལོག་རྟོག་དང་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ཀྱང་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་མ་རྟོགས་པ་དེ་གཅི༷ག་པུར༷་འདུའོ། །གསུམ་པ་ལ་དངོས་དང་། མཇུག་བསྡུ་གཉིས། དང་པོ་ལ་མ་རྟོགས། ལོག་རྟོག །ཐེ་ཚོམ་གསུམ། དང་པོ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་ཡུལ་དངོས་དེ༷་ད༷ང་དེ༷་མི༷ན་ཕྱིན་ལོག་ཏུ་འཛི༷ན་པ༷་གཉིས་ཀྱིས༷་སྟོང༷་པས་ཚད་མ་དང་ལོག་རྟོག་ཆོད་ལ་དེ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་ཤུགས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་པས་ན་བློ་དེ་འདྲ་བ་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ༷་ན༷་གསུམ༷། ཡུལ་དེ་ལ་བློ་གཏན་མ༷་ཞུག༷ས་པ༷་དང༷་ཞུགས་ཀྱང་ཚོལ་བའི་བྱ་བ་མ༷་རྫོགས༷་པ་ད༷ང་། ཚོལ་བའི་བྱ་བ་དཔྱད་པ་རྫོ༷གས་པ༷ར་གྱུར༷་ཀྱང༷་བློའི་ཡུལ་དུ་མ་བྱུང་ནས་མ༷་རྙེད༷་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཡུལ་དེ༷་ཉིད་དུ་འཛི༷ན་པ༷་ལ༷་དེ༷་མི༷ན་པ་གཞན་ཡིན་པའི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས༷་གནོ༷ད་པ༷་ཡོད་པ་ནི་ལོ༷ག་ཤེས༷་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ༷་ན༷་གཉི༷ས་ཡོད་དེ། རྟོག༷་པ༷་ལོག་
11-8-12b
ཤེས་ཡིད་གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པ་ལྟ་བུ་ད༷ང་ནི༷་རྟོག༷་མེ༷ད་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་བ་ཟླ་བ་གཉིས་ལྟ་བུ་དེ༷་གཉིས་ཡོད་ཅིང་དེ་ལའང་སོ༷་སོ༷ར་ཕྱེ༷་ན༷་རྟོག་མེད་ལ་དབང་ཡིད་འཁྲུལ་བ་གཉིས། རྟོག་པ་ལ་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་འཁྲུལ་བ་གསུམ་སྟེ་རྣམ༷་པ༷་ལྔ༷་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཡུལ་དེ༷་ཡིན་པར་འཛི༷ན་ན༷་ཡ༷ང་དེའི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་དེ༷་མིན༷་དུ་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱང་དེ་ལ་སྲི༷ད་ཅིང་ཡོད་རུང་བའི་བློ་ཐེ༷་ཚོ༷མ་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དབྱེ༷་ན༷་གཉི༷ས་ཡོད་དེ་ཐེ་ཚོམ་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་མངོ༷ན་དུ༷་གྱུར༷་པ་དང༷་དངོས་སུ་ཐེ་ཚོམ་མ་ཞུགས་ཀྱང་བརྟག་ན་ཐེ་ཚོམ་པ་བ༷ག་ལ༷་ཉལ༷་གཉིས་ཡོད་ལ། མངོན་གྱུར་ལའང་སྒྲ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ལྟ་བུ་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་ཆ༷་མཉམ༷་པ༷་དང༷་ཕྱོགས་རེ་རེ་བ་ཤ༷ས་ཆེ༷ར་འཛི༷ན་པ་དོན་འགྱུར་དང་དོན་མི་འགྱུར་གཉིས་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་མཇུག་བསྡུ། མདོར་བསྡུ་ན་ཚད༷་མའི༷་ཤེས་པ་མངོན་རྗེས་གཉི༷ས་པོ༷་ཡང༷་། དོན་དུ་ཡུལ་ཅན་ར༷ང་རི༷ག་ཚ༷ད་མ༷་ཁོ་ནར་འདུས༷་ཤིང་ཚ༷ད་མ༷་མིན༷་པ༷་གསུམ༷་པོ༷་ཡང༷་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷་ལ༷ས་དོ༷ན་གཞ༷ན་མི༷ན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
总结
第三，总结如下：基于他人的有效认识和非有效认识的某些明显特征，将意识分为五种类型等的区分方法是不合理的。因为基本的数量区分是通过是否属于同一类型的类型区分而确立的，而其中细微差别的各种分类都应归属于那些基本类型之中，而不应单独计数。如果不这样理解，就无法正确理解法称关于有效认识、非有效认识以及推理等分类系统的思想。这是中间偈颂。
立自宗
第二，建立自宗分三：非有效认识的总体特征、数量的分类和各自的体系。
首先，因此，在我们的体系中，非有效认识的特征是：任何对其对象不具备不欺誑性的意识即是非有效认识。
第二，对此分类为：未了解、错误了解和怀疑。有效认识的对立面——非有效认识有三种内部分类，这是根据非有效认识接近对象的方式来确定其数量的划分。因为意识的运作方式总共只有四种，其中一种是有效认识，而非有效认识有三种运作方式。这与推理中的三种过失和三种否定在数量上的一致性是一个关键点。从本质上归纳，错误了解和怀疑两者也是未了解的一种，因此归结为单一的未了解。
第三部分包括实际内容和总结两点。首先是实际内容，包括未了解、错误了解和怀疑三种。
第一，未了解的特征和分类。其特征是：既不把对象视为它本身，也不把它视为其他，因此排除了有效认识和错误了解，同时也隐含地排除了怀疑，这样的意识就是未了解。分为三类：完全未接触对象的意识，虽已接触但探索未完成的意识，以及探索已完成但对象未被认知到因而未找到的意识。
第二，错误了解的特征和分类。其特征是：将对象视为某物，但有其他有效认识证明它实际上是其他物的意识，即是错误了解。分为两类：概念性错误了解（如被睡意干扰的意识）和非概念性感官错误认识（如看到双月）。细分之，非概念性的包括感官和意识的错误，概念性的包括对象、时间和形式的错误，共五种。
第三，怀疑的特征和分类。其特征是：虽然把对象视为某物，但在其功能未改变的情况下，同时也可能将其视为其他物的意识，即是怀疑。分为两类：明显的怀疑和潜在的怀疑。明显怀疑又分为平等看待两种可能性的（如声音是常还是无常）和偏向某一方的（即较大程度确信某一方）。
最后总结：简言之，有效认识的两种类型（现量和比量）实际上都归结为自证有效认识，而三种非有效认识实际上也都不外乎未了解，应当这样理解。


 །ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་བསྡུ༷་བའི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །ཚད༷་མ༷་རིག༷ས་པ༷འི་གཏེ༷ར་ལ༷ས་བློ༷་བརྟག༷་པའི༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་ག༷ཉིས་པ༷འོ༷།། །།
识取境分法
གསུམ་པ་བློ་དེས་ཡུལ་རྟོགས་ཚུལ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྟོག་ཚུལ། སྣང་སེལ་གྱི་རྟོག་ཚུལ། བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་ཚུལ། འགལ་འབྲེལ་གྱི་རྟོག་ཚུལ་བཞི་ལས།
取总别分法
དང་པོ་ལ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བསྟན། རྫས་ལྡོག་དོན་ལ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་དགག སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྟོག་ཚུལ་ཁྱད་པར་དུ་དཔྱད་པ་གསུམ།
广说境及有境差别
དང་པོ་ལ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དཔྱད་པ་དང་། དེ་གཏན་ལ་འབེབ་
11-8-13a
ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། ཡུལ་ར༷ང་མཚན་འཛི༷ན་པ༷་ཡི་ཡུལ་ཅན་ནིརྟོག༷་མེ༷ད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡིན་དེ༷། ཡུལ་སྤྱི༷་མཚན་འཛི༷ན་པའི་ཤེས་པ༷་ནི༷་རྟོག༷་པ༷་ཡི༷ན། དེ༷་ལ༷་ར༷ང་མཚ༷ན་ནི་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོ༷ས་པོ༷་སྟེ༷། སྤྱི༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷ར་གྲུབ༷་པ༷་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་རྫ༷ས་ད༷ང་ལྡོག༷་པ༷་སྤྱི༷་བྱེ༷་བྲག༷ སྒྲུབ༷་ད༷ང་གཞན་སེ༷ལ་རྟོ༷ག་པ་དང་མི༷་རྟོ༷ག་པ་འདི་དག་ལ་བོད་གཞ༷ན་པ་ད༷ག་རྣམ༷་གཞག༷་གཞ༷ན་དུ་འཆ༷ད་དེ་རེས་མཚུངས་རེས་མི་མཚུངས་རེས་བློ་ཆོས་དང་རེས་དོན་ཆོས་རེས་སྤྱི་བསྒྲུ༷བ་རེས་འགོག་པ་ལྟར་བྱེད་པས་རྣམ་རྟོག་གཏིང་ཚུགས་པ་མེད་དོ། །ཁོ༷་བོ༷་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གཞུང༷་བཞི༷ན་དུ། རྫས་སྤྱི་ཡུལ། རྟོག་རྟོག་མེད་བློ། སྣང་སེལ་འཛིན་སྟངས་སུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཆ༷ད་པ༷ར་འདོ༷ད་དོ། །
破本异实有许
གཉིས་པ་རྫས་ལྡོག་དོན་ལ་ཡོད་པ་དགག་པ། དེ་ལ་བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ན་རེ། ལྡོག་པ་དུ་མ་དང་འབྲལ་མི་ཤེས་པ་རྫས། འདུས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཁ་ཡར་བ་ལྡོག་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། ཡང་རྫས་ཆོས་དང་ལྡོག་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། དངོས་འགལ་རྫས་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བ་དང་། དངོས་འགལ་ལྡོག་པ་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བ་ཞེས་ཟེར། དེ་ལ་རྫས་ལྡོག་དེ་འདྲ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་འདོད་པ་ལྟར་ལྡོག་པ་སྒྲོ་བཏགས་ལ་དོན་ལ་འབྲལ་མི་ཤེས་སུ་འདུ་བ་མེད་པ་དང་། རྫས་ལྡོག་ཕན་ཚུན་དུ་གོ་བ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པར་ཐལ་བ་སོགས་སྐྱོན་མང་བས་མི་འཐད་ལ། རྫས་ཆོས་དང་ལྡོག་ཆོས་ཀྱང་རྫས་ལྡོག་རང་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་གྱི་ལོགས་སུ་མི་འཐད་དེ། ཁྱོད་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་རྫས་ཆོས་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་རྗེས་དཔག་གི་ཡུལ་རྫས་སུ་ཐལ་ཞིང་། དེ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་རྗེ༷ས་དཔ༷ག་
11-8-13b
གིས་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ན་རྫས་དངོ༷ས་པོ༷ར་མི༷་འཛི༷ན་པ༷ས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་རྗེས་དཔག་དེ༷་ཡི་ཡུལ་ལ༷་རྫས༷་ཆོ༷ས་འཐ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ལ་གལ་ཏེ་འཐད་ན་བྱས་མི་རྟག་བུམ་པའི་སྟེང་ན་རྫས་ཐ་དད་མེད་པས་བྱས་པ་རྟོགས་པས་མི་རྟག་པ་རྟོགས་པར་ཐལ་ལོ། །རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་གཞལ་བྱ་འཇལ་བའི་ཡུལ་ནི་སེལ༷་བ༷་ཡི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་ནི༷། དེ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་པ་ལྡོ༷ག་པ༷འི་སྒོ༷་ན༷ས་རང་གི་གཞལ་བྱ་གྲུབ༷་པ༷ར་བཞེ༷ད་པ་དེས་ན་རང་ལུགས་ལ་རྫས་ཆོས་ཞེས་ཆོས་དུ་མ་གཅིག་འདུས་མུ་སྟེགས་པའི་འདོད་པ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་རང་མཚན་ཉིད་རྫས་ཡིན་ལ། རྫས་ཆོས་ཀྱང་རྫས་ཡིན་ཏེ་རྫས་གཅིག་མངོན་སུམ་བྱས་ན་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཀུན་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པ་ནི་གཞན་སེལ་ཡིན་ལ་དེའི་ཆོས་ཀྱང་དེ་ལས་མ་འདས་སོ། །དེས་ན་དོན་དུ་ལྡོག་པ་དུ་མ་རྫས་གཅིག་ལ་འདུས་པའམ། དངོས་པོ་ཐ་དད་དོན་ལ་རྫས་གཅིག་པ་རྟག་དངོས་ལྟར་མི་སྲིད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

这是总结偈颂。《量理宝藏》中观察意识品第二。
识取境分法
第三，关于意识如何了解对象，有四种方式：总别的认知方式、显现遮遣的认知方式、所诠能诠的认知方式、相违相属的认知方式。
取总别分法
第一分为三：总的阐述对象和有境的建立、破斥主张实质和反体在对象上成立的观点、特别考察总别的认知方式。
广说境及有境差别
第一部分包括分析事物的真实状态和确立它的方法两点。
首先，把自相作为对象的有境是无分别的认识；而把共相作为对象的认识是分别念。在这方面，自相是实体存在的事物；而共相则没有实体存在。
第二，对于实体和反体、总别、成立和遮遣、有分别和无分别这些概念，其他藏人的解释各不相同，有时认为它们相同，有时认为不同，有时说它们是心的属性，有时说是对象的属性，有时承认普遍相，有时否定普遍相，因此他们的分别念没有稳固的基础。我依照法称的论著，明确主张将实体和共相视为对象，分别和无分别视为心识，显现和遮遣视为执取方式。
破本异实有许
第二，破斥实体和反体在对象上存在的主张。
关于这点，早期藏人说："不能与多种反体分离的是实体，聚合体的个别特性是反体。"他们还定义实体法性和反体法性说："互相矛盾的不能聚于一个实体中，互相矛盾的不能聚于一个反体中。"
这种实体和反体的概念，如同外道所主张的具分实体一样，错误地认为反体是增益并且在实际上与实体不可分离，而且实体和反体相互依存，有许多过失，因此不合理。
实体法性和反体法性也不过是实体和反体本身，不存在其他解释。按照你们的观点，无常是实体法性，那么，衡量无常的推理知的对象就应是实体，但这不合理。因为推理知所把握的对象必定不执为实体事物，所以推理对象不可能是实体法性。如果可以的话，由于所作性、无常性、瓶子在一体上没有实体差别，那么了解所作性就应该了解无常性，这是荒谬的。
推理依据因相来衡量自己的所量对象，是通过遮遣的方式进行的，通过排除"非彼"来通过反体确立自己的所量，因此在我们的体系中，所谓"实体法性"并非如外道主张的多法集于一处，而是说自相即是实体，实体法性也是实体，因为如果直接感知一个实体，也会将与之不可分的所有属性作为对象。反体是他遮，其特性也不超出此范畴。因此，应当了解多种反体实际上不可能聚集在一个实体中，或者不同事物在实际上不可能像常恒实体那样成为一体。


 །
另辨总别所取
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། མཇུག་བསྡུ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། དེའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གསུམ། དང་པོ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐ་དད་ལ་གཅིག་འཛིན་གྱི་སེལ་ངོར་རིགས་མི་མཐུན་གཞ༷ན་ལས་ལོག་པ་སྤྱི་ཡི་མཚན་ཉིད་ད༷ང་། སེལ་ངོར་གཞན་དང་ར༷ང་གི༷་རིགས་མཐུན་གྱི་དངོ༷ས་པོ་ཡུལ་དུས་ཐ་དད་པ་མཐའ་དག་ལ༷ས་ཀྱང་ལོག་པ་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ལྟར་རིགས་མི་མཐུན་པ་དང་མཐུན་པ་ལས་ལྡོ༷ག་པ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་ལྡོག་པ་ཆིག་རྐྱང་དང་གཉིས་ཚོགས་ནི་སྤྱི༷་བྱེ༷་བྲག༷་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཤ་ཤུག་སོགས་ཕྱོགས་
11-8-14a
ཐ་དད་པ་ལ་ཐ༷ད་ཀ༷་ད༷ང་ནི་སྔ་ཕྱིའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལ་གོ༷ང་མ༷་ཡི༷། སྤྱི༷་ད༷ང་བྱེ༷་བྲ༷ག་གཉི༷ས་གཉིས་བཞིར་དབྱེར་ཡོ༷ད་དོ། །ཐད༷་ཀ༷འི་བྱེ༷་བྲག༷་རྣམས་ནི་ད་ལྟ་བ་ཡིན་པས་རྫ༷ས་ཐ༷་ད༷ད་དང་གོ༷ང་མ༷འི་བྱེ༷་བྲག༷་དུས་ལ་ལྟོས་པས་ན་འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་མེད་ལ་ད་ལྟ་དངོས་པོ་ཡོད་པས་གཅི༷ག་པ༷་བཀ༷ག་པའི་ཐ་དད་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དགག་གཞག་སྤང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ། རིགས་པ་དང་། ལུང་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྫས་ཐ་དད་དུ་འདོད་པ་དང་། གཅིག་པར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ཁ༷་ཅིག་སྤྱི་གསལ་རྫས་ཐ༷་ད༷ད་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར། གསལ་བ་ལས་སྤྱི་དངོས་པོ་ཐ༷་ད༷ད་ཞིག་ཡིན་ན་སྣ༷ང་དུ་རུ༷ང་བ་ལ་དེ་མེ༷ད་པས༷་ཁེ༷གས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྤྱི་གཅིག་བྱེ་བྲག་དུ་མ་དང་གཅིག་པ་དགག་པ། སྤྱི་དུ་མ་བྱེ་བྲག་དུ་མ་དང་གཅིག་པ་དགག་པ། མཚུངས་པའི་སྤྱི་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་དང་། དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། གྲངས་ཅན་པ་སོགས་ཁ༷་ཅི༷ག་གཙོ་བོ་སྤྱི་དེ་རྣམ་འགྱུར་ཀུན་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པས་སྤྱི་གསལ་རྫས༷་གཅི༷ག་ཡི༷ན་ནོ༷་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར། གཉིས་པ་ལ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ། རྣམ་པར་བརྟག་ན་མི་འཐད་པ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་གསུམ། དང་པོ། རྫ༷ས་གཅི༷ག་ན༷་ཡ༷ང་བྱེ་བྲག་དང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པའི་སྤྱི་དེ་སྣང་དགོས་པ་ལ་དེ་སྣང༷་རུང༷་མི༷ན་པས་ཁེགས་སོ། །གཉིས་པ། སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཡུ༷ལ་དང་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟའི་དུས༷་དང་སྦོམ་ཕྲ་སོགས་རྣ༷མ་པ༷་འག༷ལ་བ༷་ཡི༷་བྱེ༷་བྲ༷ག་ཐ་དད་པ་མང་པོ་རྣམས་སྤྱི༷་གཅི༷ག་ད༷ང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དུ་འབྲེ༷ལ་ན༷། དཔེར་ན་ཤིང་གཅིག་སྐྱེས་ན་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཅིག་
11-8-14b
ཅར་སྐྱེས་པ་སོགས་གསལ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ༷་འཇི༷ག་གི་ངོ༷་བོ༷འ༷ང་གཅི༷ག་ཏུ༷་འགྱུ༷ར་རོ། །དེ་ལྟ་མི༷ན་ན༷་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ལ༷་ཞིག་མ་ཞིག་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་སོགས་ཀྱི་ཆ༷་གཉི༷ས་འག༷ལ་ལོ། །གསུམ་པ་ལ། ཡན་ལག་ཅན་མི་ཁེག་པར་ཐལ་བ། དབང་ཤེས་རྟོག་བཅས་སུ་ཐལ་བ། འགལ་བ་རྫས་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བ་གསུམ། དང་པོ། ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དེ་སྤྱི༷་ད༷ང་བྱེ༷་བྲ༷ག་རྫས༷་གཅི༷ག་ན༷་མགོ་རྐང་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཡ༷ན་ལ༷ག་ཅ༷ན་གྱི་རྫས་གཅིག་ཡོད་པ་ཡ༷ང་ཇི༷་ལྟ༷ར་དག༷ག་སྟེ་སྤྱི་དང་ཡན་ལག་ཅན་མཚུངས་པས་སོ། །གཉིས་པ། གཞན་ཡང་བྱེ་བྲག་འཛིན་པའི་དབ༷ང་པོ༷འ༷ང་རྟོག༷་བཅ༷ས་ཉི༷ད་དུ༷་ཐ༷ལ་ཏེ་རྫས་གཅིག་ལ་སྣང་མི་སྣང་གཉིས་མི་སྲིད་པས་བྱེ་བྲག་སྣང་ན་སྤྱི་ཡང་སྣང་དགོས་པས་སོ། །གསུམ་པ། དཀར་ནག་དང་སྣང་མུན་སོགས་འག༷ལ་བ༷་ཀུན༷་ཀྱང༷་རྫ༷ས་གཅི༷ག་ཏུ་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་དག་སྤྱི་གཅིག་གི་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

另辨总别所取
第三部分分为两点：正文和总结。首先，正文包括三个方面：特征、分类和确立其义理。
第一，总与别的特征是：总的特征是在遮遣角度上，对不同事物执为一体时，区别于其他不同类；而别的特征则是在遮遣角度上，区别于其他事物以及自己同类中一切空间和时间上不同的事物。因此，区别于不同类和同类的单一反体和双重反体，就是总与别的特征。
第二，关于分类，有直接的总别两种和前后时间所摄的上位总别两种，共四种。直接的别是当下的，所以是实体各异的；而上位的别是依时间而言，过去未来无实体，现在事物存在，所以是否定"一"的差别。
第三，包括破斥、确立和遣除三点。首先破斥分为理由和教证两部分。理由又分为破斥"实体各异"的主张和破斥"一体"的主张两方面。
第一，某些外道如胜论派等主张"总与别是实体各异"。若总体与个别是实体各异的话，由于应当可见而实际不见，所以被否定。
第二，破斥"一体"的主张分三点：破斥一个总体与多个别是一体的主张；破斥多个总体与多个别是一体的主张；破斥相似的总体。第一点又分为他宗观点和破斥两部分。首先，数论派等某些人主张主体作为总体与一切变异本体是一体的，所以总别是一体。
其次，破斥又分为三点：可见而不可得的破斥、分析不合理的破斥和过度扩张的破斥。首先，若是一体，则与别不可分割的总体应当可见，但它不是可见的，所以被否定。其次，还有其他过失：若东方等不同地域、过去未来现在等不同时间、粗细等相互矛盾的不同形态的众多差别与单一总体本质不可分割地相联，那么，例如当一棵树生长时，所有不同地域时间形态的树都应同时生长等，所有个别的生灭本质也将变成一体。若不如此，则在一体中同时存在已坏未坏、已生未生等两种矛盾特性。
第三，过度扩张的过失分三点：导致具分体不被否定的过失、感官识变成有分别的过失、矛盾成为一体的过失。首先，还有过度扩张的过失，即若总与别是一体，那么遍及头足等一切的具分实体也将无法否定，因为总体与具分体相同。其次，感知别的感官识也将变成有分别的，因为在一体上不可能既现又不现，若别现前，总也应现前。第三，白黑、明暗等一切相违也将成为一体，因为它们是一个总体的实体。


 །གཉིས་པ་སྤྱི་དུ་མ་བྱེ་བྲག་དུ་མ་དང་འབྲེལ་བ་དགག་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་སྤྱི་གཅིག་མེད་ཀྱང་ཤ་བ་སོགས་བྱེ༷་བྲག༷་རེ༷་རེ༷་དང་འབྲེལ༷་བ༷འི་སྤྱི༷་ཡ༷ང་བྱེ་བྲག་གི་གྲངས་ཇི་སྙེད་པར་དུ༷་མ༷་ཡོ༷ད་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་ལྟ་ན་སོ་སོ་བ་མིན་པའི་ཐུན་མོང་གི་སྤྱིའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མི༷་འགྲུབ༷་ཏེ་སྤྱི་ཡིན་ཚད་ལྡོག་པ་ཉིས་ཚོགས་སུ་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་དག༷ག་སྒྲུབ༷་ཀྱི༷་རྣམ༷་པ༷ར་གཞ༷ག་པ༷འང་འཇིག༷་པར་འགྱུར༷་ཏེ་ཤ་བ་གྲུབ་པས་ཤིང་མི་འགྲུབ་པ་དང་། ཤིང་ཁེག་པས་ཤ་བ་མི་ཁེག་པ་ཡིན་པས་སོ། །གསུམ་པ་མཚུངས་སྤྱི་དགག་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་ཁ་ཅིག་སྤྱི་སོ་སོ་བ་འབྲེལ་བ་དེ་མི་འདོད་ཀྱི་ཤ་ཤུག་སོགས་
11-8-15a
ལ་ཡལ་ག་ལོ་མ་ལྡན་པའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མཚུང༷ས་པ༷འི་སྤྱི༷་གཅི༷ག་ཡོད་པ་དེ་དང༷་བྱེ༷་བྲག༷་རྣམས་རྫས༷་གཅི༷ག་ཡི༷ན་ནོ༷་ལོ༷། །གཉིས་པ་ལ། དོན་ལ་མཚུངས་པ་ཡོད་པ་དགག །བློ་ངོར་མཚུངས་པའི་སྤྱི་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། འདི་དང་འདི་འདྲའོ་ཞེས་པའི་མཚུང༷ས་པ༷་ནི་རྟོག༷་པ༷ས་སྦྱར༷་བ༷་ཙམ་ཡི༷ན་གྱི། རྟོག༷་པ༷འི་བློ༷་ཡིས་སྦྱར་བའི་ཆོས༷་དོ༷ན་ཁོ་རང་ལ༷་མེ༷ད་དོ། །གལ་ཏེ་དོ༷ན་རང་ཉིད་ལ༷་འདྲ༷་བ༷་ཞེས་པའི་ཆོས་ཞིག་ཡོ༷ད་ན༷་ནི༷། སྔོ༷ན་དེ་འདྲ་མཐོང༷་བ་མེད་པ་ཞིག་གསར་དུ་མཐོང་ན༷འང་འདི་གཞ༷ན་དང་འདྲ༷་བ༷ར་གདའ་འོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་དགོས་ན་དེ་མི་སྲིད་པས་མཚུངས་པ་དོན་གྱི་སྟེང་ན་མེད་དོ། །གཉིས་པ། ཁ་ཅིག་དོན་གྱི་སྟེང་ན་མཚུངས་པའི་སྤྱི་མེད་ཀྱང་། རྟོག་པས་མཚུངས་པར་བཟུང་བའི་སྤྱི་ཅི་སྟེ་མེད་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་སྤྱི་གསལ་རྫས་གཅིག་པ་ཉམས་སོ། །གལ་ཏེ་རྫས་མི་གཅིག་ཀྱང་། རྟོག་པས་མཚུངས་པར་བཟུང་ཙམ་ལ་སྤྱི་གཅིག་ཏུ་བྱས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་མི་འཐད་དེ། མཚུང༷ས་པར་འཛིན་པ་ལ༷་དངོ༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་མི༷་སྲི༷ད་དེ་ཆོས་གཉིས་མེད་པར་མཚུངས་མི་ཤེས་པས་སོ། །ཡུལ་གཅི༷ག་མ༷་ཡི༷ན་པ་ལ༷་སྤྱི༷་གཅིག་པུའི་སྒྲ༷་འཇུག་པ་མེ༷ད་དེ༷་སྤྱི་ནི་ཞེན་ཡུལ་ཆོས་གཅིག་གི་མིང་དུ་འཇུག་གི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་འཆར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་མ་ཤར་ཀྱང་མཚུངས་པར་འཛིན་པ་ཉིད་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། ཐོག་མེད་གོམ་པའི་དབང་གིས་བློ༷་ལ༷་སྤྱི་གཅི༷ག་གི་རྣམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མ༷་ཤ༷ར་ན༷། གསར་དུ་མཚུང༷ས་པ༷ར་རྟོག༷་ཀྱང༷་སྤྱིར༷་མི༷་རུང༷་ཞིང་། དེས་སྤྱིའི་གོ་མི་ཆོད་དེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་དང་སེང་གེ་འདྲ་བར་རྟོག་ཀྱང་དེ་སྤྱིར་
11-8-15b
མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་འདྲ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་ཡིན་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཤ་ཤུག་སོགས་ལའང་ཕྱོག༷ས་རེ༷་འདྲ༷་བ༷་ཙམ་ནི་སྤྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་མིན་ཀུན༷་ལ༷འང་ཡོ༷ད་ཅིང་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་འདྲ༷་བ༷་ཡི་ཆོས་ཤིག་ག༷ང་ན༷འ༷ང་མེ༷ད་དེ་ཐུན་མིན་རང་གཅིག་པུའི་ཆོས་གཞན་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལུང་འགལ། རི༷གས༷་པ༷འི་རྒྱལ༷་པོ༷་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས༷་གསུ༷ངས་པ༷་ཡི༷་རྣམ༷་གཞ༷ག་ད༷ང་ཡ༷ང་འག༷ལ་བ༷ར་སྣང༷་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། སྤྱི་ཡི་བློ་ཡང་བསླད་པ་ཡིན། ཞེས་དང་།སྤྱི་ནི་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་དབང་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །དེས་ན་སྤྱི་ཡི་ཆོས་རྣམས་ནི། །མངོན་སུམ་མིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། ཆོས་གང་ཞིག་དེ༷་ག་རང་མི༷ན་པའི་ཆོས་ཀུན་གྱི་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་ལྡོག༷་པ༷་ཙམ་ཞིག་བློས་དཔྱད་ན་དངོ༷ས་པོ༷་ཀུན༷་ལ༷་གྲུབ༷་པ༷་དེ༷། གཞན་སེལ༷་བའི༷་རྟོག་པའི་ངོར་གཅིག་ཏུ་སྣང་བས་ཐུན་མོང་གི་སྤྱི༷་ཡི༷ན་ལ་དེ་དང་ར༷ང་མཚ༷ན་གཅིག་ཉིད་དུ༷་འཁྲུལ༷་བ༷་དེ༷་ལ༷་དག༷ག་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་པ་ཡིན་ནོ།

第二，破斥多个总体与多个别的关联
此部分分为他宗观点和破斥两点。
首先，有人主张：虽然没有单一总体，但与每一个别（如鹿等）相关联的总体也有多种，数量与别相同。
其次，破斥：若是这样，则无法成立不是个别的共同总体的特征，因为所有总体都将成为双重反体，而且肯定与否定的建立也将崩溃，因为确立鹿并不能确立树，否定树也不能否定鹿。
第三，破斥相似的总体
此部分分为他宗观点和破斥两点。
首先，又有人不承认上述个别总体的关联，而是主张鹿树等具有枝叶的相似特征，存在一个总体，这个总体与诸别是一体的。
其次，破斥分为两点：否定实际上存在相似性和否定在心识上存在相似总体。
第一，"这与那相似"的相似性只是分别念的假设而已，分别心所施设的特性在对象本身上是不存在的。如果对象自身存在所谓"相似"的特性，那么当看到从未见过的新事物时，也应该立即知道"这与其他事物相似"，但这是不可能的，因此相似性在对象上不存在。
第二，有人认为：虽然对象上没有相似总体，但为何不能有分别识所认为相似的总体呢？
如此一来，总与别一体的观点就被破坏了。若说虽然不是一体，但只是由分别念认为相似而立为一个总体有何不可？
这种观点不合理，因为在认为相似时不可能是单一事物，没有两个事物就无法知道相似性。对非单一对象不能使用单一总体的名称，因为总体是指称为一个性质的对象名，而不会显现为两个性质。
若说虽然不显现为一体，但认为相似本身就是总体，则反驳：如果在心识中不是自然显现为单一总体，那么即使新认为相似也不适合作为总体，不能代替总体的功能，就像认为婆罗门男孩与狮子相似，也不能成为总体一样。
若想，相似的方式不同，则回答不是的。因为鹿树等只在某些方面相似，这种部分相似在总别与非总别一切事物上都存在，而在一切地方时间形态上完全相似的特性根本不存在，因为特殊独有的特性在他处必定不存在。
第二，教证相违
理论之王法称的理论体系与此观点也相违，因为《释量论》中说："总体的认识也是虚妄的"，又说："总是无实的本性，因此不是感官的对境，因此，总体的诸法确定非为现量"等等。
第二，自宗观点
任何法仅仅区别于非自身一切法的自性，经心识观察，存在于一切事物中，由于在他遮分别识前显现为一体，所以是共同的总体，而将它与自相误认为一体，对它进行否定与肯定的活动。
;


 །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་པ་དང་ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ག༷ལ་ཏེ༷་དོ༷ན་ཁོ་རང་ལ༷་སྤྱི༷་མེ༷ད་ན༷། གཞ༷ན་སེ༷ལ་གྱི་སྤྱི་དེ་ནི་སྒྲོ༷་བཏག༷ས་ཙམ་ཡིན་པས་ན་དངོ༷ས་མེ༷ད་ལ། སྤྱི་ཞིག་གྲུབ༷་ཀྱང༷་དོན༷་དངོས་པོ་དང༷་མ༷་འབྲེལ༷་བའི་ཕྱིར༷་ན་བྱེ་བྲག་གྲུབ་པས་སྤྱི་གྲུབ་པ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་དང་། སྤྱི་ཁེག་པས་བྱེ་བྲག་ཁེག་པ་ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པ་སོགས་རྟོག་གེའི་རྣམ་གཞག་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་བུམ་པར་ཆུ་འོན་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ༷་སྙད༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་འཇི༷ག་ཅེ༷་ན༷།
11-8-16a
གཉིས་པ། དགག་སྒྲུབ་ཐམས་ཅད་རང་སྤྱི་སོ་སོར་ཕྱེས་ནས་མི་བྱེད་ཀྱི་དོ༷ན་རང་མཚན་ད༷ང་སེ༷ལ་བ༷་སྒྲོ་བཏགས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་འཁྲུལ༷་ནས༷་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡུལ༷་ལ༷་འཇུག༷་པ༷་ན༷། དགག་སྒྲུབ་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཞུགས་པ་ལྟར་ར༷ང་གི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱི་དོན་དཔྱད་པས་ཇི་ལྟར་བཅད་པ་ལྟར་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐོ༷བ་པ༷་ཙམ༷་གྱིས་ཚ༷ད་མ༷་དག་གིས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་ཚུལ་དེ་ཤིན་ཏུ་འཐ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་མཇུག་བསྡུ། གསལ་བ་ལས་ཐ༷་ད༷ད་པའི་སྤྱི༷་འདོ༷ད་པ༷་འུག༷་ཕྲུག༷་པ༷འམ་བྱེ་བྲག་པ་དང་། སྤྱི་གསལ་རྫས༷་གཅི༷ག་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་འདོད་པ་མུ་སྟེགས་གྲང༷ས་ཅ༷ན་པ༷་ཡིན་ལ། ག༷ངས་ཅ༷ན་པ༷་རྣམ༷ས་གྲངས་ཅན་པ་དེ༷་ཡི་རྗེ༷ས་སུ་འབྲང༷་ནས་སྤྱི་སོགས་དོན་ལ་ཡོད་པར་འདོད་ཀྱང་སྤྱི་དོན་ལ་མེད་པའི་སེ༷ལ་བ༷ར་འདོ༷ད་པ༷་ནི་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དང་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་བདག་ལ་སོགས་པ་མཁ༷ས་པ༷འི་ལུག༷ས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །བ༷སྡུ་བ༷འི་ཚི༷གས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །ཚ༷ད་མ༷་རི༷གས་པ༷འི་གཏེར༷་ལ༷ས་སྤྱི༷་ད༷ང་བྱེ༷་བྲ༷ག་བརྟ༷ག་པ༷འི་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་གསུ༷མ་པ༷འོ༷།། །།
现悟所取
གཉིས་པ་སྣང་སེལ་གྱི་རྟོགས་ཚུལ་ལ། འཇུག་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱ་བ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུམ།
总说行分法
དང་པོ། རྟོག༷་མེ༷ད་ཤེས་པ་རང་ཡུལ་ལ་སྣང༷་བ༷འི་སྒོ༷་ན༷ས་འཇུག༷་ཏེ་སྣང་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་རྫོགས་པས་སོ། །སྒྲ༷་རྟོ༷ག་ཐ༷མས་ཅ༷ད་རང་ཡུལ་ལ་གཞ༷ན་སེ༷ལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ་སྣང་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་མི་རྫོགས་པར་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡི༷ན་ནོ། །སྣང་སེལ་དེ༷་ད༷ག་འཁྲུལ༷་པ་ད༷ང་མ༷་འཁྲུ༷ལ་བ༷འི་དབྱེ༷་བ༷ས་གཉི༷ས་གཉི༷ས་རྣམ༷་པ༷་
11-8-16b
བཞི༷་ཡོད་དེ། སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གཉིས་སེལ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལོག་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རང་མཚན་མེད་པ་མཐོང་བ་འཁྲུལ་ཤེས། །དེ་ལ་དབང་པོ་དང་ཡིད་བསླད་པ་གཉིས། །རང་མཚན་ཡོད་པ་མཐོང་བ་མ་འཁྲུལ་པ། །དེ་ལ་དོན་རིག་དང་རང་རིག་གཉིས་ཡོད་དོ། །
解各别定义
གཉིས་པ་ལ། སྣང་བ་དང་སེལ་བ་གཉིས།
现前
དང་པོ་ལ། སྣང་བའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས། བློས་འཛིན་སྟངས། བློ་དང་དོན་མཐུན་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། ཡུལ་དོ༷ན་རང་ལ༷་གན༷ས་པ༷འི་དངོ༷ས་པོ༷་དཔེར་ན་བཻཌཱུཪྻ་ལ་སྔོན་པོ་དང་བྱས་མི་རྟག་ལྟ་བུ་རྣམ༷ས་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ཡིན་པ་ལ༷་དོན་གྱི་སྟེང་ན་ཐ་དད་དུ༷་མ༷་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་གཏན་ནས་མི༷་སྲི༷ད་ཅི༷ང་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ༷་མ༷་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་གྱི་སྟེང་ན་གཅི༷ག་ཏུ༷་གན༷ས་པ་ནམ་ཡང་མི༷་སྲི༷ད་ལ་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅི༷ག་ལ༷་གསལ༷་དང་མི༷་གས༷ལ་གྱི་ཆ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་མེ༷ད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། ཡུལ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེས་ན་བློའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱང་མངོ༷ན་སུམ༷་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ལ་དོན༷་གྱི་སྟེང་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞི༷ན་སྣང༷་བ་ཡིན་པས་ཡུལ་གཅི༷ག་ལ༷་ཐ༷་ད༷ད་སྣང༷་བ༷་མེ༷ད། དེ་བཞིན་ཐ༷་ད༷ད་པའི་ཡུལ་གཅི༷ག་ཏུ༷་སྣང༷་མི༷་སྲི༷ད་ཅིང་། སྣང༷་བ༷ས་འཇུག༷་ལ༷་ཡུལ་ལ་གང་གནས་ཅིག་ཆར་ལས་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྣང་འགའ་ཞིག་མི་སྣང་བའི་རེ༷ས་འཇོ༷ག་མེ༷ད་དེ། དཔེར་ན་གཟུགས་མེ་ལོང་ལ་ཤར་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་མདོག་དབྱིབས་ཇི་ཡོད་འཆར་བ་བཞིན་ནོ།

第三，回应争论
此部分分为争论和回答两点。
首先，有人提出：如果对象本身没有总体，那么他遮的总体只是增益而已，因此是无实的。如果总体成立了却与实际事物无关联，那么由别成立总体的自性因和由总体被否定而别被否定的遍及不可得等逻辑学的建立，以及世间上"拿水到瓶子里来"等一切言说都将崩溃。
第二，回答：一切肯定和否定活动并非通过区分自相和共相来进行，而是将实在的自相和增益的遮遣误认为一体，在肯定和否定的对象上进行活动。按照肯定和否定的方式，通过考察自相的含义，如实获得无误理解的认识，仅凭这点就完成了有效认识的任务，因此这种方式是非常合理的。
第二，总结
主张个别之外另有总体的是吠舍师派或胜论派，主张总别一体的是外道数论派，**诸师虽然追随数论派认为总等存在于实在上，但主张总体在实在上不存在而是遮遣的是吉祥法称和萨迦班智达等我辈智者的传统。这是总结偈颂。《量理宝藏》中观察总别品第三。
现悟所取
第二，关于显现遮遣的理解方式分为三部分：总说认识方式、确定各自的自性、理解这些的利益。
总说行分法
首先，无分别识通过显现的方式了解自己的对象，仅凭显现就完成其功能。一切语言和概念通过他遮的方式了解自己的对象，因为仅凭显现不能完成功能，而是通过遮除不同类的工作来完成。
这些显现和遮遣通过错误与无错误的区分，各有两种，共四种：显现有错误和无错误两种，遮遣有颠倒和不颠倒两种，共四种。其中，第一种是见到不存在的自相的错误认识，包括感官错误和意识错误两种；见到存在的自相是无错误的，包括对象认识和自证认识两种。
解各别定义
第二部分分为显现和遮遣两方面。
现前
第一，显现分为对象的实际状态、心识的执取方式和心识与对象的一致性三方面。
首先，存在于对象本身的事物，例如琉璃的蓝色和所作无常等，虽然是一个本质，但在对象上完全不可能存在实际区别，而本质不同的诸法也绝不可能在对象上一体存在，在不可分割的单一实体上也没有清晰与不清晰两个方面的显现。
第二，对象如此，因此心识的执取方式也是所有现量对象皆如实际存在那样显现，所以在单一对象上不存在显现为差别，同样，不同的对象也不可能显现为同一，在通过显现行动时，对象上同时存在的诸法不会有些显现有些不显现的选择性，就像形象映照在镜子上时，会显现形象的所有颜色和形状一样。


 །གསུམ་པ་ལ།བློ་དོན་ཇི་ལྟར་མཐུན་ཚུལ། དེས་ན་མངོན་སུམ་མ་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡུལ༷་ལ༷་ཇི༷་ལྟར༷་གན༷ས་པ༷་ཡི༷་སྟོབ༷ས་ཀྱི༷་ཀྱིས་དེ་འཛིན་པའི་དབ༷ང་ཤེ༷ས་སྐྱེས༷་པ༷ས་ན༷། ཡུལ་དེ་མེ༷ད་ན༷་དེ་འཛིན་དེ་མི༷་འབྱུང༷་བའི་ཁྱབ་པ་ངེ༷ས་པ༷འི་ཕྱིར༷། ཡུལ་ཅན་བློ༷་ཡུལ་
11-8-17a
དོ༷ན་ཕ༷ན་ཚུན༷་འཆོ༷ ལ་བ༷་མེ༷ད་དོ། །འདིར་གང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ན་སྣང་མི་སྣང་གི་ཆ་གཉིས་མེད་པས་ཁྱབ་པ་འདི་ལ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་རྫས་ལ་མི་གཟུང་གི། དབང་པོ་ལ་གང་སྣང་བ་དེ་ཙམ་ཀྱི་རྫས་དེ་ཉིད་ལ་གཟུང་དགོས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ཡིན་པ་གནད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །གཏན་ཚིགས་འདི་ལ་ཕྱོགས་ཆོས་དང་ཁྱབ་བསྒྲུབ་རྩོད་སྤང་རྣམས་ཟུར་མཆན་དུ་བལྟའོ། །གཉིས་པ་ལ། མངོན་སུམ་མ་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེལ་བ་ལས་གཞན་དུ་ངེས་པ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ། དེ༷ས་ན༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ཚ༷ད་མ༷་ཡང༷་། རྟོག༷་མེ༷ད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་ངེས༷་མི༷་དགོ༷ས་ཏེ་ངེས་པ་རྟོག་པ་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་ཚད་མ་མིན་པར་ཐལ་བའི་རྩོད་སྤོང་ནི། འོ་ན་དངོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། མངོ༷ན་སུམ༷་རྟོག༷་བྲལ༷་ལ་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་ཡུལ་ལ་མ༷་འཁྲུལ༷་པ༷་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ཚད༷་མ༷་ཡིན་པར༷་གྲུབ༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །འོ་ན་དེས་དགག་སྒྲུབ་ཅི་ལྟར་བྱེད་ཟེར་ན་འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་ན་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དེ༷འ༷མ་ཡོད་ན་དེ་ཁོ་ནས་རྟོག་ངོར་ངེས་མི་ནུས་ཀྱང་རྗེས་དཔག་གི་ཚད་མ་གཞ༷ན་གྱི༷་སྟོབ༷ས་ཉི༷ད་ལ༷ས་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ནས་ངེས༷་པ༷འི་དབ༷ང་གི༷ས་དག༷ག་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་པ་ཆེས་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ།སེལ་བ་མིན་པའི་ངེས་པ་ཡོད་པ་དང་། སེལ་བ་མིན་པའི་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡོད་པར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྔོ་ལྡོག་ངེས་པ་གཞན་སེལ་དུ་བསྒྲུབ་པ། ངེས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའི་ཚུལ། དེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན་པར་
11-8-17b
བསྟན་པ་གསུམ། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་གི་ལྡོག་པ་ལ་གཞན་སེལ་འཇུག་མོད། སྔོན་པོའི་རང་ལྡོག་ངེས་པ་འདི། རྟོག་པ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་རུང་ལ། རྟགས་ལ་མ་ལྟོས་པས་རྗེས་དཔག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཅིང་། འགལ་ཟླ་མ་བཅད་པས་གཞན་སེལ་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དོན་ཆ་ཤས་མ་ཕྱེ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་ནས་དེའི་རྗེས་བྱུང་གི་ཤེས་པས་སྔོན་པོའོ་ཞེས་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་སྔོ༷ན་པོ༷འི་ལྡོག༷་པ༷་ངེ༷ས་པ༷་ནི༷། རྟོག༷་པ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ལ་དེས་སྔོ་མིན་བཅད་པའི་གཞ༷ན་སེ༷ལ་གྱི་ཡུལ་ཡི༷ན་ཅིང་། སེལ་བ་ལ་དངོས་ཡུལ་མེད་པས་སྣང་བརྟག་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ༷་ནས༷་ཞུགས་པ་ན་འཇུག༷་ཡུལ༷་རང༷་མཚ༷ན་ཐོབ༷་པ་ཡིན་ཅིང་དེ་ཡང་ཁ་ན༷ང་དུ༷་བལྟ་བ་ལ་རང༷་རིག༷་ཡིན་པས་མ་འཁྲུལ་བའི་ཚད༷་མར༷་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ།བློ་ག༷ང་ལ༷་ངེ༷ས་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་དེས༷། དེ་མིན་འགལ་ཟླ་གཞན་གྱི་ཆ་ཤས་སུ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲོ༷་འདོ༷གས་གཅོ༷ད་པ་ཡིན་པ༷ར་ཤེ༷ས་པ༷ར་བྱ༷་སྟེ་ངེས་སྒྲོ་འདོགས་དེ་གཉིས་སྣང་མུན་ལྟར་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ། དེ་བཞིན་དུ་ངེས༷་པ༷་དང༷་ནི༷་དེ་མིན་དུ་སྒྲོ༷་འདོ༷གས་ཀྱི་ཡི༷ད་གཉི༷ས་ཀ༷འང་གཞན་སེ༷ལ་བ༷འི་སྒོ༷་ནས༷་འཇུག༷་པའི༷་ཕྱིར༷། ངེས་སྒྲོ་འདོགས་དེ༷་ད༷ག་མངོ༷ན་སུམ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཞེས༷་རིག༷ས་པ༷་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན༷་པས༷་གསུང༷ས་པ༷་ཡི༷ན་ནོ།

第三，关于心识与对象如何一致及现量不需确定的阐述
第一，关于心识与对象如何一致。由于对象如何存在的力量产生了认识该对象的感官识，若该对象不存在则不会生起认识它的识，因此这种必然性是确定的，所以有境心识与境对象之间不存在欺诳。
在此，凡是本质不可分的一体，就没有显现与不显现两个方面，这点不应以瓶子等世间公认的实体为例，而应以感官所显现的那种实体为准，这是论典中所说的处所实体的关键所在。关于此论证的前提和周遍的确立以及对诸争论的回应，请参看旁注。
第二，分为论证现量不需确定和解释除遮遣外确定是不合理的两点。
第一又分为正文和对此的回应争论。
首先，正文：因此，现量有效认识由于是无分别识，所以不需要确定，因为确定是分别念。
其次，回应"可能不是有效认识"的争论：若有人说，因为不直接断除增益，所以不是有效认识。回答：虽然无分别的现量没有确定，但因为它对对象不错乱，所以成立为有效认识。若问，那么它如何进行否定和肯定？
当没有错乱原因时，现量有效认识存在，即使仅凭它自身在分别念前不能确定，但通过其他推理有效认识的力量断除增益，由于确定的力量进行肯定和否定是非常合理的。
第二，分为破斥有非遮遣的确定和破斥主张有非遮遣的语言和分别念的对象两点。
第一又分为三点：论证蓝色反体的确定是他遮、确定断除增益的方式、显示这是大师的意图。
第一，有人说：如果他遮适用于刹那的反体，但确定蓝色自身的反体，因为是分别念所以不可能是现量，因为不依靠因相所以也不是推理，而且没有断除相违，所以也不是他遮。回答：对象不分析部分被现量看到后，随后的认识以总体方式了解"这是蓝色"，这种确定蓝色反体的认识，因为是分别念所以不是现量，它是断除非蓝的他遮对象。由于遮遣没有显现对象，将显现和分别误认为一体而趋入，就获得了自相这一趋入对象，而这种内向观察是自证，因此被承认为无错的有效认识。
第二，任何具有确定的心识，断除不是此物的他者的增益，就是断除增益，应当了解这一点，因为确定和增益如同光明与黑暗一样是不共存的相违。
第三，同样地，由于确定和增益这两种心识都是通过他遮的方式趋入，因此"确定与增益都不是现量"这一道理是通达真实者所宣说的。
;


 །གཉིས་པ་སྣང་ཡུལ་ལ་སྒྲ་རྟོག་མི་འཇུག་ཚུལ་ལ། སྣང་ན་དགག་སྒྲུབ་ཅིག་ཆར་རྟོགས་པར་ཐལ་བ། དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཐལ་བ། ལྡོག་པས་དབྱེ་ན་སེལ་བར་འགྱུར་བ་གསུམ། དང་པོ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་མིན་པར་སྒྲ་དང་ངེས་པ་ཡང་དངོས་པོ་
11-8-18a
སྣང་བས་འཇལ་ན་ཅི་སྐྱོན་ཟེར་ན་སྐྱོན་ཡོད་དེ། དེ་མིན་གཅོད་པའི་མིང་གི་སྒྲ་དང་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་རྟོག༷་པ་ཡི་དོན་དེ་དག་སྣང༷་བས༷་འཇ༷ལ་ན༷་ནི༷། ཡིན་མིན་དང་ཡོད་མེད་ཀྱི་དག༷ག་སྒྲུབ༷་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡུལ་དེ་སྣང་ཙམ་ན་ཅི༷ག་ཆར༷་རྟོག༷ས་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བུམ་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་ལ་བུམ་པའི་སྟེང་ན་གཟོད་དགག་སྒྲུབ་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་སྣང་ཟིན་པ་དང་སྣང་བས་སྒྲ་རྟོག་གིས་འཇལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ།ཡང་སྣང་ཙམ་གྱི་དུས་ན་འཇལ་རྒྱུ་དེ་ལས་གསར་དུ་སྒྲ་རྟོག་གི་དུས་ན་ཤེས་རྒྱུ་མི་སྲིད་དགོས་པས། རྟོག་ཡུལ་དང་སྣང་ཡུལ་སོ་སོ་བ་མེད་པས་སྣང་ཡུལ་དེ་གཅི༷ག་པུ་ཉིད་ལ༷་བུམ་པ་བྱས་པ་མི་རྟག་སོགས་མིང་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་ངེས་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་བརྗོད་ཅིང༷་དུ༷་མར༷་བརྟག༷ས་ན༷་ཡ༷ང་། ང་དང་བདག་ལྟ་བུ་མིང་ནི་རྣམ༷་གྲང༷ས་ཙམ་ཡི༷ན་པར་འགྱུར་གྱི༷་དོན་ཐ༷་ད༷ད་ཐོབ་ཅིང་ཤེས་པ་མི༷ན་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ། ཁོ་ན་རེ་སྐྱོན་མེད་དེ་བྱས་མི་རྟག་སོགས་དོན་དེ་ཉིད་ལ་ལྡོག༷་པས༷་འབྱེ༷ད་ཟེར་ན༷་དོན་སེ༷ལ་བ༷་ཡིན་པ་ལ༷། དངོ༷ས་པོ༷འི་མིང༷་གིས༷་བཏགས༷་པར༷་ཟ༷ད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལྡོག་པ་ལ་སྣང་བར་བཏགས་པས་རྟོག་གེའི་ཐ་སྙད་མི་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཅིང་། སེལ་བ་དེ༷་ལ༷་སྣང༷་བར༷་རློམ༷་པ༷་རྣམས་ནི་འཁྲུལ༷་པ་ཡིན་ནོ། །
悟识
གཉིས་པ་སེལ་བ་ལ། མཚན་ཉིད། དེའི་རང་བཞིན། དེ་ལ་རྩོད་སྤོང་གསུམ། དང་པོ། གཞི་དེ་ཅིག་ཤོས་ཡིན་མི་སྲིད་པས་ན་དེ་མིན་གྱི་དངོ༷ས་འག༷ལ་བཅ༷ད་པའི་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས༷་ཡུལ་ལ་འཇུག༷་པ༷་ནི༷། གཞ༷ན་སེ༷ལ་གྱི་ཡུལ༷་ཅ༷ན་ནམ་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་པར༷་བཞེ༷ད་དོ། །
11-8-18b
གཉིས་པ་ལ། སེལ་བའི་རྣམ་གཞག་དང་། དེའི་རབ་དབྱེ། ཐུན་མོང་དུ་མཇུག་བསྡུ་གསུམ། །དང་པོ་ལ། ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས་དང་། བློས་འཛིན་སྟངས་གཉིས། དང་པོ། གཞན་སེལ་དེ་རྟོག་པས་བརྟག༷ས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར༷་བློ་ངོ་ཙམ་ལས་སེ༷ལ་བ༷་རང་རྐྱ་བ་ལ་དངོ༷ས་ཀྱི་ཡུལ༷་ལམ་ཡུལ་རང་མཚན་ནམ་མཚན་ཉིད་པ་མེ༷ད་ཀྱང་སྣང་བརྟག་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ༷་བ༷འི་འཇུག༷་ལྡོག་གི་ཡུལ༷་ནི་རང༷་མཚ༷ན་ལ་དམིགས་པ་ཡི༷ན་ནོ། །འདི་ལ་གང་གིས་གང་ཇི་ལྟར་སེལ་ཚུལ་སོགས་དཔྱོད་པ་ནི་ཟུར་མཆན་དུ་གསལ་ལོ། །གཉིས་པ་ལ། མུ་བཞིའི་འཛིན་སྟངས་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བཟློག་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་དོན་གྱི་སྟེང་ན་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཕན་ཚུན་འདྲེ་བ་མེད་ཀྱང་ར༷ང་མཚ༷ན་གཅི༷ག་ཡིན་པ་ད༷ང་ཐ༷་ད༷ད་ཡིན་པ་ལ༷། སེལ༷་བ༷འི་འཛི༷ན་སྟང༷ས་དོན་བཞིན་དུ་བཟུང་བ་དང་བཟློག་སྟེ་བཟུང་བ་གཉིས་ཏེ་མུ༷་བཞི༷་སྲི༷ད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ཐ་དད་ལ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། གཅིག་ལ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། སྒྲོ་འདོགས་པའི་བློའི་རྣམ་པ། སྒྲོ་བཏགས་པའི་དགོས་པ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལས་བཟློག་པ་གཉིས་འདིར་བཤད་དགོས་པས་དང་པོ་ཐ་དད་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མེས་བསྲེག་ཆུས་ངོམས་པ་ལྟ་བུའི་བྱ༷་བ་དང༷་ཡལ་འདབ་ལྡན་པ་དང་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ལྟ་བུ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་གཅི༷ག་པ༷་རྣམས་ལ༷་གཅིག་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལ། ཐ་དད་ལ་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ཚུལ་དང་། དེ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། བློ་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པའི་བག༷་ཆ༷གས་
11-8-19a
སྟོབ༷ས་ཀྱིས༷་འདི་རྣམས་ནི་མེའོ་ཆུའོ་ཤིང་ངོ་བ་ལང་ངོ་ཞེས་སྤྱི་གཅི༷ག་ཏུ༷་འཁྲུལ༷་བ་ཡིན་ནོ།

第二，关于声音和分别念不在显现对象上起作用的方式
分为三点：若显现则应同时了解肯定与否定、同一对象将成为名称的异名、若以反体区分则变成遮遣。
第一，若有人说：如果不这样，而是声音和确定也通过事物的显现来衡量，有何过失？回答：有过失，因为若断除他者的名称声音和如此确定的分别念是通过显现来衡量对象，那么是与不是、有与无的一切肯定与否定也将在对象仅仅显现时一并了解，如此一来，见到瓶子的人就不需要再对瓶子进行肯定与否定，因为瓶子已经显现，且已被语言和分别念通过显现衡量过了。
第二，又若仅显现时就已衡量，之后语言和分别念就不可能有新的认知，由于没有分别对象和显现对象的区别，那么对于这单一的显现对象，尽管用瓶子、所作、无常等不同名称的语言和确定去表述并多方考察，也将像"我"和"自我"那样只是名称的异名而已，而不是获得和认识不同的对象。
第三，有人说：没有过失，因为对同一对象可以通过反体来区分所作无常等。回答：这只不过是用"事物"的名称标记"对象的遮遣"而已。这种将反体当作显现的标记是不了解逻辑学术语的过失，那些将遮遣误认为显现的人都是错误的。
悟识
第二，关于遮遣分为三点：特征、本质和回应争论。
第一，当一个基础不可能是其他，通过断除直接相违的"非彼"的分别念而了解对象，这就是他遮的对境或执取方式的特征。
第二，分为遮遣的建立、分类和总结三点。首先，遮遣的建立又分为对象的实际状态和心识的执取方式两点。
第一，他遮只是分别念的假设，因此除了心识层面外，遮遣本身没有直接对象或自相的真实对象，但由于将显现和概念误认为一体，其行止的对象是针对自相的。关于什么通过什么以何种方式进行遮遣等详细探讨，请见旁注。
第二，分为总说四句的执取方式和具体解释两种颠倒两点。
第一，虽然在对象上没有一与异的相互混杂，但对于是单一自相还是不同自相，遮遣的执取方式有按照对象实际执取和相反执取两种，共有四句情况。
第二，分为解释将不同执为一体和将一体执为不同两点。
第一又分为增益的理由、增益的心识形态和增益的必要三点。
第一，这里需要解释两种颠倒，首先是将不同执为一体的原因，如火能燃烧、水能止渴等功能，或具有枝叶、具有隆起垂肉等同一特征的事物称为"一"。
第二，分为对不同执为一体的错误方式和排除对此的不合理性两点。
第一，由于无始以来熏习的习气力量，我们将这些错误地认为是"火"、"水"、"树"、"牛"等单一总体。
;


 །གཉིས་པ། འོ་ན་དོན་ཐ༷་ད༷ད་ཡིན་པར་མཚུང༷ས་པ་ལ༷་དེས་བཞག་པའམ་དེའི་འབྲས༷་བུའི༷་བློ༷་ཡང་འདྲ་དགོས་པས་འདི་ལྟར་དཀར་ཟལ་དང་ནག་རྒུར་ལ་བ་ལང་གཅི༷ག་གི་བློ་སྐྱེ་བ་ད༷ང་རྟ་དང་བ་ལང་ལ་གཅིག་གི་བློ་མི་སྐྱེ་བར་ཐ༷་ད༷ད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་འགལ༷་ལོ་ཞེ༷་ན༷། ཡུལ་དབང་ཡིད་བྱེད་ཐ་དད་པས་རྣམ༷་ཤེས༷་གཅིག་སྐྱེད་པ་ད༷ང་ནི༷་སྨན༷་ཐ་དད་པས་ནད་ཐ་དད་སེལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བཞི༷ན་དུ༷་རྒྱུ་ཐ༷་ད༷ད་དུ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་འདྲ་བ་ཡི༷ན་ཡ༷ང་འབྲས་བུ་གཅིག་སྐྱེད་མི་སྐྱེད་ལ་ཁྱ༷ད་པར༷་ཡོ༷ད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་དགོས་པ། གསལ་བ་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་ཐ༷་ད༷ད་པ་རྣམ༷ས་ལ༷་དག༷ག་སྒྲུབ༷་ཀྱི༷་བྱ༷་བ༷་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་རྟོག༷ས་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཤིང་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཤིང་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གོ་བ་ཡིན་གྱི་གསལ་བ་རེ་རེ་ནས་མེད་ཅེས་བརྡ་སྦྱར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། སྒྲོ་འདོགས་པའི་བློའི་རྣམ་པ། ཐ་དད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དགོས་པ་གསུམ། དང་པོ།གཅིག་ལ་ཐ་དད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། གཞ༷ན་སེ༷ལ་གྱི་སྤྱོ༷ད་ཡུལ༷་ཐ༷་ད༷ད་པ༷ས་ན། ངོ་བོ་གཅི༷ག་ལ༷འང༷་ཆོས་གཞན་བསལ་བའི་ཆ་ནས་ལྡོག༷་པ༷་ཐ༷་ད༷ད་དུ་དབྱེ་བ་རུང༷་སྟེ། སྒྲའི་བྱས་མི་རྟག་དང་། ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་བྱ་གཏན་ཚིགས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ། སེལ་ངོར་དེ་ལྟར་དབྱེ་བའི་སྒྲ༷་ད༷ང་རྟོག༷་པ༷འི་འཇུག༷་ཚུལ༷་ལ་ཐ་དད་དུ་བཞག་པ་ལྟར། དོ༷ན་ལ༷འ༷ང་ཐ༷་ད༷ད་ཉི༷ད་དུ༷་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེན༷་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ། ངོ་བོ་ཉིད་གཅི༷ག་ཡིན་པ་ལ༷་
11-8-19b
དེ་ལྟར་གཅི༷ག་ཏུ༷་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷། དེ༷་ཉི༷ད་རྟོག༷ས་པ༷ར་བྱ༷་ཕྱིར༷་སྒྲ་མིན་དང་རྟག་པ་མ་བྱས་པ་ལས་ལོག་པའི་སྒྲ་མི་རྟག་བྱས་པ་སོགས་སུ་རྣམ༷་པར༷་དབྱེ༷་ཞིང་དོན་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་སྒྲ་ཉིད་མི་རྟག་སོགས་སུ་གོ་བར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ། སེལ་བའི་རབ་དབྱེ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས། དོན་ལ་གཞན་སེལ་དགག་པ། སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་གསུམ། དང་པོ། གཞན་སེལ་ལ་དབྱེ་ན་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་ཡོ༷ད་པ་གཞན་སེལ་ད༷ང་དགག་བྱ་འགོག་པ་མེ༷ད་པར༷་འཛི༷ན་པ༷་ཡི༷་སྒོ༷་ན༷ས་ཡོད་མེད་ཀྱི་གཞ༷ན་སེ༷ལ་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས། སྒྲ༷་ད༷ང་བློ༷་ཡི༷་དབྱེ༷་བ༷་ཡི༷ས་ཡོ༷ད་མེ༷ད་དེ༷་ཡ༷ང་གཉི༷ས་གཉི༷ས་ཡི༷ན་ཏེ་ཡོད་པ་སྒྲ་ཡི་གཞན་སེལ་དང་། ཡོད་པ་བློ་ཡི་གཞན་སེལ་གཉིས། དེ་བཞིན་མེད་པ་སྒྲ་དང་བློའི་གཞན་སེལ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །གཉིས་པ་ལ། དམ་བཅའ་བ་དང་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་གཉིས། དང་པོ། དོན་ལ་གཞན་སེལ་དགག་ན། བོད་ཁ་ཅིག་དོན་གྱི་གཞན་སེལ་ཞེས་ཡུལ་བེམ་པོ་ལ་འདོད་པ་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལོག་ལྡོག་མ་ཕྱེ་བར་ཟད་དེ་འདི་ལྟར་གཞ༷ན་སེ༷ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བློ༷་ཡི༷་འཇུག༷་ཚུལ༷་ཡི༷ན་གྱི་བེམ༷་པོའི༷་དོ༷ན་ལ༷་གཞ༷ན་སེ༷ལ་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། སྣང་ཡུལ་གཞན་སེལ་དུ་མི་འཐད། འཐད་ན་སྣང་བར་མཚུངས་པར་ཐལ་བ་གཉིས། དང་པོ། དེ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དོ༷ན་གྱི༷་གཞ༷ན་སེ༷ལ་བ་ཞེས་གྲགས་པ་ནི་ར༷ང་མཚ༷ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར༷། དེ་ནི་སྣང༷་བའི་ཡུལ༷་དུ་འགྱུར༷་གྱི༷་རྟོག་ཡུལ་སེ༷ལ་བ༷་ཡིན་པ་ཉམ༷ས་སོ། །གཉིས་པ། གལ་ཏེ་སེལ་བ་དོན་ལ་ཡོད་ན་རྟོག་མེད་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་སྣང༷་བ༷འང༷་དོན༷་ལ༷་ཡོ༷ད་པར༷་མཚུང༷ས་པར་བསྒྲེའོ། །གལ་ཏེ་སྣང་བ་དེ་དོན་ལ་ཡོད་པར་འདོ༷ད་ན༷་དོན་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་སྟེང་
11-8-20a
ན་སྣང་བ་ཡོད་ཅིང་དེ་ལྟར་ན་དོན་ཡོད་ཙམ་གྱིས་སྣང་བར་ཐལ་བས་ན་ལོ༷ང་བ༷རྒྱུན༷་ཆ༷ད་པར་འགྱུ༷ར་རོ།

第二，[回应争论]
若有人说：如果对象是不同的，那么相似之处或其产生的心识也应该相似，那么为什么白牛和黑牛会产生"牛"这一单一概念，而马和牛却不产生单一概念反而产生不同的概念，这不是矛盾吗？
回答：正如不同的对象、根官和作意能产生单一识，以及不同的药物能治疗不同的疾病一样，虽然作为因存在差别这一点相似，但能否产生相同果的差别是合乎法性而合理的。
第三，[增益的]必要性
对于时间地点形态各不相同的个别事物，可以进行统一的肯定与否定活动，例如当说"没有树"时，理解为所有树都不存在，而不能对每一个别树进行标记表达"不存在"。
第二，[对一体执为不同]分为三点：
增益的理由、增益的心识形态、将不同增益到一体的必要性。
第一，将一体增益为不同的理由：由于他遮的对境各不相同，所以即使是同一本质，也可以从排除其他性质的角度区分为不同的反体，例如声音的所作性和无常性，以及区分法、所立、因相等。
第二，根据遮遣角度的这种划分，语言和分别念的趋入方式被区分为不同，之后将此增益到对象上，执着认为对象上也确实存在这些差异。
第三，虽然本质是一体，但为了正确理解这非一体的认识，将区别于非声、常住、非所作的声音、无常、所作等进行区分，使人理解这些都是指同一对象的概念。
第二，遮遣的分类分为三点：
实际分类、否定对象上有他遮、各自的建立。
第一，他遮分类：有通过肯定所立的"有的他遮"和通过否定所破的"以无执取的方式"的"无的他遮"两种，再通过声音和心识的区分，这两种又各分两种，即有的声音他遮、有的心识他遮，以及无的声音他遮和无的心识他遮，共四种。
第二，分为宗旨和证明此宗旨的理由两点。
第一，否定对象上有他遮：某些藏人主张"对象的他遮"存在于物质对象上，这只是未能区分法称意趣的对错，实际上，"他遮"是心识的趋入方式，在物质对象上并没有他遮。
第二，分为显现对象不应是他遮和若是他遮则显现应该相同两点。
第一，他遮不存在的理由是：所谓"对象的他遮"是自相，因此它应成为显现的对象而非分别对象的遮遣，这是矛盾的。
第二，若遮遣存在于对象上，那么无分别识的执取方式"显现"也应该同样存在于对象上。若承认显现存在于对象上，那么所有对象上都应有各自的显现，如此一来仅对象存在就应显现，这将导致盲人现象消失。
;
ASSISTANT: ## 第二，[回应争论]
若有人说：如果对象是不同的，那么相似之处或其产生的心识也应该相似，那么为什么白牛和黑牛会产生"牛"这一单一概念，而马和牛却不产生单一概念反而产生不同的概念，这不是矛盾吗？
回答：正如不同的对象、根官和作意能产生单一识，以及不同的药物能治疗不同的疾病一样，虽然作为因存在差别这一点相似，但能否产生相同果的差别是合乎法性而合理的。
第三，[增益的]必要性
对于时间地点形态各不相同的个别事物，可以进行统一的肯定与否定活动，例如当说"没有树"时，理解为所有树都不存在，而不能对每一个别树进行标记表达"不存在"。
第二，[对一体执为不同]分为三点：
增益的理由、增益的心识形态、将不同增益到一体的必要性。
第一，将一体增益为不同的理由：由于他遮的对境各不相同，所以即使是同一本质，也可以从排除其他性质的角度区分为不同的反体，例如声音的所作性和无常性，以及区分法、所立、因相等。
第二，根据遮遣角度的这种划分，语言和分别念的趋入方式被区分为不同，之后将此增益到对象上，执着认为对象上也确实存在这些差异。
第三，虽然本质是一体，但为了正确理解这非一体的认识，将区别于非声、常住、非所作的声音、无常、所作等进行区分，使人理解这些都是指同一对象的概念。
第二，遮遣的分类分为三点：
实际分类、否定对象上有他遮、各自的建立。
第一，他遮分类：有通过肯定所立的"有的他遮"和通过否定所破的"以无执取的方式"的"无的他遮"两种，再通过声音和心识的区分，这两种又各分两种，即有的声音他遮、有的心识他遮，以及无的声音他遮和无的心识他遮，共四种。
第二，分为宗旨和证明此宗旨的理由两点。
第一，否定对象上有他遮：某些藏人主张"对象的他遮"存在于物质对象上，这只是未能区分法称意趣的对错，实际上，"他遮"是心识的趋入方式，在物质对象上并没有他遮。
第二，分为显现对象不应是他遮和若是他遮则显现应该相同两点。
第一，他遮不存在的理由是：所谓"对象的他遮"是自相，因此它应成为显现的对象而非分别对象的遮遣，这是矛盾的。
第二，若遮遣存在于对象上，那么无分别识的执取方式"显现"也应该同样存在于对象上。若承认显现存在于对象上，那么所有对象上都应有各自的显现，如此一来仅对象存在就应显现，这将导致盲人现象消失。


 །གསུམ་པ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་ལ། ཡོད་པ་སྒྲ་བློའི་གཞན་སེལ་དང་། མེད་པ་སྒྲ་བློའི་གཞན་སེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ།མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སོ་སོའི་དོན་གསུམ། དང་པོ། དངོ༷ས་པོ༷འི་གཞ༷ན་སེ༷ལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བློ་ངོར་དངོས་པོ་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དངོ༷ས་མེ༷ད་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་གཅོ༷ད་པ་སྟེ། དེས་ན་ཡོད་པའི་སྒྲ་རྟོག་ཐམས་ཅད་རྣམ་གཅོད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་དེ་ལ་དབྱེ་ན་མངོན་གྱུར་ཏུ་ངེས་པ་སྣང༷་བ༷་ལ་སེལ་བས་ཞུགས་པ་ད༷ང་ནི༷་ལྐོག་གྱུར་ཏུ་ངེས་པ་མི༷་སྣང༷་བའི༷་ཡུལ༷་གྱི༷་སྒོ༷་ནས༷་དབྱེ༷་ན༷་གཉི༷ས་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། སྣང་བ་མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པ་དང་། མི་སྣང་བ་ལྐོག་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་གཞན་སེལ་གཉིས། དང་པོ། དབང་ཤེས་ལ་བུམ་པ་ར༷ང་གི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སྣང༷་བ༷་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ༷། དེ་ལ་སྔོ་སྔོ་མིན་རྟག་མི་རྟག་སོགས་མིང་བཏགས་ཤིང་རྟོག་པས་ཡིན་མིན་འབྱེད་པའི་རྗེ༷ས་ཀྱི༷་ངེ༷ས་ཤེས༷་ཇི༷་སྙེད༷་པ༷། སྒྲ༷་ད༷ང་རྟོ༷ག་པ༷ས་རྣམ་པར་ཕྱེ༷་བས༷་ན༷། གཞན་སེ༷ལ་བ༷་ཡི་སྒོ་ནས་ལྡོག་ཆ༷་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་ཡི༷་ཡུལ༷་དུ༷་འགྱུར༷། རྟོག་མེད་ལ་ཡུལ་མངོན་སུམ་སྣང་བཞིན་པ་རྗེས་སུ་རྟོག་པས་ངེས་པ་དང་། དེ་མི་སྣང་བཞིན་རྟོག་པས་དཔྱད་པ་ཙམ་ལས་དེ་གཉིས་གང་ལྟར་ཡང་རྟོག་པ་རང་དོན་རང་མཚན་ཡོད་པ་མིན་པར་འདྲ་སྟེ། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཡུལ་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། དོན་ར༷ང་གི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མངོན་སུམ་ལ་མི༷་སྣང༷་བ༷། རྟགས༷་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷་དུ་བ་ལས་མེར་ངེས་པ་ལྟ་བུའ༷མ་མི༷་
11-8-20b
ལྟོས༷་པ་མེའོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་ཀྱང༷་རུང་སྟེ་བློ་ངོའི་དོན་དེ་སྒྲ༷་ད༷ང་རྟོག༷་པའི༷་ཡུལ༷་ཡི༷ན་པ༷ས། ཡུལ་གང་ཞིག་རྟག་མི་རྟག་སོགས་སུ་ངེ༷ས་པ༷་དེ༷་ཡ༷ང་གཞན༷་སེ༷ལ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། བདེ༷ན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྗེས་དཔག་གི་གཞན་སེལ་ད༷ང་མི༷་བདེན༷་པ་ལ་འཇུག་པ་ལོག་ཤེས་ཀྱི་གཞན་སེལ་དང་མཐ༷འ་གཉི༷ས་པ༷་ལ་འཇུག་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞན་སེལ་ཏེ་རྟོག༷་པའི༷་འཇུག༷་ཚུལ༷་རྣམ༷་པ༷་གསུམ༷་ཡོད་དེ་ཐེ་ཚོམ་ཡང་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་མཐའ་གང་རུང་རེར་འཛིན་པ་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། མེད་པ་གཞན་སེལ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། དངོས་མེད་སྣང་ཡུལ་མིན་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། མེ༷ད་པ༷་གཞ༷ན་སེལ༷་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོ༷ད་པ༷་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གཅོ༷ད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན་དག༷ག་བྱ་ཤེས་བྱ༷་ལ་ཡོ༷ད་པ་གཅོད་པ་བུམ་མེད་སོགས་ད༷ང་རང་མཚན་ཤེས་བྱ་ལ་མེ༷ད་པ༷་ནི་རི་རྭ་རྟག་དངོས་སོགས་གཅོད་པ་ཡི༷་སྒོ༷་ནས༷་མེད་པའི་སེ༷ལ་བ༷་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། སྣང་ཡུལ་དུ་མི་རུང་བའི་འཐད་པ། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ།དངོས་མེད་སྣང་ཡུལ་མིན་ཏེ་དངོ༷ས་མེ༷ད་ལ་རང་གི་ངོ༷་བོ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ༷ས། ངོ༷་བོ༷་མེ༷ད་པ༷་དེ་ནི་སྣང་ཡུལ་ལམ་ཤེ༷ས་བྱ༷་ཉིད་མི༷ན་པ་དེ༷ས་ན༷་ད ངོ༷ས་པོ༷་བས༷ལ་བ༷་ཙམ་ལ༷་གཞན་སེལ་གྱི་སྒོ་ནས་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཅེ༷ས་ནི༷་བཏག༷ས་པར༷་ཟ༷ད་ཀྱི་དངོས་མེད་ལ་ངོ་བོ་རང་མཚན་ནམ། རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པ། ཚད་མ་དང་འགལ་བ། གྲགས་པ་དང་འགལ་བ། ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་པ་བཞི། དང་པོ། འོ་ན་དངོས་མེད་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོའང་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།
11-8-21a
དངོ༷ས་པོ༷་རང་གི་རྒྱུ༷་ལ༷ས་གྲུབ༷་པ༷་ནི༷། དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པ་ལ༷་ལྟོས༷་མི༷་དགོ༷ས་པར་རྟོག་མེད་ཀྱི་སྣང་ངོར་རང་དབང་གིས་སྣང་ཞིང་རྟོག་ངོར་སེལ་བས་གྲུབ་ལ་དངོ༷ས་མེ༷ད་རྒྱུ༷་ཡིས༷་མ༷་བསྐྱེ༷ད་པ༷ས་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ཕྱིར་སྣང་བས་མི་འགྲུབ་ཅིང་དངོ༷ས་པོ༷་བཀ༷ག་ནས༷་གཟོད་གཞན་སེལ་བའི་བློ༷་ངོ༷ར་སྒྲུབ༷་དགོས་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་གཅིག་ལ་ལྟོས་མི་ལྟོས་ཡོད་དོ།

第三，各自的建立
分为有的声音心识他遮和无的声音心识他遮的建立两部分。
第一部分分为特征、分类和各自的含义三方面。
首先，事物的他遮的特征是：在心识面前通过把握事物本身而断除无实不能起作用的事物，因此，一切有的声音和分别念都是以遮除为对境。
其次，事物的他遮分为现前确定的通过遮遣趋入显现和隐蔽确定的通过不显现对象两种。
第三，分为对显现现前的确定他遮和对不显现隐蔽的确定他遮两种。
第一，感官识前显现自相的瓶子是现量，对它命名为蓝或非蓝、常或无常等，并用分别念辨别是非的一切后续确定认识，由于是通过声音和分别念区分，所以成为通过他遮方式区分各个反体的对象。无论是对无分别识的现量对象显现后用分别念确定，还是在对象不显现的情况下仅通过分别念考察，这两种情况下分别念都同样不是自己的自相对象，因为分别念的对象在任何情况下都是遮遣。
第二，分为本质和分类两方面。
首先，对象的自相不显现于现量，依靠因相如从烟推知火的确定，或不依靠因相如认为"这是火"等都可以，这些心识中的对象都是声音和分别念的对象，因此，确定某对象为常或无常等也都是他遮。
其次，这又分为：契合真实的推理的他遮、不契合真实的错误认识的他遮，以及趋入两种极端的怀疑的他遮，分别念的趋入方式有这三种，其中怀疑也是通过分别念遮除执取任一极端的遮遣。
第二，无的他遮分为特征、分类和无实不是显现对象的方式三方面。
首先，无的他遮的特征是断除有即能起作用的事物。
其次，这又分为：断除所破在所知中存在的他遮，如无瓶等，以及断除自相在所知中不存在的他遮，如山角、常实等，通过这两种方式有无的他遮两种。
第三，分为不适合作为显现对象的理由和对此的回应争论两点。
首先，无实不是显现对象，因为无实没有自己的本质，而无本质就不是显现对象或所知，因此仅仅是将排除事物称为他遮方式的"无实"而已，无实没有自相本质或独立自存性。
其次，回应争论分为四点：避免与事物相同、避免与有效认识相违、避免与共识相违、避免与教证相违。
第一，若问：如果无实不成立，那么事物也应不成立？
回答：不会这样，因为事物从自因而成立，不需要依靠无事物，在无分别显现前独立显现，在分别面前通过遮遣成立；而无实不是由因产生的，因为本质不成立所以不能通过显现成立，必须先否定事物然后才能在他遮的心识面前成立，因此这两者之间存在一个依赖另一个和不依赖的区别。
;


 །གཉིས་པ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། རི༷་བོ༷ང་རྭ༷་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སོ༷གས་མེ༷ད་མོ༷ད་ཀྱི༷། འདུས༷་མ༷་བྱས༷་གསུམ་ད༷ང་རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་ཀྱི་འཁྲུལ༷་ཡུལ༷་དོན་སྤྱི་དང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གཉི༷ས། དེ༷ར་སྣང༷་བ༷་ཡི༷་མྱོང་བའི་སྟོབ༷ས་ཉི༷ད་ལ༷ས་དེ་འཇལ་གྱི་ཚད་མ་དེ༷་ཡི་ཡུ༷ལ་དེ་རྣམས་ཡོ༷ད་པར༷་གྲུབ༷་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། ཡུལ་དེ་དང་དེ༷ར་སྣང༷་བ༷་དེ༷་ནི་ཤེས༷་པ༷་ལས་མ་འདས་པ་ཡི༷ན་གྱི་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཕྱིར༷་རམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་འདོ༷ད་ན་ནི་དེ་དོན་ཡིན་པར་ཚད༷་མ༷ས་གཞལ༷་མི༷་ནུས༷་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ༷ས་ན༷་འདུས༷་མ༷་བྱས༷་བརྟག་པ་བརྟག་མིན་ནམ་མཁའ་གསུ༷མ་དང༷་། འཁྲུལ༷་ཡུལ༷་གཉི༷ས་ལ༷་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚ༷ད་མ༷་མེ༷ད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། འོ་ན་གྲགས་པ་དང་འགལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ནམ༷་མཁ༷འ་མེ༷ད་ན༷་འཇི༷ག་རྟེ༷ན་ན་ས་སོགས་འབྱུང་ལྔའི་ཡ་གྱལ་དུ་བགྲངས་བ་ད༷ང་། བསྟན༷་བཅོ༷ས་ན་ནམ་མཁའ་དཔེར་བྱས་པ་སོགས་འབྱུང་ལྔའི་ཡ་གྱལ་གཅིག་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་གཉི༷ས་དང༷་འགལ༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ་ལ། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པ་དང་། རྒྱན་དང་བུ་ག་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་
11-8-21b
དེ་ནི་ཐོགས་རེག་བཀག་ཙམ་ལ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་ར༷ང་མཚ༷ན་མེ༷ད་ཕྱིར༷་མངོ༷ན་སུམ༷་དུ་འགྱུར་བ་མིན༷་ཏེ་རང་རིག་གིས་གྲུབ་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། དོན་རིག་མིག་སོགས་ཀྱིས་གྲུབ་ན་གཟུགས་སོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་ཆོས་གང་དང་ཡང་དེ་བྱུང་དང་བདག་གཅིག་པའི་འབྲེལ༷་བ༷་མེ༷ད་ཕྱིར༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་གིས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྲུབ་པ་མེ༷ད་པ་དེ༷ས་ན༷་ན༷མ་མཁ༷འ་ཡོ༷ད་དོ༷་ཞེ༷ས་སྒྲུབ༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་པ་ལ༷་ཚ༷ད་མ༷་གང་ཡང་མེ༷ད་པས་དམ་བཅའ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །གཉིས་པ། འོ་ན་སྔོན་པོར་སྣང་བ་དང་བུ་གའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་མངོན་སུམ་མཐོང་བས་གནོད་དོ་སྙམ་ན། རྒྱན་གྱི་ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་སྟེང་གི་གནམ་སྔོ༷ན་པོ༷ར་སྣང༷་བ༷་འདི་ནི་རི་རབ་སོགས་ཀྱི་འོད་སྔོན་པོ་སྣང་བའི་ཁ༷་དོག༷་ཡི༷ན་གྱི་ནམ་མཁའ་མིན་ལ་བུ༷་ག༷་ཧ་རེ་བ་ནི་དེར་གཟུག༷ས་གཞན་མ༷་མཐོ༷ང་བ༷་ཡི་ཆ་ཙམ་ཞིག་ཡི༷ན་གྱི་ནམ་མཁའ་ཉིད་མཐོང་བ་མིན་ནོ། །དེ༷ས་ན༷་རྒྱན༷་ད༷ང་བུ༷་ག༷་ཡི༷་ནམ༷་མཁ༷འ་སྔོན་པོ་དང་སྟོང་ཧ་རེ་བ་དེ་ནི་ནམ༷་མཁ༷འི་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་དུ་རུང་བ་མི༷ན་ནོ། །བཞི་པ་ལུང་འགལ་སྤང་བ། ཁོ་ན་རེ་ལུང་དང་འགལ་ཏེ། འདུས༷་མ༷་བྱས༷་རྣམ༷ས་མ༷་གྲུབ༷་ན༷། རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་འདུས་མ་བྱས་རྟག་པར་གསུངས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་ཀྱང་རྟག་པའི་ནམ་མཁའ་དཔེར་མཛད་པ་སོགས་ལུང་ལས་འདུས་མ་བྱས་རྟག༷་པར༷་བཤ༷ད་པ༷་རྣམས་དང་འག༷ལ་ལོ་ཞེ༷་ན༷། རིག་པ་ཅན་པ་སོགས་མུ༷་སྟེག༷ས་བྱེ༷ད་དང༷་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སོགས་ཉ༷ན་ཐོ༷ས་ཀྱི༷་རྟག༷་སྨྲ༷་གཉི༷ས་པོ༷་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡང་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་རྟག༷་པར༷་འདོ༷ད་ལ་དེ་མི་འཐད་
11-8-22a
ཅིང་དཔལ་ཆོ༷ས་ཀྱི༷་གྲགས༷་པ༷་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི༷་རྟག༷་པ༷་ལོག༷་ཙམ་ལ༷་རྟག༷་པའི༷་ཐ༷་སྙད༷་འདོ༷གས་པར་མཛད་ཀྱི་ཡོད་རྟག་གི་གཞི་མཐུན་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། མེད་པ་རྟག་ཉིད་ག་ལ་ཡིན། ཞེས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ།

第二部分分为前人观点和回应两点
第一，有人说：虽然兔角和石女儿子等是不存在的，但三种无为和有分别无分别的错误对象——概念相和清晰显现的不存在两者，由于显现体验的力量衡量它们的有效认识，这些对象被证实为存在的。
第二，回应：这些对象及其显现不超出心识范畴，若认为它们是心识之外或外在的对象，则无法以有效认识来衡量它们是否为对象。因此，没有能证明三种无为——择灭、非择灭、虚空及两种错误对象存在的有效认识。
第三，分为前人观点和破斥两点
第一，有人说：这样就与共识相违，因为如果虚空不存在，世间中将其列为地等五大元素之一，而论典中以虚空为比喻等，五大元素中若缺一，就与世间和论典两者相违。
第二，破斥分为两点：无证成的有效认识和证明虚空装饰与孔洞不适合作证据。
首先，所谓"虚空"只是给障碍接触的否定安立的名称而已，实际上虚空没有自相，所以不能成为现量对象，因为若由自证成立则成为心识，若由对象感知如眼等成立则成为色等。因为虚空与任何法都没有因果关系和同体关系，所以也不能由推理证实存在，因此，证明"虚空存在"没有任何有效认识，仅仅是一个宗旨而已。
其次，若认为：蓝色显现和孔洞中的虚空通过现量看见，这反驳了你的观点。回应：所谓"装饰性虚空"即上方显现的蓝天，这是须弥山等的蓝色光显现的颜色，而非虚空；而所谓孔洞的空荡感，只是未见到其他形色的一个方面，并非见到虚空本身。因此，装饰性和孔洞的虚空——蓝色和空荡感，不适合作为虚空存在的证据。
第四，避免与教证相违
有人说：与教证相违，因为如果无为法不成立，在常与无常二者中将无为说为常住，而法称也以常住虚空为比喻，这些教证中将无为说为常住的说法与你的观点相违。
回答：毗湿奴派等外道和毗婆沙部等声闻的常见论者，由于认为一切法都有实体，所以也承许虚空是实体的常法，这不合理。而吉祥法称自己只是为无常的反面安立"常"的名言，并不承许有既存在又常住的共同所依，因为《释量论》中说："不存在怎会是常住？"他只是认为这是增益假立而已。


 །གསུམ་པ་སྣང་སེལ་ཐུན་མོང་མཇུག་བསྡུ། དབ༷ང་ཤེ༷ས་ནི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་མི་བརྗོད་པར་སྣང་ཙམ་དུ་བརྟག་པ་ཡིན་པས་དཔེར་ན། ལྐུག༷ས་པ༷་མིག༷་ཅ༷ན་དང་འདྲ༷་ལ། རྟོག༷་པ༷ར་རང་གི་ཡུལ་དངོས་སུ་མ་མཐོང་ཡང་སེལ་བའི་ངོར་ཡིན་མིན་སོགས་སོ་སོར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ལོ༷ང་བ༷་སྨྲ༷་མཁ༷ས་དང་འདྲ༷་ཞིང་རང་རིག་མེད་ན་མཐོང་རྟོག་ཐ་སྙད་ཇི་སྙེད་ཀྱང་མེད་ལ་རང་རིག་གིས་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་རྟོག་པས་འཇུག་པས་ན་ར༷ང་རི༷ག་དབ༷ང་པོ༷་ཚ༷ང་བ༷་ཡི༷ས་རྟོག་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉི༷ས་པོ༷་དེ༷་ཡི༷་བརྡ༷་སྤྲོ༷ད་པར་བྱེ༷ད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་བ༷ར་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤོང་ལ། སྤྱི་མེད་ན་བརྡ་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པ་སྤང་པ། གཞན་སེལ་ཡིན་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པར་ཐལ་བ་སྤང་བ། གཅད་བྱ་མེད་པ་ལ་གཞན་སེལ་མི་འཇུག་པ་སྤང་བ། སེལ་བ་དངོས་པོར་གྲུབ་མ་གྲུབ་བརྟག་ན་མི་འཐད་པ་སྤང་བ། སེལ་བ་ལ་སྤྱི་མེད་ན་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པའི་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལྔ། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། བྱེ་བྲག་པ་ན་རེ། བརྗོད་བྱ་སྤྱི༷་དོན་ལ་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་ན༷། དེས་བཞག་པར་གྱུར་པ་སྤྱི་དེ༷་ཡི༷་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ༷་ནི་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པ་ཅ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་ལ་དེ་ལྟ་ན་སྤྱིའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ་རྒྱ་མེད་པའི་འབུར་བཞིན་ནོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། དེ་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་སྤང་བ་
11-8-22b
གཉིས། དང་པོ། སྒྲ་རྣམས་ནི་ཡུལ་སྔོན་དུ་གྲུབ་ཟིན་ནས་དེས་ཚུར་བཞག་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་མེད་དེ་འདི་ལྟར་བརྗོ༷ད་འདོ༷ད་ཀྱི་དབ༷ང་གིས༷་ཕར་སྦྱར་ནས་འཇུག༷་པའི༷་ཕྱིར༷། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ༷་རྣམ༷ས་འབྱུང་བ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དང་པོ་ནས་བརྗོད་བྱའི་ཡུལ༷་ཡོད་པ་ལ༷་ལྟོས༷་པའི་ངེས་པ༷་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། དེའི་ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ་གལ་ཏེ་སྤྱི་ཡི་སྒྲ་རྣམས་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་མིན་པ་དེ༷་ལྟ༷་ཡི༷ན་ན༷་བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་གིས་ཆོ༷ས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་ཆོ༷ས་ཅ༷ན་བརྗོ༷ད་པ༷་ཡི་སྒྲ་གཉིས་སྦྱར་བ་དོ༷ན་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ཏེ་དོན་ཐམས་ཅད་རང་མཚན་རྐྱང་བ་མ་འདྲེས་པ་སྤྱི་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དོ༷ན་གྱི༷་ངོ༷་བོ༷་རང་མཚན་གཅི༷ག་པོ་དེ་ཉི༷ད་ལ༷། ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་མི་སྤོང་གི་བརྗོ༷ད་འདོ༷ད་སྟོབ༷ས་ཀྱིས༷་གང་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ཏུ་གོ་བའི་སླད་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་སྒྲ༷་གཉི༷ས་སྦྱར༷་བར་ཟད་ཀྱི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་སོ་སོར་གྲུབ་པ་དོན་གྱི་སྟེང་ན་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། རྒྱལ་དཔོགས་པ་ན་རེ་ཤིང་གོ་བ་ལ་དངོ༷ས་འགལ༷་ཤིང་མིན་གཅོ༷ད་པ༷་གཞན༷་སེལ༷་གྱི་སྒྲ༷་ཡིན་ནོ་ཟེར་བའི་ལུགས་ལྟར་ན་དེ་དང་དེ་མིན་གོ་བ་གཉིས་པོ་དེ༷་ནི༷་ཕན༷་ཚུན༷་བརྟེན༷་དགོས་པའི༷་ཕྱིར༷། གཅི༷ག་རྐྱང་བར་འཛིན་པ་མ༷་གྲུབ༷་པ༷ས་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་མི་གྲུབ་ལ་མཐར་གཉི༷ས་ཀ༷་མེ༷ད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤིང་གོ་བ་ཤིང་མིན་ལ་ལྟོས། ཤིང་མིན་གོ་བ་ཤིང་ལ་ལྟོས་པས་གང་རུང་ཆིག་རྐྱང་འཛིན་པ་མི་སྲིད་ཅིང་གཅིག་མ་བཟུང་ན་གཅིག་གོ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第三，显现与遮遣的共同总结
感官识不表达肯定与否定的言说，仅仅是显现而已，因此好比有眼睛的哑巴；而分别念虽然没有直接看见自己的对象，但从遮遣角度区别是非等，因此好比善于言说的盲人。若无自证，则一切见闻分别言说都不可能存在。基于自证的体验，分别念趋入无分别识的对象，因此自证就像具有完整感官一样，可以在有分别和无分别的两种认识之间传递信息。这是中间部分的偈颂。
第三，回应争论
分为五点：避免"若无总体则无法建立表达"的争论、避免"若是他遮则成相互依赖"的争论、避免"无所断则他遮不起作用"的争论、避免"若分析遮遣是否实有则不合理"的争论、避免"遮遣中若无总体则不可能有共同基础"的争论。
第一点分为争论和回答两部分。
首先，胜论师说：因为被表述的总体不存在于对象上，所以由此建立的总体所表达的声音成为无因，这样一来，一切总体的言说都将中断，就像没有原因的突起一样。
其次，回答分为正面回答和避免对此不合理的指责两点。
第一，声音并非必须在对象先成立后才由对象来建立，因为声音是通过表达意愿的力量而后加上去的，所以表达的声音从一开始就不是完全依赖所表达对象存在的。
第二，避免指责分为提出指责和回答指责两点。
首先，有人说：如果总体的声音不是从对象方面建立的，那么语法学者使用表达性质的声音和表达有法的声音两种结合就变得毫无意义，因为一切对象都是自相，纯粹而不混杂，无关总体。
其次，回答：在同一个自相对象本质上，通过表达意愿的力量，为了使人理解是否排除其他特点，而使用性质和有法表述的两种声音结合而已，两种声音的对象并非在实际上各自成立。
第二点分为争论和回答两部分。
首先，陈那说：为了理解"树"，断除直接相违的"非树"的他遮声音，按照这种说法，理解"树"和"非树"这两者必须互相依赖，因此单独把握一个不成立，则另一个也不成立，最终两者都将不存在。比如理解树依赖非树，理解非树依赖树，因此不可能单独把握任一者，而若不把握一个，就不可能理解另一个。
;


 །དེ་ལྟར་ན་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་དེ༷ས་ན༷་དེ་མིན་
11-8-23a
བཅད་པའི་གཞ༷ན་སེལ༷་གྱི་བརྡར་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི༷་སྲི༷ད་ཅེས་ཟེར་རོ་ལོ༷། །གཉིས་པ་ལ། མགོ་མཚུངས་དང་། རྣལ་མའི་ལན་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤང་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དངོས་པོའི་རིགས་ཉིད་ལ་བརྡའ་འདོགས་པར་འདོད་པ་ཁྱེད༷་ཀྱིས་ཀྱང༷་ཤིང་ཞེས་པའི་བརྡ་དེས་དངོ༷ས་འག༷ལ་ཤིང་མིན་མི༷་གཅོ༷ད་ན༷། ཤིང་དེ༷་ཡི༷་ངོ༷་བོ༷་རྟོག༷ས་མི༷་སྲི༷ད་དེ། ཤིང་འོན་ཅིག་ཅེས་པའི་སྒྲ་དེས་ཆུ་ལྟ་བུ་གཅིག་མ་བཅད་ན། དེ་དང་ཐུན་མོང་དུ་གོ་བར་འགྱུར་གྱི་ཤིང་ཁོ་ན་ལ་གོ་བ་མི་འཐད་ལ། གཅོ༷ད་ན༷་ཡང་བརྡ་མ་སྦྱར་གོང་དུ་ཤིང་གི་དོན་འཛིན་ན་ནི་བརྡ་སྦྱོར་མི་དགོས་ལ། མི་འཛིན་ན་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་ནའང་འག༷ལ་ཟླ༷་ཤིང་མིན་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷ས། ཤིང་མི་འགྲུབ་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཤིང་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐ༷་སྙད༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་མེ༷ད་པར༷་འགྱུར༷་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཁྱོད་རང་ལ་མཚུངས་པར་འཁོར་བ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ངེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། སྐྱོན་སྤང་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེའི་ལན་དུ་སྤྱི་དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དངོ༷ས་འག༷ལ་བསལ༷་ཏེ་དགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས༷་དངོ༷ས་པོ༷་དེ༷་མི༷་སྒྲུབ༷་ལ་འོན༷་ཀྱང༷་སྒྲུབ་པ་རྐྱང་བར་འདོད་པས་ཡལ་ག་ལོ་འདབ་ལྡན་པའི་ཤིང་གཅི༷ག་མཐོང༷་བ༷ས། དེ༷་ལ༷་འདི་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྡ༷་བྱེ༷ད་ལ་ཕྱིས་ཐ༷་སྙད༷་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱི༷་དུས༷་ན༷འ༷ང་སྤྱིའམ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རང་མཚན་དེ༷་ཉི༷ད་རྟོག༷ས་པ་ཡིན་གྱི་དགག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པས་སྐྱོན་མེད་ཤེ༷་ན༷། གཉིས་པ། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དང་པོ་བརྡ༷་ཡི༷་དུས༷་ན༷་མི་ལྡན་དང་མི་སྲིད་རྣམ་གཅོད་ཙམ་དུ་བཟུང་སྟེ། འདི་ཡང་ཤིང་ཡིན་ལ་གཞན་ཤིང་ཡོད་ཅེས་ཤིང༷་མ༷་ཡི༷ན་པ་གཞན་མ༷་བཀ༷ག་ན༷་
11-8-23b
ནི༷་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ཤིང་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེ༷ས་རྡོ་བོང་སོགས་ལ་ཡང་ཤིང་དུ་དོགས་པས་འདོད་པའི་ཤིང་དེ་བརྡ་དེས་མི༷་འ༷གྲུབ་ལ། གལ༷་ཏེ༷་འདི་ཁོ་ན་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡལ་ལོ་མི་ལྡན་པ་གཞན་ཤིང་ཡིན་པ་བཀག༷་སྟེ་གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་དུ་སྦྱོར་ན༷་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚེ་བརྡའ་དེས་འདོད་བྱ་ཤིང༷་འགྲུབ༷་མོ༷ད། འོན༷་ཀྱང༷་དེ༷་ནི༷་ཤིང་མིན་གཞན་བསལ་བའི་གཞ༷ན་སེལ༷་དུ་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་རྣལ་ལན་ལ། དངོས་དང་། དོགས་སྤང་གཉིས། དང་པོ། ངེད་ཀྱི་ལུགས་ལ་འདི་ལྟར་ཡ༷ལ་ག༷་ལོ༷་མ༷་དང་ལྡན༷་པའི་དོན་ཞིག་མཐོང༷་ནས༷། དེ༷་ལ༷་ཤིང༷་དེ༷་བརྡ༷་བྱེ༷ད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་ཡལ་ལོ་མི་ལྡན་པ་གཞན་ལ་རིགས་ཐ་དད་པ་ཤིང་མིན་དུ་བརྡ་བྱེད་པས༷་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བརྡ༷་དེ༷་རྟོག་བཅས་ཀྱི་བློས་རིགས༷་མཐུན་རྣམས་ལ༷་གཅིག་ཏུ་ཞེན་ནས་སྦྱོར༷་བར༷་བྱེ༷ད་དེ་བརྡ་དུས་སུ་ཡལ་ལོ་ཡོད་མེད་ཕྱེ་ནས་འཇུག་དུས་སུ་རྣམ་གཅོད་ལ་དངོས་སུ་མ་བརྟག་པར་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བརྡའི་ཡུལ་རིག༷ས་ནི༷་རིག༷ས་མི་མཐུན་གཞ༷ན་སེ༷ལ་བ་ལ༷ས་གཞན༷་དུ་ཡོད་པ་མི༷ན་ནོ།

若如此则一切言说都将中断
因此，他们说所谓"断除非彼的他遮标记"是不可能的。
第二，[回答]分为以同样方式反驳和正面回答两点
第一，以同样方式反驳又分为直接反驳和破斥对方避免过失的解释两点。
首先，直接反驳：你们这些主张以事物的种类本身安立名称的人，如果"树"这一名称不断除直接相违的"非树"，就不可能了解树的本质。因为如果"拿来树"这一声音不断除水等一物，就会共同理解为这些事物，而不合理地仅理解为树。而如果确实断除，那么在安立名称之前若已把握树的含义，则不需要安立名称；若不把握，则当说"树"时也因为没有理解相违的"非树"，树就不能成立，这样一来，一切关于树的肯定与否定的言说都将不存在。你们所说的这些过失完全同样地反回到你们自己身上。
其次，分为对方避免过失的解释和破斥该解释两点。
第一，主张总体实有的人们解释说：我们不是通过断除直接相违、以否定为先的方式来确立事物，而是主张纯粹肯定，因此当看到一个有枝叶的树，就对它标记"这是树"，而后来使用言说时，就了解总体或与之相关的自相本身，而不依赖否定，所以没有过失。
第二，破斥：那么在你们最初标记的时候，如果只是把握不具有和不存在的遮除，说"这也是树，其他树也存在"，而不否定其他非树，那么在言说时，"树"这一声音也会使人怀疑石块等是否为树，这样所要的树就不能通过这一标记确立。如果说"只有这是树"，否定不具有枝叶的其他事物是树，以具有排除的方式标记，那么在言说时，这一标记确实能确立所欲之树，但这恰恰就是断除非树的他遮。
第二，正面回答分为直接回答和解除疑问两点
首先，直接回答：在我们的观点中，当看到一个具有枝叶的对象，对它标记为"树"，同样地，对不具有枝叶的其他不同种类标记为"非树"，这样的标记被具有分别的心识以同类为一体而执着运用，在标记时区分有无枝叶，在使用时不必直接考察遮除而趋向对象。因此，标记的对象种类就是通过排除不同种类的他遮，而不存在于他遮之外。


 །གཉིས་པ། འོ་ན་སྒྲ་ཀུན་གཞན་སེལ་ཁོ་ནས་སྟོན་ན་ངེས་བཟུང་གི་སྒྲ་གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ཁོ་ནས་སྦྱོར་དགོས་སམ་ཞེ་ན་སྒྲ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་གཞ༷ན་ལ༷ས་བཟློག༷་ནས༷་བརྗོད་བྱ་དེར༷་དངོས་སུ་འཇུག༷་པའི་ཕྱིར༷་ཚིག༷་ཀུན༷་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ངེ༷ས་བཟུང༷་གི་སྙིང༷་པོ༷་ཅ༷ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བུམ་པར་ཆུ་འོན་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བུམ་པའི་སྒྲ་དེས་གཞན་ཁྱོར་བ་སོགས་ཀྱིས་ཆུ་ལེན་པ་མ་བཅད་ན་ཆུ་འོན་ཅིག་ཅེས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་རིགས་ཀྱི་བུམ་པ་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཆུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེས་གཞན་ཕྱག་དར་སོགས་མ་བཅད་ན། འོ་ན་ཅིག་
11-8-24a
ཅེས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་རིགས་པ་དང་། ཡང་དེ་བཞིན་འོན་ཅིག་ཅེས་པའི་སྒྲ་དེས་གཞན་མི་ལེན་པ་མ་བཅད་ན་དེ་བརྗོད་པལ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་སྒྲ་དེ་དག་གིས་བཅད་པ་ལྟར་རྟོག་པའི་འཇུག་ཚུལ་ཡང་དེ་ལྟར་ངེས་ཏེ། ཤིང་ཞེས་པས་རྡོ་བོང་བ་སོགས་གཅོད་ཀྱི་ཤ་ཤུག་སོགས་མི་གཅོད་པ་ལྟར་ལྡོག་པའི་འགལ་ཟླ་དེ་མིན་མ་བཅད་ན། དེ་དང་ཐུན་མོང་གི་སྒྲར་གྱུར་ནས་ལོག་པ་ཐུན་མོང་བ་བློར་མི་གྲུབ་བོ། །འདིར་ཤེས་བྱ་ལ་གཞན་སེལ་གྱིས་མ་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི། རྟོག་གེ་ཤེས་མ་བྱས་ཀྱང་རྟོག་གེའི་གསང་གནད་མ་ཕིག་པ་སྟེ། སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་གཞན་སེལ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྣང་སེལ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་སྣང་བ་དེ་སེལ་བ་མ་ཡིན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚའོ། །དེའང་ཞིབ་པར་ཟུར་མཆན་དུ་བཀོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཤེས༷་བྱ༷་དང་ཐམས་ཅད་དང་མཐའ་དག་མ་ལུས་ལ་སོག༷ས་པའི་སྒྲ༷་རྣམས་ལ་གཅ༷ད་བྱ༷་མེ༷ད་དེ་མཐའ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེ༷་ལ༷་རྣམ༷་བཅ༷ད་ཀྱི་གཞན་སེལ་འཇུག་པ་འག༷ལ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། ཤེས་བྱ་སོགས་དེ༷་ལ༷ས་གཞན༷་པའམ་དེ་ལ་མ་འདུས་པའི་དངོ༷ས་པོ་མེ༷ད་ན༷་ཡ༷ང་། དེ་མིན་སྒྲོ་བཏགས༷་པའི༷་སྒོ༷་ནས༷་རྣམ༷་བཅ༷ད་ཡོ༷ད་དེ་ཤེས་བྱ་མིན་པ་སོགས་བཅད་ནས་ཤེས་བྱ་སོགས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །བཞི་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། གལ༷་ཏེ༷་ཁྱེད༷་ཀྱི༷་འདོད་པའི་གཞན་སེལ་ལམ་ལྡོག༷་པ༷་དེ༷། དངོ༷ས་པོ༷ར་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡི༷ན་ན༷་སྤྱི༷་དངོས་པོར་འདོད་པ་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དང༷་མཚུང༷ས་ལ། དངོ༷ས་མེ༷ད་ཡི༷ན་ན༷་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེ་བཞག་པའི་དགོ༷ས་
11-8-24b
པ་དང་དེ་ལ་ནུས༷་པ་གང་ཡང་མེ༷ད་པ་དེས༷་ན༷་ལྡོག༷་པ༷་ཞེས་པའི་རྣམ་གཞག་འདི་ནི་མི༷་དགོས༷་ལོ༷། །གཉིས་པ་ལ། གཞན་ལན་མི་འཐད་པ་བསྟན། རང་གི་ལན་གདབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལན་མི་འཐད་ཚུལ་དང་། མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས། དང་པོ། འདི༷་ལ༷་ལན་དུ་བོ༷ད་ཀྱི་རྟོག་གེ་བ་རྣམ༷ས་ཕལ༷་ཆེ༷ར་ནི༷་དངོས་མེད་ཀྱི་ལྡོག་པ་དངོས་མེད་ཡིན་ཡང་དངོ༷ས་པོ༷འི་ལྡོག༷་པ༷་དངོ༷ས་པོར༷་འདོ༷ད་དེ་དངོས་པོ་དང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དུ་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཡང་། དེ༷་ལྟ༷་ཡི༷ན་ན༷་སྤྱི༷་དགག་པ་ཡི༷་སྐྱོན༷་བརྗོ༷ད་པ༷་འདི༷་ནི༷་གདོ༷ན་པ༷་དཀ༷འོ། །གཉིས་པ་ལ། རིགས་པ་དང་། ལུགས་དེ་སྨད་བྱར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ཇི་ལྟར་དཀའ་ན་ཤིང༷་མིན༷་ལ༷ས་ལྡོག༷་དངོ༷ས་པོ༷་དེ༷་ལོག་པའི་ཤིང་ཤ་བ་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་དྲིའོ། །ཤ༷་བ༷་དང་གཅིག་ཡི༷ན་ན༷་ཤ་བའི་རང་བཞིན་དེ་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་ཙནྡན་སོགས་གཞ༷ན་ཤི༷ང་མི༷ན་པར་འགྱུར་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་འདོད་ཅིང་ཙནྡན་སོགས་གཞ༷ན་ཤིང༷་ཡི༷ན་ན༷་ཤ༷་བ༷་ཤིང་མི༷ན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྡོག་པ་དེ༷་ཡི༷་རང༷་བཞི༷ན་དངོས་པོ་དེ་ལས་གཞ༷ན་མིན༷་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱི༷ར་ན་ཤིང་ལྡོག་ཤ་བ་དང་ཐ་དད་པས་རྡོའི་དུམ་བུ་བཞིན་དུ་ཤིང་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

第二，[解除疑问]
若问：如果所有声音都仅通过他遮表示，那么限定词的声音是否必须仅通过排除他者的方式使用？
回答：一切声音使用都是通过从其他事物区分出来而直接趋入所表述对象，因此所有词语本质上都具有限定的核心。例如，说"用瓶子取水"时，如果"瓶子"这个词不排除用其他容器如勺子等取水，那么就只应该说"取水"，说"瓶子"就没有必要。同样，如果"水"这个词不排除其他如垃圾等，那么就只应该说"取来"；如果"取来"这个词不排除不取，说这个词就没有意义。正如这些词有所排除一样，分别念的趋入方式也是确定的，如"树"排除石块等，但不排除杨柳松柏等，若不排除相违反体的"非树"，则成为与它共同的词，反体的共同性在心中就无法成立。
在这里，那些主张所知不完全被他遮覆盖的人，虽然没有学过逻辑，却破坏了逻辑的关键：一般来说，所知不一定都是他遮，通过显现与遮遣两者对立而划分的显现不是遮遣，但却是所知，然而承认所知都是声音和分别念的对象是极为羞愧的。这在旁注中有详细解释。
第三，[回应"无所断则他遮不起作用"的争论]分为争论和回答两点
首先，有人争论：所知、一切、全部、无余等词没有所断，因为它们是包含一切的对境，因此在此情况下运用遮除他者的他遮是矛盾的。
其次，回答：虽然没有不在所知等范围内的事物，但通过增益"非彼"的方式仍有遮除，即通过断除"非所知"等而肯定"所知"等。
第四，[回应"若分析遮遣是否实有则不合理"的争论]分为争论和回答两点
首先，有人争论：如果你们所主张的他遮或反体是实有，那么它就与主张总体实有一样有同样的过失；如果是无实，那么就什么都没有，建立它就没有必要性和效用，因此这个所谓的"反体"建立是不必要的。
其次，回答分为显示他人回答不合理和给出自己的回答两点。
第一，显示他人回答不合理又分为回答不合理的方式和不合理的理由两点。
首先，对此问题，大多数藏地逻辑学家回答说：无实的反体是无实，而事物的反体是实有，因为它与事物本质不可分。然而，若是这样，就难以避免对总体的批评过失。
其次，理由分为论证和说明该立场是应受呵责的两点。
首先，为何难以避免？如果问：从非树反体的实有是与反体的树杨树相同还是不同？若与杨树相同，则杨树的本质不延伸到其他树，柏树等其他树将变成非树。若采取第二种立场，认为柏树等其他树是树，则杨树将成为非树，因为你承认这反体的本质实有不异于他者，所以树的反体与杨树不同，就像石块一样，会导致杨树不是树的过失。


 །གཉིས་པ། སྤྱི་དང་ལྡོག་པ་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པ་དེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་གང་བཀག་པ་དེ་སྙིང་ནད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་བོད་འདིར་ཆོ༷ས་ཀྱི༷་གྲགས༷་པའི༷་གཞུང༷་བཟུང༷་ནས༷། བད༷ག་ཉི༷ད་ཆེན༷་པོའི༷་རིག༷ས་པ༷་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་རྙོག་ཅིང་སྒྲིབ་པའམ་འགོ༷ག་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དཔེར་ན་ན༷གས་ལ༷་གན༷ས་པ༷འི་སྤྲེ༷འུ༷་ད༷ག་གིས་རང་གནས་བཟང་པོ་ལྗོན༷་པའི༷་ཤིང༷་ལ༷་མི༷་
11-8-25a
གཙང༷་བ་འཐོ༷ར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་བར༷་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ་རང་ལན་ལ། ལྡོག་པ་དངོས་མེད་ཀྱིས་རང་མཚན་གོ་བའི་འཐད་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ལོག་ལྡོག་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས་གོ་བའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། དེས་ན་བོད་ཀྱི་རྟོག་གེ་ཕལ་ཆེ་བའི་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པས་རང་ལུགས་ཀྱི་ལན་ནི། དེ་མིན་ལས་ལྡོག༷་པ༷་དེ་ནི་བློ་ཆོས་ཙམ་ལས་དོན་ལ་མི་གནས་པས་ན་དངོ༷ས་པོ༷ར་མ༷་གྲུབ༷་ཅིང༷་བློ༷་ཡི༷་འཇུག༷་ཚུལ༷་ལམ་བློ་ཆོས་དེ་འདྲ་བ་འདི་ལྟར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱ༷ད་པ༷་ན༷། དངོ༷ས་པོ༷་ཀུན༷་ལ༷་རང་མིན་ལས་ལྡོག་པ་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་ཆ་རེ་ཡོ༷ད་པའི༷་ཕྱིར༷། གཞ༷ན་སེ༷ལ་བ་ལ༷་ནི༷་བཤད་མ་ཐག་པའི་སྐྱོན༷་འདི༷་མེ༷ད་དེ། དངོས་མེད་ཡིན་ཡང་ཐུན་མིན་རང་མཚན་ལ་སྣང་བརྟག་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས་གོ་བ་འཐད་པའི་ཕྱིར་དགོས་ནུས་མེད་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ༷ས་ན༷་ཤིང་ཞེས་པའི་སྒྲ༷་གཅི༷ག་བརྗོ༷ད་ན༷་ཡ༷ང་ཤིང་མིན་དག༷ག་པ་དང་ཤིང་སྒྲུབ༷་པའི་ནུས༷་པ༷་རྣམ༷་པ་གཉི༷ས་ཡོ༷ད་ཀྱི་བྱ་བ་གཉིས་དངོས་སུ་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །འོ་ན་ནུས་པ་གཉིས་པོ་དེས་ལོག་ལྡོག་སྟོན་པའི་སྒྲ་གཉིས་དངོས་སུ་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤིང་དང་ཤིང་མིན་གྱི་ཆོ༷ས་གཉི༷ས་ངོ་བོ་གཅི༷ག་པ༷་མི༷་སྲི༷ད་ཅིང༷་། ལྡོག༷་པ༷་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ༷་བོ༷་དོན་ལ་མ༷་གྲུབ༷་པས༷། བཏགས་པ་ལྡོག༷་པ༷་བརྗོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ན༷། བཏགས་པ་བློ་ཆོས་དང་མཐོང་བ་དོན་ཆོས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བས་བསྲེས་ནས་སྒྲ་དེས་ལོ༷ག་པའི༷་དངོ༷ས་པོ༷་དོན་རང་མཚན་གྲུབ༷་པར༷་གསུ༷ངས་ཏེ། ལྡོག་པ་རང་ཉིད་ལོག་པ་ལས་ཡན་གར་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་གོ་ཞིང་ལོག་པ་གོ་མི་ནུས་ཀྱང་། ལྡོག་པ་རང་དབང་དུ་མ་གྲུབ་པས། སྣང་སེལ་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་པའི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་
11-8-25b
ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ན་རེ། ཐ༷་ད༷ད་རྣམ༷ས་ལ༷་གཅིག་ཏུ་འདུ་ཞིང་འབྲེལ་བའི་ཐུན་མོང་གི་སྤྱི༷་གཅི༷ག་མེ༷ད་ན༷། ཨུ༷ཏྤ༷ལ་སྔོ༷ན་པོ༷་དང་བ་ལང་དཀར་པོ་ལ༷་སོག༷ས་པ༷།ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོའི་ཆོ༷ས་ཐ་དད་རྣམ༷ས་གཞི་གཅི༷ག་ལ༷་མི༷་འ༷དུ་བ༷ས། ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་མཐུན་ཆོས་དེ་གཉིས་འདུ་བའི་གཞི༷་མཐུན༷་མེ༷ད་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོ་གཅིག་ཡིན་ན་མཐུན་ཆོས་གཞན་མེད་ལ་ཐ་དད་ན་མཐུན་པའི་གཞི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། སྔོ༷་ལ༷ས་ཨུ༷ཏྤ༷ལ་གཞ༷༷ན་དང་ཨུཏྤལ་ལས་གཞན་པའི་སྔོན་པོ་དོན་གྱི་སྟེང་ན་ཡོད་པ་མིན༷་ཡ༷ང་སེ༷ལ་བ༷འི་དབང་གིས་ལྡོག་པ་དེ་གཉིས་སུ་དབྱེ༷་ཞིང་གཞི་མེ་ཏོག་གཅིག་ལ་བསྡུས༷་ཏེ་སྔོན་པོའང་ཡིན་ལ་ཨུཏྤལ་ཡང་ཡིན་ཞེས་རྟོ༷ག་པའི༷་ངོར༷། ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོའི་གཞི༷་མཐུན༷་ཉི༷ད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་འགྱུར༷་གྱི་ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོ་གཉིས་ཡིན་པའི་གཞི་དངོས་ནི་ར༷ང་མཚ༷ན་ལ༷་འཇུག༷་ཕྱིར༷། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་གཞི་མཐུན་ཞིག་ཡོད་ན་རང་མཚན་སྟེང་ན་ཡོད་དགོས་ཀྱང་དེ་རང་མཚན་མྱོང་བའི་ད༷བང་པོའི༷་སྤྱོ༷ད་ཡུལ༷་མིན༷་པའི་ཕྱིར་དོན་ལ་གཞི་མཐུན་ལོགས་སུ་མ་གྲུབ་བོ།

第二，[批评主张反体实有的人]
承许总体和反体为实有的人，就像接受被法称所破斥的观点一样，是心有病症。因此，在这藏地有些人虽持法称的论著，却污染和遮蔽大师无垢的推理或障碍它，这就像森林中的猴子向自己良好住所的茂盛树木上抛洒不净物一样。这是中间部分的偈颂。
第二，自己的回答
分为反体虽是无实却能了解自相的理由和由于混淆实际法与反体而产生了解的方式两点。
第一，藏地大多数逻辑学家的观点不合理，我们自宗的回答是：从非彼反体仅是心识的特性而不存在于对象上，因此不是实有，这种心识的趋入方式或心性如此检验考察时，因为一切事物都有一些从非自反体的增益方面，所以他遮没有刚才所说的过失。虽然是无实，但由于与独特自相的显现和概念混为一体而产生了解，因此有必要和效用。
第二，因此，当说出"树"这一声音时，虽然有否定非树和肯定树两种功能，但不会直接同时执行两种作用。若问：这两种功能难道不会直接执行表示自体和反体的两种声音吗？答：不会，因为树和非树两性质不可能是一体，而且所谓"反体"的性质本质在实际上不存在，所以通过表述假立的反体，使假立的心性和所见的对象性混淆为一体，因而该声音被说能证成反体的实有对象自相。若反体独立于自体而成立，则只能了解反体而不能了解自体；但因为反体不能独立存在，所以将显现与遮遣混为一体的瓶子等对象上，安立一切言说的建立。
第五，[回应"遮遣中若无总体则不可能有共同基础"的争论]分为争论和回答两点
首先，胜论师等人说：如果不存在使不同事物合一关联的共同总体，那么蓝色莲花和白牛等，莲花和蓝色这些不同性质就不会汇聚到一个基础上，因此像莲花和蓝色这样的相同性质就没有共同所依，因为若莲花与蓝色是一体，则没有其他相同性质；若是不同，则没有相同的基础。
其次，回答：虽然在对象上不存在异于蓝色的莲花和异于莲花的蓝色，但通过遮遣的力量将反体区分为这两者，并汇集到同一朵花上，在分别念面前说"既是蓝色又是莲花"，由此莲花和蓝色的共同所依成为言说，而莲花和蓝色两者的真实基础是趋入自相的，因此若有异于这两者的共同所依，它必须存在于自相之上，但它不是体验自相的感官对境，所以在实际上并没有独立成立的共同所依。


 །
如是所解功德
གསུམ་པ་སྣང་སེལ་ལ་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན། སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ལ་དཔྱད་པ་ན་སྣང་ཡུལ་གྱི་སྒྲུབ་པ་དོན་རང་མཚན་ནི་སྐྱེས་བུའི་འཇུག་ལྡོག་གི་ཡུལ་དངོས་ཡིན་ལ་དེ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་རྟོག་གེའི་གསང་གནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་གཅིག་པུ་གཞན་སེལ་ཡིན་པས་སྒྲུབ༷་ད༷ང་གཞ༷ན་སེལ༷་གྱི་འཇུག་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་རྣམ༷་དག༷་གི༷་ལྟ་བའི་མིག༷་ད༷ང་ཤེས་པའི་བློ༷་གྲོ༷ས་གས༷ལ་བ་
11-8-26a
གཉིས་ཚོགས་ཤིང་ལྡན༷་པ༷་ཡི་རྟོག༷་གེ༷་བ༷་དེ༷་ཤེས༷་བྱ༷་ཡི༷་གནས་ཚུལ་མ་ནོར་བའི་དེ༷་ཉི༷ད་ལྟ༷་བ་ལ༷་བློ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྨག་དང་བྲལ་བས་བླང་དོར་སྨྲ་བ་ན་ཀུན༷་མཁྱེ༷ན་དང་འདྲ༷་བར་རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་མི་འཇིགས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་ཐོབ་བོ། །ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་བ༷ར་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །ཚད༷་མ༷་རིགས༷་པའི༷་གཏེར༷་ལ༷ས་སྒྲུབ༷་པ༷་དང༷་གཞན༷་སེལ༷་བརྟག༷་པའི༷་རབ༷་ཏུ་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་བཞི༷་པ༷འོ།། །།
所诠能诠取分法
གསུམ་པ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ།
破他宗
དང་པོ་ལ། རང་མཚན་རྐྱང་པ་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དང་། སྤྱི་རྐྱང་བ་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རང་མཚན་དང་། ཤེས་པ་རང་མཚན་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། མུ་སྟེགས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་ཕྱི་རོལ་གྱི་བུམ༷་པ༷་ལ༷་སོ༷གས་དོ༷ན་ར༷ང་མཚ༷ན་རྐྱང་པ་བརྗོ༷ད་བྱ༷་ཡི༷ན་ཏེ་བུམ་པ་འོན་ཅིག་ཅེ་ན་ཆུ་སྐྱོར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ལེན་པ་དང་ཆུ་འོན་ཅིག་ཅེ་ན་ན་གཤེར་བཏུང་རུང་དེ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས༷་འག༷འ་ཞི༷ག་སྨྲ༷འོ། །གཉིས་པ་ལ།རང་མཚན་ལ་བརྡ་ཐ་སྙད་མི་ནུས་པས་དགག །འདས་མ་འོངས་བརྗོད་བྱ་མིན་པར་ཐལ་བས་དགག དབང་པོ་དགོས་མེད་དུ་ཐལ་བས་དགག དབང་པོས་སྒྲ་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་འཛིན་མི་སྲིད་པས་དགག་པ་བཞི། དང་པོ། དེ་མི་འཐད་དེ་དོན་རང༷་མཚ༷ན་ནི་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་སོ༷་སོར༷་ངེས༷་པ༷་ནི༷། མཐའ༷་ཡས༷་ཕྱི༷ར་ན༷་མིག་གིས་བལྟ་བ་དང་ལུས་ཀྱིས་རེག་སྟེ་འདི་བུམ་པའོ་ཞེས་འཆད་པ་དང་ཉན་པ་པོས་བ༷རྡ་གདགས་པར་མི༷་ནུས༷། གལ་ཏེ་ནུས་སུ་ཆུག་ཀྱང་ཕྱིས་ཐ༷་སྙ༷ད་བྱེ༷ད་པ༷འི་ཚེ༷་ན༷་ཡ༷ང་། གང་ལ་བརྡའ་
11-8-26b
བཏགས་པ་དང༷་པོ༷འི་བུམ་པའི་རང༷་མཚ༷ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་འཆོལ་བས་རྙེད༷་པར༷་དཀ༷འ་སྟེ་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་སྐབས་ཀྱི་བུམ་པའི་རང་མཚན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་རྙེད་ན་གཞན་གྱི་བརྡ་ཡིས་གཞན་གོ་བ་མི་འཐད་དེ་ཀ་བའི་བརྡས་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ། གཞན་ཡང་ཁྱོད་ལྟར་ན་འད༷ས་དང༷་མ༷་འོངས༷་པའི་བུམ་པ་ནི་སྒྲས་བརྗོ༷ད་བྱ༷་ཉིད་དུ་རུང་བ་མིན༷་པར་འགྱུར་ཏེ། །དེ༷་ལ༷་འགག་པ་དང་མ་སྐྱེས་ནས་ར༷ང་མཚ༷ན་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གསུམ་པ། གཞན་ཡང་སྒྲ༷་ཡི༷ས་ར༷ང་མཚ༷ན་ཉི༷ད་བརྗོ༷ད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན༷་སྒྲ་དེ་བརྗོད་ཚེ་རང་མཚན་མ་རྟོགས་ན་རྗོད་བྱེད་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་མ་རྟོགས་པས་མི་འཐད་ལ་རྟོགས་ན་མིག༷་དབ༷ང་དང་སྣང་བ་ཡིད་བྱེད་ལ༷་སོག༷ས་དགོས༷་པ་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ཏེ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་མཚན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལ།དངོས་དང་། དེའི་དོགས་སྤང་གཉིས། དང་པོ་ལ། མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་དོན་ལ་མེད་པའི་གཞན་སེལ་དུ་བསྟན་པ། དོན་ལ་ཡོད་ན་མི་འཐད་པའི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། རང་མཚན་བསྟན་ཏེ་མིང་བཏགས་ཀྱང་སྤྱི་ལ་གོ་ཚུལ་གཉིས།དང་པོ། དོན༷་རང་མཚན་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པ་སིལ་བུ་ཡིན་པ་ལ༷་མིང་དོན་གཉིས་དངོས་པོའི་འབྲེལ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷འི་ཕྱིར༷། དབ༷ང་པོ༷ས་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ༷་བ༷་འཛི༷ན་མི༷་སྲི༷ད་ལ། བརྗོད་བྱ་དེ༷་ཡི༷ས་མིང་ནི་འདི༷་ཡིན་ནོ་ཞེས༷་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ༷་བ༷་ནི༷། དཔྱོ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་གཞ༷ན་སེལ༷་ཁོ་ན་ཡི༷ན་ནོ།

如是所解功德
第三，通达显现与遮遣的功德
中间部分的偈颂是：当观察所知时，显现对象的肯定对象自相是人进退的真实对象，而其趋入方式的一切逻辑关键的唯一生命是他遮，因此肯定与他遮的趋入方式的清净见解之眼和了知的明智双具的逻辑学家，对所知的情况无误地如实见解，远离疑惑之暗，当宣说取舍时，如同遍知一般无有愚痴，获得无畏雄狮的地位。这是中间部分的偈颂。
《量理宝藏论》中《观察肯定与他遮品》，第四品。
所诠能诠取分法
第三，所诠与能诠分为破斥、建立、回应三部分。
破他宗
第一，[破斥]分为破斥主张纯粹自相为所诠和破斥主张纯粹共相为所诠两点。
第一，[破斥主张自相为所诠]分为破斥主张外在对象自相和破斥主张心识自相为所诠两点。
第一，[破斥外在对象自相]分为前人观点和破斥两点。
首先，[前人观点]：有些外道语法师主张外在的瓶子等对象纯粹自相是所诠，因为当说"拿瓶子来"时，会去取能盛水的物体；当说"拿水来"时，会去取可饮用的液体。
其次，[破斥]分为四点：由于自相不能被命名言说而破斥、由于过去未来将不是所诠的过失而破斥、由于感官成为不必要的过失而破斥、由于感官不可能把握声音和对象的关系而破斥。
第一，这不合理，因为对象自相在地点、时间、方式上各别确定，因为无边无际，所以用眼看、用身触摸后说"这是瓶子"，讲解者和听者无法进行命名。即使能够，在后来使用言说时，最初被命名的瓶子自相因为地点、时间、方式混杂而难以找到，因为命名时和言说时的瓶子自相是不同的。若找不到，则不合理，就像用柱子的名称来理解瓶子一样。
第二，此外，按照你们的观点，过去和未来的瓶子将不适合作为声音的所诠，因为它们已灭和未生而无自相。
第三，此外，如果声音表述的正是自相，那么当说出声音时，若不了解自相，则能诠没有了解所诠，这不合理；若了解了，则眼根、光明和作意等将变得不必要，因为仅通过表述就能了解自相。
第四，分为直接论述和解除疑问两点。
第一，直接论述分为说明名称与对象的关系在实际上不存在而是他遮和陈述若实际存在则不合理的推理两点。
第一，直接论述分为直接说明和说明即使指着自相命名也只能理解共相两点。
首先，[直接说明]：因为一切对象自相都是不混杂的个别事物，名称与对象之间没有实际的关系，所以感官不可能把握名称与对象的关系，而所诠与"这是它的名称"如此联系是分别，所以只是他遮。


 །གཉིས་པ། བརྡའི་སྔ་རོལ་དང༷་པོ༷་མིང་དོན་འབྲེལ༷་བ༷༷་བྱེ༷ད་པའི༷་ཚེ། བརྗོད་བྱ་ར༷ང་གི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་བསྟན༷་ཏེ་བུམ་པ་མཐོང་བཞིན་འདི་བུམ་པའོ་ཞེས་བརྡ་སྦྱར་ན༷་ཡ༷ང་། བརྡ༷་དེ་ནི༷་རྟོག་ངོར་གྲུབ་པའི་སྤྱི༷་ལ༷་སྦྱོར༷་བར་བྱེ༷ད་དེ༷་
11-8-27a
དེ་དུས་ཀྱི་རང་མཚན་རྐྱང་བ་ལ་འཆད་ཉན་གཉིས་ཀས་མི་འཛིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བརྡ་དེ་ཡང་དོན་དེ་ལ་ཡོད་མེད་སོགས་ཐ་སྙད༷་དོན༷་དུ༷་འདོ༷གས་ཏེ་བརྡ་མེད་ན་ཐ་སྙད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཉིས་པ། དབ༷ང་པོ༷ས་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ༷་དང༷་འདྲེས༷་བའི༷་དོན༷། འཛི༷ན་ན༷་བུམ་སོགས་ཀྱི་བ༷རྡ་སྦྱར་བ་མེ༷ད་ཀྱང༷་རང་མཚན་མཐོང་ཙམ་གྱིས་འདི་ནི་བུམ་པའོ་ཞེས་སོགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག༷ས་པར་ཅིས་མི་འགྱུར༷། གཉིས་པ་དོགས་སྤང་ལ། དོན་ལ་མེད་ཀྱང་ཡིད་ངོར་འདྲེས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལུགས་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་སྤྱིར་སྒྲ་དོན་འདྲེས་པ་མེད་ཀྱང་དོན་མངོན་སུམ་མཐོང་བཞིན་པའི་ཚེ། དབ༷ང་པོ༷འི་སྒོ༷་ལ༷་རྗེ༷ས་སུ་འབྲ༷ང་བའི་ཡི༷ད་ཤེས་དེས་བུམ་པ་མཐོང་བའི་མཐོ༷ང་དོན་དང་དེའི་བརྡ་སྦྱོར༷་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་གཉིས་འདྲེས༷་པ༷་དེ་རྟོག་པ་ཡིན་ཡང་ཡུལ་གསལ་བའི་མངོན་སུམ་ཡིན་ཕྱིར་རྟོག༷་མེ༷ད་འདྲ༷་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞ༷ན་དུ༷་འདོད་ན་མཐོང༷་རྟོག༷ས་ཀྱི་ཡུལ༷་ཐ༷་ད༷ད་པ་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་མཐོང་ཚེ་མི་རྟོགས་རྟོགས་ཚེ་མི་མཐོང་བས་མཐོང་བཞིན་དུ་དོ༷ན་རྟོ༷གས་མི༷་སྲི༷ད་ཅེས་ཟེར་རོ་ལོ༷། །གཉིས་པ་ལ། རྟོག་རྟོག་མེད་ཅིག་ཆར་འཇུག་པར་འདོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་ལན་དང་། རིམ་འཇུག་གི་ལུགས་ཀྱི་ལན་གཉིས། དང་པོ། དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་མིན་ཡང་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཤེས་པ་ཅིག་ཆར་འཇུག་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་རྟོག༷་བཅས༷་རྟོག༷་པ༷་མེ༷ད་པའི༷་ཡི༷ད་གཉིས་པོ་ངོ་བོ་དང་ཡུལ་ཐ་དད་ཀྱང་འཇུག༷་ཡུལ༷་གཅི༷ག་ལ༷་ཅི༷ག་ཆ༷ར་འཇུག༷་པ་ལ་བླུན་པོ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་
11-8-27b
པ། ཤེས་པ་རིམ་འཇུག་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་ཡང་མཐོང་རྟོག་གཉིས་རིམ༷་གྱིས༷་འཇུ༷ག་ཏུ་ཆུག་ཀྱང༷་མྱུར༷་བ༷་ཆུ་བོ་ལྟར་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ༷། བླུན༷་པོ་རྣམ༷ས་ཀྱིས༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཞེན༷་པ་ཡིན་གྱི་དོན་ལ་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ཤེས་པ་རང་མཚན་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དགག་པ། བློ་ངོར་ཀ་བུམ་སོགས་སྣང་བའི་དོན་ཤེས་པ་ལས་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་རང་མཚན་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ལུགས་མི་འཐད་དེ། ཤེས༷་པ༷འང་ར༷ང་གི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཡི༷ན་པ་དེས༷་ན༷་དེ༷་ཁོ་ན་ལ༷་བརྡ༷ར་བྱེད་པ་མི༷་རུང༷་སྟེ་རང་མཚན་རྐྱང་པ་མི་འཐད་པར་བཤད་མ་ཐག་པའི་རིགས་པ་དེས་གནོད་པས་སོ། །གཉིས་པ་སྤྱི་རྐྱང་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་ལ། དོན་གྱི་སྤྱི་དང་། སྒྲ་དོན་གྱི་སྤྱི་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད་པ། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། བྱེ་བྲག་པ་ན་རེ་རང་མཚན་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་ན་སྐྱོན་དེ་ཡོད་ཀྱང་སྒྲ༷་ཡི༷ས་གས༷ལ་བ༷འམ་རང་མཚན་མི༷་བརྗོ༷ད་ཀྱི༷་དོན་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་རིགས༷་སྤྱི༷་བརྗོ༷ད་ཕྱིར༷་སྐྱོན༷་མེ༷ད་ཅེ་ན༷། གཉིས་པ་ལ། དགག་པ་དངོས་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དོ༷ན་ལ༷་སྤྱི༷་མེ༷ད་པར་སྔར་བཤད་ཟིན་ལ་གལ་ཏེ་ཡོ༷ད་དུ་ཆུག་ན༷་ཡ༷ང་། དེ༷་རྐྱང་བ་ལ༷་སྦྱར༷་བ༷་དགོ༷ས་ནུས༷་མེ༷ད་དེ། སྤྱི་མི་གསལ་བ་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལ་བརྡ་སྦྱར་བས་དེ་ལྡོག་རང་མཚན་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་སྤྱི་ཐ་དད་དུ་འདོད་ཅིང་སྤྱི་རྐྱང་བ་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་ལ། སྐྱོན་འདི་བཟློག་མེད་དུ་འབབ་སྟེ་དཀར་པོ་ལ་བརྡ་སྦྱར་བས་དུང་ལ་མི་གོ་བ་བཞིན་ནོ།

第二，[自相命名理解共相]
在命名以前第一次建立名称与对象关系时，即使指示所诠的自相并在看到瓶子时说"这是瓶子"来进行命名，但这命名是应用在分别念前所成立的共相上，当时的纯粹自相不被讲解者和听者两者所把握。如此，命名也是为了言说目的而安立在该对象上的有无等，因为没有命名就不能使用言说。
第二，[若感官把握声音与对象的混合]
如果感官能把握表述声音和混合的对象，那么即使没有应用瓶子等的命名，仅仅通过看见自相就应该能自己了解"这是瓶子"等，为何不会如此呢？
第二，解除疑问
分为叙述虽在实际上不存在但在心前有混合的观点和破斥该观点两点。
第一，又有人说：虽然一般来说声音和对象不混合，但在亲见对象时，跟随感官门的意识会使所见对象和其命名"瓶子"这一声音混合，虽然这是分别念，但因为对象清晰而如同无分别现量，若认为不是这样，则所见和所知的对象就会不同，因为看的时候不了解，了解的时候不看，所以在看的同时不可能了解对象。
第二，破斥分为对同时趋入分别念和无分别念者的回答以及对次第趋入者的回答两点。
第一，虽然这两者不是真的混合为一，但混淆为一的原因是：按照心识同时趋入的观点，有分别和无分别的两种意识，虽然本质和对象不同，但它们同时趋入同一趋入对象，愚笨的人们将它们混淆为一体。
第二，按照心识次第趋入的观点，即使认为所见和分别念是次第趋入，由于它们快速如河流般连续不断，愚笨的人们执着它们为一体，但实际上两者并非一体。
第二，破斥主张心识自相为所诠
主张在心前显现柱子瓶子等对象不异于心识的心识自相为所诠的观点不合理，因为心识也是自相，所以同样不适合作为命名对象，这被刚才所说不能命名纯粹自相的理由所损害。
第二，破斥主张纯粹共相为所诠
分为破斥主张对象共相和破斥主张声义共相为所诠两点。
第一，破斥对象共相分为叙述前人观点和破斥两点。
首先，[前人观点]：胜论师说，若应用声音于自相则有那些过失，但声音不表述清晰相或自相，而是表述对象如瓶子的类共相，因此没有过失。
其次，破斥分为直接破斥和破斥他们避免过失的回答两点。
第一，直接破斥：我们已经解释过实际上没有共相，即使假设有，应用在纯粹共相上也没有必要和作用，因为共相模糊不清，不能起作用，将命名应用于它与自相没有关系。对于那些主张自相和共相是不同且共相纯粹为所诠的人，这一过失无法避免，就像对白色命名却不理解海螺一样。
;


 །གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ་སྤྱི་རྐྱང་བ་མིན་གྱི་སྤྱི༷་དང༷་འབྲེལ༷་བ༷འི་ར༷ང་མཚ༷ན་དངོས་ལ༷་
11-8-28a
བརྡ་སྦྱར༷་བས༷་རང༷་མཚ༷ན་གོ༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། རང་མཚན་ལ་མ་སྦྱར་ན་སྤྱི་ལ་སྦྱར་ཡང་རང་མཚན་གོ་མི་ནུས་པས་ལམ་གང་ཡིན་སྡོང་དུམ་ལ་འདྲི་བ་ལྟར། དགོ༷ས་ནུས༷་མེ༷ད་པའི༷་སྤྱི༷་བོ༷ར་ལ། ར༷ང་གི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དངོ༷ས་ལ༷་བརྡ་སྦྱོར༷་ཅིག་ཅེས་རང་མཚན་གོ་ན་ཐ་དད་ཀྱི་སྤྱིའི་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་ཀ་བ་གོ་བ་ལ་བུམ་པ་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་བུམ་པ་སོགས་ཀྱི་ར༷ང་མཚ༷ན་མཐ༷འ་ཡ༷ས་ཕྱིར༷། བརྡ་སྦྱོར་མི༷་ནུས༷་ཤེ༷་ན༷་སྤྱི་དང་འབྲེལ་བའི་རང་མཚན་འདི༷་ལ༷འ༷ང་མཚུང༷ས་ཏེ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྒྲ་དོན་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔའི་ལུགས་གཉིས་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་རང་མཚན་གཉིས་དང་སྤྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ན་སྐྱོན་དེ་ཡོད་ཀྱང་རྟོག་ཡུལ་དོན་སྤྱི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཞེས་བོད་རྣམས་འདོད་ལ། མང་བཀུར་བའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་མིང་བརྗོད་པའི་རྟེན་དུ་རུང་བ་ཞིག་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་དགག་ན། གང༷ས་ཅ༷ན་པ༷་དང༷་ཉན༷་ཐོ༷ས་གཉི༷ས། སྒྲ༷་དོ༷ན་ཞེས་པ་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་ཡིན་ལ་དེ་དངོས༷་ཀྱི༷་བརྗོ༷ད་བྱར༷་འདོ༷ད་དོ། །དེ་ལ་སྒྲ་དོན་ནི་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་སྒྲ་འདྲེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། གངས་ཅན་པའི་པས་བློ་ངོའི་དོན་སྤྱི་དེ་དག་བརྗོད་བྱར་འདོད་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་རྟེན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་རྫས་གྲུབ་ཞིག་ལོགས་སུ་ཁས་བླངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མི་འཐད་པ་བརྗོད་པ་དང་། སྐྱོན་སྤང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། གཉིས་ཀའང་རང་མཚན་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་ནི། དོན་སྤྱིའམ་མི༷་ལྡན༷་འདུ༷་བྱེ༷ད་ལ༷་བརྡ་སྦྱར༷་བ༷ས། དེ་དང་འབྲེལ༷་
11-8-28b
མེ༷ད་ཀྱི་གཟུག༷ས་སོགས་ལ༷་ཇི༷་ལྟར༷་རྟོག༷ས་པར་འཐད་དེ་དཔེར་ན་བུམ༷་པ༷་ཞེ༷ས་ནི༷་བརྗོ༷ད་པ༷་ལ༷ས་དེ་དང་འབྲེལ༷་མེ༷ད་བ༷་ལ༷ང་མི༷་རྟོགས༷་པ་བཞི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ་བུམ་པའི་རང་མཚན་དང་མི་ལྡན་འདུ་བྱེད་སོགས་ལ་འབྲེལ༷་བ༷་མེ༷ད་ཀྱང༷་དེ་གཉིས་འདྲ༷་བ༷་ལ༷། གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ༷་ན༷ས་དོན༷་རང་མཚན་ལ༷་འཇུག༷་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་གཉིས་པོ་རྣམ་པ་ཙམ་འདྲ༷་བ༷ས་འཁྲུལ༷་བ་ཡིན་ན༷་ཡུལ༷་ད༷ང་དུ༷ས་རེས༷་འག༷འ་འཁྲུལ༷་གྱི༷་ཡུལ་དུས་ཀུན༷་ཏུ༷་འཁྲུལ་སྲིད་པ་མིན༷་ན་ཡང་འདི༷་ནི༷་རྟག༷་ཏུ་འ༷ཁྲུལ༷་འགྱུར༷་བས༷། འདྲ༷་བ༷ས་སྒོ༷་ནས༷་འཁྲུལ༷་བ༷་མིན༷་ཏེ་བརྗོད་བྱ་དང་རང་མཚན་འདྲ་བ་ཞེས་གཉིས་སུ་ནམ་ཡང་མི་སྣང་བར་རྟོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་གདོད་ནས་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ནོ། །
立自宗
གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། མཚན་ཉིད།རབ་དབྱེ། དེའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གསུམ། དང་པོ། རང་ལུགས། བརྡ༷་ལ༷ས་གོ༷་བར་བྱ༷་བ་བརྗོད་བྱའི་མཚན་ཉིད། བརྗོད་བྱའི་དོན་གོ༷་བར་བྱེ༷ད་པ་བརྡ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང་། དེ་ལྟར་ཕྱེས་པའི་དགོས་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ལ་དཔྱད་ནས་འཆ༷ད་པའི་སྐབས་ད༷ང་བརྡ་ཙམ་ལ་འཇུག༷་པའི༷་དུས་ཀྱི་ག༷ང་ཟ༷ག་གི༷་དབྱེ༷་བས༷་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་རེ་རེ་ལའང་གཉི༷ས་གཉི༷ས་ཏེ་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ༷་བཞི༷་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ། འཆ༷ད་ཚེ༷་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་གང་ཡིན་དཔྱད་ནས་འདི་ཞེས་ངོས་བཟུང་ནས་རྣམ༷་པ༷ར་ཕྱེ༷་བ༷ས་ཤེས་བྱའི་དེ་ཉིད་ལ་མཁ༷ས་ཏེ། སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དོན་སྤྱི། ཞེན་པའི་བརྗོད་བྱ་དོན་རང་མཚན། དངོས་ཀྱི་རྗོད་བྱེད་སྒྲ་སྤྱི། ཞེན་པའི་རྗོད་བྱེད་སྒྲ་རང་མཚན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དཔྱད་དེ་འཆད་པའི་
11-8-29a
སྐབས་དངོས་ཀྱི་གཉིས་དང་། བརྡ་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་ཞེན་པས་འབྲེལ་བས་དོན་ལ་བརྡ་འབྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

第二，[破斥他们避免过失的回答]
分为回答和破斥回答两点。
第一，[回答]：有人说：不是纯粹共相，而是与共相相关的自相本身上应用命名，所以能了解自相。
第二，[破斥]：如果不直接应用于自相，而只是应用于共相，则无法了解自相，就像向树桩询问哪条是路一样。放弃没有必要和作用的共相，直接对自相应用命名吧！如果能了解自相，为什么还需要不同的共相？就像了解柱子不需要瓶子一样。如果说因为瓶子等自相无边无际，所以不能应用命名，这一点对与共相相关的自相也同样适用，因为它也是无边无际的。
第二，破斥主张声义为所诠
分为共同陈述前人两种观点和破斥它们两点。
第一，[前人观点]：若自相二者和共相为所诠则有那些过失，但藏地学者主张分别对象声义才是真正的所诠；众事部则主张不相应行法中适合作为名言表达所依的事物是所诠。若要破斥这两种观点：藏地学者和声闻二者认为所谓"声义"是声音与对象混合把握，并主张这是真正的所诠。其中，声义是指像瓶子这样的所诠对象与声音的混合，藏地学者认为心前的声义是所诠，而声闻部则另外承许所诠依据是一个实有的不相应行法。
第二，破斥分为指出不合理和破斥避免过失的回答两点。
第一，同时破斥两者作为异于自相的一类：对声义或不相应行法应用命名，如何能合理地了解与之无关的色等？例如通过表述"瓶子"，不能了解与之无关的牛，就是这样。
第二，分为回答和破斥回答两点。
第一，[回答]：有人说：虽然瓶子的自相与不相应行法等没有关系，但由于这两者相似而被混淆为一体，所以能趋入对象自相。
第二，[破斥]：如果仅仅因为这两者形相相似而混淆，那么只会在某些场合和时间混淆，而不会在一切场所和时间都可能混淆，但这是总是会混淆的，所以不是通过相似而混淆，因为所诠和自相相似这两者从不显现为二，而是分别念本性或从一开始就混淆。
立自宗
第二，自宗观点分为定义、分类和确立其义三点。
第一，[定义]：自宗认为：通过名称而被了解的是所诠的定义；能使所诠对象被了解的是名称的定义。
第二，分类分为实际分类和如此分类的必要性两点。
第一，当分析讨论所诠能诠时的情况和仅仅使用命名时的情况，由人的区分，所诠和能诠各有两种，总共有四种。
第二，解说时通过分析声音的直接所诠和能诠是什么，确认"就是这个"而区分，使人通达所知的实相；声音的直接所诠是声义，意向的所诠是对象自相；直接的能诠是声音共相，意向的能诠是声音自相。这样，在分析解说时是两种直接的，而在使用命名时通过意向关联，对象上的命名才能成功。
;


 །འཇུག༷་ཚེ༷་རང་མཚན་དང་སྤྱི་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་པར་གཅི༷ག་ཏུ༷་འཁྲུལ༷་ཞིང་བརྡ་སྦྱར་བ༷ས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚེ་དོན་རང་མཚན་ཐོབ༷་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ། སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་མེད་པར་བསྒྲུབ། གཞི་མེད་ལ་འཁྲུལ་ནས་བརྡ་སྦྱོར་ཚུལ། འཁྲུལ་བ་ལ་སྦྱར་བས་འཇུག་ཡུལ་རང་མཚན་གོ་བའི་འཐད་པ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལྟ་ན་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་མེད་དེ། དོ༷ན་ད༷ང་ཤེ༷ས་པ༷་ནི་རང༷་མཚ༷ན་ཡི༷ན་པས་བརྗོད་བྱར་རུང་བ་མིན་ལ། སྤྱི༷་དོ༷ན་ཏེ་དོན་སྤྱི་དང་སྒྲ་དོན་གྱི་སྤྱི་གཉི༷ས་པོ༷་དངོས་པོ་མེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན། དེ༷་བཞི༷་བརྗོ༷ད་བྱ༷་མ་ཡི༷ན་ལ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་བརྗོད་བྱ་ཡོད་མི་སྲིད་པས༷་དམ༷་པའི༷་དོན༷་དུ༷་བརྗོ༷ད་བྱ༷་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། གཞི་མེད་ལ་འཁྲུལ་ནས་བརྡ་སྦྱོར་ཚུལ་རྟོག༷་པ༷་ཐམས་ཅད་ནི་སྣང་ཡུལ་ལ་སྐྲ་ཤད་ལྟ་བུའི་གཞི་མེད་ཉིད་ཡུལ་ཡིན་པར་ངོ༷་བོ༷ས་འཁྲུལ༷་པ༷་ལ༷་སྒྲ༷་ཡི༷་བརྗོད་བྱའི་དོ༷ན་གྱི༷་གཟུགས༷་བརྙན༷་ཤ༷ར་བ་དེ༷་ལ༷་ཕྱི༷་རོལ༷་དོ༷ན་དུ༷་ཞེན༷་པ་གང་ཡིན་པ་དེ༷་ནི༷་སྒྲ༷་ཡི༷་དངོས་ཀྱི་བརྗོ༷ད་བྱར༷་བཏག༷ས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དེ་ལ་ཞུགས་ནས་རང་མཚན་གོ་བའི་འཐད་པ་ནི་ཐོག་མེད་ནས་སྣང་བར་འཁྲུལ༷་བའི༷་བག༷་ཆག༷ས་གོམ༷ས་ཤིང་བརྟས་པ༷་ཡི༷ས། བརྡ༷་ཡི༷་དུས༷་ན༷་རང་མཚན་དང་སྤྱི་མ་ཕྱེ་བར་འདི་བུམ་པའོ་ཞེས་བ༷སྲེས་ན༷ས་བརྡ་སྦྱར༷། ཐ༷་སྙད༷་དུས༷་ན༷འ༷ང་དེ༷་ལྟར༷་གོ༷་སྟེ་བུམ་པར་ཆུ་བླུགས་ཤིག་ཟེར་ན་དོན་སྤྱིའམ་རང་མཚན་གང་ཞེས་མི་འདྲི་བར་ཡུལ་རང་མཚན་ལ་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ༷་ཕྱིར༷་སྒྲའི་དངོས་ཡུལ་ཡུལ་མེད་ལ་ཡུལ་དུ་འཁྲུལ༷་བ་ཡིན་ཡ༷ང་དེ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟར་བདེ༷ན་པར༷་འཐ༷ད་དོ། །
遮谴
གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། དངོས་པོའི་སྤྱི་
11-8-29b
བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པ་སྤང་བ། ཤེས་པ་རང་མཚན་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པ་སྤང་བ། སེལ་བ་ལ་སྦྱོར་ན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དང་མཚུངས་པ་སྤང་བ། བརྗོད་བྱ་མེད་ན་ཐ་སྙད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་སྤང་བ། ཆད་བྱས་ཀྱིས་འབྲེལ་བ་གོ་བས་འཁྲུལ་བ་མི་དགོས་པ་སྤང་བ་ལྔ། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་སྒྲ༷་དོན༷་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་རང་མིན་གཞ༷ན་ཀུན་ལ༷ས་ལྡོག༷་ན༷་ནི༷། རང་མཚན་ལས་ཀྱང་ལྡོག་དགོས་པས་རང་མཚན་ལྟར་དངོས་པོར་འགྱུར་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོ༷ས་པོ༷་བརྗོ༷ད་བྱར༷་འགྱུར༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། སྒྲ་དོན་དེ་རང་མཚན་ལས་དམ༷་པའི༷་དོན༷་ལ༷་མི༷་ལྡོག༷་ཀྱང༷་ཞེས་དོན་དམ་པར་ལྡོག་ན་རང་མཚན་ལས་སྒྲ་དོན་ལོགས་སུ་དོན་བྱེད་པར་རམ་དངོས་པོར་ཡོད་དགོས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ལ། བློ་གཞན་སེལ་གྱི་ངོར་སྒྲ་དོན་གྱི་རང་ལྡོག་རང་མཚན་མིན་ཡང་། དེས་དོན་དམ་པར་སོ་སོར་མི་འགྱུར་བ་གནད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །ལྡོག༷་པ༷ར་སྣང༷་བ༷་ནི་འཁྲུ༷ལ་པ༷་རྟོག་པའི་ངོ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ཡི༷ན་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་སྤྱི༷་ནི༷་འཁྲུ༷ལ་བ༷ར་མི༷་འདོ༷ད་པར་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པས༷་དེས༷་ན༷་དེ༷་དག༷་ག༷་ལ༷་མཚུང༷ས་སོ།

应用时将自相和共相不分别而混淆为一，通过应用命名，在言说时获得对象自相。
第三，[确立其义]分为三点：
证明声音没有直接所诠、无所依而混淆地应用命名的方式、证成通过应用于混淆而了解趋入对象自相的合理性。
第一，如此则声音没有直接的所诠，因为对象和心识是自相，不适合作为所诠；而两种共相即声义和声音对象的共相是无实体的。这四者都不是所诠，除此之外不可能有其他所诠，因此在胜义中，本性成立的所诠是不存在的。
第二，无所依而混淆地应用命名的方式：一切分别念本性混淆，将如空中毛发般无所依的显现境作为对象，声音所诠对象的影像显现，并执着它为外在对象，这就是假立为声音的直接所诠。
第三，证明趋入此中而了解自相的合理性：由于从无始以来习惯并强化了显现为混淆的习气，在命名时不区分自相和共相，而是混合地说"这是瓶子"来命名。在言说时也如此了解，如说"往瓶子里装水"时，不会询问是声义还是自相，而是直接理解为对象自相。因此，声音的直接对象虽是无对象而错认为对象的混淆，但趋入它如同趋入真实是合理的。
遮谴
第三，[回应争论]分为五点：避免与主张事物共相为所诠相同的过失、避免与主张心识自相为所诠相同的过失、避免应用于遮遣则与不相应行法相同的过失、避免若无所诠则言说中断的过失、避免通过制约关系了解所以不需要混淆的过失。
第一，分为争论和回答两点。
首先，[争论]：若分别念中显现的声义影像从自身以外的一切返体，那也应该从自相返体，则如同自相一样成为实有，这样你们也将事物作为所诠。
其次，[回答]：声义在胜义中虽不从自相返体，即若在胜义中返体，则声义应与自相分开能起作用或成为实有，但实际并非如此；在他遮心识面前，声义的自返体虽然不是自相，但这不会使它们在胜义中分离，这是关键点。返体显现只是混淆的分别念前显现，而外道的所诠共相不承认是混淆，而主张是一种实有，因此与我们怎么会相同呢？


 །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་རྟོག༷་པ༷འི་གཟུག༷ས་བ༷རྙན་དོན་སྤྱི་དེ་བརྗོ༷ད་བྱ་ཡིན་ན༷་ནི༷། དེ་ཤེས་པ་ལས་འོས་མེད་པས་ཤེ༷ས་པ༷་རང་མཚན་བརྗོ༷ད་བྱར༷་འགྱུར༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། རྣམ་པ་དེ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ར༷ང་མཚ༷ན་གྱི་ཆའམ་ལྡོག༷་པ༷་ཁོ་ན་བརྗོ༷ད་བྱ༷་མི༷ན་ཡང་བློ་ངོར་སྣང་བཏགས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ༷་པ༷ས་བཏག༷ས་པ༷་ཕྱི་རོལ་དུ་ཞེན་པའི་ཆ་དངོ༷ས་མེ༷ད་དེ་བརྗོད་བྱ་ཡི༷ན། དེས༷་ན༷་རྟོག༷་པའི༷་གཟུག༷ས་བརྙན༷་དོན་སྤྱི་ལ༷་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་ཟློམ་
11-8-30a
ཚོད་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས། འཇིག༷་རྟེན༷་པ་རྣམས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་ལ་གཞུག༷་ཕྱིར༷་བརྡ་སྦྱར༷་བ༷ར་ཟ༷ད་དེ་ཞེས་དོན་སྤྱི་ཞེས་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ལ་བསམ་ཏེ། ཤེས་པ་ཙམ་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཞེས་མི་བརྗོད་ཀྱི། རྟོག་ངོར་ཤེས་པ་མིན་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཡིན་འདྲ་མོད་དེ། ཡུལ་དུ་རློམ་པ་དེ་ག་ཁོ་རང་གི་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཞེས་པའི་བརྡ་སྦྱར་ཞེས་སོ། །དེ་ཡུལ་ཡིན་པར་མ་འཁྲུལ་ན་རང་མཚན་ལ་བརྡ་མི་འབྱོར་བའོ། །གསུམ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་སེ༷ལ་བ༷འི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྱི་ལ༷་བརྡ༷་སྦྱོར༷་ན༷་སེལ་བ་དང་རང་མཚན་ཐ་དད་ཡིན་པས་ལྡན༷་པ༷་མི༷ན་པ་ལ་བརྡ་སྦྱར་བ་ད༷ང་མཚུང༷ས་ཤེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དོན༷་སྤྱི༷་གལ༷་ཏེ༷་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལས་ཐ་དད་པའི་རྫས༷་སུ་གྲུབ༷་པར་འདོད་ན༷། ཁྱེད༷་བདེ༷ན་མོད་འོན༷་ཀྱ༷ང་དོན་སྤྱི་དངོས༷་མེ༷ད་དེ་རྫས་སུ་མི་འདོད་པ་ཡི༷ན་པ། དེ༷་ཕྱི༷ར་སེལ༷་བ༷་རང་གི་དངོས་ཡུལ༷་རང་དབང་དུ་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དོ་ཅེས༷་ཤེས༷་ན༷་རྟོག་ངོ་ཙམ་མ་གཏོགས་དོན་ལ་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོ༷ད་བྱ༷་དང་རྗོད༷་བྱེ༷ད་ལོགས་སུ་གྲུབ་པ་མེ༷ད་པས་རང་མཚན་ལ་འབབ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་།ལན་གཉིས། དང་པོ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་མ་འཁྲུལ་བའི་བརྗོ༷ད་བྱ༷་རྗོད་བྱེད་ཞིག་མེ༷ད་ན༷་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་ལ་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱ་རང་མཚན་དུ་འཁྲུ༷ལ་བ༷་དག་གིས་བརྡ་སྦྱར་བ་ནི་གསོ༷ག་སྟེ་རྫུན་པ་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ༷་སྙད༷་དོན་མཐུན་ཐམས་ཅད་འཇི༷ག་སྟེ་རི་བོང་རྭ་ཡོད་དང་བུམ་ཡོད་ལྟ་བུ་ལ་ཐ་སྙད་དོན་མཐུན་མི་མཐུན་ཁྱད་མེད་དུ་ཐལ་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཡོད་མེད་མཚུངས་པས་སོ་ཅེ༷་ན། གཉིས་པ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དོན་སྤྱི་ལ་རང་མཚན་དུ་འཁྲུལ༷་པ༷འི་སྒོ༷་ན༷ས་ར༷ང་
11-8-30b
མཚ༷ན་ཉིད་ལ༷་བླང་དོར་དུ་འཇུག༷་ཕྱིར༷་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་ཐ༷་སྙད༷་འཐ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །ལྔ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། བརྡ་ཡི་ཆ༷ད་བྱས༷་པ་ཙམ་གྱིས་སྒྲ་དོན་གྱི་འབྲེལ༷་བ༷་གོ༷་བ༷་ལ༷་སྣང་བརྟགས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ༷་པ༷འི་འབྲེལ༷་བ༷་འདིའི་ཅི་བྱ་སྟེ་མི༷་དགོ༷ས་ལོ༷། །གཉིས་པ་ལ། འཁྲུལ་བ་མེད་ན་བརྡ་མི་སྦྱོར་བའི་ཚུལ། འཁྲུལ་ཕྱིར་བརྡ་སྦྱར་མི་དགོས་པ། དེའི་མཇུག་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ། བུམ་པའི་དོན་ར༷ང་མཚ༷ན་ད༷ང་ནི༷་དོ༷ན་སྤྱི༷་ད༷ང་། རང་སྤྱི་གཉི༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་འཁྲུལ༷་པ༷་སྟེ༷། གསུམ༷་པོ༷་གང༷་ལ༷་བུམ་པའི་བརྡ་ཆ༷ད་བྱས༷་ཀྱང༷་། འཁྲུལ༷་པ༷་མེ༷ད་ན༷་དོན་ལ་བརྡ༷་མི༷་འབྱོར༷་ཏེ། མ་འཁྲུལ་བས་རང་མཚན་ལ་བརྡ་བྱེད་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་འབྱུང་ལ། དོན་སྤྱི་ལ་བརྡ་ཆད་བྱེད་ན་ཉན་ཐོས་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་ལ། སྤྱི་རང་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བ་ལ་བརྡ་ཆད་བྱེད་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་འདོད་པ་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་མ་འཁྲུལ་བའི་ཆད་བྱས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མུན་སྤྲུལ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་གསར་དུ་བརྡ་བཏགས་པ་དེ་དོན་དེའི་བརྡ་ཡིན་པར་བློས་ཆད་བྱས་པ་མིང་དོན་འབྲེལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་ཆད་བྱས་ཞེས་སོ།

第二，[避免与主张心识自相为所诠相同的过失]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：依照你们的观点，如果分别念的影像声义是所诠，那么它除了是心识之外别无他物，因此心识自相将成为所诠。
其次，[回答]：虽然显现这种形相的心识自相的方面或反体不是所诠，但在心前将显现和增益混为一体而错误地执着为外在对象的无实方面才是所诠。因此，分别念的影像声义虽然不是成立为对象的实体，但为了顺应世俗谛和配合观点，只是为了引导世间人进入言说的对象而应用命名罢了，这就是所谓的声义的方式。我们不说纯粹心识是所诠，而是说在分别念面前似乎是非心识的对象，顺应那种认为是对象的思维方式而应用"是所诠"的命名。若不错误地认为它是对象，就无法将命名应用于自相。
第三，[避免应用于遮遣则与不相应行法相同的过失]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：如果你们将命名应用于遮遣性质的共相，由于遮遣与自相是不同的，这与应用命名于不相应行法有什么区别？
其次，[回答]：如果你承认声义是独立于所取能取的实体，你说得对；但我们认为声义是无实的，不承认它是实体，因此遮遣没有独立成立的直接对象。了解这一点后，除了在分别念面前之外，实际上声音的直接所诠和能诠不是独立成立的，所以会落实到自相上。
第四，[避免若无所诠则言说中断的过失]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：如果在胜义中没有不混淆的所诠能诠，那么对声音共相和声义混淆为能诠和所诠自相的命名就是虚假的，因此世间一切如实的言说都将毁灭，会导致"兔角存在"和"瓶子存在"这样的言说在是否如实上没有区别，因为两者在所诠能诠的有无上是相同的。
其次，[回答]：世间人通过将声义错误地视为自相，从而对自相本身进行取舍，因此有无等言说是合理的。
第五，[避免通过制约关系了解所以不需要混淆的过失]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：仅通过命名的约定就能了解声音与对象的关系，为什么还需要这种将显现与概念混为一体的混淆关系呢？
其次，[回答]分为三点：若无混淆则不会应用命名的方式、因为混淆所以不需要应用命名、总结。
第一，瓶子的对象自相与声义以及自相和共相这两者混淆为一体，对这三者中任何一个约定瓶子的命名，若没有混淆，实际上命名就不会成功。若不混淆而对自相命名，就会出现我们对外道所说的过失；若对声义命名，就会有我们对声闻所说的过失；若对共相和自相混淆为一体命名，则正是我们所主张的。因此，不混淆的约定关系是臆想的幻象。所谓约定是指：对新命名的对象，心识约定"这是该对象的命名"，这种名称与对象关系的表象称为约定。
;


 །གཉིས་པ། བརྡ་ལ་བརྟེན་ནས་བླང་དོར་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་འདི༷ར་ནི༷་ར༷ང་མཚ༷ན་དང་ནི་དེའི་གཟུག༷ས་བ༷རྙན་སྣང་བ་དོན་སྤྱི་གཉི༷ས་གཅི༷ག་ཏུ༷་འཁྲུལ༷་དུ༷་གཞུ༷ག་པའི༷་ཕྱིར༷་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་རྟ་གླང་སོགས་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྔགས་ཀྱིས་འཁྲུལ་དུ་གཞུག་པ་ལྟར་བརྡ་འདོགས་པའི་མཁན་པོ་སྔ་རབས་ཀྱི་རྒན༷་པོ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷ས་བརྡ༷་ཆ༷ད་བྱེ༷ད་དེ་དགོས་པ་འཁྲུལ༷་ནས༷་དོན༷་ལ༷་འཇུག༷་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །གསུམ་པ། ལེགས་པར་དཔྱད་ན་སྒྲ༷་ཡི༷་དངོ༷ས་ཀྱི༷་བརྗོ༷ད་བྱ༷་མེ༷ད་ལ་ཞེན༷་པའི༷་བརྗོ༷ད་བྱ༷་ནི་དོན་རང༷་མཚ༷ན་ཡི༷ན་ཞིང་སྒྲ་དོན་གྱི་འབྲེ༷ལ་པ༷་འཁྲུ༷ལ་
11-8-31a
པ༷ས་བྱས༷་ན༷་ཡ༷ང་འཁྲུལ་ནས་འཇུག༷་པའི༷་སྐྱེས༷་བུ༷་བ༷སླུ་བ༷་མེ༷ད་དེ་འཁྲུལ་བའི་ངོར་སྣང་བའང་རང་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ལས་འཆོལ་བར་མི་སྣང་བས་རྒྱང་རིང་པོའི་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཤེལ་གྱི་ཁང་བུ་ནས་བལྟས་པ་བཞིན་ནོ། །ཅེས༷་བྱ༷་བ༷་ནི༷་བསྡུ༷་བའི་ཚི༷གས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །ཚད༷་མ༷་རིགས༷་པའི༷་གཏེར༷་ལ༷ས་བརྗོ༷ད་བྱ༷་ད༷ང་རྗོད༷་བྱེ༷ད་བརྟག༷་པའི༷་རབ༷་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་ལྔ༷་པ༷འོ༷།། །།
取属违分法
བཞི་པ་འགལ་འབྲེལ་རྟོགས་ཚུལ་ལ། དགོས་པའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས།
略说之故
དང་པོ། ཚད་མ་ཡིན་མིན་ལ་སོགས་པའི་དགག༷་དང༷་སྒྲུབ༷་པ༷་ཇི༷་སྙེད༷་པའི་དཔྱོད་པ༷་ཐམས་ཅད་འག༷ལ་འབྲེ༷ལ་ཉི༷ད་ལ༷་ལྟོས༷་ཏེ་དགག་པ་ཐམས་ཅད་འགལ་འབྲེལ་གཉིས་དང་སྒྲུབ་པ་འབྲེལ་བ་གཙོ་ཆེ་ཞིང་ཀུན་ནས་ཀུན་ཏུ་ལྟོས་པས༷་ན༷། ཚ༷ད་མའི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དམ་ག ནས་ལུགས་དཔྱོ༷ད་པ་ཡི༷་སྔོ༷ན་དུ༷་འག༷ལ་འབྲེལ༷་དཔྱ༷ད་པར༷་བྱ༷འོ། །
广说其义
གཉིས་པ་ལ། འབྲེལ་བའི་རྟོགས་ཚུལ་དང་། འགལ་བའི་རྟོགས་ཚུལ་གཉིས།
取属分法
དང་པོ་ལ། དོན་ལ་འབྲེལ་པ་དགག །བློ་ངོར་འབྲེལ་པ་བསྒྲུབ། འབྲེལ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་གསུམ།
破实无属
དང་པོ་ལ།སྤྱིར་དགག་པ་དང་། སོ་སོར་དགག་པ་གཉིས།
破总相
དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། དངོས་མེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས༷་ག༷ཉིས་ནི་གཉིས་པོ་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ལ་གཅི༷ག་པ༷་མི༷་སྲི༷ད་ཅིང༷་གཅི༷ག་ཡིན་པ་ལ༷་རང་ཉིད་རང་དང་འབྲེལ༷་བ༷་མི༷་སྲི༷ད་པས༷་རང༷་རང༷་གི་ངོ༷་བོ༷་མ་འདྲེས་པ་སོ་སོ་ལ༷་གན༷ས་པའི༷་དངོས༷་པོ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་དོན་ལ་འབྲེལ༷་མེ༷ད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། གཞན་གྱི་ལུགས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་བཞིན་དངོས༷་མེ༷ད་ལ༷་ཡ༷ང་དངོས༷་སུ་འབྲེལ༷་བ་ནི༷། ཡོ༷ད་ཅེས༷་བོད་བླུན༷་
11-8-31b
པོ༷་འགའ༷་ཞིག༷་སྨྲ༷་སྟེ་གཅིག་དུ་བྲལ་སོགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་དགག་བྱ་མི་སྲིད་པ་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་ཆོས་མེད་དགག་ཡིན་པས་དངོས་བཟློག་གི་འབྲེལ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་ན་འབྲེལ་མེད་ཀྱི་རྟགས་སྲིད་པར་ཐལ་བས་དེས་ན་དངོས་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱང་སྤུ་རིས་མི་ཟིན་པས་བཟློག་འབྲེལ་ངེས་པ་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་མེད་དངོས་པོར་ཐལ་བས་དགག །དེ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་མི་འཐད་དེ་དངོས༷་མེ༷ད་ངོ༷་བོ༷་མེ༷ད་པ༷་ལ༷་དོན་དམ་པར་འབྲེ༷ལ་བ༷་ཡོ༷ད་ན༷་དངོ༷ས་པོར༷་འགྱུར༷་ཏེ་བདག་གཅིག་གིས་འབྲེལ་བ་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དེ་བྱུང་གིས་འབྲེལ་བ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ། སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཆོ༷ས་གང༷་ཞིག་ཆོ༷ས་གཞ༷ན་མི༷་འདོ༷ར་བ༷་འབྲེལ༷་བ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་སྤྱི་མཚ༷ན་ཡིན་ཏེ༷། དེ་ལ་དངོ༷ས་པོ༷་ལ་རང་ཉིད་གཞན་དང་འདྲེ༷་བ༷་མེ༷ད་ཕྱི༷ར་ད༷ང་། དངོ༷ས་མེ༷ད་ལ་ངོ༷་བོ༷་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་ན་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་གཉིས་ལ་དོན་དུ་མེ༷ད་དོ།

第二，[因为混淆所以不需要应用命名]
在依靠命名而进入取舍的情境中，为了引导人们将自相和它的影像声义混淆为一体，就像幻术师使用咒语让人们产生错觉一样，命名的大师们——古代的长者们制定约定，目的是通过混淆而趋入对象。
第三，[总结]
仔细观察，声音虽无直接所诠，而意向所诠是对象自相，虽然声音与对象的关系是由混淆所造成，但对于混淆而趋入的人没有欺诳，因为在混淆面前所显现的也不会偏离自相的形相，就像透过水晶小屋观看远处的形体一样。这是总结偈颂。
《量理宝藏论》中《观察所诠与能诠品》，第五品。
取属违分法
第四，了解关联和矛盾的方式分为：通过必要性而略说和详细解释其义两点。
略说之故
第一，关于量与非量等所有否定和肯定的考察都依赖于矛盾和关联，一切否定都依赖矛盾关联两者，而肯定则主要依赖关联，从始至终都依赖它，因此在考察量的定义或本质之前，应当考察矛盾和关联。
广说其义
第二，分为了解关联的方式和了解矛盾的方式两点。
取属分法
第一，[了解关联的方式]分为否定实际上的关联、证明心前的关联和证明关联的量三点。
破实无属
第一，[否定实际上的关联]分为总体上否定和分别否定两点。
破总相
第一，[总体上否定]分为否定实有的关联和否定无实的关联两点。
首先，[否定实有的关联]：两种法由于是相互不同的，在实际上不可能是一体，而在一体上自己与自己不可能有关联，因此一切事物各自安住于不混杂的自性中，在实际上是无关联的。
其次，[否定无实的关联]分为叙述他宗观点和破斥它两点。
第一，[他宗观点]：同样，某些藏地愚人说在无实中也直接存在关联，因为对"离一多"等因的所破不可能存在，其所证法是无遮，若两种关联即实质关联和相违关联都不存在，则将导致无关联的因成为可能的过失，因此虽然有直接关联但因为不明显，所以需依赖于确定相违关联。
第二，[破斥]分为通过无实将成为实有的过失而破斥和通过两者不合理关联的定义而破斥两点。
首先，这不合理，因为若在无实体上胜义中有关联，则将成为实有，因为同一性关联将成为自性实有，因果关联将成为果实有。
其次，另一过失是：一法不舍弃另一法是一切关联的共相定义，然而对于实有，自身不与他者混合，对于无实，则无自性，所以关联的定义在实际上对这两者都不存在。
;


 །
破别相
གཉིས་པ་སོ་སོར་དགག་པ་ལ། བདག་གཅིག་འབྲེལ་དགག །དེ་བྱུང་འབྲེལ་དགག དེས་ལྟོས་པའི་འབྲེལ་བ་གཞན་བཀག་པར་བསྒྲུབ་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དགག་པ་དང་། དེ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། དོན་གྱི་བད༷ག་གཅི༷ག་ཡིན་པ༷་ལ༷་ཆོ༷ས་གཉི༷ས་མེ༷ད་ལ། ཆོ༷ས་གཉི༷ས་མེ༷ད་པ་ལ༷་འབྲེལ༷་བ་མི༷་སྲི༷ད་དེ་རང་གཅིག་པུར་ཟད་པས་སོ། །དེས༷་ན༷་བྱས༷་དང༷་མི༷་རྟག༷་པ༷་ལྟ་བུ་ཡང་བློ་ངོར་ལྡོག་པས་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་དོན༷་གྱི༷་སྟེང༷་ན༷་འབྲེལ༷་བ༷་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། མི་འཐད་པ་དགོད། དེ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། གྲངས་ཅན་པ་དང་བོད་
11-8-32a
ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ༷་ཏེ༷་བྱས༷་དང༷་མི༷་རྟག༷་པའི༷་ལྡོག༷་པ༷་ཐ་དད་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སྒྲ༷་རང་གི་དོན་ལ༷་མ༷་གྲུབ༷་ན༷་བྱས་པས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ༷་གསུམ༷་གྲུབ༷་པ༷་མི༷་སྲི༷ད་དེ་ལྡོག་པ་བློས་བྱས་ཡི༷ན་ཞིང་བློ་ཆོས་དོན་ལ་མེད་པས་དོན་རྟགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མི་འཐད་པས༷་བྱས་མི་རྟག་ལྟ་བུ་རྫས་ལྡོག་ཐ་དད་ཀྱང་དོན༷་ལ༷་བདག༷་གཅི༷ག་གིས་འབྲེལ༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། བྱས་མི་རྟག་གཉིས་སྒྲའི་རྫས༷་སུ་གཅི༷ག་པ་ལ་དོན༷་མཐུ༷ན་ཡང་ལྡོ༷ག་པ༷་དེ་རྣམ༷ས་དོན༷་ལ༷་དོན་དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་ཡོ༷ད་ན༷་ལྡོག༷་པ༷་ནང༷་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་ཁྲབ་ཀྱི་སྟེང་ན་བྱང་བུ་བཞིན་མ༷་འབྲེལ༷་ན་ཐ་དད་དུ་སོང་བས་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟག༷ས་མི༷ན་ལ་འབྲེ༷ལ་ན༷་ཡ༷ང་བདག་གཅིག་གིས་འབྲེལ་ན་རྫས་གཅིག་པར་མ་ཟད་ལྡོག་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་སོང་བས་ཟླ་བ་དང་བསིལ་ཟེར་བྱེད་ལྟར་མིང་གི་རྣམ༷་གྲ༷ངས་ཙམ་དུ་འགྱུར་པ༷འམ༷། དེ་བྱུང་གིས་འབྲེལ་ན་ནི་གཅིག་གཅིག་གི་འབྲ༷ས་བུར༷་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་དེ་བྱུང་འབྲེལ་དགག་པ་ལ། རྒྱུ་འབྲས་རྫས་ལ་འབྲེལ་བ་དགག རིགས་ལ་འབྲེལ་བ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྒྱུ་འབྲས་རིམ་གྱིས་པ་ལ་དགག་རྐྱང་བ་ལ་དགག་པ། ལྟོས་པ་ལ་དགག་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། སྔ་ཕྱི་ལ་མི་འཐད་པ། བར་གྱི་སྦྱོར་འབྲེལ་ལ་མི་འཐད་པ་གཉིས། དང་པོ། སྔ༷་ཕྱི༷་མི༷ན་པ་དུས་མཉམ་པ་ལ༷་ནི་དེ༷་བྱུང༷་གི་འབྲེལ་བ་མེ༷ད་སྔ༷་ཕྱི༷་ཡོ༷ད་ན༷་གཅིག་ཡོད་དུས་གཅིག་མེད་པས་གང༷་རུང༷་མེ༷ད་པས་ཁྱབ་པ་དེས༷་ན༷་དངོས༷་དང༷་དངོས༷་མེ༷ད་ལ༷་དེ༷་ལ༷ས་བྱུང༷་བའི༷་འབྲེལ༷་བ༷འང་དོན་གྱི་སྟེང་ན་མེ༷ད་དོ། གཉིས་པ་ལ། སྦྱོར་འབྲེལ་འདོད་པའི་ལུགས་དགོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། མུ་སྟེགས་པ་ན་རེ་རྒྱུ་འགག༷ས་པ༷་
11-8-32b
དང༷་ནི༷་འབྲས་བུ་སྐྱེས༷་པ༷་ལ༷་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་སྦྲེལ་བའི་སྦྱོར༷་བའི༷་འབྲེལ༷་བ༷་རྐྱང་པ་ཞིག་ཡོ༷ད་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། རྒྱུ་འབྲས་སྦྱོར༷་བའི་འབྲེལ༷་བ་དེ་སྤྱིར་རྟ༷ག་པ་ཡིན་ན༷་དངོས༷་པོ༷་མིན༷་ལ་དངོས་མེད་བྱ་བྱེད་དང་བྲལ་བས་སྦྱོར་བའི་བྱེད་པོར་མི་རུང་ཞིང་མི༷་རྟག༷་ན༷་ནི༷་མེ་འགག་ན་སྦྱོར་འབྲེལ་ཡང་འགག་པས་དུ་བ་དང་སྦྲེལ་བར་མི་ནུས་ལ་བར་དེར་འབྲེལ་རྐྱང་ཕུང་གསུམ་པ་ཡོད་ཅིང་དེ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་མ་འབྲེལ་བ་གསར་དུ་འབྲེལ་བྱེད་ཡིན་ན་མེ་དུ་དང་སྦྱོར་འབྲེལ་གྱི་བར་དུ་ཡང་འབྲེལ་བ་གཞན་དགོས་པས་ན་ཐུག༷་མེ༷ད་དུ་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྐྱང་པ་ལ་འབྲེལ་བ་དགག་པ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་དགོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། གལ༷་ཏེ༷་ཁ་གཅིག་གིས་ཕན༷་ཚུན༷་ཆོས་གཉིས་ལ་མ༷་ལྟོས༷་པའི༷་མེ༷་དུད༷་རྐྱང་བར་བ་རེརེའི་སྟེང་ན་ཉིས་ཆར་གྱི་འབྲེལ༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ་ཡིན་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་ལྟར་དོན་ཐམས་ཅད་འབྲེལ་བ་ཁོ་ན་ལས་འབྲེལ་མེད་མི་སྲིད་པས་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པའི་མེ་ལྟ་བུའམ་དུ་བ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་འབྲས་རྐྱང༷་བ༷་རེ༷་རེ༷་མཐོང༷་སྟེ་ཅིག་ཤོས་མ་མཐོང་བ༷༷ས་ཀྱང༷་། འདི་དུ་བའི་རྒྱུའོ་ཞེས་སམ་འདི་མེའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་འབྲས་གཉི༷ས་ཀའི༷་འབྲེལ༷་བ༷་ངེས༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཞིང་འབྲས་རྟགས་དང་རྒྱུ་མ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་གོ་བྱེད་དུ་མི་རུང་སྟེ་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

破别相
第二，分别否定分为三点：否定同一性关联、否定因果关联和证明由此否定了其他依赖性关联。
第一，[否定同一性关联]分为否定和避免不合理两点。
第一，[否定]：在实际上同一自性中无两种法，无两种法则不可能有关联，因为只是单一自体而已。因此，如作所和无常等也只是在心前由返体区分，而在实际对象上没有关联。
第二，[避免不合理]分为提出不合理和回答两点。
第一，[提出不合理]：数论派和某些藏地学者说：如果作所和无常的返体相异，作为有法，若在声音自身的对象上不成立，则不可能成立以作所证明无常的三相，因为返体是心识所为，而心识属性不存在于对象上，所以对象和因之间的关联不合理，因此像作所和无常这样，虽在实体和返体上有别，但在实际上由同一性而关联。
第二，[回答]：作所和无常二者作为声音的实体是一体，这点我们同意，但若这些返体在实际上区别于该对象而存在，则若返体之间互相如棋子在棋盘上那样不关联，则由于成为相异而作所不是证明无常的因；若关联，同一性关联则不仅实体是一，返体也成一体，就像月亮和清凉光一样，仅仅成为同义词，或者，若是因果关联，则一者将成为另一者的果。
第二，否定因果关联分为否定在实体的因果上的关联和否定在类上的关联两点。
第一，[否定在实体的因果上的关联]分为否定次第的因果、否定单一的[因果]和否定依赖[的因果]三点。
第一，[否定次第的因果]分为在前后上不合理和在中间联系关联上不合理两点。
第一，[在前后上不合理]：在非前后即同时[的因果]上没有因果关联，若有前后，则一者存在时另一者不存在，总有一者不存在，因此，在实有和无实上，在实际对象上也没有从彼而生的关联。
第二，[在中间联系关联上不合理]分为陈述主张联系关联的观点和破斥它两点。
第一，[主张联系关联的观点]：外道说：在因灭与果生之间，有一个连接两者的纯粹联系关联。
第二，[破斥]：因果联系关联若是常法，则非实有，而无实由于远离作用不适合作为联系者；若是无常，则火灭时联系关联也灭，不能与烟相连，而若中间存在纯粹关联这第三者，它是将无关联的因果二者重新使关联的话，那么火与烟和联系关联之间也需要其他关联，这样将成为无穷。
第二，否定纯粹因果的关联分为陈述前人观点和破斥它两点。
第一，[前人观点]：有人认为，无需互相依赖两法，在火烟各自上单独有两者的关联。
第二，[破斥]：若如此，一切事物都只有关联而不可能有无关联，则见到无需相互依赖的火或烟这样单一的因果之一而未见另一者，也将确定二者的因果关联，而果相因和因不被观察的一切[推理]将不适合作为理解的手段，因为[火烟]互不依赖。


 །དེས་ན་མི་ལྟོས་པའི་འབྲེལ་པ་འདོད་པ་ཞེ་འདོད་ཐ་ཆད་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལྟོས་འབྲེལ་དགག་པ་ལ། ཕན་འདོགས་པ་ལ་འབྲེལ་བ་དགག་པ།མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་བ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྒྱུ༷་འབྲ༷ས་གཉིས་ཕ༷ན་ཚུ༷ན་ལྟོས༷་ནས༷་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན༷་འདོ༷གས་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར༷་ལྟོས་ནས་འབྲེལ༷་བ༷་ཡོད་པ་མི༷་འག༷ལ་ཞེ་ན༷།
11-8-33a
གཉིས་པ། རྒྱུ༷་འབྲས༷་གཉིས་གཅིག་དངོས༷་པོ༷་ཡིན་དུས་གཅིག་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཡིན་པ་ལ༷། ཕན༷་བྱ༷་ཕ༷ན་བྱེ༷ད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དོན་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་འཐ༷ད་པ༷་དཀ༷འ་སྟེ་ཐུབ་པ་དང་རིང་འཕུར་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ཐ་སྙད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་འབྲེལ་བར་འདོད་པ་དགག །དོན་ལ་འབྲེལ་བ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྒྱུ་དེ་མེ༷ད་ན༷་འབྲས་བུའི་ཐ་སྙད་མི༷་འབྱུ༷ང་བ་ཙམ་ཞིག་འབྲེལ༷་བ་ཡི༷ན་ན༷། རྭ་གཡ༷ས་གཡོ༷ན་དང་ཕར་ཚུར་རིང་ཐུང་སོག༷ས་ཀྱང༷་འབྲེལ༷་བར༷་འགྱུར༷་ཏེ་གཅིག་མེད་ན་གཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མི་འབྱུང་བས་སོ། །གཉིས་པ། ཐ་སྙད་ལྟོས་ཙམ་མིན་གྱི་དོན༷་ཉིད་ལ༷་མེ༷ད་ན༷་མི༷་འབྱུང༷་བའི༷་འབྲེལ༷་བ༷་རྫས༷་དང་ལྡོ༷ག་པ་གང་གི་ཡིན་བརྟག༷ས་པས༷་ཁེ༷གས་ཏེ། མེའི་རྫས་མེད་ན་དུ་བའི་རྫས་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ། མེ་ཙམ་གྱི་ལྡོག་པ་མེད་ན་དུ་བ་ཙམ་གྱི་ལྡོག་པ་མི་འབྱུང་བ་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། མེའི་རྫས་ལ་གསུམ་ལས་མི་འདའ་བས་འདས་ད་ལྟར་གྱི་མེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད། འདས་པ་དོན་ཐོབ་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་མེ་ཐོབ་ཏུ་ཆུག་ན་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་མེད་ལ། ད་ལྟ་བ་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་དང་ཐོབ་པ་གཉིས་ཀ་མེད་དེ་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མེ་དུད་ཀྱི་རྫས་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་ལྡོག་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ལ་འདོད་ན། དེ་རྟོག་པས་སྦྲེལ་བ་ཡིན་གྱི་དོན་འབྲེལ་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་འབྲས་རིགས་ལ་འབྲེལ་བ་དགག་པ། རྒྱུ་འབྲས་རང༷་གི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ལ་འབྲེལ༷་བ་མེ༷ད་ཀྱང༷་། རྒྱུ༷་འབྲས༷་ཀྱི་རིགས༷་ལ༷་འབྲེལ༷་བ་ཡོད་ཞེ༷་ན༷། རིགས༷་དེ༷་རྒྱུ༷་འབྲས༷་རང་མཚན་ཉི༷ད་ལ་ཟེར་བ་ཡི༷ན་ན༷་སྔར༷་གྱི༷་སྐྱོ༷ན་ལ༷ས་འདས༷་པ༷་མེ༷ད། དེ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་དུ་གྱུར་
11-8-33b
པའི༷་རིག༷ས་ཞེས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡོ༷ད་པར་འདོད་ན༷། སྤྱི༷་ཡི༷་སྐ༷བས་སུ༷་བཀ༷ག་ཟི༷ན་ཏོ༷། །གསུམ་པ་ལྟོས་འབྲེལ་གཞན་དགག་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དེ་དགག་པ་གསུམ། དང་པོ། དོན་ལ་འབྲེལ་བ་འགོག་པའི་རིགས་པ་འདི༷ས་ནི༷་ལྡན༷་དང༷་འདུ༷་བ༷་དང༷་། ཁྱ༷ད་པར༷་དང༷་ནི༷་ཁྱ༷ད་པར་ཅ༷ན། བྱེ༷ད་དང༷་ཕྲ༷ད་པ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ༷། འབྲེལ༷་པར༷་འདོ༷ད་པ༷་བཀག༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ།

因此，主张不依赖的关联是极端荒谬的愿望。
第三，否定依赖关联分为否定赐益关联和否定无则不生关联两点。
第一，[否定赐益关联]分为陈述观点和破斥两点。
首先，[观点]：因果两者相互依赖，一者对另一者有所赐益，因此承许依赖关联不相矛盾。
其次，[破斥]：当一者是实有时另一者是无实，在这种情况下，在实际上存在受益者和施益者的关联是难以成立的，如同国王和远飞的鸟一样。
第二，[否定无则不生关联]分为否定将名言无则不生仅仅视为关联的观点和否定实际关联两点。
第一，[否定将名言无则不生视为关联]：如果仅仅因为无则不生起果的名言就是关联，那么右角与左角、彼此的长短等也将成为关联，因为无一者则不生另一者的名言。
第二，[否定实际关联]：不只是名言依赖，而是通过考察实际对象上的无则不生关联是属于实体还是返体而予以否定。是指无火的实体则不生烟的实体，还是无火的共相则不生烟的共相？若是第一种情况，火的实体不外乎三种，虽然无过去现在的火则不生[烟]，但过去[火]不能获得对象，因为已经灭去；即使获得未来的火，也不是因，所以没有无则不生；对于现在，既无无则不生也无获得，因为[因果]同时。若第二种情况，认为不区分火烟的各自实体而是返体的无则不生，那只是分别念的连结，不能成立实际关联。
第二，否定因果类上的关联：
若说虽然因果自相上没有关联，但因果类上有关联，[我们回答]：若所说类是指因果自相，则不能避免前述过失；若承认存在不同于彼的所谓"类"，在讨论共相时已经予以否定。
第三，否定其他依赖关联分为略说、广说和破斥三点。
第一，[略说]：以这些否定实际关联的理由，也否定了主张具足、和合、特性与特性者、作用和接触等为关联的观点。


 །གཉིས་པ། དེ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལྡན་འབྲེལ་ནི་འཁ༷ར་གཞོང༷་ལ༷་ནི༷་རྒྱ༷་ཤུག༷་བརྟེན༷་པ་ལྟ་བུ་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་མིན་པས་བདག་གཅིག་འབྲེལ་མིན་ལ། རྒྱུ་འབྲས་མིན་པས་དེ་བྱུང་མིན་ཡང་རྟེན་བརྟེན་པར་སྦྲེལ་བས་ན་དེ༷་ད༷ང་ལྡན༷་པ༷འི་འབྲེལ༷་བ་ཡིན་ཞེས༷་ཟེར༷། ཤིང་ཙམ་གྱི་སྤྱི་རྟག༷་པའི༷་རྟེན༷་གཅིག་པུ་ལ༷་བྱེ་བྲག་ཙནྡན་སོགས་མི༷་རྟག༷་པ༷་བརྟེན་པའི་འབྲེལ༷་བ༷་ནི་འཕྲོ༷ད་པ༷་འ༷དུ༷་བའི་འབྲེལ༷་བ་ཡིན་ཞེས༷་གྲ༷གས། བྱས༷་དང༷་མི༷་རྟག༷་པ་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་དང་འབྲེལ་བ་དང་ནོག་ལྐོག་ཤལ་རྭ་སོགས་དཀར་ཟ ལ་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་དང་། ཐགས་ཀྱི་རྒྱུ་སྤུན་སྣམ་བུ་དང་འབྲེལ་བ་ལ༷་སོག༷ས་པ༷། ཆོས་ཐ་དད་པ་གཞི་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ཐམས་ཅད་དོ༷ན་གཅི༷ག་ལ༷་ནི༷་འ༷དུ་བའི་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཞེས༷་སྨྲ། ཐ༷་ད༷ད་གཞ༷ན་གྱིས༷་གཞ༷ན་གོ༷་བ༷་དབྱུག་པས་དབྱུག་པ་ཅན་གོ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཁྱ༷ད་པར༷་བྱེ༷ད་ཆོས༷་ཀྱི་འབྲེལ༷་བ་ཡིན་ཞེས༷་འདོ༷ད། འགག༷ས་པའི༷་རྒྱུ༷་ད༷ང་ད༷་ལྟར༷་གྱི༷། འབྲས༷་བུ་དུས་མཉམ་དུ་མེད་ཀྱང་དེ་གཉིས་འབྲེལ༷་བ༷་དེ་ལ་མིང་དུ་སྦྱོར༷་འབྲེ༷ལ་དུ་འདོད་དོ་ལོ༷། བདག༷་རྟག་པ་དང༷་དེའི་བྱ༷་བ༷་བརྐྱང་བསྐུམ་སོགས་མི་རྟག་པ་རྣམ༷་པ་གཉི༷ས་ལ༷། བྱེ༷ད་པའི༷་འབྲེལ༷་བ༷་ཡོ༷ད་དོ༷་ལོ༷། མིག༷་གིས༷་གཟུག༷ས་ལ༷་ལྟ༷་བ༷་དང་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་
11-8-34a
ཅད་ལ༷་ཕྲ༷ད་པ༷འི་འབྲེལ༷་བ༷་ཡི༷ན་ཞེས༷་ཟེ༷ར། ཁུ་བྱུག་དང་ཁུག་རྟའམ་བྱ་རྒོད་དང་ཕྱི་བ་སོགས་ལ་རྗེ༷་ཁོ༷ལ་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་ངུར་བ་ཁྱོ༷་ཤུག༷་ལ༷་སོ༷གས་ཀྱང༷་། འབྲེལ༷་པ༷་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་རྨོ༷ངས་པ༷་སྨྲ༷། གསུམ་པ་ལ། དོན་ལ་མ་གྲུབ། བློ་ངོར་གྲུབ་ཀྱང་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དགག་ན། དོན༷་ལ༷་འབྲེལ༷་བ༷་ཡོད་པར་འདོ༷ད་པ༷་ནི༷། དངོས་མེད་ལ་དངོས་འབྲེལ་མི་སྲིད་ལ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་གཅི༷ག་ཡིན་ན་རང་ལ་རང་འབྲེལ་མི་སྲིད་པ་ད༷ང་ཐ༷་ད༷ད་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་སྔར་ལྟར་བརྟ༷གས་པ༷ས་ཁེག༷ས། གཉིས་པ་ལ་འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ལྡན༷་པ༷་སོ༷གས་ལ༷འ༷ང་དོན་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་གཞ༷ན་སེལ༷་གྱིས༷་སྦྲེལ༷་ན༷་བློ་ངོར་འབྲེལ་བ་གོ༷་བར་བྱེ༷ད་པ་ཡི༷ན་ནོ་ཞེ༷་ན༷།གཉིས་པ་ལ། དགག་པ་དངོས་དང་། ལུགས་ངན་པ་དེ་འདྲ་བ་སྤང་བར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ལྡན༷་པ༷་ཅ༷ན་སོག༷ས་དེ་དག་ལ་རྟག་དངོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་འདོད་པ་ལ་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོ༷ད་པས་འབྲེལ་བར་མི་རུང་ལ་གལ་ཏེ་རྟེན་བརྟེན་པ་དང་སྤྱི་བྱེ་བྲག་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་ཙམ་དུ་འདོད་པ་ལ་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་མེ༷ད་ན༷་བློ་ངོར་གྲུབ་ཀྱང་དེ་ནི་འབྲེལ་བ་གཉི༷ས་པོར༷་འདུས༷་ཀྱི་ལོགས་སུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དོ། །འདི་ཐད་དུ་ཇི་ལྟར་གནོད་པ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་འདི་འགྲེལ་བ་རྩ་བར་ཤོར་བ་ཡིན་གྱི་རྩ་བའི་ཚིགས་ལ་གཟུད་པར་མི་བྱའོ།

第二，[广说]它们是什么？
关于具足关联，如转轮置于底盘上的关系，因为性质不同，所以不是同一性关联；不是因果，所以不是因果关联；但因为是依所依关系，所以称为具足关联。常住的树木共相这一单一所依与无常的檀香等特性所依的关联称为和合关联。作所和无常这两种不同[属性]与声音的关联，以及额垂、隆起、喉下垂肉、角等与白额黄牛等的关联，以及织机的材料与呢绒的关联等，不同法聚于一处的一切称为同一对象上的和合关联。不同[属性]由一者而了解另一者，如由手杖而了解持杖者，这被认为是特性的关联。已灭的因与现在的果虽不同时存在，但二者的关联被称为联系关联。常住的自我与其无常的伸屈等活动这两者间有作用关联。眼睛对色法的看见，以及全部六种接触，称为接触关联。杜鹃与马儿，或秃鹫与鼹鼠等的主仆关联，以及雄鸭雌鸭夫妻等也是关联，愚者如是宣说。
第三，[破斥]分为在实际上不成立和虽在心前成立但作为其他[关联]不合理而破斥两点。
第一，[在实际上不成立]整体上破斥它们：主张在实际上有关联，但无实上不可能有直接关联，若是实有则若是一体，自己对自己不可能有关联，若是相异则无关联，如前所述考察可破斥。
第二，[虽在心前成立但作为其他关联不合理]分为陈述观点和破斥它两点。
第一，[观点]：虽然具足等在实际上无关联，但如同你所说通过遮遣他法而连结，在心前能够理解关联。
第二，[破斥]分为直接破斥和指示应舍弃这类恶劣体系两点。
第一，[直接破斥]：对于主张具足等有常住实有的关联者，存在能够损害的量，所以不能成为关联；如果只是主张依所依和共相特性等关系的关联，虽无损害，虽然在心前可成立，但这已包含在两种关联中，不合理另外分类。
关于这部分如何损害等的一个颂词，是解释中落入根本[文]的，不应被添入根本文句中。


 །གཉིས་པ། འབྲེལ་བ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་འདོད་པ་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བཀག་ཟིན་པས་སླར་ཡང་འབྲེལ་བ་གཞན་ཁས་ལེན་ན་སྡེ་བདུན་གྱི་རིགས་པ་ཀུན་སྤང་ནས་ཆོས༷་ཀྱི༷་གྲ༷གས་པ༷ས་བཀག་ཅིང་བོར༷་བ༷་ཡི༷་ངན༷་
11-8-34b
རྟོག༷་ཕལ༷་ཆེར༷་ཞིག་ནི་བླུན༷་པོ༷་རྣམས་ཀྱིས་ཚུར་དང་དུ་ལེན༷་པ་ནི་སྨད་པའི་གནས་ཏེ་དཔེར་ན་མི་འདོད་པའི་ནད་ལ་སྐྱུག༷ས་སྨན༷་བཏང༷་ན༷ས་ཕྱིར་སྐྱུག༷ས་པ༷་ལ༷། ཁྱི༷་ལ༷ས་གཞན༷་པ༷་སུ༷་ཞི༷ག་ཟ༷། བར༷་སྐབས༷་ཀྱི་ཚི༷གས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །
立相属为识
གཉིས་པ་བློ་ངོར་འབྲེལ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ། བློས་ཇི་ལྟར་སྦྲེལ་ཚུལ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། དོན་རང་མཚན་ཐ་དད་དུ་གནས་པས་འབྲེལ་མི་སྲིད་ཀྱང་གཞན་སེལ་བའི་རྣམ༷་རྟོག༷་གི་ཡུལ༷་ལ༷་འཇིག༷་རྟེན༷་གྱི༷་ཐ༷་སྙད༷་བ༷ཞིན་དུ༷་བུམ་པའི་རང་མཚན་གཅིག་ལ་ལྟོ་ལྡིར་བ་མིན་པ་སྐད་ཅིག་མིན་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མིན་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་རྣམ་ཅན་གྱི་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་བྱས་པའི་ལྡོག་པ་རྣམས་ལོགས་སུ་དབྱེ༷་ཞིང་དེ་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པའི་གཞན་སེལ་གྱིས་གཅིག་ཏུ་བ༷སྡུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གཅིག་འབྲེལ་བརྟགས་པ་དང༷་།དེ་བྱུང་ཡང་དོན་ལ་མི་སྲིད་ཀྱང་རྒྱུ་སྔ༷་མ་དང་ཕྱི༷་མ་འབྲས་བུ་རྟོག༷་པ༷ས་སྦྲེལ༷་བ༷་ཡི༷ས་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་བཞག་ལ་འབྲེལ་བ་དེས་འཇུག༷་ཡུལ༷་བསྒྲུབ༷་ནུས་པའི་ཕྱིར༷་འབྲེལ༷་པ༷ར་འཐ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། བློས་བདག་གཅིག་པར་སྦྲེལ་བ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ། དེ་བྱུང་བ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྩོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། བྱས༷་པ་དང༷་མི༷་རྟག༷་པ་གཉིས་བློས༷་སྦྲེལ༷་བ༷་ལྟར་དོ༷ན་ལ༷་འགྲུབ༷་ན༷་དོན༷་འབྲེལ༷་དུ་འགྱུར་བ་ཡི༷ན་ལ་གལ་ཏེ་དོ༷ན་ལ༷་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ༷་དག༷་མ༷་གྲུབ༷་ན༷། བྱས་པས་མི་རྟག་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ་དེ་གཉིས་དོན་ལ་མི་འབྲེལ་བས་རྟགས་དེ་དོན༷་གྱི༷་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་དུ་རུང་བ་མིན༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། གཞན་སེལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་བརྟགས༷་པ༷་དེ་མཐོང་བ་དོན༷་ཆོས་ལ༷་འཇུག༷་པ༷་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་བྱས་མི་རྟག་སོགས་སུ་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་དང༷་། གཞན་
11-8-35a
སེལ་ལོགས་པས་བརྟགས་པ་དོན་ལ་མི༷་འཇུག༷་པ༷་སྒྲ་རྟག་པ་དང་མ་བྱས་སོགས་སུ་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ༷་རྣམ༷ས་པ༷་གཉི༷ས་ཡོད་པའི་དང་པོ་དོན་ལ་འཇུག༷་པས༷་འཇུག༷་ཡུལ༷་ཐོབ༷་པ༷་ཡོད་པས་ན༷་འབྲེ༷ལ་པ༷་ཡི་ཐ་སྙད་རུང་བ་ཉི༷ད་དེ༷་ཅི༷ག་ཤོས༷་ལོག་པ་ནི་འབྲེལ་མིན༷་དུ་འཇོག་སྟེ་དཔེ་བཟུང་བ་ལྟར་འཇུག་ཡུལ་མི་ཐོབ་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། དུ་བ་འདི་མེ་དེ་མེ༷ད་ན༷་མི༷་འབྱུང༷་གི་འབྲེལ་བ་ནི་དོན་དུ༷་བ༷་རང་ལ༷་མེ༷ད་ན༷་དུ་བ་དེ༷་ནི༷་རྒྱུ༷་མེ༷ད་ཅན་དུ་འགྱུར༷་ལ། གལ་ཏེ་ཡོ༷ད་ན༷་དེ༷་ཉི༷ད་དངོ༷ས་པོ༷་རང་གི་སྟེང་ན་ཡོད་པ་ཡི༷་འབྲེལ༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བས་དོ༷ན་གྱི༷་དུ༷་བ༷་དེ་མེ༷་མེ༷ད་ན༷་མི༷་འབྱུང༷་བ༷་ཙམ༷་ཡོ༷ད་མོ༷ད་ཀྱང༷་། སྔ༷་མའི་མེ་དེ་མེད་ན་ཕྱི༷་མའི་དུ་བ་འདི་མི་འབྱུང་ཞེས་དེ་གཉིས་བསྡོམས་ཏེ་བཟུང༷་ནས༷་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ༷་བ༷་ནི༷། རྟོག༷་པ༷་མིན༷་པས༷་སྦྲེལ༷་མི༷་ནུས༷་ཏེ་དོན་ལ་ཡོད་ན་སྣང་བས་འགྲུབ་དགོས་ཀྱང་དེ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་ཡོད་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་འབྲེལ་བ་མེད། བྱས་མི་རྟག་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་ལ་བདག་གཅིག་གི་འབྲེལ་བ་དོན་ལ་མེད་ཅེས་མདོར་ན་འབྲེལ་ཞེས་པ་ཆོས་གཉིས་སྦྲེལ་ཏེ་མ་བཟུང་བར་མི་གྲུབ་ལ། བྱས་མི་རྟག་དོན་གྱི་སྟེང་ན་སོ་སོར་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་དུ་མེད་པས་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཞིག་དོན་སྟེང་ན་གྲུབ་མེད་པས་འདི་ནི་གནད་དོན་དམ་པའོ།

第二，[指示应舍弃这类恶劣体系]
承认除两种关联以外的其他关联的外道观点，法称已经否定过了，如果再次承认其他关联，就是舍弃七部量论的一切理论，而接受被法称所破斥并抛弃的恶见，这主要是愚者们所接受的，是应受谴责的，例如对不想要的疾病服用催吐药后吐出的东西，除了狗之外谁会去吃？这是中间插入的偈颂。
立相属为识
第二，[证明心前的关联]分为心如何连结的方式和回应对此的争论两点。
第一，[心如何连结的方式]：虽然因为实相各自存在而不可能有关联，但在遮遣他法的分别念对象上，根据世间言说，对于同一个瓶子自相，具有排除非圆腹、非刹那、非由因缘所生等特征的瓶、无常、所作等返体分别区分，然后依靠遮遣他法将它们归为一体，据此假立同一性关联；同样，因果关联在实际上虽不可能存在，但通过分别念连结前因与后果而建立因果关联，由于这种关联能够获得趋入对象，所以作为关联是合理的。
第二，[回应对此的争论]分为回应对心连结为同一性的争论和回应对因果的争论两点。
第一，[回应对心连结为同一性的争论]分为争论和破斥它两点。
首先，[争论]：若作所和无常二者如心所连结那样在实际上成立，则成为实际关联；如果这两者的关联在实际上不成立，则作所不能证明无常，因为二者在实际上不关联，因此这个因不适合作为对象的证成手段。
其次，[破斥]：通过无倒的遮遣他法所假立的见解在对象法上有趋入，例如对声音分别为作所、无常等，而通过错误遮遣他法假立的则不趋入对象，如将声音分别为常、非所作等，这两种情况中，第一种由于趋入对象而能获得趋入境，所以适合称为关联，而另一种错误的则被判定为非关联，因为如所举例，不能获得趋入境。
第二，[回应对因果的争论]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：烟与火之间的无则不生关联，若实际烟本身上没有，则烟将成为无因；若有，则成为实际对象自身上存在的关联。
其次，[回答]：虽然存在无因则无果，所以实际的烟无火则不生这一点，但前火无则后烟不生的说法，将两者结合起来、联系并连结为一体，非分别念不能做到，因为若实际存在，应由现量成立，但事实并非如此。实际上有无则不生，但没有无则不生的关联；作所无常虽自性相同，但实际上没有同一性关联。总之，所谓关联是指不将两法连结起来就不能成立，而作所无常在实际上不是分别成立的，因果也不同时存在，所以两者间的关联在实际上不成立，这是最重要的要点。
;


 །
立相正量
གསུམ་པ་འབྲེལ་བ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལ། མཚན་ཉིད་བསྒྲུབ་པ། མཚན་གཞི་ངོས་གཟུང་བ། དེ་དག་གང་གིས་ངེས་པའི་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ་ལ། བདག་གཅིག་པའི་འབྲེལ་བ་ངེས་བྱེད་དང་། དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་ངེས་བྱེད་གཉིས། དང་པོ་ལ།
11-8-35b
ཐ་སྙད་བསྒྲུབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་། དོན་བསྒྲུབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གཉིས། དང་པོ། ལྡོག་པ་ཐ་དད་དོན་ལ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་ཚད་མ་གང་གིས་གྲུབ་ཅེ་ན་ནོག་སོགས་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དང༷་ནི༷་མཚོ༷ན་བྱ༷་བ་ལང་གི་འབྲེལ་བ་ཡང་ནོག་སོགས་འདུས་པ་ལ་འདི་བ་ལང་ཞེས་དོན་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བས་འགྲུབ་ཀྱི་མཚོན་བྱ་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན་པས་དོན་ལ་མི་གནས་པ་ད༷ང་། སྤྱི༷་དང༷་བྱེ༷་བྲག༷་འབྲེ༷ལ་བ༷་ཡང༷་ལྡོག་པ་ཆིག་རྐྱང་དང་ཉིས་ཚོགས་ཀྱི་ཤིང་དང་ཤ་བ་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས་བདག་གཅིག་པའི་བརྡ་ཆད་བྱས་པའི་པས་གྲུབ་པ་དེ་ལྟ་ན་བདག་གཅིག་པ་རྣམས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ལ་འཁྲུལ༷་པས༷་དངོ༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་བརྟག༷ས་པས༷་འགྲུབ༷་ཀྱི༷་གཞན༷་དུ༷་དོན་ལ་གྲུབ་པ་མིན༷་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩ་བའི་རྟགས་དགོད་པ་དང་། དེ་མ་ངེས་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། གང༷་ཡོ༷ད་པ་དེ༷་སྐད་ཅིག་གིས་འཇི༷ག་སྟེ་དཔེར་ན་བུམ༷་པ༷་བཞི༷ན། སྒྲ་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་དོ་ཅེས༷་བྱ་བ་ནི་རང༷་བཞིན༷་གྱི་རྟགས༷་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མ་ངེས་པ་སྤང་བའི་རྟགས་གཉིས། དེ་གཉིས་གསུངས་པའི་དགོས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། འཇིག་པ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་མ་ངེས་པ་སྤང་བ་ལྟོས་མེད་ཀྱི་རྟགས་བ ཤད་པ། དངོས་པོ་དང་རྟག་པའི་གཞི་མཐུན་ཡོད་པར་འདོད་པ་མ་ངེས་པ་སྤང་བ་གནོད་པ་ཅན་གྱི་རྟགས་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྟགས་དགོད་པ་དང་། དེ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། དེའི་ཚུལ་བསྒྲུབ་པ་ནི་རྟགས་དེ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་གང་སྐྱེས༷་པ༷་ཁོ༷་ན༷་འཇིག༷་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ་སྐད་གཅིག་གཉིས་པར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཞིག་པ་ཞེས་མིང་གདགས་ཀྱི་ཞིག་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལོགས་སུ་གྲུབ་པ་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེ༷་ལ༷་འཇི༷ག་བྱེ༷ད་ཀྱི་རྒྱུ་གཞ༷ན་ལ་ལྟོས་མི༷་དགོས༷་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མ་གྲུབ་པ། མ་ངེས་པ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སྤང་
11-8-36a
བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། བུམ་པ་དང་ཤིང་འཇི༷ག་པ༷་ཐོ་བ་དང་མེ་ལྟ་བུ་རྒྱུ༷་གཞ༷ན་ལ༷་ལྟོས༷་ཕྱིར༷་འཇིག་པ་གཞན་ལ་ལྟོས༷་པ་མེ༷ད་པ་འདི༷་ནི༷་མ༷་གྲུ༷བ་ལོ༷། །གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྡུས་ཏེ་དགག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། འཇིག༷་པར༷་བྱ༷་རྒྱུའི༷་དངོ༷ས་པོ༷་བུམ་ཤིང་ལྟ་བུ་དང༷་དེ་ཞིག༷་པ༷་མེད་དགག་གི་ཆ་དངོ༷ས་མེ༷ད་གཉི༷ས་ཀ༷་ལ༷་འཇིག༷་པའི༷་སྒྲ༷་དོ༷ན་འ༷ཇུག་མོ༷ད་ཀྱི༷། དང་པོ་ལ་དངོས་པོ་རང་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་གཞན་མི་དགོས་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཏན་མེད་པས་གཉི༷ས་ཀ༷་ལ༷་ཡང༷་རྒྱུ༷་མི༷་དགོ༷ས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དངོས་མེད་ལ་བརྟགས་ནས་དགག་པ་དང་། ཁས་བླངས་ལ་བརྟགས་ནས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེས་ལྟོས་མེད་གྲུབ་ཀྱང་རྒྱས་པར་བཤད་ན། ཐོ་བ་སོགས་ཀྱིས་བུམ༷་པ་འཇིག༷་པར་བྱེད་ན་ཡང་འཇིག་པ་དེ་དངོས༷་མེ༷ད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་ཙམ་ཡིན་པས་རྒྱུ༷་ལ་མི༷་ལྟོས༷་ལ་ལྟོས་ན་དངོས་པོར་འགྱུར་ཞིང་དངོ༷ས་པོ་ཡིན་ན༷ འ༷ང་ར༷ང་གཞན་གཉིས་ལས་བུམ་པ་རང་ཡིན་ན་དེ་རྫ་མཁན་གྱིས་བྱས་ནས་རང་ཉིད་གྲུབ༷་ཟིན་པས་རྒྱུ༷་ཅི༷་དགོས༷། བུམ་པ་ལས་གཞ༷ན་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་རྒྱུས༷་བྱས༷་པས༷་བུམ་པ་དེ༷་མི༷་འཇི༷ག་དེ༷ས་ན༷་བུམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ལོགས་སུ་འཇི༷ག་པ༷་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པར་གྲུ༷བ་བོ།

立相正量
第三，[证明关联的量]分为：证明定义、指认事例和说明如何确定它们的方式三点。
第一，[证明定义]分为确定同一性关联和确定因果关联两点。
第一，[确定同一性关联]分为言说的关联和对象的关联两点。
第一，[言说的关联]：返体虽有差别而实际一体，由什么量成立呢？额垂等特征与所表征的牛之间的关联，是因为在额垂等聚合上错误地认为"这是牛"而成为一体，但所表征是增益，实际上不存在；共相与特性的关联也是通过单一返体和双重组合的树与鹿错误地合为一体，而约定同一性关联的词语，如此，同一性[关联]是在不同返体上因错误而假立为同一实体而成立，而非在实际上成立。
第二，[对象的关联]分为提出根本的因和避免不定过两点。
第一，[提出根本的因]：凡存在者皆刹那灭，如瓶子，声音也存在。这是自性因。
第二，[避免不定过]分为避免不定过的两个因，和宣说这两个因的必要性两点。
第一，[避免不定过的两个因]分为解释不依赖因来避免灭亡依赖其他因的不定过，以及解释有害因来避免承认实有和常法共存的不定过两点。
第一，[解释不依赖因]分为提出因和避免不合理两点。
第一，[提出因]：这个因是确定的，因为凡生起者即是灭亡，在第二刹那，第一刹那被命名为"已灭"，而"已灭"并非另外成立的法，因此它不需要依赖其他灭亡的因。
第二，[避免不合理]分为避免不成立、不定和太过三点。
第一，[避免不成立]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：瓶子和木头的灭亡依赖锤子和火等其他因，所以说灭亡不依赖他者是不成立的。
其次，[回答]分为简略破斥和分别破斥两点。
第一，[简略破斥]：被灭亡的实有对象如瓶子、木头和它灭去后的无实状态，二者都可适用"灭亡"一词，但前者只需要产生实法的因而不需要其他[因]，而灭后的无实则完全不需要因，所以两者都不需要[灭亡]因。
第二，[分别破斥]分为考察有实无实而破斥，和考察承许而破斥两点。
第一，[考察有实无实而破斥]：虽然已证明不依赖，但详细解释：即使锤子等使瓶子灭亡，这种灭亡是无实，只是完全不存在，所以不依赖于因，若依赖则成为实有；若是实有，则从自他两方面考察，若是瓶子自身，它由陶工制成后已经成立，还需要什么因？若是异于瓶子的其他[实有]，它由[自己的]因而生，不会使瓶子灭亡，因此，已证成没有独立于瓶子因之外的能生灭亡的因。


 །གཉིས་པ། འཇིག༷་པ༷་དངོ༷ས་པོ་མེ༷ད་པ་རྒྱུས༷་བྱེ༷ད་ཅེས༷། སྨྲ༷་ན༷་ཁས་བླངས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས༷་པ་མེ༷ད་པ་ཤུག༷ས་ལ༷་གྲུབ༷་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས༷་མེ༷ད་རྒྱུ༷་ཡི༷ས་བྱེ༷ད་པ༷་ཞེས་སྨྲ་བ་ད༷ང་། རྒྱུ༷་ཡི༷ས་ཅི༷་ཡ༷ང་མི༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཞེས་ཟེར་བ་གཉིས་ཚིག་མི་འདྲ་ཡང་དོན༷་མཚུ༷ངས་ཏེ་དཔེར༷་ན༷་མེ༷ད་པ༷་ལ༷། ལྟ༷་བ་ཞེས་
11-8-36b
དང༷་བལྟ༷་རྒྱུ༷་མེ༷ད་ཟེར་བ༷་གཉིས་མཐོང་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་འདྲ་བ་བཞིན༷་ནོ། །མེད་པ་བལྟ་ཞེས་བྱ་ཚིག་དང་བལྟ་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་ཚིག་བྲལ་བ་ལྟ་བུའི་འགལ་བར་སྣང་ཡང་དོན་གནས་ཚུལ་ལ་མེད་ལ་བལྟས་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་པས་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་ལ།བལྟ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་བ་གཉིས་ཀ་དོན་ཅི་ཡང་མིག་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་པ་མ་ངེས་བའི་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ས་བོན་ཆུ་ལུད་ཀྱི་ཚོགས༷་པ༷་ཚ༷ང་ནས་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་ཡིན་ཡ༷ང་མྱུ༷་གུ༷་སྐྱེད་ངེས་ཡིན་པ་ལ་མི་སྐྱེད་པ་མཐོང་བ་བཞི༷ན་ལྟོས༷་མེ༷ད་ཀྱི་གཏན་ཚིག་འདི༷་ཡ༷ང་མ༷་ངེ༷ས་ཞེས་ཟེར་རོ་ལོ༷། གཉིས་པ་ལ། རྩ་བའི་ལན་དང་། ལན་དེ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། ཚོག༷ས་པ༷་རྐྱང་བ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ཀྱི་དེ༷་དག༷་གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་འགྱུར༷་བ༷་ལ༷། ལྟོས༷་པའི༷་ཕྱིར༷་ན༷་ལྟོས་མེད་ཀྱི་རྟགས་འདི་མ༷་ངེ༷ས་པ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ་མི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚུངས་པར་བསྒྲེ་བ་དང་། མ་གྲུབ་པ་སྤང་བ། མ་ངེས་པ་སྤང་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ།འོ་ན་ཚོགས་པ་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས༷་པ༷འ༷ང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དུས༷་ལ༷་ལྟོས༷་ཤེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དུས༷་ལ༷་ལྟོས༷་ན༷་ནི་ལྟོས་དགོས་པའི་བྱས༷་པ༷་དེ༷་ཉིད་ལྟོས་གཞི་འཇིག་པའི་དུས་དེ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་འགྱུར༷་ན༷་འཇིག༷་པ༷་ལྟོས༷་མེ༷ད་དུ་གྲུབ༷་ཏེ་དུས་མ་བྱུང་ཡང་འཇིག་པས་སོ། །འཇིག་དུས་ཀྱི་བར་དུ་བྱས་པ་མི༷་འགྱུར༷་ན་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་མེད་པས་སྔར༷་བཞིན༷་ཕྱིས་ཀྱང་འཇིག༷་མེ༷ད་དུ་གན༷ས་ཏེ་དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའི་རིགས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ།
11-8-37a
ས་དང་ས་བོན་སོགས་རྒྱུ་ཡི་ཚོག༷ས་པ༷་རང་གི་ངོ་བོ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མའི་བར་དུ་ཡང་འགྱུར༷་མེ༷ད་ཀྱི་གཅི༷ག་ཡི༷ན་པས༷། རྒྱུན་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པའི་གཏན༷་ཚིག༷ས་འདི༷་ནི༷་མ༷་གྲུབ༷་ལོ༷། །གཉིས་པ་ལ།དངོས་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤོང་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཚོགས་པ་སྔ་ཕྱི་ངོ་བོ་འགྱུར་མེད་གཅིག་ཡིན་པས་ཚོགས༷་པས༷་ཕྱི༷་ནས༷་ཏེ་ཚོགས་པ་ཐ་མས་མྱུ་གུ་བསྐྱེ༷ད་པ༷་ལྟར༷། དེ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ཕྱིར༷་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ད༷ང་པོ༷་ཚོགས་ཙམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཡང་བསྐྱེ༷ད་པར༷་འགྱུར༷། གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། དེའི་ལན་གཉིས། དང་པོ། གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ཉི༷ད་ན༷་ཡ༷ང་ཚོགས་པ་དང་པོ་ལ་གེགས༷་ཡོ༷ད་ཕྱིར༷་མྱུ་གུ༷་བསྐྱེ༷ད་པར༷་མི༷་ངེ༷ས༷་སོ་ཞེ་ན༷། གཉིས་པ། དང་པོ་གེགས༷་ཅ༷ན་ཐ་མ་གེ༷གས་མེ༷ད་པ་གཉིས་གཅིག་མིན་ལ་ཐ༷་ད༷ད་པའི་ཕྱི༷ར། ཁྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་ལ་གཅི༷ག་ཏུ༷་འདོ༷ད་ཀྱང༷་དོན་ལ་ཡང་ངོ་བོ་གཉི༷ས་སུ༷་འགྱུར༷་རོ།

第二，[考察承许而破斥]：
若说灭亡是无实而由因所作，则通过这一承许本身已间接证明灭亡不依赖于因，因为说"无实由因所作"与说"因不起任何作用"，虽词语不同但意义相同，例如"看无"与"没有可看之物"两者都表示没有见到的意思。"看无"作为动词短语与"无可看物"作为无动词短语，虽表面看似矛盾，但实际情况是对无看了也没有任何可见之物，所以什么也没看见；而没有可看之物也是什么都没看见，两者都表示眼前没有出现任何东西，意义上没有差别。
第二，回应不定的争论分为争论和回答两点。
第一，[争论]：有人说，种子、水、肥料的集合虽然齐全而不依赖其他因，却可见到不一定生芽，同样这个不依赖[因]的理由也是不确定的。
第二，[回答]分为根本回答和避免对回答的不合理两点。
第一，[根本回答]：不承认单纯的集合能生芽，因为它依赖于这些[因素]状态的完全转变，所以不依赖的因怎么会是不确定的呢？不是。
第二，[避免对回答的不合理]分为等同类比、避免不成立和避免不确定三点。
第一，[等同类比]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：那么，如同集合依赖于转变，同样，作所虽然是灭亡的因，但也应依赖于时间。
其次，[回答]：若依赖时间，则需要依赖的作所本身，在灭亡的时间未到来之前若[自身]转变，则已证明灭亡不依赖，因为时间未到而已灭。若作所直到灭亡时间都不转变，由于自性无差别，则后来也将如先前那样维持不灭状态，这是依据"初不灭终不变"的理由。
第二，[避免不成立]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：土与种子等因的集合，从第一刹那到产生结果的最后刹那，其自性都是无变化的一体，因此依赖于相续转变的理由是不成立的。
其次，[回答]分为直接回答和破斥其避过失两点。
第一，[直接回答]：若集合前后自性不变是一体，则如集合后来，即最后集合能生芽，由于两者自性相同，最初的集合，即刚刚集合时也应能生[芽]。
第二，[破斥其避过失]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：即使两者自性是一体，但因最初集合有障碍，所以不一定能生芽。
其次，[回答]：最初有障碍与最后无障碍两者不是一体，因为[两者]有差别，虽然你在承认上主张它们是一体，但在实际上则成为两种自性。


 །གསུམ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཡང་ཁོ་ན་རེ་འབྲས་བུ་གང་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་ཀྱང་འབྱུང་ངེས་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ་དཔེར་ན་ནས༷་ཀྱི༷་རྒྱུ་ཚོག༷ས་ཀྱང་སཱ༷་ལུ༷་ཡི༷་མྱུ༷་གུ༷་བསྐྱེ༷ད་པ་ལ༷་ལྟོས་ནས་ལྟོས༷་མེ༷ད་ཀྱི་རྟགས་ཞུགས་ཀྱང༷་། ནས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་དེས་སཱ༷་ལུ༷འི་མྱུ༷་གུ༷་མི༷་བསྐྱེ༷ད་པས༷། སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལྟོས་མེད་ཡིན་ཅེས་པ་ལྟར་ལྟོས་མེད་ཀྱི་གཏན༷་ཚིགས༷་འདི༷་ནི༷་མ༷་ངེས༷་ལོ༷། གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། ལན་དེ་རང་ལ་མི་མཚུངས་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། སཱ༷་ལུ༷འི་མྱུ་གུ་ནི་རང་ཉིད་ས༷་བོན༷་ལ༷་ལྟོས༷་ཕྱིར༷། ལྟོས་བཅས་ཡིན་གྱི་ལྟོས༷་མེ༷ད་ཡི༷ན་པ༷འི་རྟག༷ས་མ༷་གྲུབ༷་བོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚུངས་པའི་རྩོད་པ་དང་། དེ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ།
11-8-37b
འོ་ན་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་རང་གི་ས་བོན་ལ་ལྟོས་པ་དེ་བཞིན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་བྱས༷་པ་ཡོ༷ད་ཀྱང་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གིས་ལྟོས་མེད་དུ་འཇིག༷་པ༷་མི༷ན་གྱི༷་འཇི༷ག་པའི༷་རྒྱུ༷་ཐོ་བ་སོགས་གཞན་ལ༷་ལྟོས༷་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་མེད་ཀྱི་རྟགས་མི་གྲུབ་ཤེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་གཉིས་མི་མཚུངས་ཏེ་མྱུ༷་གུ༷་ནི་ར༷ང་ར༷ང་གི་རྒྱུ༷་ལ༷་ལྟོས༷་དགོས་ལ། དངོ༷ས་པོ་འཇིག༷་པ་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་རྒྱུ༷་ལས་ལོགས་སུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ༷་གཞན༷་ལ༷་མི༷་ལྟོས༷། འཇིག༷་པ༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་མེད་དགག་གི་ཆ་ཙམ་ལ་བཟུང་ན་རྒྱུ༷་མི༷་དགོ༷ས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས༷་ན༷་འཇི༷ག་བྱེ༷ད་གཞ༷ན་མི༷་དགོ༷ས་སོ། །གསུམ་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་གསུམ་གྱི་རྩོད་སྤང་། རྟག་མི་རྟག་དངོས༷་འག༷ལ་བུམ་སོགས་ཀྱི་རྫ༷ས་གཅི༷ག་ཏུ་འགྱུར༷་བ༷་དང༷་། ཞིག་པ་དེ་དངོས་པོ་དེ༷་ཉི༷ད་དང་གཞན༷་དུ༷་བརྟག་ན་མི༷་འཐ༷ད་པ་ད༷ང་། བྱས་ཡོད་དུ་མཚུངས་པ་ལ་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་མི་སྲིད་ན་དངོས་པོར་མཚུངས་པ་ལ་ཐོག༷ས་བཅ༷ས་ཐོག༷ས་མེ༷ད་གཉིས་ཀྱང་མི་སྲིད་པར་མཚུང༷ས་པ༷་ཡི༷་ཐལ༷་བ༷་གསུ༷མ་གྱི༷ས་བྱས་ཡོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་འདི༷ར་མི༷་འགོ༷ག་སྟེ་གནོད་མི་ནུས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་གནོད་པ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལ། གནོད་པ་སྟོན་པའི་ཡུལ་ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དབང་ཕྱུག་པ་སོགས་ན་རེ། བྱ༷་རོ༷ག་ཕལ་ཆེར་ནག་པོ་ཡིན་ཡང་དཀར༷་པོ༷་ཡོད་སྲི༷ད་པ༷་ལྟར།༷ དངོས་པོའི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་པས་བུམ་སོགས་ཕལ་ཆེར་མི་རྟག་ཀྱང་དབང་ཕྱུག་སོགས་དངོ༷ས་པོ༷་དང་རྟག༷་པ༷་ཡི་གཞི་མཐུན་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་མི༷་འགལ༷་ཞེས་ཟེར༷། གཉིས་པ་ལ། བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ། དེ་རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་སོགས་རྟག༷་པ་དེས༷་དོན༷་བྱེ༷ད་
11-8-38a
མི༷་ནུས༷་ན། དངོས༷་མེད་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་མིང་དུ་དབང་ཕྱུག་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་དོན༷་ལ༷་མཐུན༷་པས་མིང་ལ་མི་རྩོད་དོ། །འོན་ཏེ་དོན་བྱེད་ནུས༷་ན་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ་དེ༷་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་འགྱུར༷་ན༷་ནི་རྟག༷་པ༷་ཡིན་པ་ཉམ༷ས་ལ། འགྱུར༷་བ༷་མེ༷ད་ན༷་དོན་བྱེ༷ད་པ༷་འག༷ལ་ཏེ་སྔར་ལྟར་རྟག་ཏུ་གནས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩ་བའི་རྟགས་དགོད་པ། སྦྱོར་བའི་དོན་ངོས་གཟུང་བ་གཉིས། དང་པོ། དེས་ན་ཤེས་བྱ་གང༷་དང་གང༷་དོན་བྱེ༷ད་པ་མིན༷་པ་དེ༷་ལ་དངོ༷ས་པོ་མེ༷ད་པས་ཁྱབ་དཔེར་ན་ནམ་མཁ༷འ་བཞི༷ན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་རྟག༷་པའ༷ང༷་དོན་བྱེ༷ད་པས༷་སྟོང༷་ངོ་། །ཞེས་རྟགས་འགོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཆོས་ཅན། བསྒྲུབ་བྱ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལ་འདིའི་ཚུལ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཆོས༷་ཅ༷ན་ནི་ཕ་རོལ་གྱིས་ཁས་བླངས་པའི་དབང་ཕྱུག་སོགས་རྟག༷་པའི༷་སྒྲ་དོན་གང་ཞིག་མི་རྟག་ལས་ལོག་ཙམ་གྱི་གཞན༷་སེལ༷་སྒྲོ་བཏགས་ལ་རང་མཚན་དུ་ཞེན་པ་ཙམ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། ངག་ཏུ་བརྗོད་པའི་དངོས་མེད་ཙམ་མིན་པར་དོན་གྱིས་གོ་བ་བྱས་ཡོད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་མེད་དགག་གི་རང་བཞིན་དངོ༷ས་པོ༷་བཀ༷ག་ཉི༷ད་བསྒྲུབ༷་བྱའི༷་ཆོས༷་ཡིན་ནོ།

第三，[避免不确定]分为争论和回答两点。
第一，[争论]：对方又说，某果不依赖于因而必定产生并非普遍，例如大麦的因缘对于产生稻芽而言是不依赖的，虽然不依赖的因适用，但大麦的因缘不产生稻芽，所以说稻芽是不依赖的，如此，这个不依赖的理由是不确定的。
第二，[回答]分为回答和解释此回答对自身不等同的方式两点。
第一，[回答]：稻芽依赖于自身种子，所以是有依赖的，而非不依赖的，因不成立。
第二，[解释此回答对自身不等同的方式]分为相等的争论和破斥它两点。
第一，[相等的争论]：那么，如同稻芽依赖自身种子，同样，虽有灭亡的因作所，但不是由刹那而不依赖地灭亡，而是依赖锤子等其他灭亡因，因此不依赖的因不成立。
第二，[破斥它]：两者不等同，因为芽必须依赖于各自的因，而对实法的灭亡是施设于实法自身的方面，不需要依赖独立于实法因之外的其他灭亡因；如果将灭亡无实理解为仅是无遮的方面，则不需要因。因此，不需要其他灭亡因。
第三，回应三种过度遍及性争论：
常与无常相违而[如果是同一因]会导致瓶等实体成为一体，以及破坏性考察灭亡是那个实有本身还是他者[都]不合理，以及所作和存在都相同但常无常二者不可能，则实法相同而有碍无碍二者也应不可能的三种过度遍及的过失，并不能破坏以所作存在证明一切实法无常的[论证]，因为不能造成损害。
第二，有害的理由分为：陈述展示有害的对象即前人观点，和破斥它两点。
第一，[前人观点]：自在派等说：虽然乌鸦大多数是黑色，但也可能有白色的，同样，实法能力多种多样，虽然瓶子等大多数是无常的，但自在天等一些实法和常法的共同基础是存在的，不相违。
第二，[破斥]分为考察不合理和以此理由证明两点。
第一，[考察不合理]：对此，如果自在等常法不能作用，那就是无实，所以除了名义上标为"自在"外，实际上没有[这种东西]，我们不争论名称。若能作用，则作用时它变化或不变化？若变化，则常性败坏；若无变化，则作用矛盾，因为如前那样永远保持不变。
第二，[以此理由证明]分为提出根本理由和确认应用含义两点。
第一，[提出根本理由]：因此，凡所知若不能作用，则为无实所遍，例如虚空；自在等常法也是空无作用。如此立因。
第二，[确认应用含义]分为有法、所立和能立三义。
第一，[有法]：在此证明方法中，有法是对方承认的自在等常法的声义，即仅是从无常的否定方面的遮遣他法的增益，而执为自相而已。
第二，[所立]：口头表述的并非仅是无实，而是由义理可知，证明的法性是远离所作存在的无遮自性，即破除实法。
;


 །གསུམ་པ་ལ། ཕྱོགས་ཆོས་དང་། ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་ཆོས་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རང་རིག་གཅིག་པུས་གྲུབ་པར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་རྟག་པ་ལ་རིམ་ཅིག་ཆར་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱོག༷ས་ཆོ༷ས་རྟག་པའི་སྟེང་དུ་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་པར་མངོ༷ན་སུམ༷་གྱིས༷་གྲུབ༷་ཟེར༷། དེ་མི་འཐད་དེ་དགག་པ་བྱེད་པ་ལ་དགག༷་བྱ༷་འཛི༷ན་པ༷འམ་དམིགས་པའི་ཚད་མ་སྐྱེ༷་མི༷་དགོས༷་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ། 
11-8-38b
ལ༷་ལ༷་ན་རེ་རྟག་པ་འགྱུར་མེད་ལ་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་བར་རྟོག༷་པ་ཉམས་སུ་མྱོང༷་བའི་རང་རིག་གཅི༷ག་གིས་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ནོ་ལོ༷། དེ་ལྟ་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྟག་པ་བྱེད་པོ་ཡིན་པའི་ལོ༷ག་རྟོག༷་ཉི༷ད་ཀྱང༷་མི༷་སྲི༷ད་པར་འགྱུར༷་ཏེ་མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེས༷་ན༷་རང་ལུགས་ཆོས་ཅན་ཕྱི་རྒོལ་གྱིས་ཁས་བླངས་པའི་རྟག་པ་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གི༷ས་སྟོང༷་པར་རྟོགས་པ་ལ༷། དེ་ལྟ་ན་རིམ་ཅིག་ཆར་དུ་དོན༷་བྱེ༷ད་པ་མི་སྲིད་པའམ་འགོག༷་པ༷འི་རྟག༷ས་ཡང་དག་ཉིད་ཀྱི༷ས་ཕྱོགས་ཆོས་འགྲུབ༷་པ་ཡིན་ཏེ་རྟགས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ནས་གྲུབ་བོ། །།གསུམ་པ་རྟགས་དེ་ལ་རྩོད་སྤང་ལ། རྟག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་མི་ཁེག་པ་སྤང་བ། རྟག་པའི་རང་བཞིན་ལ་མི་ཁེག་པ་སྤང་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། ཡང་ཁོ་ན་རེ། རང༷་བཞི༷ན་རྟག༷་ཀྱ༷ང་གན༷ས་སྐབ༷ས་རྣམ༷ས། འགྱུར༷་བའི་ཕྱིར༷་རྟག་པ་ཡིན་ཡང་དོ༷ན་བྱེ༷ད་པ་འཐ༷ད་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། རང་བཞིན་དང་གནས་སྐབས་གཉི༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་ན༷་འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་ཆོ༷ས་གཉི༷ས་ཡོད་པ་འག༷ལ་ཞིང་ཐ༷་ད༷ད་ཡི༷ན་ན༷་གནས་སྐབས་མི་རྟག་པས་དོན་བྱེད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་རང་བཞིན་རྟག་པས་དོན་བྱེ༷ད་པ༷་འག༷ལ་ལོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཡང་ཁོ་ན་རེ་རྟག་པ་ལ་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གིས་འཇི༷ག་པ༷་མེ༷ད་པའི་རྟག་པ་ཡིན་ན༷་ཡ༷ང་བྱ་བ་བྱེད་པར་སྣང་བའི་རག༷ས་པའི༷་འགྱུར༷་བ༷་ཡོ༷ད་པས་བྱ་བ་བྱེད་པ་འཐད་དོ་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། ད༷ང་པོ༷་ནས་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གིས་མི༷་འཇི༷ག་ན༷་རག༷ས་པ༷འི་འགྱུར༷་བ༷འང་ག༷་ལ༷་སྲི༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ཁྱབ་པ། གང་དོན༷་བྱེ༷ད་ནུས༷་པ༷་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་བཀག༷་པ༷་ལ༷། དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པས༷་ཁྱབ༷་པ༷་འགྲུབ༷་སྟེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྟགས་གཉིས་སུ་
11-8-39a
གསུང་བའི་དགོས་པ་ལ། གཞན་ལུགས་དགག །རང་ལུགས་གཞག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་དེ་གཉིས་གང་རུང་གིས་ཁྱབ་པ་འགྲུབ་པས་གཉིས་ཀ་མི་དགོས་སོ་ཟེར་བ་ལ་གཞན་དག་གནོ༷ད་པ༷་ཅ༷ན་གྱི༷་ལམ༷་སྦྱོང༷་དུ༷་སྟེ་སྔོན་འགྲོ་ལྟ་བུར་ལྟོས༷་མེ༷ད་འཆ༷ད་པ༷་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོ༷ངས་པ༷་མི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དེས༷་ན༷་ལོག༷་རྟོག༷་རྣམ༷་ག༷ཉིས་ཀྱི༷་གཉེན༷་པོ༷་གཏ༷ན་ཚིག༷ས་རྣམ༷་གཉི༷ས་གསུང༷ས་ཏེ་འཇིག་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ན་འཇིག་ལ་མ་ཕྲད་ན་མི་འཇིག་པར་འདོད་པ་ལ་ལྟོས་མེད་དང་ཕྲད་ཀྱང་མི་འཇིག་པར་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་ཅན་ཏེ་འདི་གཉིས་ཡུལ་སོ་སོ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་པར་ཁས་ལེན་ན་གནོད་པ་ཅན་དང་མི་འཇིག་པར་ཁས་ལེན་ན་ལྟོས་མེད་ཀྱི་རྟགས་འཇུག་གོ། གཉིས་པ་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་ངེས་བྱེད་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། གཞན་དག་རྒྱུ༷་འབྲས༷་དང་པོ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་མ་དམིགས། དེ་ནས་རྒྱུ་དམིགས། དེ་ནས་འབྲས་བུ་དམིགས། དེ་ནས་རྒྱུ་ལོག་པས་རྒྱུ་མ་དམིགས། དེ་ནས་འབྲས་བུ་ལོག་པས་འབྲས་བུ་མ་དམིགས་པ་སྟེ་ཕྲུགས༷་ལྔས༷་ངེ༷ས་ཞེས༷་ཟེ༷ར་ཡང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་ཙམ་ལ་ཟེར་ན་རྔ་སྒྲ་དང་ཉི་ཟེར་སོགས་ལ་ཡང་ཧ༷་ཅང༷་ཐལ༷་ཕྱིར༷་འདི༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ།

第三，[理由]分为周遍性质和证明遍及两点。
第一，[周遍性质]分为破斥、建立和排除三点。
第一，[破斥]分为破斥周遍性质由现量成立的观点和破斥唯由自证成立的观点两点。
第一，[破斥周遍性质由现量成立的观点]：有人说，常法上缺乏次第或同时性的周遍性质，即常法上缺乏作用，是由现量成立的。这不合理，因为在进行否定时，不需要生起把握或缘取所破的量。
第二，[破斥唯由自证成立的观点]：有些人说，常法不变而缺乏作用，是由体验分别念的自证一者所成立的。若如此，则外道认为常法是作者的邪见也不可能存在，因为已由体验成立。
第二，[建立自宗]：因此，依自宗，有法是对方所承许的常法，要了解它空无刹那性，则通过正确的因——即不可能次第或同时作用的否定因——而成立周遍性质，是由因推理后而成立。
第三，[排除对此因的争论]分为排除对常法的情况不能否定的观点和排除对常法的本性不能否定的观点两点。
第一，[排除对常法的情况不能否定的观点]分为前人观点和回答两点。
[前人观点]：有人说，虽然本性常住，但情况变化，因此，虽是常法但能够作用是合理的。
[回答]：若本性和情况二者是一体，则有变与不变两种相违的性质是矛盾的；若是不同，则情况虽无常且可作用，但本性常住则与作用相违。
第二，[排除对常法的本性不能否定的观点]分为前人观点和回答两点。
第一，[前人观点]：有人又说，常法虽然没有刹那灭的常法，但有粗大的变化可见，所以能够作用是合理的。
第二，[回答]：若从一开始就不刹那灭，则粗大的变化又怎么可能存在？
第二，[证明遍及]：能作用是实法的定义，所以否定它必然遍及无实，如虚空。
第二，宣说两个因的必要性分为：破斥他宗和建立自宗两点。
第一，[破斥他宗]：有人说，这两者任一都能证明遍及，所以不需要两者，对此，另一些人[认为]将有害因作为不依赖因的修习道路，即作为前行来解释，不是大师的意趣。
第二，[建立自宗]：因此，作为两种错误见解的对治，宣说两种理由：对于主张遇到灭因则灭，不遇则不灭的观点，[用]不依赖[因]；对于主张即使遇到也不灭的观点，[用]有害因。这两者的对象各不相同，所以若承认灭亡则适用有害因，若承认不灭亡则适用不依赖的因。
第二，确定因果关联分为破斥和建立两点。
第一，[破斥]：有些人说因果最初因果二者都未被认知，然后因被认知，然后果被认知，然后因消失导致因未被认知，然后果消失导致果未被认知，以这五组确定[因果关联]。若指的仅是情况上的随行，则对鼓声和阳光等也过度遍及，因此这不合理。


 །གཉིས་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། དེ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་ལ་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། རང་ལུགས་རྒྱུ༷་འབྲས༷་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རིམ་པར་ཕ༷ན་འདོ༷གས་བྱ༷་འབྲས་བུ་དང་འདོགས་བྱེ༷ད་རྒྱུ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། རྒྱུ༷་ཡང༷་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཉེར༷་ལེན༷་གྱི་རྒྱུ་དང་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལྷན༷་ཅི༷ག་བྱེ༷ད་རྒྱུ་གཉིས་
11-8-39b
སུ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ། དེ༷་ཡ༷ང་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་རང་བཞིན་རྗེས༷་སུ༷་འགྲོ༷་ལྡོག༷་གི༷་སྒོ༷་ནས༷་ཕྲུག༷ས་གསུ༷མ་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་མདོར་བསྟན། བྱེ་བྲག་རྒྱས་བཤད་གཉིས།དང་པོ། རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མི༷་འགྲུབ༷་པ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ཙམ་གྱིས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་ན་ཧ༷་ཅང༷་ཐ༷ལ་ཟེར་བ་དང་གྲོག་མཁར་ལས་དུ་བ་སྐྱེ་སྣང་སོགས་རྒྱུ་མིན་གཞ༷ན་དུ༷་རྒྱུ་ཡིན་པར་འཁྲུལ༷་པས༷་འདིར༷་མི༷་གནོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་གཞན་དུ་འཁྲུལ་བ་བཤད་པ་ལ། རྒྱུ་མིན་ལས་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་བསམ་ངེས་པ་དགག སྐྱེ་ན་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དགག་པ་དང་། དེ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། གང༷་དག༷་རྒྱུ༷་མིན༷་ལ༷ས་སྐྱེས༷་པ༷་དེ༷་ནི༷་རང་གི་རྒྱུ༷་དངོས་གང་ཡིན་པ་དེ༷་ཡི༷་འབྲ༷ས་བུ༷་མི༷ན་ཏེ། རང་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ༷་པ༷་འདྲ༷་བས༷་དེ་གཅིག་ཡིན་པར་འཁྲུལ༷་པ༷་ལ༷་དེ་མིན་ལ་དེ༷་ཡི༷་མིང༷་གིས༷་བཏག༷ས་པར༷་ཟ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མིན་དེས་བསྒྲུབས་པ་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་དངོས་ཉིད་མིན་ན་རྡོ་གཙུབ་པའི་མེ་མེ་མིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྡོ༷་དང༷་ཤིང༷་སོ༷གས་མེ༷་ཡི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ༷་མིན༷། མེ༷་རྒྱུ༷་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ནང་གི་མེ༷་ཡི༷་རྡུལ༷་ཕྲན༷་ཡི༷ན་ལ་མེ་ཡི་རྡུལ༷་ཕྲན༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཚོགས་ཤིང་སྡུད༷་པའི༷་རྒྱུ༷་བདག་རྐྱེན་ནི་རྡོ༷་ཤི༷ང་སོག༷ས་ཡི༷ན་ཏེ་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་མིག་ཤེས་སྔ་མ་ཡིན་ལ་དེའི་བདག་རྐྱེན་དབ༷ང་པོ༷་ཡིན་པ་བཞི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། ཡ༷ང་ན༷་སྔོ༷ན་ད༷ང་ཕྱི༷་མ༷་ཡི༷་རྒྱུ༷་ད༷ང་འབྲ༷ས་བུ༷་མི་འདྲ་བར་ཐ༷་ད༷ད་དུ་ཡོ༷ད་དེ་མེ༷་ཡིས་བསྐྱེད་པའི་དུ་བ་སྔ་མ་དང༷་དུ༷་བས༷་བསྐྱེ༷ད་པ༷་སྟེ་དུ་བ་རང་གི་ཉེར་ལེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡི༷་འབྲ༷ས་བུ༷་དུ༷་བ་ཕྱི་མ་སྟེ་དུ་བ༷འི་ཁྱ༷ད་པར༷་གཉིས་ཡོད་པ་
11-8-40a
བཞི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་མཚན་གཞི་ངོས་གཟུང་བ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། ར༷ང་མཚ༷ན་རྐྱང་བ་དང༷་ནི༷་སྒྲ༷་དོན་ཏེ་དོ༷ན་སྤྱི་རྐྱང་བ་གཉི༷ས་འབྲེལ༷་བའི༷་མཚ༷ན་གཞི༷ར་མི༷་འཐ༷ད་དེ་རང་མཚན་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་ཅིང་སྒྲ་དོན་རྐྱང་བས་དོན་རང་མཚན་གོ་མི་ནུས་པས༷་སོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། རྟོག་ངོར་སྒྲ༷་ཡི༷་དོ༷ན་ལ༷་ར༷ང་མཚ༷ན་དུ་འ༷ཁྲུལ༷་པ༷འི་དུ་བ་དང་མེ། བྱས་དང་མི་རྟག་སོགས་ཀྱི་ལྡོག་པ་རྣམས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་བཟུང་བའི་གཞ༷ན་སེ༷ལ་ཁོ༷་ན༷་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་འབྲེལ་བ་དེ་གང་གིས་ངེས་པའི་ཚུལ་ལ། ཕྱོགས་རེས་ངེས་པ་གཞན་གྱི་ལུགས་བརྗོད། གཉིས་ཀ་དགོས་པ་རང་གི་ལུགས་བསྟན། འབྲེལ་བའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་གསུམ། དང་པོ། ཁ་ཆེའི་རྟོག་གེ་བ་ཆེན་པོ་བདེ༷་བྱེ༷ད་དག༷འ་བ༷་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཚད་མས་ངེས་ཀྱང་དཔྱོ༷ད་པ༷་ཡི༷ས་རང་བཞིན་གྱི་འབྲེལ༷་པ༷་ངེ༷ས་པ༷ར་བྱེ༷ད་ཅེས༷་གྲག༷ས། ཤར་ཕྱོགས་ཉི༷་འོ༷ག་པ༷འི་པཎྜི་ཏ་རྣ༷མས་ཀུན་མཐུན་པར་སྔར་ལྟར་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ངེས་པའི་ཚད༷་མ༷་ཡི༷ས་འབྲེལ༷་བ༷་ངེས༷་པར༷་བྱེ༷ད་པ༷ར་འདོ༷ད་དོ།

第二，[建立自宗]分为因果的总体定义、确定它的量，及对此的争论排除三点。
第一，[因果的总体定义]分为直接和附带的因的分类两点。
第一，[直接]：依我宗，因果的定义是按次第有益所作为果，能做益事为因。
第二，[附带的因的分类]：因又分为对果的本性有益的亲因和对特性有益的俱有因两种。
第二，[确定它的量]：此外，因果二者是通过自性的随行、返（即随转反转）的方式，以三组两种形式互相确定为因果的。
第三，[争论排除]分为以总体方式略说和详细解释特殊情况两点。
第一，[略说]：有人说定义的随行返不成立，或说仅凭随行返就是因果的话过度遍及，以及蚁穴中见到烟等，非因而误以为是因等[争论]，这里不受损害。
第二，[详细解释特殊情况]分为解释非因中的误解，否定从非因生而认为已生的判断，以及说明若生则成立前后因果两点。
第一，[否定从非因生而认为已生的判断]分为否定和避免对此不合理两点。
第一，[否定]：那些从非因而生的，不是其真正因的果，因为未从自因生，只是由于形相相似而误以为是一体，所以不是[因果]，只是被施以那个[果]的名称而已。
第二，[避免对此不合理]：若说，由非因所产生的不是因的真实果，那么由石头摩擦产生的火就不是火了。[回答：]石头和木头等不是火的亲因，火的因是八事物微尘组合内的火的微尘，而聚集和汇集火微尘的所依因是石头、木头等，如眼识的亲因是前一刹那眼识，而其所依因是根，就像这样。
第二，[说明若生则成立前后因果]：或者说，前后的因和果不同而有别，如由火产生的前烟，以及由烟产生的，即由烟自己亲因所生的果——后烟，也就是烟的两种差别，就像这样。
第二，指认事例分为破斥和建立两点。
第一，[破斥]：纯粹自相和声义即纯粹义共相二者作为关联的事例是不合理的，因为自相上无关联，而单纯声义无法了解对象自相。
第二，[建立自宗]：仅是在分别心前，将声义误为自相的烟和火、所作和无常等返体，把它们执为一体的遮遣他法才是[关联的事例]。
第三，关于如何确定这些关联的方式分为：叙述他人依一方面确定的观点，阐明自宗需要两者的观点，以及总结关联的意义三点。
第一，[叙述他人观点]：据说，迦湿弥罗大论师希瓦南达（吉祥喜）认为虽然情况的关联由量确定，但自性的关联由观察确定。东方日下（即印度）的诸位学者一致认为，如前所述，由确定随行、返的量而确定关联。
;


 །གཉིས་པ། རྒྱུ་ཚད༷་མའི༷་སྟོབ༷ས་ཀྱིས༷་བསྐྱེ༷ད་པ༷་ཡི༷་འཛིན་སྟངས་གཞ༷ན་སེལ༷་ངེ༷ས་པ༷འི་བད༷ག་ཉི༷ད་ཅ༷ན་ཡུལ་འཁྲུལ༷་པས༷་རང་མཚན་དང་དོན་སྤྱི་གཉིས་དངོ༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་རྟོག༷་ཅིང་དཔྱོ༷ད་པ་དེ༷་ཡིས༷་འབྲེལ༷་བ༷་ངེས༷་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ། དངོ༷ས་པོ༷འི་དོ༷ན་རང་མཚན་ལ༷་འབྲེལ༷་བ༷་མེ༷ད་ལ་འབྲེལ༷་བ༷་གཉི༷ས་ཀྱང༷་བློས་འབྲེལ་བ་ཞེས་སུ་སྒྲོ༷་བཏ༷གས་པ་ཡི༷ན་ཞིང་དེའི་ཚུལ་ཡང་སྒྲ༷་ཡི༷་དོ༷ན་ལ༷་རང༷་མཚ༷ན་དུ༷་འཁྲུལ༷་བས༷་འདི་དང་འདི་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་འབྲེལ༷་བའི༷་རྟོག༷་པ༷་སྐྱེ༷་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་བསྡུ༷་བའི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །ཚད༷་མ༷་རི༷གས་པ༷འི་གཏེར༷་ལ༷ས་འབྲེལ༷་བ༷་བརྟག༷་པའི༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་
11-8-40b
པ༷་སྟེ༷་དྲུ༷ག་པ༷འོ༷།། །།
反之取分法
གཉིས་པ་འགལ་བ་ལ། འགལ་བ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞིའི་རབ་དུ་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས༷་གང༷་ཞིག་ཆོས་གཞན་གང༷་ལ༷་གནོ༷ད་པར་བྱེ༷ད་པ༷་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ཡི༷་འག༷ལ་ཟླ༷་ཡི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ། འག༷ལ་ཟླ༷་དེ་ཡང་དངོས༷་པོ༷་ཡིན་པ་དང་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི༷་ཡུལ༷་གྱི༷་དབྱེ༷་བ་ལ༷་ལྟོས༷་ནས༷་དངོས་པོ་ལ་ལྷན༷་ཅི༷ག་མི༷་གན༷ས་པ༷་དག༷་དང༷་འགལ་ཟླ་དངོས་མེད་ཡིན་པ་ལ་ཕ༷ན་ཚུན༷་སྤང༷ས་འགལ༷་གཉི༷ས་སུ༷་བཞེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དང་། ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད། འགལ་བ་གནས་པའི་ཡུལ། གནོད་བྱ་ལྡོག་པའི་དུས། འགལ་བ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་བཞི། དང་པོ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལྷན༷་ཅི༷ག་མི༷་གན༷ས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་གཉིས་ལ་གནས་པའི་ཆོས་གནོད་བྱ་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་དུ༷་འདོ༷ད་པ༷་དཔྱ༷ད་ན༷་འཐ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་ཚོགས་པའི་སྤྱི་གཅིག་མི་སྲིད་ལ་རེ་རེ་འགོད་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལྟར་མ་ཁྱབ་བོ། །གཉིས་པ། དེ༷ས་ན༷་རང་ལུགས་བཞག་ན་གནོ༷ད་བྱ༷་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་གཉི༷ས་དུས་མི་མཉམ་པར་རྒྱུ༷་འ༷བྲས་བཞི༷ན་དུ༷་སྔ་ཕྱི་ཐ༷་ད༷ད་ཡི༷ན་ནོ། །གང༷་གིས༷་གནོ༷ད་བྱ༷་ནུས༷་མེ༷ད་དུ༷་བསྐྱེ༷ད་པ༷འི་རྒྱུ༷་ལ༷་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་ཟེར༷་གྱི་སྐད་ཅིག་ལ་གནོད་བྱེད་མི་གྲུབ་པས་ཚ་རེག་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་གྲང་རེག་སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་གནོད་བྱེད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། འགལ་བ་ངོས་གཟུང་བ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་ལྷན༷་ཅི༷ག་མི༷་གན༷ས་པའི་འགལ་བ་ཇི༷་སྙེད༷་པ༷་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་མི་སྲིད་ཅིང་ཅིག་ཤོས་དངོས་
11-8-41a
མེད་ཡིན་པ་ལའང་མི་སྲིད་པས་ན་དངོ༷ས་པོ༷་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་ཡིན་པ་གཉི༷ས་ལ༷་འཇུག༷ དེ༷་ཡང༷་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་ནུས་མཚུངས་སུ་འགྲོག་མི་རུང་བས་རྒྱུན༷་འགལ་བ་ཡི༷ན་གྱི་སྐ༷ད་ཅི༷ག་ལ་འགལ་བ་འཐད་པ་མི༷ན་ཏེ་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་གཉིས་པོ་བསྐྱེ༷ད་བྱ༷་སྐྱེད༷་བྱེ༷ད་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཉིས་པ་ལ། ཡུལ་ལ་བརྟག་ན་མི་འཐད་པ། རྫས་ལ་བརྟག་ན་མི་འཐད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། དོན་སྐ༷ད་ཅི༷ག་མ་ནི་མི༷་འག༷ལ་ལ་རྒྱུན༷་ནི་རྫས་སུ་མ༷་གྲུབ༷་པ་དེས༷་ན༷་འགལ༷་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི༷་ཡོད་པར་མི༷་འཐ༷ད་ལོ༷། གཉིས་པ། གནོད་བྱེད་དང་ཕྲད་པའི་སྐ༷ད་ཅི༷ག་སྔ༷་མ༷་སྔ༷་མ༷་ལ༷ས་སྔོ༷ན་མེ༷ད་ཕྱི༷་མ༷་ཕྱི༷་མ༷་སྐྱེས༷་ཏེ་ཚ་རེག་དང་གྲང་རེག་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཕྲད། དེ་ནས་གྲང་རེག་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་གསར་དུ་ནུས་མེད་དུ་སྐྱེ་བས་སོ། །སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དེ༷་ལ༷་རྒྱུན༷་གཅིག་ཏུ༷་སྒྲོ༷་བཏག༷ས་པ༷་དེ་དག་ཟློག༷་པར༷་བྱེ༷ད་པ་ལ༷་འགལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཉེས༷་པ༷་མེ༷ད་དོ།

第二，[阐明自宗需要两者的观点]
由量的力量所产生的执持方式，即确定遮遣他法的自性，对象错误地将自相和义共相两者视为一实体而进行思考观察，由此确定关联。
第三，[总结关联的意义]
实物的自相上没有关联，二种关联也只是心所增益的"心的关联"，其方式是在声义上误为自相，从而产生"此与此关联"的关联分别念。以上是总结的偈颂。
《量理宝藏论》中关联考察品第六。
反之取分法
第二，相违[部分]分为相违的总体定义和事例的详细分类两点。
第一，[相违的总体定义]：某法对另一法能起障害作用，这是它的相违者的定义。
第二，[事例的详细分类]分为宣说和解释两点。
第一，[宣说]：这相违者又根据对象是实有还是无实的分类而不同，对于实有有"不共存相违"，对于无实有"相互排除相违"两种。
第二，[解释]分为不共存相违和相互排除相违两点。
第一，[不共存相违]分为不共存的定义、相违存在的对象、所障被遮的时间和确定相违的量四点。
第一，[不共存的定义]分为破斥和建立两点。
第一，[破斥]：有人说不共存的定义是处于两个实有上的法，被视为所障和能障，经考察不合理，因为所障和能障两者同时聚集的共相不可能存在，而如果一一陈列则如因果的定义那样不周遍。
第二，[建立]：因此，依我宗，所障和能障二者不同时，如同因果那样前后有别。能障是指能使所障无力的因，而不是说在刹那间能障即成立，所以热触的第一刹那是冷触第二刹那的能障。
第二，[相违存在的对象]分为指认相违和回应对此的争论两点。
第一，[指认相违]：不共存的相违不可能在同一本质上存在，在另一方为无实时也不存在，所以[这种相违]只适用于一实法对一实法为能障的二者上。而且，这两者的相续力量相等不能共处，所以是相续相违，而在刹那间的相违是不合理的，因为所障和能障二者是所生与能生的关系。
第二，[回应对此的争论]分为考察对象不合理和考察实体不合理两点。
第一，[考察对象不合理]分为争论和回答两点。
首先，[争论]：对象的刹那不相违，而相续又不成立为实体，因此所谓的相违是不合理的。
其次，[回答]：与能障相遇的前前刹那生起前所无的后后[刹那]，如热触和冷触第一刹那相遇，然后冷触第二刹那新生起为无力的，因此在前后刹那上增益为一相续，使它们遮退，称为相违，无有过失。


 །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། གལ་ཏེ་ཚ་རེག་གྲང་རེག་གི་རྡུལ༷་ཕྲན༷་འག༷ལ་བ༷་གཉིས་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་གཤིབ་ནས་གན༷ས་ན༷་ནི་ལྷན༷་ཅི༷ག་མི༷་གན༷ས་པ་ཡིན་པར་འགལ༷། མི༷་གན༷ས་ན༷་ནི༷་ཕྲད་དུས་དེ་ཉིད་དུ་གཅི༷ག་པོ་བཅོ༷མ་པས༷་ད་ལྟའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་དུས་མཉམ་པས་གནོད་བྱེད་རྒྱུ༷་དང་དེས་གནོད་བྱ་བཅོམ་པའི་འབྲ༷ས་བུ་གཉིས་དུས༷་མཉམ༷་པར་འགྱུར༷་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ་ལ། གཞན་གྱི་ལན་དགག །རང་གི་ལན་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། གཞན་ལན་མི་འཐད་པར་བསྟན། དེ་མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེའི་ཚུལ་ལ་གཞན་ལ༷་ལ༷་གྲངས་ཅན་པ་སོགས་ནི་གྲང་རེག་གི་རྡུལ་ཉིན་སྐར་
11-8-41b
བཞིན་ཚ་རེག་གི་ཁོང་དུ་ཉེ༷་བ༷ར་བག་ལ་ཞ༷་བ༷ར་འདོ༷ད་ལ་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ཁ༷་ཅི༷ག་ཚ་གྲང་གི་རྡུལ་ཕྲ༷ད་ནས༷་གྲང་རེག་ཚ་རེག་གི་རྡུལ་དུ་བསྒྱུར༷་བར༷་འདོ༷ད། ཉན་ཐོས་པ་འགའ༷་ཞིག༷་བསྐོར་བ་བར་དང་བཅས་པ་ཕྲ༷ད་པ༷་མེ༷ད་པར༷་གྲང་རྡུལ་གཞན་གྱིས་རེག་པའི་གོ་བཀག་ནས་རགས་པ་རྩོམ་མི་ནུས་པར་འདོ༷ད་དོ། །དེ་ལྟར་རྫས་རྡུལ་ཕྲན་རྟག༷་པར་སྨྲ༷་བ་དེ༷་དག༷་རྣམས་འཁྲུལ༷་བ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། བག་ལ་ཞ་བའམ་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེ་གཉིས་གང་ཡིན་ཡང་རུང་ལྷན༷་ཅི༷ག་གན༷ས་ན༷་འག༷ལ་བ༷་ཡིན་པ་ཉམ༷ས། བསྒྱུར༷་ན༷་ནི་རྡུལ་ཕྲན་རྟག༷་པ༷ར་འདོ༷ད་པ༷་འག༷ལ་ལོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེས༷་ན༷་རང་ལུགས་རྡུལ༷་ཕྲན༷་མང་བ་ནུས་ལྡན་དུ་སྐྱེ་ལ་དེ་ལ༷ས་འགལ་ཟླའི་རྡུལ༷་ཕྲ༷ན་སྔ་མ་ཞིག་ནས་ཕྱི་མ་ཉུང་བ་ནུས༷་མེ༷ད་སྐྱེ༷་ཕྱིར༷་འག༷ལ་བ༷་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེ༷ད་དོ། །གསུམ་པ་གནོད་བྱ་ལྡོག་པའི་དུས་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ལ༷་ལ༷་སྤང་གཉེན་གྱི་བྱ༷་བ་རྫོག༷ས་པའི་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གསུམ༷་ལ་ལྡོག་པ་དང་འགའ༷་ཞིག༷་སྤང་གཉེན་གཉིས་ད་ལྟ་ནས་རྡོར་ཏིང་གི་བར་དུ་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་དུ་ཡུན༷་རི༷ང་འགྲོག༷ས་ཞེས༷་ཟེ༷ར། གཉིས་པ། དེ་གཉིས་ལྟར་ན། ཡུན༷་རིང༷་འགྲོག༷ས་པའི༷་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་མི༷་གན༷ས་པ༷་དེ༷་བློ་ཆེན་ཁྱོད་ལས་སུས་ཤེས་ངོ༷་མཚ༷ར་ཆེ༷འོ་ཞེས་བསྟིང་ཚིག་གོ། གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། བེམ་ཆོས་དང་། བློ་ཆོས་ཀྱི་འགལ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཚ་རེག་དང་གྲང་རེག་སོགས་དོན་ཆོས་རྣམས་དུས་གཅིག་ལ་འདུར་རུང་བས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཕྲ༷ད་ད༷ང་གཉིས་པ་ལ་ནུས༷་མེ༷ད་དུ་བྱེད་གསུམ་པ་ལ་གནོད་བྱ་འགག་པ་དང་གནོད་བྱེད་སྐྱེས༷་པ༷་དེ༷། སྐ༷ད་ཅི༷ག་གསུ༷མ་ལ༷་དོ༷ན་
11-8-42a
བེམ་ཆོས་ཀྱི་འགལ༷་ཟླའི་རྒྱུན་ལྡོག༷་གོ། གཉིས་པ། ངེས་སྒྲོ་འདོགས་སོགས་བློ་ཆོས་དུས་ལ་ལྟོས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་དང་པོར་ཕྲད་མི་སྲིད་པས༷་ངེས༷་པ༷་སྐྱེས༷་པས༷་སྒྲོ༷་འདོ༷གས་ཕྱིས༷་ཏེ་མ་འོངས་པ་འཕྲོ་མཐུད་དེ་མི༷་སྐྱེ༷་བ༷་ཙམ་ནི༷་བློ༷་ཡི༷་ཆོས་ཀྱི་འགལ་ཚུལ་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། དོན་འགལ་ལ་རྩོད་སྤང་དང་། བློ་འགལ་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཆ་ཡོད་མེད་བརྟག་ན་མི་འཐད་པ། ནུས་པ་ཐོགས་མེད་ལ་བརྟག་ན་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། ཕྱོགས་སྔ་མས་རྩོད་པ་དང་།དེ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ། དང་པོའི་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གཅི༷ག་ལ༷་སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་ཆ༷་མེ༷ད་ན༷་ནི་ར༷གས་པའི༷་རྒྱུན༷་རྣམ༷ས་རྩོམ་པ་མེ༷ད་པར༷་འགྱུར༷། དེ་ལའང་ཆ༷་ཤས༷་དབྱེར་ཡོ༷ད་ན༷་ཐུག༷་མེ༷ད་དུ་འགྱུར་བས༷་སྐད་ཅིག་གསུམ༷་ལ༷་ལྡོག༷་པ༷་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་གྲུབ་པར་དཀ༷འ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། སྐ༷ད་ཅི༷ག་ལ༷་ནི༷་དུས་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཆ༷་ཤས༷་སུ་དབྱེ་བ་མེ༷ད་རྒྱུན༷་ཡ༷ང་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གི་ཕྲེང་བ་སྐྱེས༷་ཙམ༷་ཡི༷ན་ཞིང་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རྡུལ༷་ད༷ང་སྐ༷ད་ཅི༷ག་མི༷་མཚུངས༷་པར་དུས་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་ཡོད་པས༷་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གསུམ༷་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷་ལྡོག༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ།

第二，[考察实体不合理]分为争论和回答两点。
第一，[争论]：若热触和冷触的微尘二相违者一起靠近存在，则与"不共存"矛盾；若不共存，则在接触的同时一方被摧毁，当下两个刹那同时，则能障因和其摧毁所障的果就成为同时了。
第二，[回答]分为破斥他人的回答和阐明自己的回答两点。
第一，[破斥他人的回答]分为显示他人回答不合理和解释不合理的原因两点。
第一，[显示他人回答不合理]：关于这个问题，有些人如数论派等认为，冷触微尘如同夜星一样，近在热触之内隐伏着；有些人如胜论派等认为，热触和冷触的微尘相遇后，冷触转变为热触微尘；有些声闻主张，带间隔的围绕不相触碰，冷微尘被他物触及阻断空隙，不能组成粗大物质。如此主张微尘实体常住的那些人都是错误的。
第二，[解释不合理的原因]：无论是隐伏还是不相触碰，两者若同时存在，相违性就已消失；若转变，则与认为微尘常住相矛盾。
第二，[阐明自己的回答]：因此，依我宗，较多的微尘具力而生，然后相违微尘前者消失，后者较少且无力而生，因此毫无矛盾。
第三，所障被遮的时间分为破斥、建立和排除争论三点。
第一，[破斥]分为陈述前人观点和破斥它两点。
第一，[陈述前人观点]：有人说所治能治的作用完成需要三个刹那才遮除，而另一些人说，所治能治二者从现在直到金刚定之间，经无数劫长时间共存。
第二，[破斥]：依照这两种观点，若是长时间共存的本性，则"不共存"这一点，除了你这位大智者外谁能知道？真是奇怪！此为讥讽语。
第二，[建立自宗]分为物质法和心法的相违两点。
第一，[物质法]：热触和冷触等物法可在同一时间聚集，所以第一刹那接触，第二刹那使[所障]无力，第三刹那所障消失，能障产生，这是物质法的相违者相续在三个刹那中被遮除。
第二，[心法]：决定和增益等心法依赖于时间，因为不可能在第一刹那就接触，由决定的产生而去除增益，未来相续不再生起仅此而已，是心法相违的方式。
第三，回应争论分为回应物法相违的争论和回应心法相违的争论两点。
第一，[回应物法相违的争论]分为回应考察有无部分不合理的争论和回应考察无碍能力不合理的争论两点。
第一，[回应考察有无部分不合理的争论]分为前人的争论和回应它两点。
第一，[前人的争论]：若第一刹那中没有三个刹那的部分，则粗大的相续不能组成；若其中又有可分部分，则将无穷尽，因此所说的"在三个刹那中被遮除"是很难成立的。
第二，[回应]：刹那是依时间而言，故无部分可分，相续也只是刹那链的生起而已。如前所述，微尘与刹那不同，无分时刹那确实存在，所以在能起作用的第三刹那遮除。


 །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཆ་ཡོད་མེད་ལ་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནུས་པ་ལ་བརྟག་ན་མི་འཐད་དེ། ཚ་རེག་དང་དུས་མཉམ་པའི་གྲང༷་རེག༷་ནུས༷་པ༷་ཐོག༷ས་མེ༷ད་དེ༷ས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ནུས༷་ཅ༷ན་བསྐྱེ༷ད་པའི་ཐོགས་མེད་ད༷མ་ནུས༷་མེ༷ད་བ༷སྐྱེད་པའི་ཐོགས་མེད་ཡིན་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་མི་སྲིད་ལ། དང་པོ་ལྟར་ན་ཚ་རེག་གིས་ལྡོག་མི་ནུས་ལ་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཚ་རེག་མི་དགོས་པར་རང་འགག་པས། གཉི༷ས་ཀ༷་ལྟར༷་ཡང༷་ཚ༷་རེག༷་ལ༷་དགོས༷་ནུས༷་
11-8-42b
མེ༷ད་པར༷་འགྱུར༷་རོ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། གྲང༷་རེག༷་ནུས༷་པ༷་ཐོག༷ས་མེ༷ད་དེ༷་རང་གི་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གཉི༷ས་པ༷འི་ཉེར༷་ལེན༷་ཙམ་ཡི༷ན་གྱི་ནུས་དང་ནུས་མེད་གཉིས་ཀའི་ཁྱད་མི་ཕྱེ་ལ། དེ་ལྷན༷་ཅི༷ག་བྱེ༷ད་རྐྱེན༷་ནུས་ཅན་གྱི་རྐྱེན་གང༷་དང༷་ནུས་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་གང༷་ཕྲ༷ད་པ༷་དེ༷་ཡི༷ས་འབྲས༷་བུ༷་འབྱི༷ན་པ་ཡིན་ཏེ་ཚ་རེག་སྟོབས་ཆེ་ན་ནུས་མེད་གྲང་རེག་སྟོབས་ཆེ་ན་ནུས་ལྡན་དུ་སྐྱེ་སྟེ་འཇིམ་པ་ཤས་ཆེ་ན་སྐ་བ་དང་ཆུ་ཤས་ཆེ་ན་སླ་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་བློ་འགལ་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། སྤང༷་བྱའི༷་ངོ༷་བོ༷འམ་ས༷་བོན༷་སྤོང༷་བ་གང་ཡིན་ངོ་བོ་ཙམ་གཞན་ལ་ཡིད་གཏད་པས་ཀྱང་ལྡོག་པས་ཚད་མ་མི་དགོས་ལ་ས་བོན་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་ཚད་མ་ལ་ཡང་མེད་པས་ན་གཉི༷ས་ཀ༷་ལྟར༷་ཡང༷་མི༷་འཐ༷ད་ཟེར༷། གཉིས་པ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་སོགས་ས༷་བོ༷ན་སྤོང༷་བའི༷་གཉེན༷་པོ༷འང༷་ཡོ༷ད་མོད་ཀྱི་འདིར་ཚད་མ་ལས་བྱུང་བའི་ངེས༷་པས༷་སྒྲོ༷་འདོག༷ས་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཇི་སྲིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་མེད་པ་ལ་འཇོག་གི་གོང་གི་དེ་གཉི༷ས་ཀ༷་ལྟར་མིན༷་ནོ། །བཞི་པ་འགལ་བ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལ། དོན་ལ་འགལ་བ་དགག་བློ་ངོར་འགལ་བ་ཚད་མས་བསྒྲུབ། གྲུབ་པ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ་འབྲེལ༷་པ༷་བཞི༷ན་དུ༷་འགལ༷་བ༷་ཡང༷་དངོས༷་པོའི༷་དོ༷ན་ལ༷་གྲུབ༷་པ༷་མེ༷ད་དེ་གཅིག་ཡོད་ན་གཅིག་མེད་ལ་དུས་མཉམ་པའི་ཚ་གྲང་ལྟ་བུ་ནི་འགལ་འབྲེལ་གཉིས་ཀ་མིན་ནོ། །བློ་ངོར་རྒྱུན་འགྲོགས་སུ་མི་རུང་བ་འདི་དང་འདི་འགལ་ལོ་ཞེས་རྣམ༷་པར༷་རྟོག༷་པས༷་སྒྲོ༷་བཏག༷ས་ནས༷་འགལ༷་བ༷་ཉི༷ད་དུ༷་རྣམ༷་པར༷་བཞ༷ག་གོ། གཉིས་པ། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡང་གང་སྣང༷་དང༷་ཅིག་ཤོས་མི༷་སྣང༷་མ༷་གཏོ༷གས་པ༷་འགལ༷་བ༷་ངེས༷་བྱེ༷ད་གཞ༷ན་
11-8-43a
ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ཏེ་རྒྱུ་འབྲས་བཞིན་དུ་དང་པོ་གནོད་བྱ་ནུས་མེད་དང་གཉེན་པོ་སྟོབས་ལྡན་གཉིས་ཀ་མ་དམིགས། དེ་ནས་གཉེན་པོ་ནུས་ལྡན་དམིགས། དེ་རྗེས་གནོད་བྱ་ནུས་མེད་དམིགས་པས་ཚད་མས་ངེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གྲང༷་རེག༷་འགོ༷ག་ལ༷་མེ༷་ཙམ༷་ནི༷མ༷་ངེས༷་ཏེ་མེ་ཡོད་ཀྱང་གྲང་རེག་མེད་པར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོབ༷ས་དང་ལྡན༷་པ་རྟགས་སུ་བཀོད་ན་མི༷་འགྲུབ༷་དེའི་ཚེ་གྲང་རེག་སྣང་རུང་ན་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པས་ཁེགས་ཤིང་། སྣང་མི་རུང་ན་དེ་བས་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་ཆོས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ་ལོ༷། གཉིས་པ། ཁ༷་ཅི༷ག་མེ་སྟོབ༷ས་ལྡ༷ན་རྟགས་སུ་བཀོད་ནས་དགག་བྱ་འགོག༷་ཅེས༷་ཟེར༷་ཡང་གྲང་རེག་སྟོབས་ཆེ་ན་ཚ་རེག་མེད་ལ་མཉམ་ན་གཉིས་ཀ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རང༷་གི་ངོ༷་བོ༷་མེ༷་ཙམ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་ཟླའི་གྲང་རེག་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྤངས་འགལ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས༷་གང༷་ཞིག་ཆོས༷་གཞ༷ན་གྱིས༷་དབེ༷ན་པ༷། ཕ༷ན་ཚུན༷་སྤངས༷་འག༷ལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་ཟེར༷་རོ།

第二，[回应考察无碍能力不合理的争论]分为争论和回答两点。
第一，[争论]：如同考察有无部分一样，考察能力也不合理，因为与热触同时的冷触无碍能力，它会产生自己的后一刹那有力者的无碍，还是产生无力者的无碍？除此二者别无可能。若是第一种情况，热触不能遮断它；若是第二种情况，不需要热触自己就会消失。因此无论哪种情况，热触都将变成无需要作用。
第二，[回答]：冷触无碍能力仅是自己第二刹那的亲因，并不区分有力和无力两种差别，它作为俱有因，遇到何种有力条件或遇到何种转为无力的条件，就产生何种结果。若热触力强则生无力[冷触]，若冷触力强则生具力[冷触]，如同泥土多则硬，水多则软一样。
第二，回应心法相违的争论分为争论和回答两点。
第一，[争论]：是遮除所断的本性还是遮除种子？若只是本性，则仅通过注意其他事物也能遮除，无需量；若摧毁种子，量也没有这种能力，因此两者都不合理。
第二，[回答]：金刚喻定等遮除种子的对治也确实存在，但此处是通过由量所生的决定令增益不生起，所以在决定存在期间就安立为无增益，并非如前所述的两种方式。
第四，确定相违的量分为否定对境上的相违、通过量证成心前的相违，以及回应对已成的争论三点。
第一，[否定对境上的相违]：对境上无相违，如同关联一样，相违在实物对境上也不成立，因为一者存在时一者不存在，而同时的冷热之类既非相违也非关联。在心前，相续不能共存的"此与此相违"是由分别增益而安立为相违。
第二，[通过量证成心前的相违]：证成它的量也只是[观察]所显现和不显现另一者，除此之外没有其他确定相违的[方法]。如同因果那样，最初所障无力和对治具力二者都未被认知，然后对治具力被认知，然后所障无力被认知，通过量而确定。
第三，[回应对已成的争论]分为争论和回答两点。
第一，[争论]：有人说，仅仅火不能确定遮断冷触，因为有火时冷触是否存在并不确定。若立具力[火]为因，则不成立，因为当时若冷触是可见的，则由可见而未见所遮除；若不可见，则更有力的[火]的周遍性质更不成立。
第二，[回答]：虽然有人说立具力火为因以遮所破，但若冷触力强则无热触，若[力]相等则二者皆无，因为是不共存的。因此，自性只是火，通过不显现而证成相违的冷触不存在。
第二，相互排除相违分为破斥和建立两点。
第一，[破斥]分为陈述前人观点和破斥它两点。
第一，[陈述前人观点]分为定义和分类两点。
第一，[定义]：某法为另一法所空，是相互排除相违的定义。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ་ན་འགལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱི་སྒོ༷་ནས༷་འག༷ལ་བ༷། མི༷ན་པ༷་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱི་སྒོ༷་ནས༷་འག༷ལ་བ༷། ཡིན་མིན་གཉིས་དང་། སྣང་མུན་ལྟ་བུ་ནི་དགག༷་པ༷་དང༷་སྒྲུབ༷་པའི༷་སྒོ༷་ནས༷་འག༷ལ་བ༷་ཞེས་བརྗོད་ལ། རྟག༷་པ༷་དང༷་མི༷་རྟག༷་པ༷་ལྟ་བུ་ཡོ༷ད་པ༷་དང༷་མེ༷ད་པའི༷་སྒོ༷་ནས༷་འག༷ལ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར།གཉིས་པ། དབྱེ་བ་དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིར་འདུས་མི་ནུས་ཏེ་འགལ་བའི་རྒྱུར་བཏག་པའི་དབྱེ་སྒོ་ཐ་དད་ཚད་མེད་ཅིང་བུམ་མ་ཡིན་པ་དང་ཀ་བ་ལྟ་བུ་ཡི་འགལ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང༷་དུའང་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ལོ། །གཉིས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞི་གཉིས། དང་པོ་ཕན༷་ཚུན༷་དངོ༷ས་སུ༷་དག༷ག་པའི༷་སྒོ༷་ནས༷་བློ༷་ཡི༷ས་དོན༷་ཐ༷་ད༷ད་དུ༷་འཛིན༷་པ༷། ཕ༷ན་ཚུན༷་སྤངས༷་འག༷ལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ་ན་དངོ༷ས་འག༷ལ་དང༷་། དངོ༷ས་སུ༷་མི༷་འག༷ལ་བའི་སྤངས་འགལ་གཉིས། དང་པོ། ལ་དབྱེ་ན་ཡིན་མིན་འགལ་བ་དང་། ཡོད་མེད་འགལ་བ་གཉིས། དང་པོ་གང་ཡིན་ན་ཅིག་ཤོས་མིན་པས་ཁྱབ་
11-8-43b
པ་སྟེ་རྟག༷་པ༷་དང༷་མི༷་རྟག༷་པ༷་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་གང༷་ཡོ༷ད་ན༷་ཅི༷ག་ཤོས༷་མེ༷ད་པས་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ཡང་བུམ་པ་དང་བུམ་མེད་ལྟ་བུའོ། །བུམ་པ་དང་བུམ་མེད་གཉིས་དོན་ལ་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་། དབང་ཤེས་ལ་ནི་འགལ་བར་མི་སྣང་སྟེ་བུམ་པ་དམིགས་པ་ན་བུམ་མེད་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ཡང་མི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ད༷ང་། མངོན་སུམ་གྱིས་བུམ་པ་མཐོང་བའི་ཚེ་བུམ་མེད་ཀྱི་དངོས་མེད་ལ་མི་འཇུག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བློས་འཕེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་ཡུལ་གྱི་ངོས་ནས་དངོས་འགལ་ཡིན་ཡང་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་བློའི་ངོ་ན་དངོས་འགལ་དུ་མ་བཞག་གོ། །གཉིས་པ་སྒྲུབ་དགག་འགལ་བ་ནི། དགག་སྒྲུབ་ཐ་དད་ཀྱང་དངོས་སུ་འགོག་པ་མེད་པ་བུམ་པ་དང་ཀ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་བུམ་པ་ཡིན་ན་ཀ་བ་མིན་ཀ་བ་ཡིན་ན་བུམ་པ་མིན་པར་ཤེས་ཀྱང་དམིགས་པ་སྟེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་གཅིག་ལ་གཅིག་དངོས་སུ་འགོག་པ་མེད་དེ་ཀ་བ་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བུམ་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་གཞི་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདི་དག་ནི་དངོས་སུ་མི་འགལ་ཡང་འགལ་བར་བཏགས་པ་སྟེ་རྣ༷མ་པར༷་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ཉི༷ད་དུ་ཞེན་པས་ཅིག་ཤོས་མི༷ན་པ༷་དེ༷་ཉི༷ད་ལས་ལྡོག་པ་ངེས་པས་ཅིག་ཤོས་ལ་རྟག་པར་ཡིད་ལ་ཞེན་པས་རྟོག་པས་འགལ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ན་འགལ་བར་མི་ངེས་སོ། །ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་དང་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཚད༷་མ༷་རི༷གས་པའི༷་གཏེ༷ར་ལས༷་འག༷ལ་བ༷་བརྟག༷་པ༷འི་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་བདུ༷ན་པ༷་འོ༷།། །།
གཉིས་པ་ལྡོག་པ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལ། མ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲུབ་པར་ཐལ། མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་པར་བྱ། འདི་ལ་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་དབབ་པ། ཚད་ཐུབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ། བྱེ་བྲག་གི་དོན་ལ་དཔྱད་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དགག་པའི་རྣམ་གཞག །དགག་བྱ་བཅད་པའི་ཚུལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྡོག་པ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། སྒྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཞན་སེལ་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །


 །གཉིས་པ། ད༷བྱེ་ན༷་དགག་བྱ་རྣམ་པར་བཅད་ལྡོག་ཙམ་དུ་གནས་པ་དངོ༷ས་འག༷ལ་དང་བརྒྱུ༷ད་འག༷ལ་གཉི༷ས། བརྒྱུ༷ད་འགལ༷་ལའ༷ང༷་དངོས་འགལ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་མ་བྱས་རྣམ༷ས་གཉི༷ས་འདོ༷ད་ཅིང་དེ་ལའང་རྫས༷་དངོས་འགལ་རྟག་མི་རྟག་སོགས་གསུམ་དང༷་ལྡོག༷་པ༷་འག༷ལ་བ༷་ལ་ཡང་གསུམ་ཡོད་པ་ཡི༷་སྒོ༷་ནས༷་རྫས་ལྡོག་རེ་རེ་ལ་དངོས་བརྒྱུད་གཉི༷ས་གཉི༷ས་ཡོད་ལ་བརྒྱུད་
11-8-43b
འགལ་ལ་ནང་གསེས་གཉིས་ཡོད་པས་རྣམ༷་པ༷་དྲུག༷་ཏུ་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ལ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་འཕེན་པ་དང་། ཐ་དད་ལ་འགལ་བར་གསུངས་པའི་ལུང་དོན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། སྐྱོན་སྤང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་མི་འཐད་དེ་ཆོ༷ས་གཞ༷ན་གྱིས་དབེན༷་པ༷་ཙམ་འགལ༷་བ་ཡི༷ན་ན༷། ཧ་ཅང་ཐལ་དེ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པས་ན་འབྲེ༷ལ་བ༷་རྣམ༷ས་ཀྱང༷་འགལ༷་བར༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དོན་ལ་དེ་ལྟར་འདོ༷ད་དོ་ཞེ་ན༷། འག༷ལ་བ༷་རྟགས་སུ་སྦྱར་ན་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི་འགོག༷་པ༷་ཡི་རྣམ་གཞག་མི་འཐད་པ་དང༷་འབྲེ༷ལ་ན༷་སྒྲུབ་རྟགས་ཀྱང་འགལ་བས་དེས་འབྲེལ་ཡུལ་སྒྲུབ༷་པ༷འི་རྣ༷མ་གཞ༷ག་ཐམས་ཅད་འཇིག༷་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ལན་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ་མེ་དུ་སོགས་ཐ༷་སྙད༷་ད༷ད་འབྲེལ༷་ལམ༷་རྫས་ལྡོག་ཐ་དད་སྔོ་སེར་སོགས་མ༷་འབྲེལ༷་ཡང༷་རུང་སྟེ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དེ་ངོ༷་བོ༷་གཅིག་ཡི༷ན་པ༷་འགོ༷ག་པས་འགལ་ཡང་འགལ། འབྲེལ་ཡང་འབྲེལ་བས་སྐྱོན་མེད་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། སྔོན་པོ་ཉིད་སེར་པོ་མིན་པ་ལྟ་བུ་ལ་འགལ༷་བ༷་སེར་པོ་དམིག༷ས་པ༷ས་སམ་རྟགས་ཀྱིས་སྔོན་པོ་ཡིན་པ་འགོ༷ག་དགོས་པའི༷་ཕྱིར༷། སྣང༷་རུང༷་མེ༷ད་པ༷་ཡི་རྟགས་ནི་ནུས༷་མེ༷ད་འགྱུར༷་ཏེ་སྔོན་པོ་སེར་པོ་མིན་པ་སྣང་རུང་མེད་པས་ཁེགས་པ་ཡིན་པ་ལ་དེའི་བྱ་བ་འགལ་དམིགས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལུང་དོན། རྟོག་གེའི་སྐབས་འགར་སྔོ་སེར་དང་མེ་དུད་སོགས་ཐ༷་ད༷ད་འག༷ལ་བར༷་གསུང༷ས་པ༷་ནི༷། འགལ་བ་མཚན་ཉིད་པ་མིན་པར་བཏག༷ས་པ༷་བ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དཀར་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་སེར་པོའམ་རྟ་དང་འབྲེལ་བའི་བ་ལང་ཞེས་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་
11-8-44a
ལ་འབྲེལ༷་པ༷་ཞེས་འདོགས་པ་བཞི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། འགལ་འབྲེལ་བཏང་སྙོམས་གསུམ་སྤྱིར་བསྟན། ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། གཅིག་ཐ་དད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བསྟན།ཐ་དད་ལ་འགལ་འབྲེལ་བཏང་སྙོམས་གསུམ་དུ་འཇོག་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ། རང་ལུགས་ལ་སྤྱིར་རྒྱུ༷་ཐ་དད་ད༷ང་ཐ་མི་དད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་ཤེས༷་པ༷འི་ངོར་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ༷་བ༷་ཡི༷ས་རིམ་པས་རྫས་དང་ལྡོག་པ་ལ་ཐ༷་ད༷ད་ཐ༷་ད༷ད་མིན༷་པ་རྣམ་པར་གཞག༷་པ་བྱེ༷ད་ལ། གཉིས་པ། དེ་ལས་ཐ༷་ད༷ད་པ་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕ༷ན་པ་དང་གནོ༷ད་པ་ལ་རིམ་པས་འབྲེལ༷་བ་ད༷ང་འག༷ལ་བ་གཉི༷ས་ཀ༷་མིན༷་ན༷་ཐ༷་ད༷ད་ཙམ༷་ཡིན་གྱི་འགལ་འབྲེལ་གང་ཡང་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་དངོས་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་འགལ། བརྒྱུད་འགལ་གཉིས། དང་པོ། སྔོ་སྔོ་མིན་རྟག་མི་རྟག་ལྟ་བུར་རང་ཡིན་ན་རང༷་མིན༷་འགོ༷ག་པ༷་ཡི་ཆོས་དེ་ཅིག་ཤོས་དང་དངོས༷་འག༷ལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་བརྒྱུ༷ད་འགལ༷་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་ཡིན་ན་རང༷་མིན༷་པའི་ཆོས་ཁྱབ༷་བྱེ༷ད་དུ་ཡོད་པ་དེ་འགོ༷ག་པ་འདུས་བྱས་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་རྩོད་སྤང་ལ། དངོས་དང་། དོན་བསྡུ་བ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྔོ༷་སེར་བུམ་སྣམ་སོ༷གས་འགལ༷་བ་གཉི༷ས་གང་ཡང་མིན༷་པས་གཅིག་གྲུབ་པས་གཅིག་ཡིན་པ་མི༷་ཁེག༷ས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀའི་ཡིན་པ་ཡོད་དགོས་ཤེ༷་ན༷་དེ་གཉིས་ནི་ཕན༷་ཚུན༷་སྤང༷ས་པ་ཡི༷ན་གྱི་སྤངས་ནས་འག༷ལ་བ༷་མིན༷་ནོ།

第二，[分类]
分类为只是遮除断定而住于遣余的直接相违和间接相违两种。间接相违又分为已作和未作直接相违的限定两种。此外，还有实体直接相违如常无常等三种，以及返体相违也有三种，通过这种方式，实体和返体各自有直接间接两种，而间接相违又有两种细分，所以认为有六种。
第二，破斥它分为指出过度遍及和解释说不同为相违的经文含义两点。
第一，[指出过度遍及]分为直接和破斥避过答复两点。
第一，[直接]：那不合理，若只是被他法所空就是相违，则太过，由于返体不同，关联也将成为相违，所有法唯成为相违。若实际上同意如此，则相违作为因应成立，而否定的安立不合理；若关联，则立因也相违，则由此，一切关联对境的立法安立都将被摧毁。
第二，[破斥避过答复]分为答复和破斥它两点。
第一，[答复]：有人说，无论是名言不同而关联如火烟等，或是实体返体不同如青黄等不关联，都是互相不同，这否定为一体，所以既相违也关联，没有过失。
第二，[破斥]：对于像蓝不是黄这样的情况，相违应该通过见到黄或通过因遮遣蓝，因此，可见而不存在的因变得无力，因为蓝非黄通过可见而不存在遮除，它的作用被相违所见所做了。
第二，[解释说不同为相违的经文含义]：论理学某些场合中说蓝黄和火烟等不同为相违，这不是真正相违，而是假立，如同说与白关联的黄或与马关联的牛，对于共处称为关联一样。
第二，[建立自宗]分为总说相违关联与中性三者，和别说相互排除相违两点。
第一，[总说相违关联与中性三者]分为总说一与异的安立和说明异中安立相违关联中性三者的方式。
第一，[总说一与异的安立]：依自宗，一般通过因的不同与不异的分类，以及在心识前显现为一体或不同的方式，分别在实体与返体上安立为异或非异。
第二，[说明异中安立相违关联中性三者的方式]：从那些不同中，互相有益和有害分别安立为关联和相违，若二者皆非，则只是不同而已，非相违也非关联。
第二，[别说相互排除相违]直接分为定义和回应争论两点。
第一，[定义]分为直接相违和间接相违两点。
第一，[直接相违]：如蓝与非蓝、常与无常等，如果是自体则遮除非自体的法，这与另一者是直接相违的定义。
第二，[间接相违]：间接相违的定义是如果是自体则能遮除非自体法的周遍者，如有为法和常法等。
第二，回应争论分为直接和总结两点。
第一，[直接]：对此有人说，蓝黄瓶毡等都不是两种相违中的任何一种，所以一者成立不能遮止另一者，因为应该有二者皆是的情况。[答]那二者是相互排除的，而不是排除后相违。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཕན་ཚུན་དང་ཁྱད་པར་གཞན་འགོག་པ་མིན་པའི་དོན་ཏེ་ཐ་དད་ཙམ་ཕན༷་ཚུན༷་སྤངས༷་པ༷་ཡིན་གྱི་སྤངས་ནས་འགལ་བ་ནི་བདག༷་ཉི༷ད་དམ༷་དེའི་ཁྱབ་བྱེད་འགོག་པ་ཡི༷ན་ནོ། །དེ༷ས་ན༷་བྱས་ནས་མི་རྟག་བུམ་སྣམ་སྔོ་སེར་ལྟ་བུ་ལ༷ས་ཐ་དད་ཙམ་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་དོན་བསྡུ། དེས་ན་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་འགལ་བ་གཉིས་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ལ། སྤངས་འགལ་ནི་མི་སྲིད་པ་དང་ཕན་ཚུན་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགག་པ་ཙམ་དུ་སྟོང་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་དགག་བྱ་བཅད་པའི་ཚུལ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ལྡོག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱི་བོར་གྱུར་པ་ཤེས་བྱའི་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཅན། གཞན་སེལ་ཡིན་ཏེ་ཐ་དད་སྤངས་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དགག་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་དངོ༷ས་པོ༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཀྱི་མཚན༷་ཉི༷ད་དུ༷་གྱུར༷་པའི་རང་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་སྤྱི་སྟེ་ཚུལ་རེ་རེ་གནས་དགག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་བཅད་སྒྲུབ་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་སྦྱར་བས་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞན༷་སེལ༷་ངེ༷ས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ། དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་དབྱེ་བ། དེ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཚུལ། བསལ་བྱའི་ཚུལ། ལྡོག་པའི་རྣམ་བཞག་བཤད་པ་བཞི། དང་པོ་ལ། སྒྲུབ་པའི་དབྱེ་བ། དགག་པའི་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། སྒྲུབ་པའི་སེལ༷་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ༷་དུ་གྱུར༷་པ་ལ་ར༷ང་ཡུལ༷་ལས༷་གཞ༷ན་བཅ༷ད་པའི་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་ན། འགོག་པའི་བློས་ཡོངས་གཅོད་དུ་གཟུང་བྱའི་འགལ༷་ཟླ༷་ལ་ལྟོས་དགོས་པ་ཕྱོག༷ས་ཀྱི་ཆོས༷་ལ་ཟློག་པ་བཞག་པ་ཅན་དགག་སེལ་དང༷་། མ་ལྟོས་པར་རང་ཡུལ་ཙམ་རྟོག་པས་གཟུང་བྱ་སྒྲུབ་སེལ་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་སེལ་བ་ལ་གཉི༷ས་སུ་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། སྒྲུབ་སེལ་དགག་སེལ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་གཞི། དེས་སེལ་བྱའི་འགལ་ཟླ། ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་ཚུལ་སྟེ་ཆོས་བཞིས་ཕྱེ་བར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་ཐལ་བ་འགོད་པ། སྐྱོན་སྤངས་ཀྱི་ལན་དགག་པ། རང་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་གསུམ། དང་པོ། གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་ཅེས་སྒྲུབ་པའི་སེལ་བ་ཡིན་ན་སེལ་བྱེད་ཀྱི་བློ་བཀག་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཆོས་ལ་རང་ལྡོག་ཏུ་ཕྱིར་དགག་སེལ་ཉིད་དུ་འགྱུར༷་ལོ༷། གཉིས་པ། ཁོ་ན་རེ་དགག་སེལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སེལ་བྱེད་ཀྱི་བློས་བཀག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡིན་ལ། སྒྲུབ་སེལ་ནི་དེ་མིན་ཞེས་ཟེར་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་རུང་ལ་ཡང་སེལ་བར་ནི་དོན་ལ་མཚུང༷ས་པས་སྒྲུབ་སེལ་ཡང་སྒྲུབ་པ་མིན་ནོ། །
;
Agent: ## 这是自体与相互及其他差别不否定的意义，只是不同而相互排除，而排除相违是否定自体或其周遍。因此，所作与无常、瓶与毡、蓝与黄等，只是不同而已，而一切法都成为如此。
第二，总结：
因此，不共存相违二者也是对立法造成障碍，而排除相违则应知只是以不可能和相互截断的方式仅是否定而空。
第三，遮除所断的方式分为总说和别说返体两点。
第一，[总说]：总体上成为断定二者之首的是把握所知的特点，它是有法，是遮遣他法，因为排除不同而把握。对此，通过各种否定方式分类，成为实有和无实的定义的各自本性把握的共相，即各种方式中，将一切否定的遮遣应用于立法的境上，从而确定了断定的遮遣他法。
第二，[别说返体]分为断定的分类、表述它的方式、所遣的方式和解释返体的安立四点。
第一，[断定的分类]分为立法的分类和否定的分类两点。
第一，[立法的分类]分为略说和广说两点。
第一，[略说]：成为立法遮遣他法的名言的对境，根据从自境遮除他者的内部分类，分为需要依靠被否定心所完全把握的对境的相违，依据周遍性质安立遮遣的否定遮遣他法，和不需要依靠而只是自境为分别所把握的立法遮遣他法，认为立法的遮遣他法有两种。
第二，[广说]：通过这两者的定义、立法遮遣他法和否定遮遣他法两者的事例、它所遮遣的相违，以及在一境上的运作方式这四法来区分。
第一，[关于定义]分为提出定义应有差别的过失、破斥避过的回答和阐述自宗的主张三点。
第一，[提出过失]：若有人认为，如果是立法的遮遣他法，则遮遣者心所否定的立法的境的法在自返体上将成为否定遮遣他法。
第二，[破斥避过的回答]：有人说，否定遮遣他法的定义是遮遣者心否定对境的法，立法遮遣他法则不是。虽然这么说，但可以用"立法"一词表述的，实际上与遮遣相同，所以立法遮遣也不是立法。


 །གཉིས་པ། ཕན༷་ཚུན༷་
11-8-44b
སྤངས༷་འག༷ལ་ནི་གཅི༷ག་པ༷་བཀ༷ག་པའི་ཐ་དད་ཡིན་ལ་རྟགས་སྦྱོར་ཚེ་དེ༷་ཡི༷ན་ན་དེ༷་མ༷་ཡི༷ན་པའི་གནོད་པ་ཅན་གྱིས༷་འགོ༷ག་ལ། ཕན༷་ཚུན༷་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤང༷ས་པ༷འི་དངོ༷ས་པོ༷་གཉི༷ས་ཀྱི་གཞི་མཐུན་ཡི༷ན་པ༷་སྣང༷་རུང༷་མེ༷ད་པས༷་ཁེ༷གས་པ་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཤོས་དམིགས་པས་གཅིག་འགོག་པ་མིན་ནོ། །བ༷སྡུ་བ༷འི་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །ཚ༷ད་མ༷་རི༷གས་པའི༷་གཏེར༷་ལ༷ས་འག༷ལ་བ༷་བརྟག༷་པའི༷་ར༷བ་ཏུ་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་བ༷དུན་པ༷འོ།། །།
解能知量定义
གཉིས་པ་ཤེས་བྱེད་ཚད་མའི་རང་བཞིན་ལ། མཚན་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བ་དང་། མཚན་གཞི་སོ་སོའི་དོན་གཉིས།
解定义
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག །བྱེ་བྲག་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བ་གཉིས།
性,名,事相总差别
དང་པོ་ལ། ཤེས་བྱ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་བསྟན། ཁྱབ་བྱེད་ཆོས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱ་བ། ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་གསུམ།
说所知三法立周遍之要
དང་པོ། ཤེས༷་བྱ༷་ཀུན༷་ལ༷་མཚན་ཉིད་སོགས་ཆོས༷་གསུམ༷་གྱིས༷་ཁྱབ༷་པར་རང་རིག་གིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར༷་དེ༷་ཡི༷་རྣམ༷་གཞ༷ག་བཤ༷ད་དེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་དང་དེ་ཉིད་ལ་སྒྲ་བློ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཞེན་རུང་དང་གཞི་དང་བཅས་པར་འཆར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
解能遍三法义
གཉིས་པ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་། དེར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས། དང་པོ། མཚ༷ན་ཉི༷ད་ནི་འདིས་གོ༷་བར་བྱེ༷ད་པ་རྣམ་འཇོག་གི་རྒྱུ་སྟེ་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ལྟ་བུ་དོན༷་གྱི༷་སྟེང་ན་ཡོད་པའི་ཆོས༷་ཡིན་ལ་མཚོན༷་བྱ༷་ནི་འདི་གོ༷་བར་བྱ༷་བ་རྣམ་གཞག་གི་འབྲས་བུ་བ་ལང་གི་ཐ་སྙད་ལྟ་བུ་བློ༷་ཡི༷་ངོར་བཞག་པའི་ཆོ༷ས་ཡིན་པ་དང་། མཚ༷ན་གཞི༷་ནི་འདི་ལ་གོ༷་བར་བྱ༷་བ་མཚན་ཉིད་དོན་གྱིས་རྟེན་ལ་མཚོན་བྱ་བཏགས་པར་བརྟེན་པས་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་
11-8-45a
རྟེན༷་གྱི༷་ཆོས༷་ཏེ་དཀར་ཟལ་ལྟ་བུའོ། །དེ༷་དག༷་རྣམ༷་པ༷ར་གཞག༷་པ་དང་འཇོག༷་བྱེད་ཡི༷ན་ཏེ་རྒྱ་དང་རྒྱའི་འབུར་བཞིན་ནོ། །དེ་གསུམ་པོའང་རང་མཚན་གྱི་ཆ་ནས་མིན་ཏེ་གཞན་སེལ་བས་ཕྱེ་བའོ། །གཉིས་པ་ལ། རྒྱུ་མཚན་དགོས་པར་བསྟན། དགོས་པ་དེ་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་དངོས་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། མཚན་མཚོན་གཞི་ཡི་ཆོས༷་གསུམ༷་པོ་དེ་ལ༷་ཡང༷་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ལ་མཚན་ཉིད་ཟེར་གྱི་གཞན་གཉིས་ལ་མི་ཟེར་བའི་རང་རང་ཐུན་མིན་གྱི་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་དགོས༷་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེ་མེ༷ད་ན༷་དེ་གསུམ་ཕར་ཡིན་ཚུར་ཡིན་དུ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་འཆོ༷ལ་བར་འགྱུར༷་བ་ཡིན་ནོ།

第二，[说明相互排除相违]
相互排除相违是否定一体的差别，当运用因时，以若是彼则非彼的有害[因]来否定。相互之间一者排除另一者的两个实法的共同基础，通过可见而不存在而被否定，而不是通过见到另一者来否定一者。以上为总结的偈颂。
《量理宝藏论》中相违考察品第七。
解能知量定义
第二，能知量的自性分为确定定义和各别事例的意义两点。
解定义
第一，[确定定义]分为总体上性相、所相、事例三者的安立和别说量的定义确定两点。
性,名,事相总差别
第一，[总体上性相、所相、事例三者的安立]分为说明所知三法立周遍之要义、确定能遍三法的自性和三法各自的安立三点。
说所知三法立周遍之要
第一，[说明所知三法立周遍之要义]：所知一切为定义等三法所周遍，由自证成立，因此解释其安立，因为它与他不同、对它自身的名言心不错乱可执著，以及与事例一起呈现。
解能遍三法义
第二，[确定能遍三法的自性]分为指认本性和安立它的理由两点。
第一，[指认本性]：定义是使人了解的安立因，如具角隆垂的特征，是存在于对境上的法；所相是被了解的安立果，如牛的名言，是安立于心前的法；事例是在此被了解的，是定义对境的依处，所相依于假立，因此是彼二者的依处之法，如白色的牦牛。这些是被安立和能安立，如印和印的凸起一样。这三者不是从自相角度而言，而是由遮遣他法所区分。
第二，[安立它的理由]分为显示理由的必要性和解释具备必要的实际理由两点。
第一，[显示理由的必要性]：这三法性相、所相与事例，对于具角隆垂之类唯称为定义，而不称另二者为定义，这需要各自的独特理由，如果没有这理由，三者互为此彼而一切将混乱。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གཉིས་པ་ལ། དུས་གསུམ་རེ་རེའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། དུས་གསུམ་ཅིག་ཅར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས། དང་པོ་ལ། འདས་ད་མ་འོངས་པ་གསུམ། དང་པོ་ནི་ནོག་ལྐོག་ཤལ་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ཏེ་འདིས་བ་ལང་དུ་གོ་བར་བྱེ༷ད་པའི་རྣམ་འཇོག་གི་རྒྱུ་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་རོ། །འདི་ལ་སྔ་རབས་པ་དག་དྲི་བ་མཛད་པ། འོ་ན་བ་ལང་ཡིན་ན་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱ་ལ་མི་ཁྱབ་བམ། བ་ལང་མིན་ན་ནོག་ལྐོག་ཤལ་མེད་པས་མ་ཁྱབ་པས་མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱ་ལས་ལྷག་གམ། དེ་མིན་པའི་གཞི་ལ་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ཡོད་པས་མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱ་ལ་མ་ཁྱབ་ཞེ༷་ན༷། དེ་ལ་ཕྱི་ཕྱིར་ཞིབ་མོར་ལན་མཛད་པ་ནི། ནོག༷་ལྐོག༷་ཤལ༷་ལྡན༷་བ་ལང་ཡི་མཚན་ཉིད་མིན་གྱི་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ཙམ་ཡིན་ལ། བ༷་ལ༷ང་དུ་རྟོག༷ས་པ༷འི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དང་ཆོས་གསུམ་ཚོགས་པ་ཡི་ལྡན་པ་དེ༷་ཡི༷་མཚོ༷ན་བྱ་ཡིན་ནོ། །བ་ལང་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྡན་པའི་ཚོགས་པའི་སྒྲ་ཡིན་ཡང་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་ཚོགས་པ་ཅན་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཚོགས་པ་ཙམ་ལ་བཏགས་ནས་གཞི་འཛིན་པའི་བོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ༷ས་ན༷་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ཙམ་བ་ལང་གི་ཚོགས་པ་དང་ཆ་འགའ་ཞིག་འདྲ་ཡང་རིགས་མི་འདྲ་བ་ན་དུང་ལྟ་བུ་ལ་མི་འཁྲུལ་ཏེ་སེང༷་གེ༷་ལ༷་སེ༷ང་གེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་ཀྱང་ར༷ལ་པ༷་ཅ༷ན་རི༷ངས་པའི་མཆེ་བ་ཡོད་མིན་རི་ལ་གནས་པ་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རང་ནང་ཕན་ཚུན་ཐུན་མོང་ཡིན་པས་སེང༷་གེ༷་ཡི༷ན་པ༷ས་ཁྱབ༷་པ་བཞི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། བ་ལང་གི་ཐ༷་སྙད༷་བྱ་རུང་མཚོ༷ན་བྱ་ཡི༷ན་ཏེ་ཆོས་ཅན་ལ་ཐ་སྙད་བྱར་རུང་བའི་དགོས་པའི་དོན་འདི་གོ་བར་བྱ་བའི་འཇོག༷་བྱའི༷་འབྲས༷་བུ་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ། དཀར་ཟལ་སོགས་མཚ༷ན་གཞི༷་ཡི༷ན་ཏེ་ནོག་ལྐོག་ཤལ་གྱི་ཆོས་འདི་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བ་ལང་གི་ཐ་སྙད་བྱར་རུང་བ་འདི་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་འཇུག་པའི་
11-8-45b
ཡུལ༷་ཡི༷ན་པ༷འི་ཕྱིར༷་རོ། །གཉིས་པ་དུས་གསུམ་ཅིག་ཅར་བྱུང་ན། ནོག་ལྐོག་ཤལ་འདི་རྟེན་གཞི་དཀར་ཟལ་ལ་བ་ལང་གི་བློའི་རྒྱུར་གནས་པ་དང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བློ་བ་ལང་གི་རང་ལྡོག་ལ་བྱེད་པས་ན་སྔ་ཕྱིར་རིམ་པར་མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱ་རང་ལྡོག་སྐྱེ་ནའང་དུས་གཅིག་ཏུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ། ཐ་དད་དུས་མཉམ། ཐ་དད་རིམ་ཅན། ངོ་བོ་ཐ་མི་དད། སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་བཞི། དང་པོ་ལ། གཉིས་ལྡན་དང་། གསུམ་ལྡན་དང་། བཞི་ལྡན་དང་། ལྔ་ལྡན་གྱི་ཚུལ་བཞི། དང་པོ། སྤྱིར་མཚན་ཉིད་རྐྱང་བ་དང་མཚོན་བྱ་རྐྱང་བ་དང་རྒྱུ་འབྲས་ལྟར་མཚན་མཚོན་ཐ་དད་དུས་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་བ་ཞིག་དགོས་ལ། དེ་ཡང་སྒྲ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་བ

 །གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད། མཚོན་བྱ། མཚན་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མི་དགོས་པར་རྟོག་པ་དགོས་ཀྱང་ཐུག་མེད་དུ་འདོད་པའི་ལུགས་དགག །དགོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དོན་ལྡོག་རྫས༷་ཡོ༷ད་ཡིན་པ་ལ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་གཞག་མི༷་དགོ༷ས་དགོས༷་ན༷་ཐུ༷ག་མེ༷ད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར༷། ཁ༷་ཅི༷ག་དོ༷ན་ལ༷་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མི༷་དགོ༷ས་ཀྱང༷་མཚན་ཉིད་རང་གི་ཐ༷་སྙད༷་བསྒྲུབ་པ་ལ༷་དགོས༷་ཞེས་ཟེར་བ་དང་ཡང་གཞན༷་དག༷་ནི༷། དོ༷ན་ལ༷འང་དགོ༷ས་ཟེར༷་ཞིང་མཚོ༷ན་བྱ༷་ཡང༷་དེ༷་འདྲ༷་བར་མཚོན་བྱ་ལ་མཚོན་བྱ་གཞན་ཡོད་པ་དེ་དག་དཔེར་ན་རྟག༷ས་སྔ་མ་གཏན་ཚིགས་སུ་སྒྲུབ་བྱེད་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་དང་། དེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་པ་ཚུལ་གསུམ་གཉིས་པ་ཚང་བ་སོགས་བཞི༷ན་དུ་ཐུག་མེ༷ད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར༷། གཉིས་པ་ལ། ཐུན་མོང་དུ་སྤྱིར་དགག་པ་དང་། ཐུག་མེད་འདོད་པའི་
11-8-45b
ལུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་དགོས་པ་དང་དགོས་ཀྱང་ཐུག་མེད་དུ་འདོད་པ་དེ་རྣམས་མི་འཐད་དེ་རྣམ༷་འཇོག༷་རྒྱུ༷་མཚན་ཉིད་ནི༷་མ༷་ངེས༷་པར༷་རྣམ༷་གཞ༷ག་འབྲས༷་བུ༷་མཚོན་བྱ་ངེ༷ས་པ་ཡོད་ན༷་ནི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དགོ༷ས་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ལ་འཇོག་བྱེད་མེད་པར་གཞག་བྱ་མ༷་ངེ༷ས་ན༷་ནི༷་མཚན་ཉིད་ཐུག༷་མེ༷ད་ཀྱི་ཕྱི་མ་ངེས་མི་སྲིད་པས་མཐར་རྩ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་གྲུབ་པས་རྣམ་གཞག་དེ་དག་འཇིག༷་གོ། གཉིས་པ་ལ། སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དང་། ཐུག་མེད་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། ཐུག་མེད་ཀྱི་ཕྱི་མ་མ་ཤེས་ཀྱང་མི་སྐྱོན་དེ་རྟག༷ས་ཀྱི༷་མཚ༷ན་གཞི༷ས་བསྒྲུབ༷་བྱའི༷་དོན༷་སྒྲུབ༷་ཕྱིར༷་ཐུག༷་མེ༷ད་སྐྱོན༷་མེ༷ད་ཟེར་ན༷། གཉིས་པ། རྟགས་སུ་མཚོན་པའི་ཚུལ༷་གསུམ༷་དང་བ་ལང་དུ་མཚོན་པའི་ལྐོག༷་ཤལ༷་ཡིན་པར་མ༷་ངེས༷་ཀྱང༷་རྟགས་ཀྱི་མཚོན་གཞི་བྱས༷་པ་ད༷ང་བ་ལང་གི་མཚན་གཞི་དཀ༷ར་ཟ༷ལ་ཉིད་ཡིན་པར་ངེ༷ས་པ་ཙམ༷་གྱིས༷་མི༷་རྟག༷་པ་དང་བ༷་ལང༷་ཡིན་པར་རྟོག༷ས་པར༷་འགྱུ༷ར་ལ་འདོད་ན་སྒྲ་བྱས་པར་མཐོང་བ་ལ་སྒྲ་རྟག་པའི་སྒྲོ་འདོགས་སྐྱེ་མི་སྲིད་པ་དང་ནོག་ལྐོག་ཤལ་མེད་པའི་གོང་བུ་གཞན་ལའང་བ་ལང་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ཐུག་མེད་དུ་འདོད་པའི་གཞན་ལུགས་དགག །མི་འདོད་པའི་རང་ལུགས་གཞག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དགོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཐ༷་སྙད༷་ལ༷་ཡ༷ང་སྒྲ་བློ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཞེ༷ན་རུང༷་ཞིག༷་མེ༷ད་ན༷་དེ༷་ནི༷་ཤེས༷་བརྗོད་ལས་འདས་ཏེ་ཤེས་བྱ༷་མིན༷་པར་འགྱུར་ལ། ཡོ༷ད་ན༷་དེ༷་ཉི༷ད་ཐ་སྙད་གཉིས་
11-8-46a
པའམ་ཕྱི༷་མ༷་ཡི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ཞིང་དེ་ལྟར་སྔ་མ་སྔ་མ་མཚན་ཉིད་དང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མཚོན་བྱ་ཡིན་ཞེས༷་ལ༷་ལ༷་འདོ༷ད་དེ་ཐ་སྙད་ཅེས་དེ་ག་རང་གི་གཞན་སེལ་བློ་ངོར་སྣང་ཙམ་དེ་དེའི་དོན་ལྡོག་ཏུ་ཞེན་པའོ། །དེ་ལ་བུམ་པའི་ཐ་སྙད་ཞེས་བུམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་ཡི་རང་ལྡོག་ལ་དཔྱད་པ་འདི་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། ལན་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་སྟེ་རང་འདོད་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་དེ༷་ལྟར༷་ཡི༷ན་ན༷་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཡལ༷་ག༷་ལ༷འང་།ཡལ༷་ག༷་གཉིས་པ་མེ༷ད་ན༷་ཡལ་ག་དེ་ཉིད་ཤིང༷་མ༷་ཡི༷ན་ལ་གལ་ཏེ་ཡལ་ག་ལ་ཡང་ཡ༷ལ་ག༷་ཡོ༷ད་ན༷་དེ་ཡི་འགྲོས་དེད་པས་ཤིང༷་ལ༷་ཡ༷ང་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཐུག༷་པ༷་མེ༷ད་པར༷་འགྱུ༷ར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕ་རོལ་པོའི་ལན་དང་། ལན་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའོ།

 །གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད། མཚོན་བྱ། མཚན་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མི་དགོས་པར་རྟོག་པ་དགོས་ཀྱང་ཐུག་མེད་དུ་འདོད་པའི་ལུགས་དགག །དགོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དོན་ལྡོག་རྫས༷་ཡོ༷ད་ཡིན་པ་ལ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་གཞག་མི༷་དགོ༷ས་དགོས༷་ན༷་ཐུ༷ག་མེ༷ད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར༷། ཁ༷་ཅི༷ག་དོ༷ན་ལ༷་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མི༷་དགོ༷ས་ཀྱང༷་མཚན་ཉིད་རང་གི་ཐ༷་སྙད༷་བསྒྲུབ་པ་ལ༷་དགོས༷་ཞེས་ཟེར་བ་དང་ཡང་གཞན༷་དག༷་ནི༷། དོ༷ན་ལ༷འང་དགོ༷ས་ཟེར༷་ཞིང་མཚོ༷ན་བྱ༷་ཡང༷་དེ༷་འདྲ༷་བར་མཚོན་བྱ་ལ་མཚོན་བྱ་གཞན་ཡོད་པ་དེ་དག་དཔེར་ན་རྟག༷ས་སྔ་མ་གཏན་ཚིགས་སུ་སྒྲུབ་བྱེད་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་དང་། དེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་པ་ཚུལ་གསུམ་གཉིས་པ་ཚང་བ་སོགས་བཞི༷ན་དུ་ཐུག་མེ༷ད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར༷། གཉིས་པ་ལ། ཐུན་མོང་དུ་སྤྱིར་དགག་པ་དང་། ཐུག་མེད་འདོད་པའི་
11-8-45b
ལུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་དགོས་པ་དང་དགོས་ཀྱང་ཐུག་མེད་དུ་འདོད་པ་དེ་རྣམས་མི་འཐད་དེ་རྣམ༷་འཇོག༷་རྒྱུ༷་མཚན་ཉིད་ནི༷་མ༷་ངེས༷་པར༷་རྣམ༷་གཞ༷ག་འབྲས༷་བུ༷་མཚོན་བྱ་ངེ༷ས་པ་ཡོད་ན༷་ནི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དགོ༷ས་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ལ་འཇོག་བྱེད་མེད་པར་གཞག་བྱ་མ༷་ངེ༷ས་ན༷་ནི༷་མཚན་ཉིད་ཐུག༷་མེ༷ད་ཀྱི་ཕྱི་མ་ངེས་མི་སྲིད་པས་མཐར་རྩ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་གྲུབ་པས་རྣམ་གཞག་དེ་དག་འཇིག༷་གོ། གཉིས་པ་ལ། སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དང་། ཐུག་མེད་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། ཐུག་མེད་ཀྱི་ཕྱི་མ་མ་ཤེས་ཀྱང་མི་སྐྱོན་དེ་རྟག༷ས་ཀྱི༷་མཚ༷ན་གཞི༷ས་བསྒྲུབ༷་བྱའི༷་དོན༷་སྒྲུབ༷་ཕྱིར༷་ཐུག༷་མེ༷ད་སྐྱོན༷་མེ༷ད་ཟེར་ན༷། གཉིས་པ། རྟགས་སུ་མཚོན་པའི་ཚུལ༷་གསུམ༷་དང་བ་ལང་དུ་མཚོན་པའི་ལྐོག༷་ཤལ༷་ཡིན་པར་མ༷་ངེས༷་ཀྱང༷་རྟགས་ཀྱི་མཚོན་གཞི་བྱས༷་པ་ད༷ང་བ་ལང་གི་མཚན་གཞི་དཀ༷ར་ཟ༷ལ་ཉིད་ཡིན་པར་ངེ༷ས་པ་ཙམ༷་གྱིས༷་མི༷་རྟག༷་པ་དང་བ༷་ལང༷་ཡིན་པར་རྟོག༷ས་པར༷་འགྱུ༷ར་ལ་འདོད་ན་སྒྲ་བྱས་པར་མཐོང་བ་ལ་སྒྲ་རྟག་པའི་སྒྲོ་འདོགས་སྐྱེ་མི་སྲིད་པ་དང་ནོག་ལྐོག་ཤལ་མེད་པའི་གོང་བུ་གཞན་ལའང་བ་ལང་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ཐུག་མེད་དུ་འདོད་པའི་གཞན་ལུགས་དགག །མི་འདོད་པའི་རང་ལུགས་གཞག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དགོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཐ༷་སྙད༷་ལ༷་ཡ༷ང་སྒྲ་བློ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཞེ༷ན་རུང༷་ཞིག༷་མེ༷ད་ན༷་དེ༷་ནི༷་ཤེས༷་བརྗོད་ལས་འདས་ཏེ་ཤེས་བྱ༷་མིན༷་པར་འགྱུར་ལ། ཡོ༷ད་ན༷་དེ༷་ཉི༷ད་ཐ་སྙད་གཉིས་
11-8-46a
པའམ་ཕྱི༷་མ༷་ཡི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ཞིང་དེ་ལྟར་སྔ་མ་སྔ་མ་མཚན་ཉིད་དང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མཚོན་བྱ་ཡིན་ཞེས༷་ལ༷་ལ༷་འདོ༷ད་དེ་ཐ་སྙད་ཅེས་དེ་ག་རང་གི་གཞན་སེལ་བློ་ངོར་སྣང་ཙམ་དེ་དེའི་དོན་ལྡོག་ཏུ་ཞེན་པའོ། །དེ་ལ་བུམ་པའི་ཐ་སྙད་ཞེས་བུམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་ཡི་རང་ལྡོག་ལ་དཔྱད་པ་འདི་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། ལན་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་སྟེ་རང་འདོད་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་དེ༷་ལྟར༷་ཡི༷ན་ན༷་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཡལ༷་ག༷་ལ༷འང་།ཡལ༷་ག༷་གཉིས་པ་མེ༷ད་ན༷་ཡལ་ག་དེ་ཉིད་ཤིང༷་མ༷་ཡི༷ན་ལ་གལ་ཏེ་ཡལ་ག་ལ་ཡང་ཡ༷ལ་ག༷་ཡོ༷ད་ན༷་དེ་ཡི་འགྲོས་དེད་པས་ཤིང༷་ལ༷་ཡ༷ང་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཐུག༷་པ༷་མེ༷ད་པར༷་འགྱུ༷ར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕ་རོལ་པོའི་ལན་དང་། ལན་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文直译（简体中文）
第二部分有：定义（性相）、所定义（相所）、定义基础的理由三项。第一部分关于定义，又有两点：反驳认为定义不需要定义而需要思维但接受无穷后退的观点，以及确立需要定义的定义。第一点包括：陈述对方观点，驳斥该观点两部分。
首先，有人说："定义是实体存在的意义区分，对定义不需要再立定义，若需要则会导致无穷后退。"有些人说："实际上定义不需要定义，但为了建立定义自身的名言需要定义。"还有其他人则说："实际上也需要定义，而所定义也同样如此，即所定义也有其他所定义。"这些人举例说，就像"前因作为因由的证明是具足三相，因此..."以及"它作为因由的证明是具足第二个三相..."等等，如此便是无穷后退。
第二部分包括：总体上一般性驳斥，以及特别反驳主张无穷后退的观点两点。第一部分又分为：正文和驳斥对方解释过失的回答两部分。
首先，那些认为不需要定义或虽需要定义但接受无穷后退的观点是不合理的。因为，如果安立的理由（定义）不确定而安立的结果（所定义）已确定，则定义就是不必要的；如果没有能安立的因素，而所要安立的对象不确定，那么无穷后退中的后一个定义不可能确定，最终根本定义也无法成立，因此这些安立都将崩溃。
第二部分包括：对方的解释回答以及驳斥无穷后退两点。首先，对方说："即使不知道无穷后退中的后面部分也没关系，就像能立的定义基础为了证明所立意义而进行证明，因此无穷后退不是过失。"
第二点，即使不确定作为能立的三相和作为牛的定义的颈垂肉，仅仅通过确定能立的定义基础"所作性"和牛的定义基础"白额牛"，就能了知无常和牛的话，那么见到声音是所作性时就不可能产生声音是常的执着，以及对于没有垂肉背峰的其他团状物也会确认为是牛。
第二部分分为：驳斥他人主张的无穷后退观点，以及建立自己不接受无穷后退的观点两点。第一部分又分为：陈述对方观点，驳斥该观点两点。首先，有些人认为："在名言上，如果没有一个声音和心智不错乱的所缘，那么它将超越知识和言说，变成非所知；如果有，那么它自身就是第二名言或后者的定义，如此前前者是定义，而后后者是所定义。"这里的"名言"指的是它自身的排除他法，仅在心前显现，而执着为它的意义区分。关于"瓶子的名言"，它与瓶子不可分离，不需要考察名言自身的自体。
第二部分分为：指出过失，以及用对方的回答反过来证明自己的主张两点。首先，如果是这样，那么被认为是树的定义的"树枝"，若树枝没有第二个树枝，则树枝本身不是树；如果树枝上还有树枝，那么按照这个推理，树也将有无穷尽的定义。
第二部分包括：对方的回答，以及证明这个回答对所立命题同样适用。


 །དང་པོ། ཁོ་ན་རེ་ཙནྡན་ཤིང་དུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡལ་ག་བཀོད་པའི་ཚེ་ཡ༷ལ་ག༷་ལ༷་ནི༷་ཡ༷ལ་ག༷་གཞ༷ན་མེ༷ད་ཀྱ༷ང་ཡ༷ལ་ག༷་ཤིང་མིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཡལ་ག་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ཡལ་ག་རང་དང་ཤིང་ཐ་དད་པར་མི་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡལ་ག་བདག་ཉིད་དང་ཙ༷ནྡན༷་གཉིས་ཀ་ཤིང་གཅིག་གི་ངོ༷་བོ༷་ཉིད་དུ་དབྱེར༷་མེ༷ད་དུ༷་སྒྲུབ༷་ཕྱིར༷་ཐུག༷་མེ༷ད་མི༷་དགོས༷་ཟེར་ན༷། གཉིས་པ། འོ་ན་ཐ་སྙད་ལ་ཐ༷་སྙད༷་གཉི༷ས་པ༷་མེ༷ད་ན༷་ཡ༷ང་སྔ་མ་ཤེས་བརྗོད་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཐ༷་སྙ༷ད་དེ༷་ཉི༷ད་ནོག་སོགས་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་བ་ལང་གི་ཐ་སྙད་སོགས་དང་ཐ་དད་པར་མི་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་བ་ལང་གཅིག་གི་ཤེ༷ས་བྱའི༷་ངོ༷་བོ༷ར་སྒྲུབ༷་པ༷འི་ཕྱིར༷་ཐ༷་སྙད༷་ཐུག༷་མེ༷ད་ག༷་ལ༷་དགོ༷ས་ཏེ་མི་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། སྤྱིར་ཐ་སྙད་གྲུབ་པའི་ཚུལ། བྱེ་བྲག་སྦྱོར་བ་འགོད་པའི་ཚེ་ཐ་སྙད་གྲུབ་ཚུལ། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། དེས་ན་རང་ལུགས་ལ་བརྡ༷་དོ༷ན་ཏེ་བརྡ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་
11-8-46b
དང་དོན་བུམ་པ་རང་མཚན་ནམ། མཚན་ཉིད་ཅེས་པའི་བརྡ་དང་དོན་ནོག་སོགས་ཏེ་དེ་གཉིས་འབྲེལ༷་བར༷་ནམ༷་རྟོག༷ས་པ༷་དེ༷་ཡི༷་ཚེ༷་ན༷་ཐ༷་སྙད༷་གང་ཡིན་པ་དེ་གྲུབ༷་པ་ཡིན་གྱི་དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ། ལྟོ་ལྡིར་དང་བུམ་པ་ཞེས་པའི་བརྡ་དོན་འབྲེལ་བར་རྟོགས་ཚེ་བུམ་པའི་ཐ་སྙད་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །བརྡ་དོན་འབྲེལ་བ་དེ་ག་རང་ཐ་སྙད་ཡིན་པའི་ལྡོག་ཆ་ཡོད་ཀྱང་དཔྱད་མི་དགོས་ཏེ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཙམ་རང་ལ་རང་མིན་བཅད་པའི་ལྡོག་ཆ་ཡོད་ཀྱང་དེ་མ་དཔྱད་ཀྱང་བུམ་པའི་རྗོད་བྱེད་ཡིན་པ་གོ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཚན་ཉིད་དང་ཐ་སྙད་ཐུག་མེད་འདི་འབྲས་ཆན་ཟ་བ་ལ་ས་བོན་གྱི་ཕྱི་མོ་འཚོལ་བ་ལྟར། དོན་མེད་པར་དགོངས་ནས་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་གང་ནས་ཀྱང་མ་གསུང་ངོ་། །གཉིས་པ། དེ་ཡང་རྟགས༷་འགོད་པ་ད༷ང་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དུ་བསྒྲུབ་པ་གཉི༷ས་ཀ༷་ལ༷་སྦྱི༷་དང༷་བྱེ༷་བྲག༷་སྦྱོར་བ་འདིར་གཏོགས་ཏེ་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་གཉི༷ས་གཉི༷ས་ཡི༷ན་ལ། སྤྱི་བྲེ་བྲག་གཉི༷ས་ཀ༷འང་སྦྱོར༷་བ༷་གསུམ༷་པ༷ར་ཐུག༷་སྟེ། དང་པོ་རྩ་རྟགས། གཉིས་པ་དེ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན། གསུམ་པ་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྡན་ལ་བརྡ་སྦྱར་བའི་བརྡ་དྲན་ཏེ་གསུམ་ཕན་ཆད་སྔ་མ་བསྐྱར་བ་ལས་མི་སྲིད་པས་བཞི༷་པ༷་ཕ༷ན་ཆ༷ད་དགོ༷ས་ནུས༷་མེ༷ད་དོ། །འདི་ལ་འགྲེལ་པའི་ཚིག་རིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྩ་རྟགས་མི་བརྩི་བར་སྤྱི་བྱེ་བྲག་པ་བསྡོམས་ནས་གསུམ་པར་རྩི་ལུགས་ཞིག་སྣང་ཡང་ཅུང་ཟད་མི་འཐད་པ་ཟུར་མཆན་དུ་བལྟའོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། དུ་བ་རྟགས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ༷་གསུམ༷་དེ་ལ་ཚུལ༷་གསུ༷མ་ཚང་བ་ཞིག་མེ༷ད་ན་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ་ཞེས་པ་དེ་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟག༷ས་སུ་མི༷་འགྱུར༷་ལ་ཡོ༷ད་ན༷་ཚུལ་གསུམ་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཚུལ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གསུམ་
11-8-47a
ཡང་དེའི་ཚུལ་གསུམ་སོགས་ཐུག༷་མེ༷ད་དུ་ཅིས་མི་འགྱུར༷་ཞེས་ཟེར་རོ་ལོ༷། །གཉིས་པ། དེ་ལ་ཚུལ༷་གསུམ༷་ཚང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་དེ་དེ་ག་རང་གི་ལྡོག་ཆ་ལ་མི་སེམས་པར་དུ༷་བ༷་ཁོ༷་ནའི༷་ཆོ༷ས་སུ་དབྱེ༷ར་མེ༷ད་པ་ལ་བློས་ཚུལ་གསུམ་དུ་བཟུང་བ་ཡི༷ན་གྱི༷་ཚུལ་གསུམ་གཉིས་པ་སོགས་མི་འདོད་པས་ཆོས༷་གཞ༷ན་ལོགས་སུ་བ་ཞིག་དོན་དམ་པར་མེ༷ད་དོ། །ཚུལ་འདི༷་ཡི༷ས་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཐུག༷་མེ༷ད་དུ༷་ཐལ༷་བ༷འི་སྐྱོན༷་ཡ༷ང་བས༷ལ་བ༷་ཡི༷ན་ནོ།

藏文直译（简体中文）
首先，对方说："在证成檀香是树时，当提出树枝时，即使树枝没有其他树枝，树枝也不会变成非树，因为树枝本身并不证明树枝与树是不同的，而是证明树枝自身与檀香两者都是同一棵树的本质，不可分离，因此不需要无穷后退。"
第二，那么，即使名言没有第二名言，前者也不会超越知识和言说，因为名言本身并不证明它与垂肉等定义的牛的名言等是不同的，而是证明名言和牛是一个所知的本质，所以名言怎么会需要无穷后退呢？不需要的。
第二部分自宗观点包括：一般名言成立的方式，特别是在立论时名言成立的方式，以及对此的辩论解答三点。
首先，因此在自宗中，当理解符号意义即符号"瓶子"这个声音与意义瓶子自相之间，或者理解"定义"这个符号与意义垂肉等之间的联系时，任何名言即成立，不需要其他来证成它。就像当理解圆腹与"瓶子"这个符号意义的联系时，瓶子的名言就成立一样。
虽然符号意义联系本身有作为名言的区别方面，但不需要考察，就像"瓶子"这个单纯声音本身有区别非自身的区别方面，但即使不考察那个，也能理解它是瓶子的表达者一样。因此，这种定义和名言的无穷后退，就像在吃熟饭时去寻找最初的种子一样，是无意义的，所以《七部量论》的任何论著中都没有提及。
第二，无论是安立能立还是证成定义，这两者都属于普遍与特殊的论式，这里涉及证成名言的两种能立。普遍和特殊两者都归结为三种论式：第一是根本能立，第二是成为根本能立的理由，第三是对具有该理由者使用符号的符号回忆，三种以上只是重复前者，不可能有第四种以上的必要功用。
关于这一点，依据注释的文字，有人不计算根本能立，而是将普遍和特殊合并计算为三种的方法，但这略微不合理，请参看旁注。
第三辩论解答分为：辩论与回答两部分。
首先，有人问："如果证明烟是能立的三相没有具足三相，那么'具足三相'就不会成为它的能立；如果有的话，那么三相的证成能立的三相的三相以及它的三相等等，为何不会成为无穷后退呢？"
第二，对此回答：对于"因为具足三相"这个能立，不去考虑它本身的区别方面，而是将它视为与烟本身的属性不可分离，心识把它理解为三相，而不承认第二个三相等，因为没有其他实际上独立的属性。这种方式也解决了定义成为无穷后退的过失。


 །གཉིས་པ་དགོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞག་པ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ་ལུགས་གཉིས་སོ་སོར། ལ༷་ལ༷་ན་རེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚོ༷ན་བྱ༷་རྣམ༷་འཇོག༷་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེ༷ར། གཏ༷ན་ཚི༷གས་ལ༷་ཡ༷ང་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་གོ་བྱེད་ཡིན་ཞེས་མཚུང༷ས་ཕྱིར༷་འཐད་པ་མིན༷་ཏེ། རྟགས་བསྒྲུབ་བྱ་གོ་བྱེད་ཡིན་ན་བྱས་པ་རྐྱང་པས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་གོ་བར་ཐལ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་གོ་བྱེད་ལ་ཚུལ་གསུམ་དགོས་ཟེར་ན། མཚོན་བྱ་རྣམ་འཇོག་ལ་འཇོག་ཚུལ་ཆོས་གསུམ་དགོས་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་གཟོད་བཤད་དགོས་པས་མི་བཟང་ངོ་། །འག༷འ་ཞི༷ག་གིས་རྫས་ཡོད་ཀྱི་ཆོ༷ས་གསུམ༷་ཚང༷་བ༷ར་འདོ༷ད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་གོ་བ་མཚོ༷ན་བྱ༷་ལ་ལྟོས༷་དགོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་ཕྱིར༷་འདི༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞག་མཚན་ཉིད་དེའི་བསལ་བྱ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་གྲངས་ངེས་གཉིས། དང་པོ། དེས་ན་རང་ལུགས་དེ་མིན་གྱི་དངོ༷ས་འག༷ལ་རྣམ་པར་བཅ༷ད་པའི༷་དོན༷་ལྡོག༷་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས།
11-8-47b
དང་པོ། མཚ༷ན་ཉི༷ད་དེ༷་ཡི༷་སྐྱོན༷་བསྡུ༷་ན༷། རང་ལྡོག་རྫས་སུ་མ་གྲུབ། དོན་ལྡོག་གཞན་གྱུར། མཚན་གཞི་ལ་མི་གནས་པ་གསུམ༷་ཡོད་དོ་ཞེ༷ས་བྱང༷་ཕྱོག༷ས་པ༷་རྣམ༷ས་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། རིགས་པས་མི་འཐད་པས་དགག །ལུང་ལས་མ་བཤད་པས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་མི་འཐད་དེ་རིགས་པ་ནི་སྦྱོར༷་བ༷་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་དུ་བཀོ༷ད་ནས༷་སྐྱོན༷་བརྩི༷་ན༷། དོ༷ན་ལྡོག༷་གཞ༷ན་གྱུར༷་འཐད་པ་མེ༷ད་པར༷་འགྱུར༷། མ༷་བཀོད༷་པ༷་ལ༷་སྐྱོན༷་སྦྱོར༷་ན༷། མཚ༷ན་གཞི༷་ལ་མི༷་གན༷ས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོ༷ན་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ། ལུང་ཡང་བཤད་མ་ཐག་པ་འདི༷་ད༷ག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོ༷ན་དུ༷་འ༷ཐད༷་ན༷་ནི༷། མཁ༷ས་པ༷འི་གཙུག༷་རྒྱན༷་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་འདི་སྐྱོན་ནོ་ཅིས༷་མི༷་བཞེ༷ད་དེ་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། རང་ལུགས་གཞག་པ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། གྲངས་ངེས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། རང་ལུགས་ལ་མ༷་ཁྱབ༷་པ་དང་ཁྱབ༷་ཆེ༷ས་པ་དང་མཚོན་འདོད་ལ་མི༷་སྲི༷ད་པ་གསུ༷མ་པོ་འདི་ནི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱི༷་ནི༷་སྤྱི༷་སྐྱོན༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། སྒྲ༷་མི་ལྡན་གཞན་ལྡན་མི་འབྲེལ་རྣམ་གཅོད་གསུམ་ད༷ང་། དེ་ཡིས་འཇུག་ཚུལ་ལྟར་དོ༷ན་གྱི༷་རྣམ༷་གཅོ༷ད་ཀུན༷་ཀྱང་གསུམ༷་པོ༷་འདི༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་དུ་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་གྲངས་ངེས་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་རྣམ་གཞག་བདེ་བ་མཐའ་ཆོད་པ་དེ་འདྲ་བོར་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགོས་པ་བློས་བཏགས་པ་འདི་འཁྲུལ་ལ། ཅུང་ཟད་མ་འཁྲུལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཁས་པ་རྣམས་ལ་མ་གྲགས་པས་མི་བདེ་སྟེ། ཀླ་ཀློའི་སྐད་ཀྱིས་སྒྲ་འཆད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྩོད་སྤང་། ལུགས་འདི་ལ་མཚ༷ན་གཞི༷ར་
11-8-48a
བཀོ༷ད་པ་ད༷ང་མ༷་བཀོད༷་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་མི་འཐད་པ་བརྗོད་པ་ད༷ང་། མཚ༷ན་ཉི༷ད་མི༷་སྲི༷ད་པ༷་ཡི༷་གཞི༷ར། མཚོ༷ན་བྱ༷་ཁེག༷ས་ན་མི་འཐད་ཚུལ་ད༷ང་མི༷་ཁེ༷གས་ན་ཡང་མི་འཐད་ཞེ༷ས་པའི་རྩོད༷་པ༷་གཉི༷ས་ཀྱིས༷་འདི༷ར་མི༷་གནོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་མཚོན་བྱ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ༷་ཅི༷ག་ན་རེ་ཐ་སྙད་བསྒྲུབས་པ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཡིན་ཕྱིར་མཚ༷ན་ཉིད་དང་མཚོ༷ན་བྱ་དོན་དུ་རྫས༷་གཅི༷ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེ༷ར། བ་ལང་གི་ཐ༷་སྙད༷་དེ་ནོག་ལྐོག་ཤལ་གྱིས་མཚོ༷ན་པར་བྱ༷་བའི་མཚ༷ན་གཞི༷ར་འདོ༷ད་དེ་མཚོན་བྱ་དོན་ལ་ཡོད་པར་ཞེན་པའོ།

藏文直译（简体中文）
第二，建立必要的定义，分为驳斥与确立两部分。首先，分别讨论两种观点。有些人说："定义的定义是所定义之安立的原因。"因为因由同样有"能立的定义是使所立了解的东西"这种说法，所以不合理，若能立是所立了解的东西，则单独以所作性就应能了解声音是无常，然而他们又说使所立了解的东西需要三相。若说所定义之安立需要三种条件的安立方式，那么首先需要解释其定义，这就不好了。一些人认为"具足实体存在的三种属性"，但这有定义的理解需要依赖所定义的过失，因此这不合理。
第二，自宗中，分为建立定义的定义和确定该定义所除过失的数量两部分。首先，因此在自宗中，定义是"非彼直接相违的遮除所成立的意义区分"。第二部分分为驳斥与确立两点。首先，前者观点和对它的驳斥两点。首先，"若总结该定义的过失，有自身区分非实体成立、意义区分变为他者、不存在于定义基础三种过失"，这是北方学者们的主张。
第二部分有：用理由证明不合理的驳斥和用教证证明未说明的驳斥两点。首先，这不合理，理由是：若以能立、因由、义三者来组织论式而计算过失，则"意义区分变为他者"不合理；若对未组织的论式施加过失，则所谓的"不存在于定义基础"将变得无意义。第二，如果刚才所说的这些能成为定义的过失，为何智者之冠法称不接受这些是过失呢？他是接受的。
第二，自宗观点分为：确立自宗观点和解答争议两部分。首先，又分为直接解释和证明数量确定两点。首先，在自宗中，不周遍、过度周遍和在欲定义者中不可能三者是定义的一般过失。第二，声音不具足、他者具足、无关联的遮除三种，以及根据它们的运用方式，意义的遮除除了这三者外没有其他，因此数量是确定的。因此，放弃法称如此圆满的安立，而自己无必要地以分别心增益这些是错误的，即使稍微不错误，也因为不为智者们所共知而不适宜，就像用蛮族语言解释声音一样。
第二，解答争议：对此观点中，无论是已安立为定义基础或未安立都不合理的说法，以及对于定义不可能的基础，若所定义被排除则不合理，若不被排除也不合理的争论，这两者都不能损害此观点。
第二，关于所定义，分为驳斥与确立两部分。首先，有对方观点和驳斥该观点两点。首先，有人说："因为成立名言是自性能立，所以定义和所定义在意义上是单一实体。"他们认为牛的名言是由垂肉颈背峰所定义的定义基础，执着所定义实际存在。


 །གཉིས་པ། དེ་ལ་དེ་གཉིས་རྫས་གཅིག་པར་མི་འཐད་དེ། མཚོ༷ན་བྱ༷་བ་ལང་གི་ཐ་སྙད་མིང༷་གི༷ས་ཁྱ༷ད་པ༷ར་དུ༷་བྱས༷་ཏེ་དོན་རང་མཚན་དང་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ནས་མིང་མ་སྦྱར་གྱི་བར་དུ་མཚོན་བྱ་མི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར༷་མིང་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་གཅིག་ན་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ནོག་སོགས་མཐོ༷ང་བ༷་ཡི༷་དབང་ཤེས་ལ་མིང་ཐ་སྙད་ཉིད་སྣང་བས་དབ༷ང་ཤེ༷ས་དེ་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག༷་བཅས༷་ཉི༷ད་དུ་འགྱུར༷་ཞི༷ང་མཚོན་བྱ་དེ་བསྒྲུབས་པའང་བྱས་པས་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་ལྟར། དོ༷ན་བསྒྲུབ༷་པར་འགྱུར་ཞིང་མཚོན་བྱ་རྫ༷ས་ཡོ༷ད་དག༷་ཏུ༷འང༷་འགྱུར༷་རོ། །ཡང་འགའ་ཞིག་ན་རེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྒྲ་བློ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཞེན་རུང་ཡིན་ལ་དེ་མཚོན་བྱའི་མཚན་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་གཞུང་གི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་མཚན་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བརྡ༷་བཏགས་པ་དེ་ལ༷་འཇུག༷་པ༷་ཐ༷་སྙད༷་དུ༷་གསུང༷ས་པའི་ཕྱིར༷་དོན་ལྡོག་ལ་ཞེན་རུང་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་མཚོ༷ན་བྱའི༷་མཚ༷ན་གཞི༷་མི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ།
11-8-48b
མཚོན་བྱའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་ཁྱད་པར། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། རང་ལུགས་ལ་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་ཅ༷ན་གྱི༷་སྒྲ༷་དོན་འདྲེས་པའི་ཤེས༷་པ་གྲུབ༷་པ་ནི་མཚོན༷་བྱ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ལ། གཉིས་པ་ལ། བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བཞག་ཚུལ། དེས་ན་སྒྲོ་བཏགས་སུ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ༷འི༷་མཚན་གཞི༷་ནི་དོན་ལྡོག་གམ་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ལ༷་དེ་གོ་བྱེད་དུ་མིང་གི་བརྡ༷་སྦྱར༷་བ༷་གང་ཡིན་པ་དེའོ༷། །དེ་ལ་བརྡ་དང་པོར་སྦྱར་བ་བརྡ་དུས་དང་ཕྱིས་དེ༷་ལྟར༷་རྟོག༷ས་ནས༷་ལུས་ཀྱིས་བླང་དོར། ངག་གིས་ཡིན་མིན་བརྗོད།ཡིད་ཀྱིས་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པ་སོགས་སྒོ༷་གསུམ༷་ནི༷། འཇུག༷་པ༷་ནི་དེ༷་ཡི༷་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ༷་སྙད༷་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་སྒྲ་རང་མཚན་ནམ། སྒྲ་སྤྱི་ཙམ་དང་། མིང་དངོས་སུ་བཏགས་པའམ་བཏགས་རུང་ཙམ་མཚོན་བྱ་མིན་ལ། རིགས་ཀྱི་སྒྲ་མཚན་ཉིད་པའམ། དོ༷ན་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷འི་མིང༷་གི་སྤྱི་དེ་མཚོན་བྱ་ཡི༷ན་པས༷། བློས་ཞེན་རུང་གི་ཆོས་དེ་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པས་ན་བཏག༷ས་ཡོ༷ད་ཉི༷ད་ཡི༷ན་དོན་རང་མཚན་དངོ༷ས་པོ༷་ལ༷་མ༷་གྲུབ༷་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་སྒྲོ༷་བཏ༷གས་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། མཚ༷ན་ཉིད་དངོས་པོ་དང་མཚོ༷ན་བྱ་སྒྲོ་བཏགས་གཉིས་རྫས༷་གཅི༷ག་མ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་འདོད་ན༷། མཚན་མཚོན་བདག་གཅིག་གི་ངོ་བོར་མི་འདོད་པས་མཚན་ཉིད་དེ་མཚོན་བྱ་བསྒྲུབ་པའི་རང༷་བཞི༷ན་གྱི་རྟག༷ས་སུ༷་མི༷་འཐ༷ད་ལོ༷། གཉིས་པ། གཞན་སེལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་སོ་སོར་ཕྱེས་ཏེ་བཟུང་བའི་མཚན་མཚོན་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ༷་ཡི༷་དོ༷ན་རང་མཚན་ལ༷་མཚན་མཚོན་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་འཁྲུལ༷་པས༷་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སྦྱར་བའམ་ཐ༷་སྙ༷ད་
11-8-49a
སྦྱོར༷་བ༷་ནི༷་འཇི༷ག་རྟེན༷་གྱི་དོ༷ན་ཐུབ་ཏུ་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ལ༷་མི༷་སླུའི༷་ཕྱིར༷། འཇིག་རྟེན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་བྱ་སྒྲུབ་པ་སོགས་གྲ༷གས་པ༷འི་རྗེས༷་དཔ༷ག་དང་ག༷་ལ༷་འག༷ལ། གསུམ་པ་མཚན་གཞི་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲས་བརྗོད་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། མཚ༷ན་ཉི༷ད་བརྟེན༷་པ༷་མཚ༷ན་གཞི༷་ཡི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་མཚན་གཞི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་པ༷་བ་ལང་གི་དཀར་ཟལ་ལྟ་བུ་དང༷་བཏག༷ས་པ༷་སྐྱོན་ཡོན་བརྩི་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་བ་ལང་གི་མཚན་གཞི་རྟ་ལྟ་བུ་སྟེ་གཉི༷ས་སོ།

藏文直译（简体中文）
第二，这两者作为单一实体是不合理的。因为所定义"牛的名言"是由名称所限定，与实际对象混合在一起，在名称未应用之前所定义不成立，因此是名称；若这两者是一体，则定义"垂肉等"被见到的感官知识中应当显现名言本身，那么该感官知识就会变成混合词义的有分别念头，而且所定义的建立也会像以所作性证明无常那样，成为对象的证明，所定义也将变成实体存在。
又有一些人说："名言的定义是声音和心智不错乱的所缘，这是所定义的定义基础。"这也不是论著的本意，因为首先以定义作为理由而赋予符号，对此的运用被称为名言，因此仅仅对意义区分的所缘这种名言不是所定义的定义基础。
第二，自宗中有：所定义的定义、它的特征，以及对此的辩论解答三点。
首先，自宗中，具有理由的声义混合的认知成立，这就是所定义。第二包括：符号与名言的安立方式，以及由此证明是增益两点。首先，它的定义基础是对意义区分或理由本身作为能了解它的名称符号的应用。对此，首先应用符号的符号时期，之后这样理解后，身体的取舍、语言的是非表述、意识的有无考察等三门，运用即是世俗名言的成立。
第二，对此，无论是声音的自相还是仅仅声音的共相，无论是直接赋予的名称还是仅仅可赋予的，都不是所定义；类的真实声音或依赖对象的名称普遍性才是所定义，因此，心可所缘的法是依赖定义而存在，因在实际对象上不成立，故是增益。
第三辩论解答分为：辩论和回答两点。
首先，若认为"定义是实体而所定义是增益，两者不是单一实体"，则不承认定义所定义是同一本质，因此定义不合理作为证明所定义的自性能立。
第二，通过不颠倒的区别他法而分别理解的定义和所定义，在声音意义的自相上混淆成为定义所定义的同一性，因此在证明区分不同而本质相同时，应用名言成立的自性能立或名言运用是不欺世间之义的名言量，因此怎能与世间中定义证明所定义等闻名的比度相违呢？
第三关于定义基础，有定义与声音表述类型的区分两点。
首先，定义所依是定义基础的定义。
第二，对此，真正定义基础如牛的白额牛等，以及假立的作为过失功德计算基础的牛的定义基础如马等两种。


 །
三法各分法
གསུམ་པ་ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་ལ། རང་ལྡོག་ངོས་གཟུང་། ཇི་ལྟར་འབྲེལ་ཚུལ། མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་ནས་སོ་སོར་མཚོན་པའི་རྣམ་གཞག་གསུམ། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད།དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་ལ་སྣང་སེལ་མ་ཕྱེད་པའི་བོད་འག༷འ་ཞིག༷་མཚན་མཚོན་གཞི་སྟེ་ཆོ༷ས་གསུམ༷་པོའི་ར༷ང་ལྡོག༷་ནི༷། ར༷ང་གི༷་རྣམ༷་པ༷་རང་དབང་དུ་འཆ༷ར་རུང༷་གི་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཟེ༷ར། གཉིས་པ།དེ༷་ལྟ༷་ཡི༷ན་ན༷་ཆོས༷་གསུམ༷་པོ༷་རང་རང་གི་རྣམ་པ་རང་དབང་ལྟོས་མེད་དུ་འཆར་བའི་རྟོག༷་མེ༷ད་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ༷་དུ༷་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ལ། འདོད་ན་སྒྲ་རྟོག་ཐམས་ཅད་གཞན་སེལ་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེ༷ས་ན༷་རང་ལུགས་བ་ལང་སོགས་ཀྱི་རང་མཚན་སྣང༷་བའི༷་ལྡོ༷ག་པ༷་སྟེ་སྣང་ཙམ་གྱི་ལྡོག་ཆ་དེ་ནི༷་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་མཚན་མཚོན་གྱི་ཐ་སྙད་མི་འཐད་པས་ཆོས༷་གསུམ༷་པོ་ཉི༷ད་གང་ཡང་མི༷ན་ཏེ་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེ༷ལ་བ༷་ཡི༷་ངོར་སྣང་
11-8-49b
བའི་ཆོས༷་གསུམ༷་གྱི༷་ནི༷་རང༷་ལྡོག༷་རེ་རེ་ལ༷་དངོས་པོའི་ཆ་སྒྲུ༷བ་ན་མ་ཡིན་དགག་ད༷ང་དངོས་མེད་ཀྱི་ཆ་སྒྲུབ་ན་མེད་པར་དག༷ག་པ༷་གཉི༷ས་ཀ༷་ཡོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་འབྲེལ་ཚུལ་ལ། དངོས་དང་། འབྲེལ་བ་དེ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་གཉིས། དང་པོ། མཚ༷ན་མཚོ༷ན་སེལ་ངོར་ར༷ང་བཞི༷ན་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ༷་བ༷་ཡི༷ན་ལ། དེ་གཉིས་དང་མཚ༷ན་གཞི༷་བདག་གཅིག་འབྲེལ་ཡང་སྲིད་ཀྱང་ཕ༷ལ་ཆེ༷ར་གན༷ས་སྐབ༷ས་ཀྱི་འབྲེ༷ལ་བ་ཡིན་ཏེ་མཚན་གཞི་རེ་རེ་མེད་སོང་ཡང་སྤྱིར་མཚན་ཉིད་ཙམ་ཡོད་པ་སོགས་ཡོད་པར་རུང་བས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚན་མཚོན་གྱི་འབྲེལ་པ་དང་། མཚན་གཞི་དང་མཚོན་བྱའི་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། འབྲེལ་བ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་དང་མཚོན་བྱའི་སྒྲ་སྤྱི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྡ་ཆད་བྱས་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོག་པ་འཁྲུལ༷་པ༷ས་གཅི༷ག་ཏུ་འ༷ཛི༷ན་པ༷་ཉི༷ད་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང༷་བས༷་སམ་རང་རིག་གིས་མཚ༷ན་མཚོ༷ན་གྱི་འབྲེལ༷་བ༷་འགྲུབ༷་བོ། །གཉིས་པ། དཀར་ཟལ་ལྟ་བུ་མཚ༷ན་གཞི༷་ད༷ང་ནི༷་གཞི་དེ་ལ་བ་ལང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་མཚོ༷ན་བྱ༷་ཡི༷་འབྲེལ༷་པ༷་ནི་མཚན་མཚོན་ལ་མཁ༷ས་པས༷་མཚན་ཉིད་མཐོ༷ང་བ༷ས་བརྡ་དྲ༷ན་ནས་འགྲུབ་ལ། བ་ལང་གི་མིང་ཤེས་ཀྱང་མཚོན་བྱ་དང་མཚན་གཞི་སོ་སོར་མི་ཤེས་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའང་མི་ཤེས་པའི་རྨོང༷ས་པ༷་ལ༷་ནི༷་ནོག་ལྐོག་ཤལ་ཅན་འདི་ལ་བ་ལང་ཞེས་འདོགས་སོ་ཞེས་བརྡ༷་དྲ༷ན་པར་བྱེད་པའི༷་གཞི་དེ་ལ་ཐ༷་སྙད༷་སྒྲུབ༷་ཀྱི༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་གི་རྟགས་འགོད་དགོས༷་སོ། །གསུམ་པ་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་ནས་སོ་སོར་མཚོན་པའི་རྣམ་གཞག་ལ། ཇི་ལྟར་མཚོན་ཚུལ་དང་། ཕན་ཚུན་ངེས་པའི་རྣམ་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྦྱོར་
11-8-50a
བའི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བཏང་གི་དབྱེ་བ་དང་། སྐྱོན་ཡོད་མེད་དམིགས་བསལ་བ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ༷་པོ༷་དེ༷་ལ༷་སྤྱི༷་དང༷་ནི༷་བྱེ་བྲག་སྦྱོར༷་བ༷་འདི༷ར་གཏོ༷གས་གཉི༷ས་གཉི༷ས་ཏེ་རང་ལྡོག་ཡིན་པར་མཚོན་པ་དྲུག༷ བཟློག༷་པ་གཞན་ལྡོག་མིན་པར་མཚོན་པ་ལ༷འ༷ང་དྲུག༷་སྟེ་སྦྱོར་བ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་ཕྱི་མ་དྲུག་ལ༷ས་གཉིས་པ། མཚ༷ན་ཉི༷ད་དང༷་མཚ༷ན་གཞི༷འི་ཆ༷་གཉི༷ས་སྐབས་ལ་ལར་གཞི་མཚན་ཡིན་པར་བཀོད་ཀྱང་སྐྱོན༷་མེ༷ད་སྲི༷ད་པས་ན་དེ་གཉིས་རྟགས་ཡང་དག་མིན་ནོ་ཞེས་གཞི་མཚན་མིན་པར་མཚོན་པའི་སྤྱི་སྦྱོར་གཉིས་པོ་འགོད་ཚུལ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ལ་ལར་སྐྱོན་མེད་དང་ལ་ལར་སྐྱོན་ཅན་དུ་སྲིད་པས་དེ་གཉིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་རུང་བ་མིན་གྱི་གཞན་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཡང་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

藏文直译（简体中文）
三法各分法
第三，关于三法各自的安立，包括：确认自身区分、如何关联的方式、与定义相关的各自定义的安立三点。第一部分有驳斥与确立两方面。首先，陈述对方观点和对其驳斥两点。
首先，对于三法各自的安立，有些未能区分显现与排除的藏人说："定义、所定义、定义基础这三法的自身区分，只是各自形象能独立显现的实体。"
第二，如果是这样，那么三法各自的形象应是不依赖而独立显现的无分别知识的对象，若承认这点，则与"一切声音和概念都是排除他者"的教说相违。
第二，自宗观点：因此，在自宗中，牛等自相显现的区分，即仅仅显现的区分方面是无分别知的对象，不适合定义所定义的名言，所以不是三法中任何一个，因为它们的名言不成立。在排除的角度上显现的三法的各自区分，如果证立实体的方面则是非遮，若证立无实体的方面则是无遮，两者皆有。
第二，关联方式包括：直接解释和确定该关联的量两点。首先，定义和所定义在排除角度上是自性一体关联；这两者与定义基础虽也有同一关联，但大多是处所关联，因为即使每个定义基础不存在了，一般上仅定义等仍可能存在。
第二包括：定义与所定义的关联和定义基础与所定义关联的方式两点。首先，确定关联的量是：定义的义共相和所定义的声共相两者由于约定俗成的力量，概念错误地执为一体，通过对这种知觉的体验或自证来成立定义所定义的关联。
第二，像白额牛这样的定义基础与对该基础的"牛"这样名言所定义的关联，对于精通定义所定义的人，通过见到定义而忆起约定而成立；而对于虽知牛的名称但不能区分所定义和定义基础，因此也不知二者关联的愚者，需要对"这具有垂肉颈背峰的称为牛"的忆起约定的基础上安立名言成立的比度能立。
第三，与定义相关的各自定义的安立，包括：如何定义的方式和相互确定的安立两点。首先又分为：论式的区分和对此的辩论解答两点。第一部分包括：一般的区分和有无过失的特殊情况两点。
首先，对于定义、所定义、定义基础三者，有属于此类的普遍与特殊论式各两种，即证明是自身区分的六种，相反证明不是他者区分的也有六种，共有十二种论式。在后六种中的第二，定义和定义基础两方面，在某些场合虽立为基础是定义，但可能无过失，所以这两个"不是基础定义"的普遍论式，依据安立方式在某些情况无过失，某些情况有过失，因此这两者不能绝对成为正确能立，而其他剩余的都是正确能立。
;


 །གཉིས་པ་རྩོད་སྤང་ལ། རང་ལྡོག་ཡིན་པར་མཚོན་ཚུལ་ལ་རྩོད་པ། གཞན་ལྡོག་མིན་པར་མཚོན་ཚུལ་ལ་རྩོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ།དེ་ལ་ནོག་ལྐོག་ཤལ་མཚན་གཞིར་བཞག་ནས་སྦྱོར༷་བ༷་འདི༷ར་གཏོ༷གས་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དུ་མཚོན་པ་ལ་དོན་ལྡོག་གྲུབ་པ་བཀོད་པ་དེ༷། མཚན་གཞི༷་དཀར་ཟལ་དང་མཚོ༷ན་བྱ་བ་ལང་གི་ཐ་སྙད་གཉི༷ས་ལ༷་ཁེགས་ན༷་ནི༷། མཚ༷ན་གཞི༷་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལྐོག༷་ཤ༷ལ་ཡང་དེ་གཉིས་ལ་ཁེག༷ས་པར༷་འགྱུར༷་ལ་དེ་ལྟ་ན་མཚན་གཞི་ནི་ཡོད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་དང་། མཚན་ཉིད་དེ་དེ་གཉིས་ལ་མ༷་ཁེག༷ས་ན༷་ནི༷་ལྐོག་ཤལ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་མིན་པས་གཞི་མཚོན་གཉིས་ལའང་ཁྱབ༷་ཆེ༷ས་
11-8-50b
ཞེས་ཟེར༷་རོ། །གཉིས་པ། མཚན་ཉིད་དེ་དེ་གཉིས་ཀའི་དོ༷ན་ལྡོ༷ག་ལ༷་ཁྱབ༷་པས་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་མེད་ལ་ར༷ང་ལྡོག༷་ལ༷། མ༷་ཁྱབ༷་པ༷ས་ན༷་ཁྱབ་ཆེས་པའི་ཉེས༷་པ༷་མེ༷ད་དེ་དོན་ལྡོག་གཅིག་རང་ལྡོག་ཐ་དད་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་སྤང་དང་། ཞར་ལ་འགལ་ཚུལ་གྱི་དཔེར་བརྗོད་གཉིས། དང་པོ། མཚོ༷ན་བྱ༷་ལ་བརྟགས་ན་འག༷ལ་བ་ད༷ང་མཚན་ཉིད་སོགས་ལ་ཐ༷་སྙད༷་ཐམས་ཅད་ཁེ༷གས་པ་དང་དངོ༷ས་པོ་འག༷ལ་བ་གཉིས་གཅིག་མཚན་གཞི༷་དང་གཅིག་མཚོ༷ན་བྱར་ཐལ་བའི་རྩོད༷་པ༷་གསུམ་གྱིས་གནོད་པ་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། དེ༷ས་ན༷་ཚིག་གི་སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་སྐབས་ལ༷་ལར༷་འག༷ལ་བ༷་ལྟར་མངོན་པ་དང༷་། ལ་ལར་གཞི་ཆོས་གཉིས་མཚུང༷ས་པར༷་མངོ༷ན་པ༷འི་སྦྱོར༷་བ༷་སྲི༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ཕན་ཚུན་ཇི་ལྟར་ངེས་པའི་རྣམ་གཞག་ལ། དོན་ལ་གནས་པའི་ལུགས་གཞག འཁྲུལ་བའི་བརྟགས་པའི་ལུགས་དགག དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་པ་གསུམ། དང་པོ། མཚ༷ན་མཚོན༷་གཉིས་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ལ་མཚོན་བྱ་དུ་མ་ལྟ་བུ་སོགས་མི་སྲིད་པས་གྲང༷ས་མཉ༷མ་ཞིང་རྟོག་ངོར་ངོ༷་བོ༷་གཅི༷ག་ལ་མཚན་ཉིད་རྫས༷་ཡོ༷ད་དང་མཚོན་བྱ་བཏག༷ས་ཡོ༷ད་ཉི༷ད་དུ༷་ངེ༷ས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། ཁ་ཅིག་གིས་མཚ༷ན་མཚོ༷ན་དོན༷་ལ༷་ངོ་བོ་གཅི༷ག་པ༷་དང༷་། ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་དང་འདུས་བྱས་གཉིས་ཐ༷་ད༷ད་དུ་འདོད་པ་དང་། ཡང་ལ་ལས་དེ་གཉིས་གྲང༷ས་མི༷་མཉམ༷་པ༷་དཔེར་ན་ས་བོན་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་དུ་མ་སྐྱེད་པ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་གཅིག་ལ་རྟགས་དུ་མ་རུང་བ་ལྟར་མཚན་ཉིད་གཅིག་གིས་མཚོན་བྱ་དུ་མ་དང་། མཚན་ཉིད་དུ་མས་མཚོན་བྱ་གཅིག་མཚོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་འཁྲུལ༷་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ། དེ༷་དག༷་གི་མིང་དོན་ཕ༷ན་ཚུན༷་
11-8-51a
བཟློག༷་པ༷་ཡི༷་ཞེ་འདོད་ཀྱིས་རྣམ༷་པ༷ར་གཞ༷ག་པ༷ས་འདི༷ར་མི༷་གནོ༷ད་དོ།

藏文直译（简体中文）
第二辩论解答分为：对于自身区分是什么的定义方式的辩论，以及对于非他者区分的定义方式的辩论两点。第一部分有：辩论与回答两点。
首先，对此，当把垂肉颈背峰立为定义基础，然后在属于此类论式中将其定义为定义时，安立意义区分成立，这一点，如果针对定义基础白额牛和所定义牛的名言两者排除，那么定义基础本身变成颈垂肉也将对这两者排除，这样一来，定义基础存在而定义不存在，就会有定义对定义基础不周遍的过失；如果定义对这两者不排除，那么颈垂肉就不仅仅是其本身的定义，而是对基础和所定义两者也过度周遍。
第二，定义对这两者的意义区分都周遍，所以没有不周遍的过失；对自身区分，由于不周遍，所以没有过度周遍的过失，因为意义区分是一体而自身区分是不同的。
第二部分有：辩论解答和附带的矛盾方式的举例两点。首先，对所定义的推论是相违的，对定义等一切名言的排除，以及实体是相违的两者，一个变成定义基础而另一个变成所定义的三种辩论不能损害此观点。
第二，因此在文字运用方式的某些情况下似乎显现为相违，而在其他情况下基础与性质两者显现为相同的论式是可能的。
第二，关于相互如何确定的安立，有：确立实际安住的观点，驳斥错误的假立观点，解答对此的辩论三点。首先，定义与所定义两者，因为不可能有一个定义对应多个所定义等情况，所以数量相等，而且在概念上确定为本质相同，但定义是实体存在而所定义是假立存在。
第二，有些人认为定义和所定义实际上本质相同；声闻部认为定义如生起等与所定义有为法两者是不同的；还有一些人认为这两者数量不相等，例如一粒种子能产生多个果实，一个所证能有多种能立一样，一个定义能定义多个所定义，或者多个定义能定义一个所定义，这些观点都是错误的。
第三，这些观点的名义相互对立的意图安立，对此不构成损害。


 །
另解量之定义
གཉིས་པ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ། མཚན་ཉིད་ངོས་གཟུང་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གཉིས།
立定义
དང་པོ་ལ། རྒྱུ་ཚད་མ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ངེས་པས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མི༷་བ༷སླུ་བ་དང་མ༷་ཤེས༷་དོ༷ན་གས༷ལ་ག༷ཉིས། ལྷ་དབང་བློས་མཚན་ཉིད་རྣམ༷་གྲང༷ས་པ་གཉིས་སུ་འདོད་པ༷འ༷མ་རྒྱན་མཛད་པས་དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ་སོར་ཕྱེ༷་སྟེ༷་སྨྲ༷། གཉིས་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་པར་འདོད་པའི་ལུགས་དགག མཚོན་བྱ་སོ་སོར་འདོད་པའི་ལུགས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ལུགས་དང་པོ་དེ་མི་འཐད་དེ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སོ་སོ་བ་ཡིན་པ་གཉི༷ས་ཀྱིས༷་འཇོ༷ག་ན༷་ནི༷་རྣམ་འཇོག་གི་རྒྱུ་ཐ་དད་པས་མཚོ༷ན་བྱ་དེ༷་ཡང༷་གཉི༷ས་སུ༷་འགྱུར༷་དགོས་ལ། གཉིས་པ། ལུགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན། མཚ༷ན་ཉིད་དང་མཚོ༷ན་བྱ་སོ་སོ་བ་གཉི༷ས་སུ༷་འདོ༷ད་ན༷་ཡ༷ང་། ཚད་མ་སྤྱི༷་ཡི་མཚ༷ན་ཉིད་འདིའོ་ཞེས་པའི་གཅི༷ག་པ༷་ཞིག་དེ་གཉིས་རེ་རེ་ལ་མི༷་སྲི༷ད་པར་འགྱུར༷་ཞིང་གཞུང་ན་ཚད་མ་སྤྱི་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་མི་འབྲེལ་ལོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་མི་བསླུ་བའི་མཚན་ཉིད་ལ། མ་ཁྱབ་ཁ་སྐོང་དགོས་པའི་ལུགས་དགག །བདེན་པའི་དོན་རྟོགས་ཆོས་གསུམ་ལྡན་དུ་འདོད་པའི་ལུགས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་མཚན་ཉིད་འདི་ལ་མ་
11-8-51b
ཁྱབ་གཅོད་པ་ཁ་བསྐང་དགོས་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། མ༷་ཁྱབ༷་གཅོ༷ད་ཚུལ༷་ཁ་བསྐང་བའང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་འདིར༷་མི༷་འཐ༷ད་དེ། མ་ཁྱབ་པ་མ་ཆོད་པས་མཚན་ཉིད་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ་ཚིག་རང་ལ་མེད་ན་ཁ་བསྐང་བས་མི་ཕན་ལ་གཞན་ཡང་བདེན་པའི་དོན་རྟོགས་ཚད་མའི་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཚད་མ་མིན་ཞེས་དེ་གཉི༷ས་སུ་འབྱེ༷ད་པ༷འ༷ང་གཞུང་གི་དགོ༷ངས་པ༷་མི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། བྲམ་ཟེའི་རྗེས་འབྲང་ཁ་ཅིག་བདེན་པའི་དོན་རྟོགས་ཆོས་གསུམ་ལྡན་དུ་འདོད་ཀྱང་མི༷་དགོ༷ས་པ་དང་མ༷་ཁྱབ༷་པ་དང་མི༷་སྲི༷ད་པའི་སྐྱོན་གསུམ༷་བདེ༷ན་པའི༷་དོ༷ན་རྟོག༷ས་ཆོས་གསུམ་ལྡན་དུ་འདོ༷ད་ན༷་ཡོ༷ད་པས་ལུགས་དེའང་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། ཚིག་གཉིས་དོན་མཐུན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། མི་བསླུ་བའི་དོན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེས་ན་རང་ལུགས་ནི་རང་གིས་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ལ་མི༷་སླུ༷་བ་དང་མ༷་ཤེས༷་དོན༷་གྱི་གས༷ལ་བྱེད་གཉི༷ས་པོ་གང་ཡིན་ཡང་ར༷ང་མཚ༷ན་རྟོག༷ས་པ༷ར་དོ༷ན་ལ༷་མཐུན༷་ཏེ་ཁྱད་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གཅིག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐ༷་སྙད༷་པ༷་དང༷་དོ༷ན་ད༷མ་པ༷་ཡི་ཚད་མ་གཉི༷ས་ཀ༷་ལ༷་ཡ༷ང་མཚན་ཉིད་དེ་གཉི༷ས་པོ༷་འཇུག༷་པ་ལ་ཁྱད་མེད་དོ། །གཉིས་པ། མི༷་བ༷སླུ་བའི་ཚུལ་ནི་ལ༷ས་གང་ལ་མི་བསླུ་བ་ད༷ང་བྱེ༷ད་པོ༷་གང་གིས་མི་བསླུ་བ་ད༷ང་བྱ༷་བ༷་ཇི་ལྟར་མི་བསླུ་བ་གསུམ༷་གྱི༷་བད༷ག་ཉི༷ད་ཅ༷ན་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། དོན་རང་མཚན་ལ་མི་བསླུ་བ་ཡིན་ན་དངོ༷ས་མེ༷ད་འཇ༷ལ་བའི་ཚད་མ་ལ༷་མ༷་ཁྱབ༷་ཅིང༷་དབང་ཤེས་ཉེ༷་བར༷་བསླ༷ད་པ་དུང་སེར་འཛིན་དང་ལྗོན་ཤིང་འགྲོར་སྣང་སོགས་ལ་རང་མཚན་ལ་མི་བསླུ་བའི་ཆ་ཡོད་པས་དེ་ལ༷་ཁྱབ༷་ཆེ༷ས་ལོ༷། །
11-8-52a
གཉིས་པ། མ་ཁྱབ་པ་མེད་དེ་ར༷ང་མཚ༷ན་དེ་དངོས་པོར་ཡོ༷ད་པའམ་ཡང་ན་དེ་དངོས་པོར་མེ༷ད་པར་དཔྱོ༷ད་པའི་ཕྱི༷ར་དངོས་མེད་ལ་རང་མཚན་མེད་ཀྱང་དེ་ཆིག་རྐྱང་དུ་མི་འཇལ་བས་རང་མཚན་མེད་ཅེས་དཔྱད་པས་ན་མི་བསླུ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ལ་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པས་སྐྱོན་མེད་དུ་འཐ༷ད་དོ། །དབང་ཤེས་ཉེ༷་བར༷་བསླ༷ད་པ༷་ནི་ཀུན་ཏུ་སླུ༷་བར༷་བཤ༷ད་ཀྱི་མི་བསླུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

藏文直译（简体中文）
另解量之定义
第二，对量的定义作特别确定，有确认定义和以定义确立所定义的意义两部分。
立定义
首先，有因量自身的定义和以其结果确定而断除增益的方式两点。第一点分为驳斥、确立、解答三部分。首先，又分为总体和特殊两方面。首先，陈述对方观点和驳斥它两点。
首先，量的定义是"不欺"和"明未知义"两者。天王慧认为这是同义的两种定义，或者如庄严论师所说，第一个是世俗量的定义，第二个是胜义量的定义，如此分别地说。
第二部分有：驳斥认为是同义的观点，以及驳斥认为是不同所定义的观点两点。
首先，第一种观点不合理，因为如果由两个分别的定义来安立，则由于安立因不同，所定义也应成为两个。
第二，按照第二种观点，如果认为定义和所定义是分别的两者，那么就不可能有"这是量的总体定义"这样的单一定义适用于这两者各自，而且论著中正在解释总体量的情况，所以不相关。
第二，特别针对"不欺"的定义，有：驳斥需要补充未周遍的观点，以及驳斥认为具有了解真实对象三法的观点两点。
首先，法胜论师认为这个定义需要补充排除不周遍的部分，这不合理。在这定义的场合中，补充排除不周遍的方式是不合理的，因为如果不周遍未被排除，定义就有过失，而如果文字本身没有，补充也无益；另外，将了解真实对象是量的作用而非量本身这样分为两者，也不是论著的本意。
第二，一些随从婆罗门的人认为了解真实对象应具有三种性质，但这也不合理，因为如果认为了解真实对象具有三种性质，就会有不必要、不周遍、不可能三种过失。
第二，自宗观点有：证明两种表述意义相同，以及解释不欺的含义两点。
首先，因此在自宗中，"对所量对象的了解不欺"和"明未知义"两者无论哪一个，在意义上都一致于了解自相，没有差别，所以是一个定义的不同说法。因此，对于名言量和胜义量两者，这两个定义的适用没有差别。
第二，不欺的方式是关于什么对象不欺、由哪个作者不欺、以及如何不欺三点的本质。
第三，辩论解答有：辩论与回答两点。
首先，如果对实际对象自相不欺，则对于认识无实体的量不周遍；而对于被障碍的感官知识如见贝壳为黄色或见树木行走等，有对自相不欺的方面，所以对此过度周遍。
第二，不存在不周遍，因为自相是考察其存在为实体或不存在为实体，所以虽然无实体没有自相，但不单独认识它，而是通过考察"无自相"来认识，因此不欺的定义对它不是不周遍，所以合理无过失。被障碍的感官知识是完全欺诳的，没有不欺，如后面将要解释的。


 །གཉིས་པ་ཚད་མ་དེས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཚུལ་ལ། ཇི་ལྟར་ངེས་པ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ་ལ། སེལ་བྱེད་དང་བསལ་བྱ་སྤྱིར་བསྟན། བསལ་བྱ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ཚད༷་མའི༷་སྟོབ༷ས་ཀྱིས༷་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་པའི་ངེ༷ས་པ༷་འདྲེན༷་པ་ཡིན་ཞིང་ཡང་དག་པའི་ངེ༷ས་པའི༷་འག༷ལ་ཟླ༷་ནི་མཐའ་གཞན་དུ་སྒྲོ༷་འ༷དོགས་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། སྒྲོ་འདོགས་དེ༷་ཡི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དོན་ཇི་ལྟ་བའི་གན༷ས་ལུགས༷་ལ༷ས་མཐ༷འ་གཞ༷ན་དུ༷་རྟོག༷་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ༷་ན༷་གཉི༷ས། རྟོག༷་པ༷་ལོག༷་ཤེ༷ས་དང་ཐེ༷་ཚོ༷མ་མོ༷་ཞེས་རྟོག་མེད་ལོག་ཤེས་ནི་མིན་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་དང་དེ་མིན་གྱི་ངེས་པ་མཉམ་དུ་སྲིད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། ངེས་ཀྱང་སྒྲོ་འདོགས་མ་བཅད་པ་ཡོད་པའི་རྩོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། དེ་སྤང་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་གློ་བུར་བའི་རྗེས་དཔག་ལས་མེ་ངེས་པའི་ཚེ་སྔར་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷་ལ༷ས་གློ༷་བུར༷་དུ༷་མེ་ངེས་པ་ཙམ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྟོག༷ས་པས༷་བསལ་ཀྱང་སྒྲོ༷་འདོ༷གས་ལོག་ཤེས་དང་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་པོ་གང་ཡང་མ༷་བཅ༷ད་པས་ངེས་པ་
11-8-52b
ཡིན་ན་དེ་གཉིས་གཅོད་དགོས་པ་པས་མི་འཐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ལོ༷། གཉིས་པ་རྗེས༷་དཔག༷་ནི་རྟོག་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྣང༷་བས༷་མི༷་འཇུག༷་པ༷ས་སྣང་སྒྲུབ་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་པ་ཆིག་རྐྱང་ནི་མེད་ལ་རྗེས་དཔག་དེ་ནི་སེ༷ལ་བ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་རྗེས་དཔག་དེ༷་ཡི༷་བསལ་བྱའི་ཡུལ༷་ནི་རྗེས་དཔག་དེ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཤེས་པ་གང་གིས་གཞི་དེ་ཉིད་མེ༷་མེ༷ད་པའི་གནས་གཞ༷ན་ད༷ང་མཚུ༷ངས་པ༷་རུ༷་འཛི༷ན་པ་ཡིན་ཕྱིར༷་ལོག༷་ཤེ༷ས་ཡོད་པ་ཡི༷ན་པར༷་བཞེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་དེ་གཉིས་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་སྤང་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་པོའི་རང་ལན་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ངེ༷ས་པ༷་དང༷་ནི༷་སྒྲོ༷་འདོ༷གས་གཉི༷ས་པོ་ལ། ཡུལ༷་གཅིག་མི་གཅིག་ད༷ང་བདེན་རྫུན་ལ་བརྟགས་ནས་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་བློའི་ངོ༷་བོ༷་ཉིད་དུ་གཅིག་མི་གཅིག་དང་དེ་གཉིས་དུས༷་གཅིག་མི་གཅིག་ལ་བརྟག་པ་སྟེ་དེ་གསུམ༷་པོ༷། གཅི༷ག་དང༷་ཐ༷་ད༷ད་བརྟག༷ས་པ༷་ཡི༷་རྩོད༷་པ༷་གསུམ༷་གྱིས༷་འདི༷ར་མི༷་གནོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། ངེ༷ས་དང༷་སྒྲོ༷་འདོག༷ས་གཉིས་པོ་ཞེན༷་ཡུལ༷་གཅི༷ག་སྟེ་གཉིས་ཀས་རང་ངོའི་སེལ་བ་དེ་རང་མཚན་ལ་འཁྲུལ་བས་ཞེན་ཡུལ་རང་མཚན་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་འོན་ཀྱང་ཞེན༷་པའི་འཛིན་སྟང༷ས་དོན་མཐུན་དོན་མི་མཐུན་ཐ༷་ད༷ད་ཕྱིར༷་ན༷་བསལ་བྱ་སེ༷ལ་བར་འཐད་དོ། །
安立定义所表
གཉིས་པ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། མཚོན་བྱའི་རབ་དབྱེ། མཚན་གཞི་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ། མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ། ཚད་མ་དེས་དགག་སྒྲུབ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཚུལ་བཞི། དང་པོ་ལ། དབྱེ་གཞི། དབྱེ་བའི་དོན། གྲངས་ངེས། སྒྲ་དོན་བཞི། དང་
11-8-53a
པོ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། བོད་རྣམས་ན་རེ། བཅད་ཤེས་དང་ཡིད་དཔྱོད་སོགས་ཚད་མ་མིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ཡང་དག་ཤེས་པ་ཚད་མའི་དབྱེ་གཞིར་མི་འཐད་ཟེར་བ་བབ་ཅོལ་དུ་ཟད་དེ། ཚད༷་མ༷་མི༷ན་པ་བཅད་ཤེས་དང་ཡིད་དཔྱོད་སོགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ༷་ཡང༷་ད༷ག་ཡོད་པ་བཀ༷ག་ཟིན་ལ། སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་ཡ༷ང་ད༷ག་པའི་ཤེས་པ་ལ་དོན་བྱེད་སྣང་དང་བྱེད་འཇུག་གཉིས་སུ་ཕྱེ༷་ནས༷་ཕྱི་མ་དབྱེ་གཞིར་འཆ༷ད་པ༷་འཁྲུལ༷་ལོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེ༷ས་ན༷་རང་ལུགས་ཡ༷ང་དག་ཤེ༷ས་པ༷་ཉི༷ད་ཚ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡིན་ཕྱིར༷་དབྱེ༷་གཞི༷ར་འཐ༷ད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་ཚུལ་དཔྱད་པ་གཉིས། དང་པོ། དབྱེ༷་ན༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ཚད་མ་དང་རྗེས༷་དཔ༷ག་ཚད་མ་གཉི༷ས་སོ།

藏文直译（简体中文）
第二，量如何断除增益的方式有：如何确定和对此的辩论解答两点。首先，有总体说明能除与所除，以及特别解释所除两部分。首先，由量的力量引生断除怀疑的确定，而真实确定的相违是对他边的增益。
第二包括：定义和分类两点。首先，增益的定义是对事物如何的实际状态产生异边的分别。第二，若分类，有二种：分别错误知和怀疑，而非分别错误知不是增益，因为月亮二现与其非二现的确定可以同时存在。
第二部分有：虽确定但未断增益的辩论，以及这两者不合理作为所害与能害的辩论两点。首先，有辩论和解答两部分。首先，对此，当由突然的比量确定火时，只是从先前未了解而突然确定火而已，虽然这样了解而排除，但并未断除增益中的错误知和怀疑二者任何一个，所以如果是确定就必须断除这二者的说法不合理。
第二，比量不通过无分别的方式显现运行，所以没有如显现成立那样的单一成立，而比量正是排除，比量所排除的对象是在比量不存在的之前，由任何知识将该基础执为与无火的其他处所相同的认识，因此认为存在错误知。
第二，针对这两者不合理作为所害与能害的辩论解答有：总体说明辩论解答和说明第一个辩论的自回答两点。首先，对确定和增益两者，通过考察对象是否相同以及真假来辩论不合理，以及这两者在心识本质上是否相同和这两者时间是否相同的考察，这三种以一体与差别的考察方式的辩论不能在此损害。
第二，确定与增益两者所执对象是相同的，两者都将自己角度的排除错误地执为自相，所以所执对象只是自相，然而由于执持的方式是符合事实与不符合事实而有差别，所以合理作为所除和能除。
安立定义所表
第二，以定义确立所定义的意义，包括：所定义的分类、破除对定义基础的错误理解、对定义基础确定定义的量、这量如何进行遮破与成立四点。首先又分为：分类基础、分类的意义、数量决定、名词含义四点。
首先，又有破斥与确立两点。首先，藏人说："已决识与意推等非量但是真实知，所以真实知不合理作为量的分类基础"，这纯粹是无稽之谈，因为已否认非量的已决识和意推等知是真实的，而且法胜论师将真实知分为显现能作和作趣入两种，解释后者为分类基础是错误的。
第二，自宗观点：因此，在自宗中，真实知就是量，因为这两者仅仅是名称的异名，所以合理作为分类基础。
第二，分类有：直接分类和考察其方式两点。首先，分为现量和比量两种。


 །གཉིས་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས་དང་པོ། དེ༷་གཉིས་པོ་ད༷ག་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ལ་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ད༷ང་དངོས་པོ་ཐ༷་ད༷ད་དང་། གཅིག་པ་བཀག་པའམ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག༷་ན་ཁ་ཅིག་རྗེས་དཔག་གི་ཡུལ་མེད་པས་དངོས་མེད་ཡིན་པས་གཅིག་པ་བཀག་པའི་ཐ་དད་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར། གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ། དེ་མི་འཐད་དེ་ཚ༷ད་མ༷་གཉི༷ས་ཀ༷་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པའི་དངོ༷ས་པོ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་གཅི༷ག་པ༷་བཀ༷ག་པ༷་ཡི་ཐ་དད་པ་མི༷ན། ཡུལ༷་གཅི༷ག་ལ་ལྟོས་ནས་གཅིག་མིན་ཏེ་རྟོག་རྟོག་མེད་ཡུལ་ཐ་དད་ཡིན་པ༷་དང༷་ངོ་བོ་ཐ༷་ད༷ད་ལ༷་ལྟོས༷་ནས༷་ཐ་དད་མིན་ཏེ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཤན་མ་ཕྱེ་བར་སྤྱིར་གཅི༷ག་ད༷ང་ཐ༷་ད༷ད་མིན༷་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེ༷ས་ན༷་རང་ལུགས་ཡུལ་ཅན་བློ༷་ཡི༷་ངོ༷་བོ༷ར་གཅི༷ག་སྟེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱི་མེ་ལ་ལྟོས་ན་རྗེས་དཔག་དང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ན་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ༷་ལ༷་ལྟོས༷་ནས༷་མངོན་
11-8-53b
ལྐོག་གིས་ཐ༷་ད༷ད་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་། དེ་ལ་རྗེ༷ས་དཔ༷ག་ནི་ཡུལ༷་གྱི་ལྡོག་པ་མི༷ན་ལ་ཡུལ་ལ་རྟོག་པའི་བློ་ཡིན་ཞིང་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ར༷ང་རི༷ག་མངོན་སུམ་ད༷ང་གཅི༷ག་ཕྱིར༷་བློ་མིན་པ་དང་མངོན་སུམ་ལས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བརྩ༷ད་པའི༷་སྐྱོན༷་ལ༷ས་གྲོལ༷་ལོ། །གསུམ་པ་གྲངས་ངེས། གཞན་དག་ཚད་མ་ལ་གཅིག་ནས་དྲུག་གི་བར་དབྱེ་བར་བྱེད་ཀྱང་འདིར་ནི་གཞ༷ལ་བྱ༷་རང་མཚན་དང་དོན་སྤྱིའམ་མངོན་ལྐོག་གཉི༷ས་སུ་གྲངས་ངེས་པའི་ཕྱིར༷་དེ་འཇལ་གྱི་ཚ༷ད་མ༷འང་གཉི༷ས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ༷་ལ༷ས་མང་ཉུང་གི་གྲང༷ས་གཞ༷ན་བཀག༷་པ་སྟེ་ཉུང་བ་གཅིག་མིན་ཏེ་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མང་མི་དགོས་ཏེ་ཚད་མ་ཡིན་ཚད་དེ་གཉིས་ལ་འདུ་བའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །བཞི་པ་སྒྲ་དོན། མིང་དོན་ལ་སྤྱིར་མི༷ང་ལ༷་བཤ༷ད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་མིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འཇུག༷་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས། དེ་ལ་གཞི་དེ༷་ལ༷་བཤ༷ད་འཇུག༷་གཉིས་པོ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འག༷ལ་བ༷་སྟེ། འཇུག་པ་ཡོད་ཀྱང་བཤད་པ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་པ་བྱ་ལུག་རྫི་མོ་དང་བྱེའུ་ཏིལ་འཐུང་ལྟ་བུ་དང༷་། བཤད་འཇུག་གཉིས་ཀུན་ཏུ་མི༷་འག༷ལ་བ་རྣམ་ཤེས་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་སྐམ་སྐྱེས་ཀྱི་པདྨ་ལ་མཚོ་སྐྱེས་ཞེས་རེས་འགའ་འག༷ལ་ཞིང༷་། ཡང་མཚོ་སྐྱེས་ཀྱི་པདྨ་ལ་མཚོ་སྐྱེས་ཞེས་རེས་འགའ་མི༷་འག༷ལ་བ༷འི་རྣམ༷་པར༷་དབྱེ༷་བ༷་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་སྐད་དོད་པྲཏྱཀྵ་ཞེས་བསྒྱུར་ན་དབང་པོ་རྟེན་ཞེས་པ་དེ་བཤད་ན་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། འཇུག་རང་མཚན་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག དེ་ཡང་དབང་ཡིད་གཉིས་ལ་གཉིས་ཀ་ཡོད། རྣལ་འབྱོར་དང་རང་རིག་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག དབང་ཤེས་འཁྲུལ་པ་
11-8-54a
ལ་བཤད་དུ་ཡོད་ཀྱང་མི་འཇུག་གོ། རྗེས་དཔག་ཨ་ནུ་མ་ཎ་སྟེ། རྗེས་སུ་འཇལ་བའམ་དཔག་པ་སྟེ། རྟགས་ལས་དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བཤད་འཇུག་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །དེ༷་ད༷ག་ལ་ལྷས་བྱིན་ལྟ་བུ་མི༷ང་ད༷ང་ཤིང་ལྟ་བུ་རིག༷ས་ཀྱི༷་སྒྲ༷་སྟེ་མཁས༷་པ༷་རྣམ༷ས་ཀྱིས༷་གཉི༷ས་སུ༷་ཕྱེ༷འོ།

藏文直译（简体中文）
第二部分有：总说和详说两点。首先，如果考察这两者是同一本质仅仅是异名，还是不同实体，或是否定同一性或区分不同，一些人说："因为比量的对象不存在所以是无实体，因此是否定同一性的差别"。
第二详细解释有驳斥、确立、解答三部分。首先，这不合理，因为两种量都是认知主体即知识的实体，所以不是否定同一性的差别；对于单一对象而言不是同一的，因为有分别和无分别的对象是不同的；依据本质差别而言也不是不同的，因为都是知识。因此，不加区分地总体来说既不是一体也不是差别。
第二，自宗观点：因此，在自宗中，对于认知主体的心识本质而言是一体，如对山后的火而言是比量，而对知识本质而言是现量。对于对象而言，依据显现与隐蔽而差别。
第三，辩论解答：对此，比量不是对象的差别而是对对象的分别心，而现量的分支自证现量与其同一，所以没有非心识和与现量不同的过失。
第三，数量决定：虽然其他人将量分为从一到六种，但在此，因为所量自相和义共相或显现隐蔽只有两种数量决定，所以认识它们的量也只有两种，排除了比这更多或更少的其他数量，不是更少的一种，因为比量是量；不需要更多，因为所有量都包含在这两种中。
第四，词义：名称意义总体上有：以解释为理由的名称，如"一切智者"，以运用为理由的名称，如"瓶子"两种。对此，在该基础上，解释与运用两者完全相违，即虽有运用但解释永不可能，如"牧羊女"和"雀啄芝麻"等；解释运用两者完全不相违，如"认识"和"一切智者"等；又如对陆生莲花称"水生"有时相违，对水生莲花称"水生"有时不相违的分类方式共有四种。
同样，现量的梵语对应"pratyakṣa"翻译为"感官依靠"，解释为依靠感官，其运用适用于一切执自相的知识。这又分为：感官与意识两者具有两种，瑜伽和自证两者仅有运用，错乱的感官知虽有解释但不适用。
比量的梵语"anumāṇa"，即随后衡量或推断，因为从能立见到意义，所以既有解释也有运用。
对于这些，智者们分为如"天授"这样的名称和如"树"这样的类名两种。


 །གཉིས་པ་མཚན་གཞི་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ལ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་དཔག་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མངོན་སུམ་མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ། ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ།ཡིན་མིན་མཚུངས་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། རྟོག་མེད་འཁྲུལ་སྣང་ལ་ཚད་མར་འདོད་པ་དང་། རྟོག་མེད་དོན་གཞན་ལ་ཚད་མར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་གིས་ནོར་བུའི་འོད་ལ་ནོར་བུར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་ཡུལ༷། ནམ་གུང་གི་བུ་ཚ་ལ་ཉིན་ཕྱེད་དུ་འཁྲུལ་བའི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དུས༷། དུང་སེར་སྣང་དང་ལྗོན་ཤིང་འགྲོར་སྣང་སོགས་རྣམ༷་པ༷་འཁྲུལ༷་བའི༷་ཆ༷་ལ་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཆ་ཡོད་པས་མངོ༷ན་སུམ༷་ཚད༷་མར༷་འདོ༷ད་པ༷་ཡོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། སྣང་བ་དེ་དག་ལ་ར༷ང་མཚ༷ན་གྱི་རྣམ་པ་གཏད་པ་མེ༷ད་ཕྱིར༷་མངོ༷ན་སུམ༷་མི༷ན་ཏེ་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་ལ་སྣང་མི་སྣང་གཉིས་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འཁྲུལ་བར་ཤེས་ནས་སྣང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟག༷ས་ལ༷ས་དོན་གྱི་ཆ་ངེ༷ས་ན༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་ཚད་མར་འགྲོ་བ་སྲི༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟོག་མེད་དོན་གཞན་ལ་ཚད་མར་འདོད་པ་དུང་མེ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་ཁ༷་དོག༷་འཛི༷ན་པ༷་འཇམ་བསྲེག་སོགས་ཀྱི་རེག༷་བྱ༷་ལ༷། མངོ༷ན་སུམ༷་ཡི༷ན་ཞེས༷་ལ༷་ལ༷་སྨྲ༷་བའོ། །
11-8-54b
གཉིས་པ། དེ་ནི་སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་སོ་སོ་བ་ཡིན་པའི་རྣམ༷་དབྱེ༷་མ༷་ཤེས༷་པས༷་ལན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ལ་གཞན་ཚད་མར་འགྲོ་ན་དབང་པོ་དུ་མ་དོན་མེད་པར་ཐལ་ལོ་དེས་ན་དེ་དག་རྒྱུ༷་ཆོས༷་རྗེས་དཔག་ལ་མངོ༷ན་སུ༷མ་ཡི༷ན་པ༷ར་འཁྲུལ༷་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟོག༷་པ༷་ཡུལ༷་ལ་འཁྲུལ་བ་བུམ་དམར་ལ་སྣམ་བུ་དམར་པོར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། དུས༷་སྔ་དྲོའི་སྲོག་ཆག་ལ་ཕྱི་དྲོའི་སྲོག་ཆག་ཏུ་རྟོག་པ་སོགས་དང་རྣམ༷་པ༷་ལ༷་འཁྲུལ༷་བ་སྒོ་རྒྱབ་ཀྱི་བུམ་པ་ལ་ཁང་ཕུག་གི་བུམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པས༷་དེ་རྣམས་སྣང་བ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མངོ༷ན་སུམ༷་ཡིན་པ་འགོ༷ག་ཅེ༷ས་ཟེར༷། གཉིས་པ། དེ་དག་ནི་རྟོག༷་པ༷་འཁྲུལ༷་ཡ༷ང་དེས་དབ༷ང་ཤེ༷ས་ལ༷་མི༷་སྒྲིབ༷་སྟེ་སྔོན་པོ་རྟག་འཛིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཡོད་ཀྱང་སྔོ༷་འཛི༷ན་མིག་ཤེས་ཚད༷་མ༷་ཡིན་པ་བཞི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། འག༷འ་ཞི༷ག་རྟོག་རྟོག་མེད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་དེ་དག་ཚད་མ་ཡི༷ན་མི༷ན་ལ་མཚུང༷ས་ཞེས༷་ཟེར༷་རོ། །གཉིས་པ། དེ་གཉིས་མཚུང༷ས་པ་མི༷ན་ཏེ་ཡིད་ཤེས་རྟོག་བཅས་དང་དབང་ཤེས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཡུལ༷་ཐ༷་ད༷ད་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཉིས་པ་རྗེས་དཔག་ལ། ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་རྟོག་པ་དང་། མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔའི་འདོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ནོར༷་བུའི༷་འོ༷ད་ལ༷ས་ནོ༷ར་བུ༷་ཉི༷ད། རྟོག༷ས་པ༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་མིན༷་ཏེ། ནོར་བུ་རྟགས་སུ་བཀོད་ན་རྟགས་རྟགས་ཅན་མེད། ནོར་འོད་རྟགས་སུ་བཀོད་ན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ། འོད་ཙམ་བཀོད་ན་མ་ངེས་སོ་
11-8-55a
ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་ལྟ་ན་སཱ༷་ལུའི༷་མྱུ་གུ༷ས༷་སཱ༷་ལུ༷་ཡི་ས་བོན་དཔོག་པ་སོ༷གས། འབྲས༷་རྟགས༷་ཕ༷ལ་ཆེ༷ར་འཁྲུལ༷་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་བཀོད་ན་མ་གྲུབ་སོགས་ནོར་འོད་ཀྱི་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསྒྲུབ་བྱའི་སཱ་ལུས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་མི་འགྲུབ་ཀྱང་གཞན་དུ་མཐོང་སྟོབས་ཀྱིས་དེར་སྤུ་རིས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།

 །གཉིས་པ་མཚན་གཞི་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ལ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་དཔག་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མངོན་སུམ་མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ། ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ།ཡིན་མིན་མཚུངས་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། རྟོག་མེད་འཁྲུལ་སྣང་ལ་ཚད་མར་འདོད་པ་དང་། རྟོག་མེད་དོན་གཞན་ལ་ཚད་མར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་གིས་ནོར་བུའི་འོད་ལ་ནོར་བུར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་ཡུལ༷། ནམ་གུང་གི་བུ་ཚ་ལ་ཉིན་ཕྱེད་དུ་འཁྲུལ་བའི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དུས༷། དུང་སེར་སྣང་དང་ལྗོན་ཤིང་འགྲོར་སྣང་སོགས་རྣམ༷་པ༷་འཁྲུལ༷་བའི༷་ཆ༷་ལ་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཆ་ཡོད་པས་མངོ༷ན་སུམ༷་ཚད༷་མར༷་འདོ༷ད་པ༷་ཡོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། སྣང་བ་དེ་དག་ལ་ར༷ང་མཚ༷ན་གྱི་རྣམ་པ་གཏད་པ་མེ༷ད་ཕྱིར༷་མངོ༷ན་སུམ༷་མི༷ན་ཏེ་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་ལ་སྣང་མི་སྣང་གཉིས་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འཁྲུལ་བར་ཤེས་ནས་སྣང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟག༷ས་ལ༷ས་དོན་གྱི་ཆ་ངེ༷ས་ན༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་ཚད་མར་འགྲོ་བ་སྲི༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟོག་མེད་དོན་གཞན་ལ་ཚད་མར་འདོད་པ་དུང་མེ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་ཁ༷་དོག༷་འཛི༷ན་པ༷་འཇམ་བསྲེག་སོགས་ཀྱི་རེག༷་བྱ༷་ལ༷། མངོ༷ན་སུམ༷་ཡི༷ན་ཞེས༷་ལ༷་ལ༷་སྨྲ༷་བའོ། །
11-8-54b
གཉིས་པ། དེ་ནི་སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་སོ་སོ་བ་ཡིན་པའི་རྣམ༷་དབྱེ༷་མ༷་ཤེས༷་པས༷་ལན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ལ་གཞན་ཚད་མར་འགྲོ་ན་དབང་པོ་དུ་མ་དོན་མེད་པར་ཐལ་ལོ་དེས་ན་དེ་དག་རྒྱུ༷་ཆོས༷་རྗེས་དཔག་ལ་མངོ༷ན་སུ༷མ་ཡི༷ན་པ༷ར་འཁྲུལ༷་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟོག༷་པ༷་ཡུལ༷་ལ་འཁྲུལ་བ་བུམ་དམར་ལ་སྣམ་བུ་དམར་པོར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། དུས༷་སྔ་དྲོའི་སྲོག་ཆག་ལ་ཕྱི་དྲོའི་སྲོག་ཆག་ཏུ་རྟོག་པ་སོགས་དང་རྣམ༷་པ༷་ལ༷་འཁྲུལ༷་བ་སྒོ་རྒྱབ་ཀྱི་བུམ་པ་ལ་ཁང་ཕུག་གི་བུམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པས༷་དེ་རྣམས་སྣང་བ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མངོ༷ན་སུམ༷་ཡིན་པ་འགོ༷ག་ཅེ༷ས་ཟེར༷། གཉིས་པ། དེ་དག་ནི་རྟོག༷་པ༷་འཁྲུལ༷་ཡ༷ང་དེས་དབ༷ང་ཤེ༷ས་ལ༷་མི༷་སྒྲིབ༷་སྟེ་སྔོན་པོ་རྟག་འཛིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཡོད་ཀྱང་སྔོ༷་འཛི༷ན་མིག་ཤེས་ཚད༷་མ༷་ཡིན་པ་བཞི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། འག༷འ་ཞི༷ག་རྟོག་རྟོག་མེད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་དེ་དག་ཚད་མ་ཡི༷ན་མི༷ན་ལ་མཚུང༷ས་ཞེས༷་ཟེར༷་རོ། །གཉིས་པ། དེ་གཉིས་མཚུང༷ས་པ་མི༷ན་ཏེ་ཡིད་ཤེས་རྟོག་བཅས་དང་དབང་ཤེས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཡུལ༷་ཐ༷་ད༷ད་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཉིས་པ་རྗེས་དཔག་ལ། ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་རྟོག་པ་དང་། མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔའི་འདོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ནོར༷་བུའི༷་འོ༷ད་ལ༷ས་ནོ༷ར་བུ༷་ཉི༷ད། རྟོག༷ས་པ༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་མིན༷་ཏེ། ནོར་བུ་རྟགས་སུ་བཀོད་ན་རྟགས་རྟགས་ཅན་མེད། ནོར་འོད་རྟགས་སུ་བཀོད་ན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ། འོད་ཙམ་བཀོད་ན་མ་ངེས་སོ་
11-8-55a
ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་ལྟ་ན་སཱ༷་ལུའི༷་མྱུ་གུ༷ས༷་སཱ༷་ལུ༷་ཡི་ས་བོན་དཔོག་པ་སོ༷གས། འབྲས༷་རྟགས༷་ཕ༷ལ་ཆེ༷ར་འཁྲུལ༷་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་བཀོད་ན་མ་གྲུབ་སོགས་ནོར་འོད་ཀྱི་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསྒྲུབ་བྱའི་སཱ་ལུས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་མི་འགྲུབ་ཀྱང་གཞན་དུ་མཐོང་སྟོབས་ཀྱིས་དེར་སྤུ་རིས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文文献直译
第二，驳斥关于判定对象的错误认知，分为驳斥关于现量和比量的错误认知两部分。首先，关于现量有三点：驳斥将非现量视为现量的错误认知，驳斥将现量视为非现量的错误认知，驳斥将二者视为相同的错误认知。第一点又分为驳斥将无分别错觉视为量和驳斥将无分别他法视为量两方面。关于第一方面，又分为前立和驳斥两部分。
首先，有人主张：例如将宝石光芒视为宝石这样的【对象错觉】，如同将午夜炎热误认为正午的梦境这样的【时间错觉】，以及将白螺见为黄色、将树木视为行走的人等【形相错觉】的各方面，认为这些虽有错觉但在对象上有不错乱的部分，因此主张这些是现量有效认知。
其次，由于这些显现没有呈现自相的形相，所以不是现量，因为成立、安乐和单一实体不可能同时显现和不显现。若知道是错觉，并通过这些显现的标志确定事物的某一方面，则可能成为比量有效认知。
第二方面，分为前立和驳斥两部分。首先，有些人主张无分别他法为量，认为捕捉螺、火、水等的颜色，以及柔软、燃烧等触感的现量是有效认识。
其次，这是由于不了解感知处的区别所致。若一感知处对另一感知处有效，则多种感官将变得毫无意义。因此，这些是对因法推理的现量的错误认知。
第二，驳斥将现量视为非现量的错误认知，分为前立和驳斥两部分。首先，有人认为，概念对对象的错误认知，例如将红瓶错认为红毛毯，以及对时间的错误认知，例如将上午的生命体误认为下午的生命体，以及对形相的错误认知，例如将门后的瓶子误认为房间深处的瓶子，这些都是错觉，因此认为这些显现的知觉也不是现量。
其次，虽然这些概念是错觉，但它们不会障碍感官知觉，就像虽有对蓝色为常的增益执着，但感知蓝色的眼识仍然是有效认知一样。
第三，分为前立和驳斥两部分。首先，有些人认为概念和无概念的错觉在是否为量上是相同的。
其次，这二者不相同，因为意识（伴有概念）和感官知觉（无概念）的对象是不同的。
第二，关于比量，分为驳斥将比量视为非比量和驳斥将非比量视为比量两部分。首先，分为前立观点和驳斥两部分。首先，有人主张：从宝石的光芒认识宝石本身不是比量，因为若将宝石立为因，则没有因和所因；若将宝石光芒立为因，则因不成立；若仅立光芒为因，则因不确定。
其次，这样的话，从稻芽推知稻种等大多数果因推理都会变为错误，因为立稻芽为因则不成立等，与宝石光芒的情况相似。因此，虽然不能确立稻作为所立的特性，但通过在其他情况下的观察力量，能把握其特征。


 །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔའི་འདོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལ་ལ་རྟག་པའི་མེ་ཡོད་དེ་དོན་དམ་པའི་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་གི་ཚང་མང་བཞིན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རློམ་ཚོད་ཀྱི་རྟག༷ས་དང༷་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་འཁྲུལ༷་ཏེ་ཚད་མ་མིན་ན༷་ཡང༷་གྲུབ་ཚོད་ལ་དོ༷ན་མེ་ཙམ་ད༷ང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆ༷་ལ༷་ཚ༷ད་མ༷་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེ༷ར། གཉིས་པ། དེ༷་ལྟའི༷་རྟགས༷་ལ༷་ཚུལ༷་གསུམ༷་མེ༷ད་དེ་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་དང་དུ་བ་ཙམ་གྲུབ༷་པ་ལ༷་དོན་དམ་པ་དང་རྟག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་རྟག༷ས་ཀྱི༷་ཁྱ༷ད་པར༷་མེ༷ད་དེ། དོན་ཙམ་གོ་བ་ཡང་རྟགས་དེ་འདྲ་བས་དོན་གོ་བ་མིན་ཏེ། བློ་ངོར་དུ་བས་མེ་ཙམ་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྟགས་དེ་འདྲ་བ་གོ་བྱེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། འབྲེལ་བ་མེད་པས་དཔེར་ན་འདི་ན་བུམ་པ་ཡོད་དེ། རི་བོང་རྭའི་བུམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཚད་མ་ལ། དྲི་བ་དགོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། །དང་པོ། ཚད༷་མ༷་དེ༷་ད༷ག་མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་པར་ངེ༷ས་པ༷་ནི༷་རང༷་ངམ་གཞ༷ན་གང༷་ལ༷ས་རྟོགས༷་པ་ཡིན་རང་ལས་ངེས་ན་སུ་ཡང་ཚད་མ་ཚད་མིན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ་རྨོངས་མི་སྲིད་ལ་གཞན་ལས་ངེས་ན་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་ངེས་དགོས་པས་
11-8-55b
ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་རོ་ཤེ༷་ན༷། གཉིས་པ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ། ལ༷་ལ༷་ར༷ང་ཁོ་ན་ལ༷ས་ངེ༷ས་པར༷་འདོ༷ད། འག༷འ་ཞིག༷་གིས་གཞ༷ན་ཁོ་ན་ལ༷ས་ངེ༷ས་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར། དེ༷་དག༷་གཉི༷ས་ཀས༷་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས༷་པ༷་དང༷་། ཆོས་གྲགས་སོགས་རིགས༷་པ༷་སྨྲ༷་བ༷འི་བཞེ༷ད་པ༷་དོར༷་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། དོན་བྱེད་པར་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་དང་། མངོན་སུམ་གོམས་པ་ཅན་དེ་དོ༷ན་རི༷ག་གཉི༷ས་དང༷་རང༷་རི༷ག་ད༷ང་རྟགས་ལས་རྗེས༷་སུ༷་དཔ༷ག་པ༷་བཞི་ནི་རང་གིས་འཇུག་ཡུལ་ལ་མི་བསླུ་བ་ཡིན་པར་ར༷ང་སྟོབས་ལ༷ས་ངེ༷ས་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །བ་མེན་གྱི་གཟུགས་དང་པོར་མཐོང་བའི་དབང་མངོན་ལྟ་བུ་སྔར་མ་གོམས་པའི་མངོན་སུམ་ད༷ང་པོ༷་པ༷་ད༷ང་ཡིད་གཞན་དུ་ཕྱོགས་པའི་གཟུགས་འཛིན་མིག་ཤེས་ལྟ་བུ་ཡི༷ད་མ༷་གཏ༷ད་པ་དང་། འཁྲུལ༷་རྒྱུ༷་ཅ༷ན་རྒྱང་རིང་གི་དམར་འབར་བ་མེ་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་པ་ལྟ་བུ་རྣམ༷ས་མཐོང་ཙམ་གྱིས་ཚད་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི་གཞ༷ན་ལ༷ས་ངེ༷ས། དེ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡང་། དཔེར་ན་མེའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྣང་ནས་བདེན་རྫུན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་བཙོ་བསྲེག་སོགས་ཀྱི་དོ༷ན་བྱེ༷ད་པ༷་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང༷་གོམ༷ས་པ༷་ཡི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤུ་རིས་ཟིན་པ་ཅ༷ན་དང་། དུ་བ་སོགས་རྟགས་ལས་རྗེས༷་སུ༷་དཔ༷ག་པས༷་ངེ༷ས་པར༷་བྱེ༷ད་དོ། །གསུམ་པ། ཁ༷་ཅི༷ག་ངེས་བྱའི་ཚད་མ་དང་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་གཉིས་ཡུལ༷་གཅིག་ཐ་དད་ད༷ང་ངོ༷་བོ༷་ལ༷་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་མ་ཆོད་དུ་བརྟ༷གས་ནས༷་གཞ༷ན་ངེས༷་མི༷་སྲི༷ད་ཟེར༷། དེ༷་དག༷་གི༷ས་ནི༷་མངོན་སུམ༷་རྟོག་མེད་ད༷ང་། རྟོག༷་པ༷འི་བྱེ༷ད་པ༷་སོ་སོར་མ་ཕྱེད་པར་འདྲེས༷་པར༷་བཟུང་ནས་རློམས་ཚོད་ཀྱི་རྩོད་
11-8-56a
པར་ཟ༷ད་དོ། །བཞི་པ་དེས་དགག་སྒྲུབ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཚུལ་ལ། དགག་སྒྲུབ་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག །དེའི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གཉིས། དང་པོ། སྣང༷་བ༷་ནི་རྫས་དངོ༷ས་པོ༷འི་ཡུལ༷་ཅ༷ན་ཡི༷ན་པས་མངོན་སུམ་ནི་དོན་ལ་ལྟ་བ་ཙམ་མ་གཏོགས་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །སེ༷ལ་བ༷་ལ༷་ནི་དག༷ག་པ་དང་སྒྲུབ༷་པ་གཉི༷ས་ཡོད་དོ། །སྐབས་ལ་ལར་སྣང་བ་ལ་བསྒྲུབ་པར་གྲགས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟ་ན་སྣང་བསྒྲུབ་སེལ་བསྒྲུབ་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་དོན་རྟོགས་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། དག༷ག་པ༷་དེ་ལ་དབྱེ་ན་སྒྲུབ༷་པ༷་སྤོང༷་བ༷་མེད་དགག་ད༷ང་། མི༷་སྤོ༷ང་བ༷་མ་ཡིན་དགག་ཡིན་པ་ཡི༷་སྒོ༷་ན༷ས་གཉི༷ས་སོ།

藏文文献直译
第二，分为前立观点和驳斥两部分。首先，有人主张："在某处有常恒之火，因为有胜义烟，如同自在天的祭坛"，这样的自以为是的因和所立虽然错误且非量，但他们认为就实际成立而言，在对单纯之火和所立事物的某方面是有效认知。
其次，这种因不具备三相，因为因与所立不可能存在。对于仅仅成立火和烟，以胜义和常恒限定的因的特征是不存在的。即使只是理解单纯对象，也不是通过这样的因了解的，而是在心识中通过烟了解火。而且这样的因不适合作为使人理解的手段，因为没有关联，例如："此处有瓶，因为有兔角的瓶"。
第三，关于确定对象特征的量，分为提出问题和回答两部分。首先，问题是：确定这些量是无欺知识的量，是通过自身还是他者了解的？如果通过自身确定，那么任何人都不可能对量与非量的区分产生迷惑；如果通过他者确定，那么他者也需要被确定，这将导致无穷后退。
第二，回答分为破、立、遣三部分。首先，有些人主张仅通过自身确定，有些人主张仅通过他者确定。这两种观点都舍弃了事势力的推理和法称等理论家的观点。
其次，自宗观点：对于显现有作用的现量和熟练的现量，这两种对象认知和自证以及从标志推理的四种，能够通过自力确定它们对进入对象是无欺的。对于初次见到牦牛牛形象的感官现量这样的未熟练的初始现量，以及意识转向他处时的形色执取眼识这样的未专注的现量，和具有错因的远处红色光芒是否为火而生疑惑的现量，仅仅通过见到就不能确立为量，而是通过他者确定。确定这些的量，例如，当火的形相显现但对真伪存疑时，通过见到煮烧等作用及熟练的力量而把握特征，或通过烟等标志推理来确定。
第三，有些人通过审察所确定的量和能确定的量二者是否为同一对象或不同，以及自性上是否断除增益来主张他确定不可能。这些人没有区分现量无分别和分别的作用，而是混合执取，仅仅是自以为是的争论而已。
第四，关于如何通过这些进行否定和肯定的方式，分为否定肯定的总体建立和确定其本质两部分。首先，显现是实体存在对象的，因此现量只是观察对象而已，除此之外没有否定肯定的言说。在遣除方面有否定和肯定两种。在某些情况下，被称为显现的肯定只是假立，如此则有显现肯定和遣除肯定两种。
第二，分为定义和了解其义两部分。首先，否定若分类，通过舍弃肯定的无遮和不舍弃的非遮的方式分为两种。


 །གཉིས་པ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ༷་ཅི༷ག་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་དོན་རྟོགས་པའི་དངོ༷ས་རྟོགས་དང་ཤུ༷གས་རྟོགས་ཀྱི་སྒོ༷་ནས༷་ཀྱང༷་། སྒྲུབ༷་པ༷་དང༷་ནི༷་འགོ༷ག་ཅེ༷ས་ཟེ༷ར། གཉིས་པ། ཤུགས་རྟོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁྱབ་ཆེས་ཏེ་རྗེས༷་དཔ༷ག་ཀྱང་ཤུག༷ས་རྟོག༷ས་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ལ། རྗེས་དཔག་རྟགས་ལ་ལྟོས་པས་འདི་རྗེས་དཔག་མི༷ན་ཟེར་ན༷་འོ་ན་ཤུགས་རྟོགས་འདི་ཚ༷ད་མ༷་ཕུང་གསུམ༷་པ༷་ཉིད་དུ་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟོགས་ཚུལ་དང་། དེ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྒྲུབ་པ་རྟོག་ཚུལ་དང་། དགག་པ་རྟོག་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། དེས་ན་རང་ལུགས་དོ༷ན་ཡིན་པ་དང༷་ཤེ༷ས་པ༷་ཡི༷ན་པ༷་ད༷ང་། དོན་ཡོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཡོ༷ད་པའི༷་དབྱེ༷་བས༷་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡིན་ཡོད་གཉི༷ས་གཉི༷ས་བཞི༷་ཡོད་དོ། །གཉིས་
11-8-56b
པ་དག༷ག་པ༷་དེ༷་ཉི༷ད་བཟློག༷་པ༷་དོན་མིན་ཤེས་མིན་དོན་མེད་ཤེས་མེད་དེ་བཞི༷་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ། དེ་གང་གིས་ངེས་ན་དག༷ག་སྒྲུབ༷་དེ༷འང༷་ཚ༷ད་མས༷་འགྲུབ༷་སྟེ་མངོན་སུམ་དང་དུ་མེད་དགག་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་དགག་གིས་དགག་པ་དང་། མངོན་སུམ་གྱིས་དྲང་བས་ངེས་པ་དང་མིན་དགག་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་དཔག་ཚད་མས་བསྒྲུབས་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་། འོ་ན་གཞུང་ལས་ཤུགས་རྟོགས་གསུངས་པ་མི་འཐད་དོ་ཟེར་ན། དེར་ཤུག༷ས་ལ༷ས་རྟོག༷ས་པ་ཞེ༷ས་གསུང༷ས་པ༷་ཡང༷་། མངོན་སུམ་གྱི་བྱེ༷ད་པ༷འམ༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་སྐྱེས་པ་ཉི༷ད་ལ༷་དགོང༷ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚད༷་མ༷་རིག༷ས་པ༷འི་གཏེར༷་ལ༷ས་མཚ༷ན་ཉི༷ད་བརྟག༷་པ༷འི་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་བརྒྱ༷ད་པ༷འོ༷།། །།
各所表义
གཉིས་པ་མཚན་གཞི་སོ་སོའི་དོན་ལ། མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་གཉིས།
现量
དང་པོ་ལ། མངོན་སུམ་ཡང་དག བཟློག་ཕྱོགས་ལྟར་སྣང་། ཚད་མ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་གསུམ།
正现量
དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། མཚོན་བྱའི་དབྱེ་བ། མཚན་གཞི་སོ་སོའི་དོན་གསུམ།
定义
དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས།དང་པོ། བོད་རྣམས་མངོན་སུམ་དང་ཚད་མ་ཐ་དད་དུ་ཕྱེས་ནས་མངོན་སུམ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་པ་དང་། དེའི་ཚད་མ་སྔར་མ་རྟོགས་པའི་དོན་ལ་མྱོང༷་བ༷ས་སྒྲོ༷་འདོག༷ས་གཅོ༷ད་པ༷་ཞེས་འདོད་པ་ནི་འཁྲུལ༷་ཏེ། གཞུང་ལས་མ་བཤད་ཅིང་རྟོག་བྲལ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པ་མི་སྲིད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། རང་ལུགས་ལ། མངོ༷ན་སུམ༷་ཚད་མ་ནི་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ཚོལ་བའི་རྟོག༷་པ་དང་བྲལ༷་ཞིང་ཡུལ་ལ་མ༷་
11-8-57a
འཁྲུལ༷་བ༷་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། བྲལ་བྱ་རྟོག༷་པ༷་ནི་ཀུན་རྟོག་ཙམ་དང་རྩིང་བ་ཙམ་མིན་པར་སྒྲ༷་དོ༷ན་འདྲེས་པར་རམ་འདྲེས་རུང་དུ་འཛི༷ན་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །
现量类别
གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ།བྱེ་བྲག་གི་འདོད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། སྤྱིར་དབྱེ་གཞི། མངོན་སུམ་མ༷་འཁྲུལ༷་པ༷་དེ༷་ལ་དབྱེ་ན་དབང་ཡིད་རྣལ་རང་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷་ཡོད་ཅིང་། དབྱེ་ཚུལ་ཡང་ཡུལ༷་གཞན་མཐོང་དོན་རིག་གཉིས་རང་མཐོང་རང་རིག་གཉིས་ཀ་མཐོང་བ་རྣལ་མངོན་ཡིན་པ་དང༷་། རྟེན༷་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་དོན་རིག་གཉིས། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གཞན་དབང་ལ་བརྟེན་པ་རང་རིག ཏིང་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་རྣལ་མངོན་དང༷་ག༷ང་ཟ༷ག་གི༷་སྒོ༷་ནས༷་དབྱེ་ན་སོ་སྐྱེའི་མངོན་སུམ་དང་འཕགས་པའི་མངོན་སུམ་གཉིས་ཏེ་དེ་ལྟར་མངོ༷ན་སུམ༷་རྣམ༷་པ༷ར་ད༷བྱེ། དེ་ཡང་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་འདོད་པ་དང་བསྟུན་ན་མངོ༷ན་སུམ༷་བཞི༷་པོ༷་མདོ༷་སྡེའི༷་ལུག༷ས་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ཕྱི་དོན་དང་རང་རིག་གཉིས་ཀ་ཁས་ལེན་པས་སོ། །གཉིས་པ། བྱེ༷་བྲག༷་སྨྲ༷་བ་རང་རིག་མི་འདོད་པས་མངོན་སུམ་གསུ༷མ་རྣམ༷་རིག༷་སྨྲ་བ་ཕྱི་དོན་མི་འདོད་པས་སྔ་མ་གསུམ་རང་རིག་ཏུ་འདུ་བས་རྣལ་རང་གཉི༷ས་སོ།

藏文文献直译
第二，分为破、立、遣三部分。第一，又分为说明前立和驳斥两部分。首先，有些人主张通过显现对象本身的形相和显现他法的形相来了解对象，以直接了解和间接了解的方式进行肯定和否定。
其次，间接了解的定义过于宽泛，因为比量也将成为间接了解，而比量依赖标志，若说此非比量，那么这间接了解将成为第三类量。
第二，自宗观点分为了解否定肯定的方式和解释两部分。第一又分为了解肯定方式和了解否定方式两方面。首先，因此，在自宗中，通过是对象、是知、有对象、有知的区分，肯定分为是和有两类，各有两种，共四种。
第二，否定则是相反的，即非对象、非知、无对象、无知四种。
第二，通过什么确定？这些否定肯定由量而成立。通过现量和无烟否定火的比量成立否定，通过现量引导的确定和非遮肯定的比量成立肯定。
第三，遣除诤论：有人说："若如此，则论中所说的间接了解不合理。"对此答：所谓"通过间接了解"，是指现量的作用或生起比量本身。
《量理宝藏》中探讨定义的第八品。
各所表义
第二，各自判定对象的含义分为现量有效认知和比量有效认知两部分。
现量
第一又分为正确的现量、相反的似现量、以及量与果的建立三部分。
正现量
第一又分为定义、所定义的分类、各自判定对象的含义三部分。
定义
第一分为破和立两部分。第一，藏地诸人将现量与量区分开来，认为现量是无分别无错乱，其量是通过对未曾了解的对象的体验而断除增益，这是错误的，因为论中未说明，且无分别不可能断除增益。
第二分为定义和难解的特别解释两部分。第一，自宗观点：现量有效认知是远离依赖名言寻求对象的分别且对对象无错乱的。
第二，所远离的分别不仅仅是遍计与粗分，而是执持声义混合或可混合的。
现量类别
第二分为总说和广说两部分。第一又分为总体显示和特殊主张方式两部分。第一，总的分类基础：无错乱现量可分为根现、意现、定现、自证四种。分类方法包括：见他境的属对境识两种，见自境的属自证，既见二者的是定现。以所依而言，依根者是对境识两种，依刹那间缘他根者是自证，依禅定者是定现。以人分类，则有凡夫现量和圣者现量两种，这样现量分类。这也是依各自宗义调整的，四种现量是经部派的主张，因为他们承认外境和自证两者。
第二，特殊而言，毗婆沙师不承认自证，故有三种现量；唯识师不承认外境，前三种归入自证，故有定现和自证二种。


 །
各所表义
གསུམ་པ་ལ། དབང་མངོན། ཡིད་མངོན། རང་རིག་མངོན་སུམ། རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་བཞི།
根现量
དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དེ་བསྒྲུབ་པ། སྒྲ་དོན་ངེས་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། དབང་མངོན་དང་དེའི་ཚད་མ་གཉིས་སུ་ཕྱེ༷་ནས༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་འཇོག༷་པ༷་སྔར་ལྟར་འཁྲུལ༷་ལོ། །གཉིས་པ། དེས༷་ན༷་རང་ལུགས་བདག་རྐྱེན་དབ༷ང་པོ་
11-8-57b
ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས༷་པ་རྟོག་བྲལ་མ༷་འཁྲུལ༷་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་བསྒྲུབ་པ་ལ། དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བར་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། དབ༷ང་པོ༷་དེ་ནི་དབང་ཤེས་ཡུལ༷་ལ༷་འཛི༷ན་པའི་ནུས༷་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲུབ་ཏེ༷་མེ་དུ་བཞིན་དུ། ཡུལ་མཐོང་གི་ཤེས་པ་དེ་དབང་པོ་དེའི་རྗེ༷ས་སུ༷་འགྲོ༷་བ་དང་ལྡོག༷་པའི་ངེ༷ས་པ༷ས་དེ་ལྟར་འ༷གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ། རང་ཡུལ་མ་འདྲེས་པ་སོ་སོའི་ཆ་ནས་གས༷ལ་བར༷་སྣང༷་བ༷ས་རྟོག༷་མེ༷ད་འགྲུབ༷་སྟེ། རྟོག་པ་ཡིན་ན་ཆ་སོ་སོ་ནས་གསལ་བར་མི་སྣང་བར་རྟོག་ངོར་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་ཐ་སྙད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱི་རང༷་མཚ༷ན་ཇི་ལྟ་བ་འཛི༷ན་ཕྱིར༷་འཁྲུལ༷་བ༷་མེ༷ད་དོ། །གསུམ་པ། སྒྲ་དོན་ལ་ཤེས་པའི་རྒྱུར་ཡུལ་དང་ཡིད་བྱེད་གཉིས་ཀྱང་ཚོགས་དགོས་ན་ཡུལ་ཤེས་སོགས་མི་ཟེར་བར་དབང་ཤེས་ཞེས་ཁོ་ན་ཅི་ཕྱིར་བརྗོད་སྙམ་ན། ཡུལ་ཡིད་བྱེད་དེ་གཉིས་ཤེས་པ་གཞན་གྱིའང་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དབ༷ང་པོ༷་ནི་དབང་ཤེས་དེའི་ཐུན༷་མོ༷ང་མི༷ན་པའི་རྒྱུའི༷་ཕྱིར༷། དབ༷ང་ཤེས༷་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡི༷ན་ཏེ༷རྔ་སྒྲ་ལ་དབྱུག་གུ་སོགས་དགོས་ཀྱང་ཐུན་མིན་གྱི་རྒྱུ་རྔ༷་ཡི་སྒྲ༷་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞི༷ན་ནོ། །
意现识
གཉིས་པ་ཡིད་མངོན་ལ། ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་། རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཡིད་ངོས་གཟུང་བ་དང་། དེ་ཡི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས། དང་པོ།ཐོག་མར་ཡིད་ནི་ཡུལ༷་ད༷ང་དབ༷ང་ཤེས༷་རྣམ༷་པ་གཉི༷ས་ཀྱི༷་འགག་པ་དེ༷་མ༷་ཐ༷ག་ལ༷ས་སྐྱེས༷་པ༷་ཡི༷ད་དབང་ཡིན་ལ། གཉིས་པ། ཡིད་དབང་དེ༷་ལ༷་བརྟེན༷་ནས༷་སྐྱེས་པའི་རྟོག་བྲལ་མ༷་འཁྲུལ༷་བའི༷་ཤེ༷ས་པ༷་ནི་ཡི༷ད་ཀྱི༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་དེའི་
11-8-58a
རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། སྐྱེ་བའི་ཚུལ། མངོན་སུམ་ཚད་མར་འགྱུར་བའི་འཐད་པ། སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་དཔྱད་པ་གསུམ། དང་པོ། དཔེར་ན་ཤེལ་གྱི་སྒོ་ལྔ་བའི་ཁང་པའི་དབུས་ན་ནོར་བུ་བཞག་པ་ལ་སྒོ་སོ་སོ་ནས་མདོག་ལྔའི་དར་བཞག་པས་དེའི་གཟུགས་བརྙན་ནོར་བུ་ལ་འཕོས་པ་བཞིན་དུ་དུས་ཅིག་ཆར་དབང་ལྔའི་རྗེས་སུ་ཡིད་མངོན་ལྔ་སྐྱེ་བས་ཡི༷ད་ཀྱི༷་མངོ༷ན་སུམ༷་དུ༷་མ༷་སྐྱེ་ན་ཡ༷ང་གང་ཟག་རྒྱུད་དུ་མར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཁ་ཕྱིར་བལྟའི་དབ༷ང་ཤེ༷ས་དུ་མ་ཅིག་ཆར་སྐྱེ་ཡང་རྒྱུད་དུ་མར་མི་འགྱུར་པ་བཞི༷ན་དུ༷་ཁ་ནང་བལྟ་ལ་ར༷ང་རི༷ག་གཅི༷ག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ཚད་མ་ཡིན་ཚུལ་དང་། ངེས་པ་མེད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། དོན་བདེན་པ་ལ་འཁྲུལ༷་བ༷་མེ༷ད་ཕྱིར༷་ཚ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན།དེའི་དོན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡིད་དབང་ལ་རྒྱུན༷་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེ༷ས་མི༷་ནུས༷་སོ། །གཉིས་པ། མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། དབ༷ང་པོ༷་གཟུག༷ས་ཅ༷ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ༷ས་དབ༷ང་པོ་ཕྱི་མ་སྐྱེ༷་བ་དེས༷་ན༷་དབ༷ང་ཤེས༷་ནི་རིགས་འདྲ་སྐྱེ་བ་བར་མ་ཆད་པའི་རྒྱུན༷་བཅས༷་ཡི༷ན་ལ། ཡི༷ད་དབ༷ང་ལ༷ས་ནི༷་ཡི༷ད་དབ༷ང་སྐྱེ་བ་མི༷ན་ཏེ་དབང་པོ་སྔ་མ་འགགས་ཙམ་ལས་སྐྱེ་བས་སོ། །དེ༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ན༷་ཡིད་དབང་དེ༷་ལ་རྒྱུན༷་མེ༷ད་དོ།

藏文文献直译
各所表义
第三，分为根现量、意现量、自证现量、瑜伽现量四种。
根现量
第一，分为定义、证成、确定词义三部分。第一，又分破立二部分。第一，将根现量与其有效认知分开而安立定义，如前所述是错误的。
第二，因此，自宗观点是：从自因根感官所生的无分别无错乱的知。
第二，证成此定义，分为证成从根生起和证成无分别无错乱二部分。第一，已经确立根感官是对境能执取的一种能力，如同烟与火一样，通过见境知识随着根感官生灭的确定，而如此成立。
第二，通过对自境不混杂的各自方面而明显显现，证成为无分别，因为若是分别，则各方面不会明显显现，而是在分别前混合为一而成立言说。因执取对境自相如实，故无错乱。
第三，关于词义，若问：既然知识的因需要对象和作意两者具足，为何不说"对境知"等，而只说"根知"？因为对境和作意二者也是其他知识的因，而根感官是根知的不共因，所以称为"根知"，就像鼓声虽然需要鼓槌等，但因不共因是鼓，所以称为"鼓声"一样。
意现识
第二，意现量分为认定本性、确立自性、遣除诤论三部分。第一，分为确认意与其现量的定义二部分。第一，首先，意是从对境和根知二者刚刚消灭所生的意根。
第二，依于该意根所生的无分别无错乱的知，是意现量。
第二，确立其自性，分为生起方式、成为现量有效认知的理由、考察生起时间三部分。第一，例如在一个有五门的水晶屋中央放置宝石，在各门处放置五色绸缎，其影像映照于宝石上，同样，在同一时刻，随着五根生起五种意现量，虽然生起多种意现量，但不成为多个相续，就像同时生起多种向外看的根识，也不成为多相续一样，因为向内看被单一自证所摄。
第二，分为成为量的方式和无决定的方式二部分。第一，因为对真实对境无错乱，所以是量。
第二，分为略说和解释其义二部分。第一，因为意根无相续，所以不能自力决定。
第二，不能的原因是：有形根感官从前刹那生后刹那，因此根知有同类不间断相续生起，而意根不生意根，因为从前根消灭的同时生起。因此，该意根无相续。
;


 །ཞེས་འཇིག་རྟེན་པའི་བུམ་སོགས་དང་བདེ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ལ་མངོན་སུམ་ཟེར་ཚད།དོན་རིག་དང་རང་རིག་ཁོ་ནས་བྱེད་པས་ཡིད་རང་གི་ངོས་སྐལ་གྱི་མངོན་སུམ་ཚད་མས་ངེས་ཞེས་མིང་མི་ཐོབ་སྟེ། སྐྱེས་བུས་ཤིང་བཅད་ཀྱང་སཏྭ་རེས་བཅད་ཞེས་པ་དང་འདྲ་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་དེ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་དབང་གི་རྒྱུན་མེད་
11-8-58b
པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སོགས་པ་པཎ་ཆེན་གྱི་དགོངས་པ་གནད་སློང་བ་མང་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིག་འཇོག་གཞན་ན་འདི་འདྲ་བ་ཡོད་མེད་བལྟས་པས་གསལ་ལོ། །གསུམ་པ་གནས་སྐབས་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ། དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་མའི་རྗེས་ཡིད་མངོན་དེ་དེ་གཉིས་སྤེ༷ལ་མ༷་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ད༷ང་ནི༷་དབང་མངོན་རྫོགས་པའི་རྒྱུན༷་གྱི་མ༷ཐའ༷་རུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གཉི༷ས་ཀ༷་ལ༷་ཡ༷ང་ག༷ནོད་བྱེ༷ད་ཡོ༷ད་དེ་སྤེལ་མར་སྐྱེ་ན་གཉིས་ཀ་རྒྱུན་མེད་པར་འདྲ་བས་དབང་མངོན་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་དང་། ཡིད་མངོན་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ངེས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། རྒྱུན་མཐར་སྐྱེ་ན་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་ཕྱི་མ་སོགས་ལ་ཡིད་མངོན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཚང་མ་ཚང་ལ་ཁྱད་མེད་བཞིན་སྔར་མི་སྐྱེ་ལ་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་སོ། །དེ༷ས་ན༷་དབ༷ང་པོ༷་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་དབ༷ང་ཤེ༷ས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱི༷་རྒྱུ༷་ཡི༷ན་ཞིང་དེ་དག་ཡི༷ད་ཀྱི༷་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན༷་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་དབང་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་ཡིད་དབང་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཁ་ཕྱིར་བལྟ་དོན་རིག་གཉིས་པོ་ནང་དུ་ར༷ང་རི༷ག་གཅིག་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་རྒྱུ༷ད་གཞ༷ན་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། དེ༷ས་ན༷་མངོ༷ན་སུམ༷་འགྲོ༷ས་གསུ༷མ་པ༷་འདི་ཁོ་ན་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ། ཡིད་མངོན་དེས་དབང་མངོན་གྱི་ཡུལ༷་ལས་གཞ༷ན་པའི་རིགས་འདྲ་དེ་མ་ཐག་པ་འཛི༷ན་པས་བཅད་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ད༷ང་ཡིད་མངོན་དེ་སྐྱེ་བ་དབ༷ང་པོ༷་ཡི་མངོན་སུམ་ལ༷་ལྟོས༷་ཕྱིར༷་ལོང་བས་མཐོང་བར་ཐལ་བ་མེད་པས་ན་ལུགས་འདི༷་ལ༷་དབང་པོས་གཟུང་ཡུལ་དེ་ཡིད་ཀྱིས་འཛིན་ནམ་མི་འཛིན་ཞེས་པའི་སྐྱོན༷་གཉི༷ས་མེ༷ད་དོ། །
自证分现识
གསུམ་པ་
11-8-59a
རང་རིག་མངོན་སུམ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ། ཤེས་པ་རང༷་གི༷་ངོ༷་བོ༷་ལ་མ་འཁྲུལ་བའི་རིག༷་པ༷་ནི༷་རང་རིག་མངོ༷ན་སུམ༷་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་པར༷་མཁས༷་རྣམ༷ས་བཞེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། ཁ་ཅིག་རང་གིས་རང་རིག་ན་རང་ལས་རང་སྐྱེ་བར་ཡང་ཐལ་ཞེ་ན། ར༷ང་སྐྱེ༷་ནི་སྔོ༷ན་མེ༷ད་ཞིག་སྐྱེ༷་བ༷་ཡི༷ན་པས་རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་མེད་ན་མི་འཐད་ཀྱང་། ར༷ང་རི༷ག་ནི་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་དུ་ཕྱེ་ནས་རང་རིག་པ་མིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བེ༷མ་པོ༷་ལས་བཟློ༷ག་ཙ༷མ་གྱི་མྱོང་བ་གསལ་རིག་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་ལ་རང་རིག་ཅེས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཡི༷ན་པ་དེས༷་ན༷་རང༷་རི༷ག་ར༷ང་སྐྱེ༷་གཉི༷ས་མཚུ༷ང༷ས་པ༷འི་གོ༷་སྐབ༷ས་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན།
瑜伽现识
བཞི་པ་རྣལ་མངོན་ལ། རང་བཞིན་ངོས་གཟུང་། ཡུལ་ལ་ཚད་མར་འགྱུར་ཚུལ། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། རྒྱུ་བསམ་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། བོད་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་དངདེའི་ཚད་མ་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ༷་ནས༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་འཇོ༷ག་པ༷་འཁྲུལ༷་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། བསྒོམ༷་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང༷་པའི་རྟོག་བྲལ་འཁྲུལ༷་མེ༷ད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མངོ༷ན་སུམ༷་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟེ༷། བསྒོམས་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་ཡུལ་ལ་མི་གནས་པ་མི་སྡུག་པའི་ཡིད་ངོར་ཀེང་རུས་སྣང་བ་སོགས་འཁྲུལ༷་པ༷་ཅ༷ན་རྣམ༷ས་རྣལ་མངོན་ལྟར༷་སྣང༷་བ་ཡི༷ན་ནོ།

藏文文献直译
因此，对于世间瓶等和乐等内外法所说的现量，仅由对境识和自证来完成，所以意识不会以自己的份额的现量有效认知而确定而获得名称，就像人砍树却说是"有情砍"一样。其原因是意识不依赖其他，无自主相续的缘故。关于此等问题，班钦的很多关键思想，通过查看其他记录是否有类似内容即可明了。
第三，关于时间，分为破、立、遣三部分。首先，关于意现量在根现量刹那后生起，有两种主张：一是二者交替生起，二是在根现量相续终点生起。这两种观点都有妨害：若交替生起，则二者皆无相续，相同，那么根现量自力确定，而意现量不能自力确定的观点就不合理；若在相续终点生起，则根现量第一刹那和后刹那等对意现量生起的因无差别，却先不生后生，不合理。
因此，从根生起的第一刹那知识是第二刹那根识的因，它们成为意的俱有缘，在第二刹那根识时，意根单独生起，因为向外看的对境识二者内向为单一自证，故无别相续。
第二，因此，这个具有三步骤的现量才是合理的。
第三，由于此意现量执取根现量对象之外的同类刹那，故不成为重复认知，又因为意现量的产生依赖于根现量，所以不会导致盲人也能见物的过失。因此，在这个体系中，根所取对象是否被意所取的两种过失都不存在。
自证分现识
第三，自证现量分为定义和遣除诤论两部分。首先，诸智者主张，对知识自身本体无错乱的了知是自证现量的定义。
第二，有人说：若自己能自证，则应成自生。对此答：自生是无中生有，若无因果差别则不合理，而自证不是将所证和能证分开而自证，而是自性从无情区分出来，仅是作为明了体验明觉的自性生起，故被假名为自证。因此，自证与自生二者相同的余地不存在。
瑜伽现识
第四，瑜伽现量分为认定自性、对境成为量的方式、证成的量三部分。第一，又分定义、分类、考察因三部分。第一，分破立二部分。首先，藏地诸人将瑜伽现量与其有效认知区分开来而安立定义，这是错误的。
第二，自宗观点：依靠修习而生的无分别无错乱知是瑜伽现量的定义。虽然从修习力生起，但不住于对象的，如在不净观的意前显现骸骨等有错乱者，是似瑜伽现量。
;


 །གཉིས་པ།དབྱེ་བ་ལ། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཉན་རང་ཐེག་ཆེན་འཕ༷གས་པ༷་གསུམ༷་གྱི༷་མངོ༷ན་སུ༷མ་གསུ༷མ། དེ་ལ་རང་རྒྱལ་སློབ་པ་ལོགས་སུ་མ་བརྩིས་པའི་སློ༷བ་ད༷ང་མི༷་སློབ༷་སྒོ༷་ནས༷་ལྔ༷། གཉིས་པ། ལྔ་པོ་དེ༷་ད༷ག་ལ་རྗེས་ཐོབ་སྟོང་
11-8-59b
གསུམ་མཐོང་བ་སོགས་སྣང༷་བཅ༷ས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་མཉམ་བཞག་སྣང༷་མེ༷ད་ཀྱི༷་དབྱེ༷་བ༷ས་གཉི༷ས་གཉི༷ས་ཏེ་བསྡོམས་པས་རྣམ༷་པ༷་བཅུ༷་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ། རྒྱུ་གང་ཡིན། དུས་ནམ་མཐར་ཕྱིན། ཐབས་ལ་ལྟོས་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བསམ་པ་གསུམ། དང་པོ། རྣལ་མངོན་དེའི་རྒྱུ་ནི་བསམ་གཏན་སྙིང་རྗེ་སོགས་ཐ༷བས་ད༷ང་བདག་མེད་པའི་ཤེ༷ས་ར༷བ་ལེ༷གས་པར་སྦྱང༷ས་པ༷་གང་ཞིག་དེ་གཉིས་ཕ༷ན་ཚུན༷་རྒྱུ༷་དང༷་རྐྱེན༷་གྱུར༷་པ༷ས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྒྱུ་ཐབས་རྐྱེན་གྱིས་ཇི༷་ལྟ༷་བ༷་དང༷་ཐབས་ཀྱིས་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྐྱེན་ལྡན་པའི་ཇི༷་སྙེད༷་པ༷འི་ཡི༷་ཤེ༷ས་ཀྱི་གཟི༷གས་པ་རྣམ་པར༷་དག་པར་འགྲུབ༷་པ༷ར་འགྱུར༷་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དུས་ནི་ཚེ༷་གསུ༷མ་གྱི་ཚོགས་གཉིས་ཉི་ཚེ་བ་ལ་འབད་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བསྐ༷ལ་པ༷་བརྒྱ༷་ཡིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ད༷ང་ནི༷་བསྐལ་ཆེན་གྲང༷ས་མེ༷ད་གསུ༷མ་གྱིས༷་སྒྲིབ་གཉིས་སྤང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་དེ༷་མཐ༷ར་ཕྱིན༷་པའོ། །གསུམ་པ། དེས་ན་ཐབས་ལ་ལྟོས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་ཐ༷བས་སྣ་ཚོགས་ལ་གོམས་པ་ཞ༷ན་པས༷་ན༷་ཉན་རང་གི་རྣམ༷་གྲོལ༷་གཉི༷ས་ནི། ད་རུང་བ༷ག་ཆ༷གས་བཅ༷ས་ཕྱི༷ར་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་པའི་སྟོན༷་པ༷་མི༷ན། ཤེས་རབ་སྦྱངས་ཤིང་ཐབ༷ས་ལ༷་གོམ༷ས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ༷ས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣལ་མངོན་གྱིས་ཤེས་བྱའི་དངོ༷ས་ཀུན༷་གས༷ལ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བ༷ག་ཆ༷གས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་སྤ༷ངས་ཕྱིར༷་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན༷་མཁྱེན༷་པའི་སྟོན་པ་མཐར་ཐུག་གམ་མཚན་ཉིད་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ཡུལ་ལ་ཚད་མར་
11-8-60a
འགྱུར་ཚུལ་ལ། རྣལ་མངོན་ཐམས་ཅད་ཚད་མར་བསྒྲུབ། ཚད་མ་དེས་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་ཚུལ། དུས་གསུམ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དཔྱད་པ་གསུམ། དང་པོ། བཅ༷ད་ཤེ༷ས་ད༷ང་ནི༷་ངེ༷ས་པ༷་གཉི༷ས་རྟོག༷་པ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ཚད་མ་མི༷ན། དེ༷ས་ན༷་རྟོག་བྲལ་གྱི་ཤེས་པ་གསལ་ལ་མ་འདྲེས་པ་རྣལ༷་འབྱོར༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ཀུན༷། མངོ༷ན་སུམ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཚད༷་མ༷ར་གྲུབ༷་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། འཛིན་པས་བསླད་པ་ཚུར་མཐོང་གི་སོ༷་སོ༷་སྐྱེ༷་བོའི༷་ཚ༷ད་མ༷་ནི༷་མཐོང་མྱོང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དྲན་པས་སོ་སོར་ངེས༷་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷ས་འཇུག༷་ལྡོག༷་བྱེ༷ད་དེ་ཚད་མ་རྐྱང་པས་མིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤང་པ་རྣམས་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འདྲ་ན་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་འཛིན་གྱིས་བྱེད་དོ། །འཕ༷གས་པ༷་རྟོག༷་པ༷་ཡི་བག་ཆགས་དང་བྲལ༷་བ༷་དག་ལ་གནས་པ་རྣམ༷ས་ནི་ངེས་ཤེས་ཀྱིས་མིན་ཞིང་འདི་བྱེད་འདི་མི་བྱེད་སྙམ་པ་སོགས་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་འཇུག །དུས་མིན་དུ་ལྡོག་པ་སོགས་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང༷་ངེ༷་འཛི༷ན་སོགས་ལ༷ས་འཇུག་ལྡོག་བྱེ༷ད་པ༷ར་གསུང༷ས་སོ། །གསུམ་པ། གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སད་པའི་བློ་དཔག་མི་ནུས་ན་ཚུར་མཐོང་གིས་བས༷མ་གྱི༷ས་མི༷་ཁྱབ༷་པའི་ཡེ༷་ཤེ༷ས་ཅ༷ན། སངས་རྒྱས་དེ༷་ཡི༷་དུས་གསུམ་མཁྱེན་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་མཁྱེན༷་པ༷་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་དཔ༷ག་མི༷་ནུས༷་ཀྱང་དེ་ཡོད་པ་ཙམ་དཔག་གོ།

藏文文献直译
第二，分类分为依据所依的分类和自性的分类两部分。第一，声闻、缘觉和大乘圣者三者的现量有三种。其中，未单独计算独觉有学而是以有学和无学方式分为五种。
第二，这五种中，有后得三千世界显现等有相现量和入定无相的区分，各有二种，总共十种。
第三，关于二种智慧的因，分为：何为因、何时圆满、考察依方便的果的差别三部分。第一，瑜伽现量之因是禅定、悲心等方便和空性慧的善修习，此二者互为因缘，以慧为因方便为缘的如实智和以方便为因慧为缘的尽所有智的见解，将变得清净成就。
第二，此智慧何时圆满：通过精进于三世二资粮的局部，声闻获得灭尽无生智慧；通过百劫获得犀牛行相的智慧；通过无数大劫断除二障，佛陀的智慧圆满。
第三，因此，依方便的果，声闻缘觉主要以人无我为主而对种种方便修习薄弱，二种解脱仍具习气，故虽断证圆满，但非如实了知之导师。由于修习智慧并圆满熟练方便，佛陀的瑜伽现量能明了一切所知事物，此智慧因断除微细习气障，故为一切相智者的究竟或真实导师。
第二，关于对境成为量的方式，分为：证成所有瑜伽现量为量、此量如何取舍、考察三世智慧三部分。第一，已断识和决定识二者是分别，故非现量有效认知。因此，无分别的明了无混淆的一切瑜伽现量，因为是现量，故对境无错乱，成立为量。
第二，为执着所染的凡夫量，是通过连接所见所经的忆念而各自确定后进行取舍，而非仅仅依靠量。未断分别习气的圣者，当处于自然状态时与世间人相似，但入定时则由禅定行持。远离分别习气的圣者不依靠确定知，虽无"应做此、不应做此"等分别，但不错过调伏所化众生的时机而行持，非时则回避等，由勇进定等进行取舍。
第三，若被睡眠染污的心无法推测醒觉的心，那么具有难思智慧的佛陀的三世了知方式等的智慧是"这样"，虽无法推测，但能推知其存在。


 གསུམ་པ་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལ། ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པ། མཚན་ཉིད་བསྒྲུབ་པ། གྲུབ་དོན་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་འབྱུང་རུང་སྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་
11-8-60b
པོ། ཇི་ལྟར་དཔག་ན་དེས་བཤད་པའི་ཚི༷ག་གི༷ས་ཁྱ༷ད་པ༷ར་ཏེ་དཔྱད་གསུམ་གྱི་དག་པར་ངེ༷ས་གྱུར༷་ན༷་དེའི་རྒྱུ་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣལ་མངོན་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་སྔོ༷ན་སྐྱེས་ཟིན་པའམ་བྱུང༷་བ༷་ཡ༷ང་དཔག་པ༷ར་ནུས༷་སོ། །གཉིས་པ་ལ། རྟགས་དགོད་པ་དང་། རྟགས་དེའི་ཚུལ་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། མ་འོངས་ན་འབྱུང་རུང་བ་ཡང་། སྟོང་ཉིད་སོགས་ལ་གོ༷མས་པ༷་རྫོ༷གས་ན༷ས་ཡུལ་དེ༷་ལ་གས༷ལ་པ༷་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣལ་མངོན་འགྲུབ་སྟེ་འདོད་འཇིགས་སོགས་གོམས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གོམས་པ་སོགས་ཀྱང་རྒྱུད་མི་འགྲུབ་པ་སོགས་གནོད་པའི་མཐ༷འ་གཞ༷ན་བཀ༷ག་པ༷འི་ངེ༷ས་པ༷ས་འ༷གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། གཞན་ལུགས་བརྗོད། དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་གོམས་པ་རྟེན་བརྟེན་པར་སྒྲུབ་པ་འདི༷་ལ༷། ཁ༷་ཅི༷ག་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྟེན༷་ཉིད་ཕྱི་མས་བརྟེ༷ན་པ༷། སྒྲུབ་ཚུལ་རི༷ག་པ༷འི་ཡ་མཐའ་ཐོ༷ག་མ་ཐུག་མེད་དང་མ་མཐ༷འ་ཐུག་མེད་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས། དཔེར་ན་དུ་བའི་སྔོན་དུ་མེ༷་ད༷ང་སྒྲོན༷་མ༷་དང་པོས་འོད་འབྱིན་པ་བཞིན་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བ་ཉིད་དཔེ༷ར་བྱས༷་ནས༷། ད་ལྟའི་རིག་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་དངོས་སུ་གྲུབ་པས་དེའི་བྱེ་བྲག་ཤུགས་ལ་གྲུབ་སྟེ་སྔ་ཕྱི་ཐུག་མེད་དུ་ཡོད་པར་རང་རིག་མངོ༷ན་སུམ༷་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་འགྲུབ༷་ཅེས༷་ཟེར༷་རོ། །གཉིས་པ། སེམས་སྔ་ཕྱི་ཐུག༷་མེ༷ད་རང་རི༷ག་གི༷ས་མི་འགྲུབ༷་སྟེ་ད་ལྟ་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་ཀྱང་སེམས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མི་ཁེག་པ་དང་། རིག་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་དོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། དུ་བ་མེ་ལས་བྱུང་ཡང་གཙུབ་ཤིང་ཅན་ཐུག་བཅས་ལྟ་བུའི་མེ༷་ད༷ང་སྒྲོ༷ན་མ༷་འོད་འབྱིན་ཡང་རྣལ་ཁ་མ་རྒྱུན་ཆད་
11-8-61a
དུ་རུང་བས་དེ་གཉིས་དཔེ༷ར་མི༷་རུང༷་ངོ་། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། སྔོན་མཐའ་ཐུག་མེད་དང་། ཕྱི་མཐའ་ཐུག་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། སེམས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་ནི་སེ༷མས་རང་ཉིད་ལ༷ས་གཞ༷ན་ལ༷་ལྟོས༷་པ་མེ༷ད་དེ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་དེ་གསར་དུ་མི་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི༷་རྟགས༷་ཀྱིས༷་སྔོ༷ན་མཐ༷འ་ཐུག༷་མེ༷ད་འ༷གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ལ། བདག་འཛིན་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་འཛིན་མེད་པའི་གསལ་བ་ཐུག་མེད་དུ་སྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྩ་བའི་རྟགས་འགོད། དེའི་ཚུལ་བསྒྲུབ། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། འཆི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཕྱི་མ་སྐྱེད་ངེས་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ༷་རྨོངས་པ་དང་ལས་ཉོན་ཚོ༷གས་པ་ཚ༷ང་ཞི༷ང་གེ༷གས་བདག་མེད་སོགས་མེ༷ད་པ༷འི་རྟག༷ས་ཀྱིས༷་ཕྱི༷་མཐ༷འ་ཐུག༷་མེ༷ད་འགྲུབ༷་བོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་ཆོས་དང་། ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། གཞན་ལུགས་བརྗོད། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་འཁོར་བར་སྐྱེ་རྒྱུ་གང་ཡིན་སྙམ་ན་ཕྱི་རོལ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ལ༷ས་ད༷ང་ལུས༷་དང་སེ༷མས་གསུམ་པོ་ཚོགས་པ་འཁོ༷ར་བ༷འི་རྒྱུ༷་ཡིན་པས་གང་རུང་མ་ཚང་ན་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཆུ་ལུད་མེད་པའི་ས་བོན་བཞིན་དེས་ན་ལུས་དང་ལས་གཉི༷ས་པོ༷་རེ་རེ་ནས་བཀག་པའམ་སྤང༷་ཕྱིར༷་དཀ༷འ་བ་སྤྱོ༷ད་དོ་ཞེས་ཟེར༷་རོ། །གཉིས་པ། དེ་མི་འཐད་དེ་ལས་སྤང་བར་མི༷་ནུས༷་ཏེ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་སྲེད་མ་སྤང་ན་དེ་གཉིས་སྤངས་ཀྱང་སླར་སྐྱེ་བས་མི༷་ཕ༷ན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་སྲེད་སྤང་ན་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ལོགས་སུ་སྤང་པའི་དཀའ་ཐུབ་མི༷་དགོ༷ས་པ༷ས་དཀའ་ཐུབ་སོགས་ལ༷ས་འཛད་པ་ད༷ང་མེ་ལྔ་སོགས་ལུས༷་འཛ༷ད་པར་རྩོམ་པ་
11-8-61b
དེ་ཐར་པའི་ལ༷མ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ།

藏文文献直译
第三，证成瑜伽现量的量分为证成本性、证成定义、遣除对成立义不合理性三部分。第一，又分为证成过去和证成未来可生二部分。
第一，如何推测？当通过其所说的言词特征，即经过三种考察而确定清净时，可以推测其因——对境无错乱的智慧瑜伽现量已经圆满地生起或出现过。
第二，分为立因和证成此因的性相二部分。第一，未来可生起者，是在完全熟练空性等后，对该境最极明了的瑜伽现量将成就，如同熟练欲望、恐惧等一样。对此等熟练等，也是通过排除相续不成就等其他损害边际的确定而成立。
第二，分为破和立二部分。第一，又分为阐述他宗和显示其不合理二部分。第一，关于证成修习的能依所依，有人主张：前心是所依，后心是能依。证成方式有二：智慧上边际无始和下边际无终二种。例如火先于烟，第一灯发光，后者也如此为例，当下的心识因果直接成立，其差别则间接成立，前后无尽由自证现量成立。
第二，心识前后无尽不能由自证成立，因为虽有当下因果，但不能排除心从其他不相顺因生起，且有心相续断绝的怀疑。烟虽从火生，但像有钻木工具的有尽头的火，灯虽发光，但可能本性断绝相续，故二者皆不适合作为例子。
第二，自宗观点分为证成无始边际和无终边际二部分。第一，心的近取因不依赖于心自身以外的其他，以其他因不能新生它的标志，成立无始边际。
第二，分为有我执的明了无终际和无我执的明了无终际的证成二部分。第一，又分为立根本因、证成其性相、遣除诤论三部分。第一，死心必定生起后心，以具足愚痴因和业烦恼集合，且无无我等障碍的标志，成立无终边际。
第二，分为立宗法和证成遍二部分。第一，分为破、立、遣三部分。第一，又分为阐述他宗和破斥二部分。第一，若问轮回的生因是什么，某些外道说：业、身、心三者集合是轮回因，若缺其一则不生，如无水肥的种子。因此，他们修苦行以遮止或断除身和业二者。
第二，这不合理，因为业不能断除，因为无边际故。若不断我爱，即使断除二者也会再生，故无益；若断我爱，则如薪尽之火，不需另行断除二者的苦行，因此，尝试通过苦行等消耗业和五火等消耗身，不是解脱道。
;
CONTEXT: This appears to be a translation of a Tibetan Buddhist philosophical text. The content discusses epistemology, especially regarding yogic direct perception (rnal 'byor mngon sum) and its validation. It explains how yogic perception can be established through evidence of past occurrences and future possibilities, and addresses debates about consciousness and its continuity. The text critiques non-Buddhist views about the causes of rebirth and argues that ascetic practices focused on exhausting karma or the body are ineffective for liberation without addressing self-grasping.


 །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་ངོས་གཟུང་། དེའི་གཉེན་པོ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྤྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱུ་དང་། བྱེ་བྲག་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གཉིས། དང་པོ། འཁོར་བར་སྐྱེ༷་བའི་རྒྱུ༷་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའི་མ༷་རིག༷་པ་ཡིན་ལ་དེ༷་ལ༷ས་ཀྱང༷་། ཆགས་སྡང་སོགས་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་དང་དེ་ལས་དཀར་ནག་སོགས་ཀྱི་ལ༷ས་ད༷ང་ལས་ལས་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་གི་འཁོ༷ར་བ༷་སྟེ་གཞི་བདུན་པོ་འབྱུང༷་ཞིང་། གཉིས་པ། ནང་གི་སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་དྲུག་པོ་འདི༷་ལ༷ས་ཕྱི་མའི་སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་གཞ༷ན་གྲུབ་སྟེ། དབང་ཤེས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་སྦྱར་ནས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དེ༷་ཡི༷་བཟ༷ང་ང༷ན་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ལ༷ས་ཀྱིས༷་བྱེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་གཉེན་པོ་ལ། ཕྱོགས་རེ་མགོ་ནོན་དང་། མཐའ་དག་དཔྱིས་འབྱིན་གྱི་གཉེན་པོ་གཉིས། དང་པོ། བྱམ༷ས་པ་དང་མི་སྡུག་བཏང་སྙོམས་སོ༷གས་འཁོར་བའི་རྩ་བ་བད༷ག་ད༷ང་མི༷་འག༷ལ་ཕྱིར༷་ན་དེ་གོམས་པས་འཁོ༷ར་བའི༷་རྩ༷་བ༷་དྲུང་ནས་གཅོ༷ད་ནུས༷་པ་མི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། བད༷ག་མེ༷ད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་བད༷ག་ད༷ང་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་འག༷ལ་བ༷ས་ན༷། བད༷ག་མེ༷ད་མཐོ༷ང་བ༷ས་བདག་དེ༷་སུན༷་འབྱི༷ན་ཏེ་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཡིན་པས་ཚ་གྲང་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་། དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས༷་བོ༷ན་ལ་ཐོ༷ག་མ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན་ཡ༷ང་ས་བོན་དེ་མེ༷ས་བསྲེག༷ས་པ༷་ན༷་དེ་ཕན་དེ་ག་རང་གི་ཕྱི༷་མཐ༷འ་ཐུག་པར་མཐོ༷ང་བ་དེ༷་བཞི༷ན་འཁོ༷ར་བ༷་འདི་ལ་ཐོ༷ག་མ་མེ༷ད་པའི་རྟེན་བརྟེན་ཀྱང༷་བད༷ག་མེ༷ད་མཐོ༷ང་ན༷་འཁོར་བའི་ཕྱི༷་མཐ༷འ་འགྲུབ༷་སྟེ་དེ་ཕན་ཆད་མི་སྐྱེའོ། །གཉིས་པ་བདག་འཛིན་མེད་པའི་གསལ་བ་ཐུག་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི།
11-8-62a
འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཚེ་སེམས་ཀྱང་རྒྱུན་ཆད་དོ་སྙམ་ན་མིན་ཏེ་སེམས་གས༷ལ་བ༷་ཙམ་སྐྱེད༷་པ་ལ༷་སེམས་ལས་གཞན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མི་དགོས་པས་རྒྱུ༷་ཚ༷ང་ཞིང༷་བདག་འཛིན་གྱི་གེག༷ས་བདག་མེ༷ད་ལྟ་བུ་གེགས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བསྐྱེ༷ད་པར༷་ངེ༷ས་དེའི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇི༷གས་པ་དང་འདོད་པ་སོ༷གས་གོམ༷ས་པ་ལ༷ས་གསལ༷་སྣང༷་སྐྱེ་བར་མངོན་སུམ་གྲུབ་པས་དང༷་། གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་སྒྲུབ་པ། རྣལ་མངོན་དེ་གཟུང༷་འཛི༷ན་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པ་མེ༷ད་ཕྱིར༷་འཁྲུལ༷་མེ༷ད་འགྲུབ༷་བོ། །གསུམ་པ་གྲུབ་དོན་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་ལ། སྤང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། མུ་སྟེགས་ཁ་ཅིག་དྲི་མ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སྤང་མི༷་ནུས༷་པ་དང་ནུས་ཀྱང་སོ་སྐྱེས་སྤང་ཐབས་མི༷་ཤེ༷ས་པ་དང་། ཤེས་ནས་སྤངས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་ལྟར་སླར་འགྱུར་ནས་མི༷་བརྟན༷་པའི་ཕྱིར༷་ན། དྲི་མ་སྤང༷ས་པ༷འི་གྲོལ༷་བ༷་གཏན་དུ་བ་མེ༷ད་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དྲི་མ་སེམས་ཀྱི་རང༷་བཞི༷ན་མི༷ན་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར༷་སྤོང་བའི་ཐབ༷ས་བདག་མེད་ཤེས་པ་ཡོ༷ད་པའི་ཕྱི༷ར། རྒྱུ༷་སྤོ༷ང་བས་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་ལྟར་སླར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་རྣམ༷་གྲོལ༷་འཐ༷ད་དོ།

藏文文献直译
第二，自宗观点分为认定轮回因和解说其对治二部分。第一，又分为总的轮回因和特殊根识生起因二部分。第一，轮回生起之因是执我无明，从此又生贪嗔等烦恼，从中生白黑等业，从业生起天道和恶趣轮回，即七种基础生起。
第二，从内六处生起后世的其他处，通过根识互为因缘结合。这些处的各种好坏是由业所造作。
第二，对治分为部分制服和彻底拔除对治二部分。第一，慈心、不净观、舍等因与我执不相违，所以虽修习它们也不能从根本断除轮回之根。
第二，无我慧与我执在各方面相违，因此见无我能破除我执，是所害与能害的关系，如同冷热一样。
第三，遣除诤论：因此，例如种子虽无始，但当种子被火焚烧时，能见到其终点，同样，虽然轮回是无始的能依所依，但若见无我则轮回有终点，因为此后不再生起。
第二，证成无我执明了无终际：
若问"那么涅槃时心也断绝了吗"，并非如此。因为仅生起心明了，不需要心以外的暂时垢染，且因具足、无我执障碍以及无如无我见等其他障碍，必定生起无断相续的后果。证成其遍及性：从恐惧和欲望等的修习中明显生起明了显现，这是现量成立，以及
第二，证成定义：因瑜伽现量无能取所取二执分别，故无错乱成立。
第三，遣除已成立义不合理，分为遣除断除问难和遣除对圆满智慧的诤论二部分。第一，分为前立和回答二部分。第一，一些外道主张垢染是心的本性故不能断除，即使能断，凡夫也不知断除方法，知而断除后，如身垢般会再生故不稳固，因此无永久解脱之说。
第二，垢染非心本性，因为心的本性是光明故；有断除方法，即了知无我故；通过断除因，如同薪尽之火不再复返故，解脱是合理的。
;
HUMAN: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ། ཐོགས་མེད་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་དང་། ལྟ་སྤྱོད་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་མཐའ་མེད་ཅིག་ཅར་དུ་རྟོགས་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཤེས་བྱ་དང་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་ཡིན། གཅིག་ན་ཤེས་པ་ཤེས་བྱ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། ཐ་དད་ན་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བས་ཅི༷ག་ཅ༷ར་ཤེ༷ས་པར༷་འག༷ལ་ལོ༷་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ། དངོས་ལན་དང་། སྤང་བྱ་སྤང་ཚུལ་དཔེས་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྤྱིར་ལན་བཏབ་པ། བྱེ་བྲག་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། འདི་ཁོ་ན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་མུ་བཞིར་བཏགས་པའི་སྐྱོ༷ན་མི༷་འཇུག༷་པར་འཐད་དེ། ཡེ་ཤེས་དེ་དོ༷ན་ད༷མ་པར༷་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི། ཤེ༷ས་པ་ད༷ང་ཤེ༷ས་བྱ༷འི་རང་བཞིན་ཅི༷ག་ཅ༷ར་མཐོ༷ང་བར༷་འད༷ད་པ་ཡང་རུང་སྟེ་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་དཔག་གིས་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཤེ༷ས་ཤེ༷ས་བྱའི༷་ཐ་དད་དང་ཅིག་ཆར་མཐོང་བ་གཉིས་འགལ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་མེ་ལོང་བཞི༷ན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེ༷ས་པའི་ནང་དུ་མཐོ༷ང་བ་ཡི༷ན་ལ། ཅིག་ཅར་མཐོང་བར་མི་འགལ་ཏེ་མེ་ལོང་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་སྣ་ཚོགས་པ་ཅིག་ཅར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་དཔེ་ཡང་སྒྱུ་མའི་ཐབས་མཁས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།
སྒྱུ་མ་ཁང་བཟང་ནང་དུ་ནི། །སྒྱུ་མའི་ཁྱེའུ་ཞིག་བཞག་པ་ན། །
སྒྱུ་མ་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྤྲུལ། །དེ་ལ་བརྟགས་ན་གང་བྱས་སུ། །
ཟེར་བ་ལྟར་ཟབ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒྱུ་མས་སྣང་སྲིད་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དོ།
11-8-62b
གཉིས་པ་ལྟ་སྤྱོད་ལ་རྩོད་སྤང་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྟོང་ཉིད་ལྟ་བའི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་མཉམ་ཞིང་འཁོ༷ར་འད༷ས་མི༷་གཟི༷གས་པས༷་ན༷། ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་དག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཅི་བྱེད་རང་དབང་ཇི་ལྟར་མཐོ་དམན་མེད་ལ། དེའི་ཕྱི༷ར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་སྤྱོ༷ད་པ༷་ལ༷་བཟང་ངན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་དང་སྤངས་བླངས་འཇུག་ལྡོག་ཡོ༷ད་པ༷་མི༷ན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཡོན་གྱི་བྱེད་ལ་མི་དམིགས་ཞེས་ཟེ༷ར་རོ། །གཉིས་པ་ལན་ལ། གནོད་བྱེད་བརྗོད། ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་པར་བསྟན། དབུ་མའི་ལམ་དུ་དགོད་པ་གསུམ། དང་པོ། སྟོང་ཉིད་དངོས་པོའི་ལྟ་བ་ནི། །ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་འཇོམས་ཕྱིར་གསུངས། །
དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཞེན་གྱུར་ན། །དེ་ལས་གཞན་པས་བརྟས་དཀའོ། །
ཞེས་ལྟ་བ་ངན་པ་འཆེལ་ན་ངན་སོང་གི་འགྲོ༷་བར༷་སྐྱེ། འདི་ལྟ་བུའི་གཏམ་ངན་པའི་ཆ༷ར་ཡང་མ་ཞུགས་ཤིག །གཉིས་པ། གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞི་མཉམ་དུ། །སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན། །
བྱ་བ་བཟང་ངན་དེ་ཡིས་ནི། །བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་ཐོབ་འགྱུར་སླར། །
དེས་ན་ཀུན་ཏུ་འཇུག་ལྡོག་ལ། །ནན་ཏན་གཟབ་པས་ལེགས་འཇུག་མཛོད། །
གསུམ་པ། དབུ་མའི་ལམ་ནི་སྤངས་བླངས་འཇུག་ལྡོག་ལ་ལེགས་པར་གཟབ་ཅིང་། དོ༷ན་ད༷མ་དངོ༷ས་པོ༷ར་མི༷་དམི༷གས་དང༷་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱོན་ཡོན་གྱི་རྣམ་གཞག་ལྷུར་ལེན་པའོ།།
顽石难伤刀者训,徒手反易碎玻璃,
实义中修无所执,世俗取舍当精勤。
是故有智慧瑜伽，两谛修法归一趣；
安立胜义性空理，世俗因果无欺诳。
无垢光明一真性，悲智渐次渐修行；
净治心习真如际，成就二利妙菩提。
ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་ལས། མངོན་སུམ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་དགུ་པའོ།། །།
ASSISTANT: # 藏文文献直译
第二，遣除对圆满智慧的诤论分为遣除对无障碍的诤论和遣除对见行的诤论两部分。第一，分为前立和回答两部分。第一，如果智慧能同时了知无边所知，那么智慧与所知是一或异？若是一，则能知所知成为一体；若是异，则成为有部分，与同时了知相违。
第二，分为直接回答和用比喻说明断除所断方式两部分。第一，又分为总体回答和解说特殊两部分。第一，这里智慧和所知是一或异的四句过失不合理地安立，这是合理的，因为该智慧胜义中未生的缘故。
第二，具体而言：主张同时见到知和所知的自性也是可行的，如同现量或比量了解对象时，所知能知的区别和同时见到二者并不矛盾。如同镜中影像和镜子一样，一切所知在知识内见到，同时见到不相违，因为镜中各种影像同时显现故。
第二，比喻如同从幻术方便善巧中生起：
幻术宫殿内，置一幻术童；
二幻同时现，考察谁所作？
如此说道，通过甚深禅定的幻术，虽然同时现见一切显现和存在，但智慧无障碍。
第二，遣除对见行的诤论，分为前立和回答两部分。第一，有人说：就空性见的事物实相而言，暂时和究竟平等，不见轮涅差别，因此分别差异就无清净，随意自在无高低之分。因此，清净见解对行为没有好坏的区分和取舍进退，故不观待过失功德的行持。
第二，回答分为说明有害、显示极不合理、安立中道三部分。第一：
空性事物之见解，为伏懈怠者所说；
若于此生执著时，则难胜过其它病。
若见解不正蔓延，则生恶趣；不要进入此类恶言之雨中！
第二：
因为如是寂等中，种种显现是世俗；
依靠善恶诸行为，获得种种苦乐果。
因此对于一切处，进退当以勤慎入。
第三，中道是善巧于取舍进退，胜义中不观待事物，世俗言说中致力于过失功德的安立。
顽石难伤刀者训,徒手反易碎玻璃,
实义中修无所执,世俗取舍当精勤。
是故有智慧瑜伽，两谛修法归一趣；
安立胜义性空理，世俗因果无欺诳。
无垢光明一真性，悲智渐次渐修行；
净治心习真如际，成就二利妙菩提。
《量理宝藏》中探讨现量的第九品。


 །གཉིས་པ་ལ། གོམས་པ་མི་འཐད་པ་དང་གོམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་སྲིད་པ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། མུ་སྟེགས་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཆོ༷ངས་པ་ཇི་ལྟར་གོམས་ཀྱང་མཐའ་མེད་དུ་མཆོངས་མི་ནུས་པ་དང༷་ཆུ༷་ཇི་ལྟར་བསྲོས་ཀྱང་མེ་འབར་མི་སྲིད་པ་ད༷ང་གསེ༷ར་ཞུ་ཡང་མེ་
11-8-62b
དང་བྲལ་ན་སླར་འཁྱགས་པ་བཞིན་གྱི༷་དཔེ༷ས། རྟོགས་བྱའི་དོན་ལ་གོ༷མས་པ༷་ཚད་མེད་པ་དེའི་ངང་དུ་འགྱུར་བ་སྲི༷ད་པ༷་མི༷ན་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། མཆོང་བ་ནི་ལུས་སྟོབས་ཐད་ཀའི་འབ༷ད་པ་ལ༷་ལྟོས༷་པའི་ཕྱིར༷་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་དུ་འཕེལ་མི་ནུས་ལ་སེམས་ནི་ངང་གིས་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་འཕེལ་བ་ས་བོན་ལས་ས་བོན་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆུ་བསྐོལ་ཡང་རྟེན་མི༷་བརྟན༷་པའི་ཕྱིར༷་མེའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཡང་སེམས་སྔ་མའི་ནུས་པས་ཕྱི་མ་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་བས་བུད་ཤིང་མེར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གསེར་བཞུས་པ་སླར༷་སྲ་བ་འབྱུང༷་བ་བསྐྱེ༷ད་པའི་རྒྱུ་གསེར་རང་ཡོད་པའི་ཕྱིར༷་དཔེ༷ར་མི༷་རུ༷ང་ཡང་སེམས་སླར་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་ཤིང་བསྲེགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཡང་ཁོ་ན་རེ་སྟོང༷་ཉི༷ད་དང་སྙིང༷་རྗེ༷་གོ༷མས་པ༷་ལ༷ས་བློ་དེ་ཉིད་དེ༷་ཡི༷་ང༷ང་དུ༷་འགྱུར༷་བ་སྲི༷ད་མོ༷ད། འོན་ཀྱང་ཤེ༷ས་བྱ༷་ཀུན༷་ལ༷་མཐའ༷་ནམ་ཡང་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་ན། དེ་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་ལ་གལ་ཏེ་ཤེས་ན་ཤེས་བྱ་ལ་མཐའ་ཡོད་དགོས་པས་ལོག་ཤེས་སུ་འགྱུར་བས་ན་ཀུན༷་མཁྱེན༷་བསྒྲུབ༷་པ༷་དཀ༷འ་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། དོན་ཀུན་ཤེས་པའི་ཀུན་མཁྱེན་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལ་དཔག་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ཀུན་མཁྱེན་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རིགས་པ་དང་། དེ་དཔེས་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། རེ་ཤིག་དང་པོར་རྣམ་གྲོལ་དོན་གཉེར་ལ་མཁོ་བའི་གཙོ༷་བོ༷འི་དོ༷ན་རྒྱུ་འབྲས་བདེན་བཞིའི་འཇུག་ལྡོག་ལ༷་མི༷་སླུ༷་བ༷་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པས་གྲུབ་པས་ན་ལམ་དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པ་ཀུན༷་མཁྱེན༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་དགོས་པའི་དོན་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ན་དཔེར་ན་སྨན་ནམ་མི་ཀུན༷་
11-8-63a
ཚོ༷གས་ཞེས་པ་བཞི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། སྐྱེས་བུའི་དགོ༷ས་པ༷འི་དོ༷ན་ཀུན༷་ཤེ༷ས་པ༷་ལ༷་མཁ༷ས་པ་རྣམ༷ས་ཀྱིས་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་མཁྱེན༷་པ་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར་ཏེ་དཔེར་ན་ཐ༷མས་ཅ༷ད་འདུས༷་ནས༷་ཆོས་ཉན༷་པ༷་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ༷། དགོས་མེད་བ༷་ལང༷་མེ༷ད་ཀྱང༷་ཆོས་ཉན་པ་པོ་ཐམས་ཅད་མ་འདུས་པའི་སྐྱོན༷་མ༷་ཡི༷ན་པ་བཞིན་ནོ། །བ༷ར་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚི༷གས་བཅ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་ལ། རིགས་པ་དང་། དཔེ་གཉིས། དང་པོ། ཡ༷ང་ན༷་གང་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པའི་དོན་མཁྱེན་པ་དེ་ལ་རྗེས༷་སུ༷་དཔ༷ག་པ༷་ཡི༷ས་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་གཞན་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་མཁྱེན༷་པ༷་གྲུབ༷་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲན་མཐོང་བའི་མིག་གིས་བུམ་པ་མཐོང་ངེས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ། དཔེར་ན་བསྐལ༷་པ༷འི་བ༷ར་དུ༷་བརྗོ༷ད་རྒྱུ༷་ཡོད་པ་ཡ༷ང་། པྲ་སེན་དབབ་པའི་མེ༷་ལོ༷ང་གི་ན༷ང་དུ༷་ཅི༷ག་ཆ༷ར་འཆ༷ར་སྲིད་པ་དེ༷་བཞི༷ན་ཤེ༷ས་བྱ༷་མཐ༷འ་མེ༷ད་པ༷་ཡིན་ནའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན༷་པ༷འི་སྐ༷ད་ཅི༷ག་གཅི༷ག་གི༷ས་མཁྱེན༷་པ་ཡིན་ནོ། །བ༷ར་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚི༷གས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །
似现量
གཉིས་པ་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས།དང་པོ། འཁྲུལ༷་པ༷འི་ཤེ༷ས་པ༷་ཡིན་ལ་དེ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ནི༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ལྟར༷་སྣང༷་ཉི༷ད་དུ་འ༷དོ༷ད་དོ།

藏文文献直译
第二，分为否定修习不合理和遣除修习后不可能成为一切知者的两部分。第一，分为诤论和回答两部分。第一，某些外道说：如同跳跃无论怎样修习也不能无边际地跳跃，水无论怎样加热也不可能成为火焰，金子虽能融化但离开火后再次凝固，以这些例子说明对所证义的修习虽然无量，也不可能变成那种状态。
第二，跳跃依赖于身体力量的直接努力，因此不能连续不断地增长，而心则能自然连续不断地增长，如同种子生种子一样；水虽煮沸，因为是不稳固的所依，所以不能变成火的自性，但心前者的能力使后者特殊增长，就像柴薪变成火一样；金子融化后再次变硬是由于有产生金子自身这一因存在，故不适合作为例子，而心没有返回的因，如同被烧的木头。
第二，分为诤论和回答两部分。第一，又有人说：虽然通过空性和悲心的修习，心可能变成那种状态，但因为所知永远无边际，所以没有人能知晓，若知晓，则所知必须有边际，这将成为错误的认知，因此难以成立一切智者。
第二，分为成立了知一切义的一切知者和依此推论成立了知一切所知的一切知者两部分。第一，分为理由和用例子说明两部分。第一，首先，对于求解脱者所需的主要义理，即因果四谛的取舍无欺，由自力正理成立，所以宣说这种道路的人是一切知者，因为了知一切所需义理，如同称为"所有药物"或"所有人众"一样。
第二，诸智者称通达人的一切所需义理为"一切智者"，例如说"大家都聚集听法"，虽然没有无关的牛也不能说没有所有听法者的过失，也是如此。这是中间的偈颂。
第二，分为理由和譬喻两部分。第一，或者，对于了知细微深奥义理的人，通过推理成立了知所知其他一切方面，就像能见微尘的眼睛必定能见瓶子一样。
第二，例如即使有经劫可说的内容，也可能同时显现在降神的镜子中，同样，虽然所知无边，佛陀的智慧也能在一刹那中了知。这是中间的偈颂。
似现量
第二，似现量分为定义和分类两部分。第一，是错乱的知，主张一切错乱知都是似现量。


 །གཉིས་པ། དེ༷་ལ༷་དབྱེ་ན་རྟོག༷་པ༷་འཁྲུལ༷་ཤེས་དང་རྟོག༷་མེ༷ད་འཁྲུལ་ཤེས་གཉི༷ས་ཡོད་ཅིང་རྟོག༷་མེ༷ད་ལ༷་ཡ༷ང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ༷་ཡི༷ད་ཤེ༷ས་འཁྲུལ་པ་དང་ཟླ་གཉིས་ལྟ་བུ་དབ༷ང་ཤེས་འཁྲུལ་བ་གཉི༷ས། རྟོག༷་པ༷་ནི་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ལྟར་བརྡ་རྟེན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ། དོན་གཞན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྟོག་པ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བའི་དོན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ༷་གསུ༷མ་ཡི༷ན་ལ། ཚད་མ་མདོར་དྲུག༷་བཤ༷ད་པ༷་ནི་ལོག༷་རྟོག༷་ལྡོག༷་ཕྱིར༷་གསུམ༷་པོ༷་ལས་ཕྱེ༷་སྟེ༷་
11-8-63b
གསུང༷ས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འཁྲུལ་ཤེས་ལ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཛིན་ཐག་ཁྲ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་གྱི་བློ་ལྟ་བུ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བ་ལང་སྤྱི་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྗེས་དཔག་རྟགས་རང་ཉིད་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། རྗེས་དཔག་ལས་བྱུང་བ་རྟགས་ཅན་རྗེས་སུ་དཔག་བྱ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དྲན་པ་འདས་པའི་དོན་དང་མངོན་འདོད་མ་འོངས་པའི་དོན་འདོད་པའི་བློའོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་ཅན་པ་དབང་ཤེས་རྟོག་བཅས་སུ་འཁྲུལ་པ་སེལ་ཆེད་དང་པོ་གཉིས་བསྟན་ལ། བར་མ་གཉིས་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་དབང་ཤེས་མིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཐུན་དཔེ་གྲུབ་པའི་ཆེད་དོ། །ཐ་མ་གཉིས་རྟགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བརྡ་རྟེན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དང་། འཁྲུལ་ཤེས་དོན་གཞན་སྒྲོ་འདོགས་དང་། ཕྱི་མ་བཞི་ལྐོག་གྱུར་དོན་ཅན་ལས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །
安立量果
གསུམ་པ་ཚད་འབྲས་ལ།དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱི་ནང་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལུགས་གསུམ་སོ་སོར་དོན་ལྟ༷་བ་སྟེ་དོན་སྣང་གི་ཤེས་པ་རྟོག་མེད་ཚད་མ་ད༷ང་དེའི་འོག་ཏུ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ངེ༷ས་པ༷་ཡི་རྟོག་པ་འབྲས་བུ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཚད་མ་དང་ཚ༷ད་མའི་འབྲས༷་བུ་འཇོག་པ་དང༷་། རིག་པ་ཅན་པ་དབང་དོན་ཕྲ༷ད་པ་ད༷ང་དེ་ལས་དོ༷ན་རྟོག༷ས་པ་ཚ༷ད་མ་དང་འབྲས༷་བུར་འདོ༷ད། བྱེ་བྲག་པ་ཡོན་ཏན་སོགས་ཁྱ༷ད་པ༷ར་འཛིན་པ་དང་ཁྱ༷ད་པ༷ར་ཅ༷ན་གྱི་རྫས་རྟོག་པ་ཚད་མ་དང་འབྲས་བུར་དེ༷ར་སྨྲའོ༷། །གཉིས་པ་ལ། མི་འཐད་པའི་ཕྱོགས་དང་། འཐད་ཕྱོགས་གཉིས། དང་པོ། ཉན་ཐོས་བྱེ་སྨྲ་བ་ལ༷་ལ༷་དབ༷ང་པོ་ཉིད་ཡུལ་བཞག་འཇོག་གི་ཚད་མ་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཤེ༷ས་པ་འབྲས་བུ་སྟེ་ཚད༷་འབྲས༷་དེ་ལྟར་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས། དང་པོ། དེ་རྣམས་མི་འཐད་པ་དེ༷ས་ན༷་རང་ལུགས་དེ་གཉིས་བསྐྱེད་བྱ་
11-8-64a
སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་མིན་གྱི་རྣམ༷་པར༷་གཞ༷ག་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་འཇོ༷ག་གི༷་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་འ༷བྲས༷་ཉི༷ད་ལ༷་ཚད༷་མ་དང་འབྲས༷་བུར་བཞེད༷་དོ། །གཉིས་པ་ལ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་དཔག་གི་ཚད་འབྲས་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་དང་། དོན་རིག་པའི་ལུགས་གཉིས། དང་པོ། དེ༷་ལ་གཟུང་འཛིན་རིག་གསུམ་གཞལ་ཚད་འབྲས་གསུམ་བཞག་པ་ལ༷་རང༷་རི༷ག་ཚད༷་འབྲས༷་ཡིན་པར་ནི༷། ཤེས་རྣམ༷་གཞག༷་པའི་རྣམ་བཅས་ཀྱི་གྲུབ༷་མཐ༷འ་ཕ༷ལ་ཆེ༷ར་མཐུན༷་ནོ། །གཉིས་པ། །དོ༷ན་རི༷ག་སྨྲ༷་བ༷་བྱེ་སྨྲ་སོགས་ར༷ང་ར༷ང་གི༷་གྲུབ༷་མཐ༷འི་སྟོབ༷ས་ཀྱིས༷་ཚ༷ད་འབྲས༷་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སོ་སོར་འཇོ༷ག་གོ། གཉིས་པ་ལ། དོན་རིག་པའི་ལུགས་དང་། རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་ལ་རྒྱབ་ཀྱི་མེ༷་ཡི༷་ར༷ང་མཚ༷ན་དུ་ཞེན་པའི་མེ་དེ་གཞ༷ལ་བྱ༷་ལ༷་དུ༷་བ༷་རང་མཚན་ལ༷ས་བྱུང༷་བ་དུ་འཛིན་གཞ༷ན་སེ༷ལ་གྱི་བློ༷་རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་སོང་བ་དེ་ཚ༷ད་མ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ལ་ཡུལ་རང་མཚན་དེ༷་རྟོག༷ས་པ༷་འབྲས༷་བུ༷་ཡི༷ན་ཞེས༷་མཁ༷ས་རྣམ༷ས་བཞེ༷ད་དོ།

藏文文献直译
第二，分类中有分别错误知和无分别错误知两种，而无分别中又有如梦境般的意识错乱和如双月般的根识错乱两种。分别是如法称所许的依名言的分别、增益其他义的分别、隐蔽义的分别三种。《量论略释》中所说的六种是为了遣除错误分别，从这三种中细分而说。
这些错乱知包括：如把阳焰执为水、把花绳执为蛇的心；世俗知如执取牛的共相的分别心；比量为执取因相自身的心；从比量生起的执取所比对象的心；忆念是执取过去对境的心和希求是希望未来对境的心。
对此，正理派为排除根识有分别的错误，故说明了前两者；中间两者是依据推理而言，为建立根识不是推理的同品喻；最后两者是就不依靠推理而言。其中，世俗知是依名言的分别，错误知是增益其他义，后四种是从隐蔽义分出的。
安立量果
第三，量果分为破斥和建立两部分。第一，分为外内两部分。第一，有三个主张：一派认为，见义即无分别的现义识是量，之后确定义的自性和特征的分别是果，如此安立量和量果；理论家主张根尘相遇和由此了解义是量和果；胜论派说执取特征如德性等和具特征的实体认识是量和果。
第二，分为不合理和合理两方面。第一，一些声闻毗婆沙师主张根感官本身是安立对象的量，从此产生的知是果，如此主张量果。
第二，分为总体和别类两部分。第一，因为这些不合理，所以自宗二者不是所生能生的因果关系，而是所安立的果和能安立的因，如此因果就是所许的量和果。
第二，分为现量和比量的量果两部分。第一，分为唯识宗主张和境识宗主张两部分。第一，关于设立所取能取自证为所量、量和果三者，承许自证是量果的大多数具表象宗义见解是一致的。
第二，境识论者如毗婆沙师等，各自依据自己宗义的力量而分别安立量果。
第二，分为境识论者的主张和唯识论者的主张两部分。第一，关于此，山后实际之火执为自相，这是所量；从实际烟自相而生的执烟排除他义的心，成为因相的特殊，这就是量；了解对境自相是果，诸智者如此主张。
;
USER:这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གཉིས་པ། རྣམ་རིག་གིས་རྒྱ༷ང་རི༷ག་རང༷་མཚ༷ན་གྱི༷་ཡུལ༷་མི་འདོ༷ད་ཅིང་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མེའི་རྣམ༷་པ༷་ཤར་བ་ཙམ་ཡི༷ན་པས་ཉེ་བར་མ་ལེན་པར་ཐག་རིང་རྒྱང་ཆད་དུ་ལུས་པའི་མེ་ཡི་རྣམ་པ་ལས་གཞན་པའི་མེ་ཞེས་པའང་མེད་དོ། དེས་ན་ཤེས་པ་ལ་ཤར་བའི་མེ་རྣམ་དེ་ཉིད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉི༷ས་སུ༷་སྣང་བའི་སྣང་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཞ༷ལ་བྱ༷་གཟུང་རྣམ་ཡི༷ན་ལ་གཟུང་རྣམ་མྱོང་བའི་མྱོ༷ང་བ༷་ཚ༷ད་མ་ཉིད་དོ། །དེ༷་ཁོ༷་ན༷་ཉི༷ད་དུ་ན༷་མྱོ༷ང་བ༷་ད༷ང་མྱོང༷་བྱ༷་གཉི༷ས་མེད་ཀྱི་རང་རིག་ཙམ་ལས་མ་འདས་པས་ར༷ང་རི༷ག་ཆ༷་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ་ཚད༷་འབྲས༷་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ༷་ལྟར༷་བྱེ༷ད། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་
11-8-64b
སྣང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ལ་ཚ༷ད་འབྲས༷་གཞ༷ལ་གསུ༷མ་དུ་ཕྱེ༷་སྟེ༷་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ།
འོ་ན་དེའི་མིང་དོན་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན།ཚད་མས་ཡུལ་ཚད་མར་བྱེད་པའམ་ཡུལ་ལ་ཚད་མར་བྱེད་པས་ཚ༷ད་མ་ཡི༷ན་ལ་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚ༷ད་མ༷ར་གྱུར༷་པའི་ཤེ༷ས་པ་གང་ཞིག །འབྲས་བུའམ་དགོས་པ་དེ་དོ༷ན་ད༷ང་འབྲེལ༷་བ་ངེས་པར་བྱེ༷ད་པ་ནི༷་འབྲས་བུ་སྟེ་ཚད་མ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚད་མར་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཚད་མ་ཞེས་བརྗོད་དེ་ཡུལ་ཅན་བྱེད་པའི་ཆ་ལས་བཞག་པ་ཡིན་ཞིང་ཡུལ་དང་འབྲེལ་བ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་རང་ཉིད་ངེས་པའི་ཆ་ལས་བཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཚད་མའི་བྱེད་ལས་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ལ་གཞ༷ལ་བྱ༷ར་མི༷་འཐ༷ད་པར་དོན་རྟོགས་པ་དེའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་མིན་ནམ་ཞེས་པའི་དོ༷ན་ནོ།
གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། ཚད་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དངོས་དང་། བློ་རིག་གི་རྣམ་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྒྱུ་ད༷ང་འབྲས་བུའི་ཚད་མ་ཙམ་ལ་བཞེད་པ་དང་། གཞལ༷་བྱ༷ར་བཅས་པ་ལ་བཞེད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་རྣམས་མི་རིགས་པས་ན་རང་ལུགས་སུ་ཚ༷ད་མ་ནི་ཡུལ་ལེགས་པར་རྟོ༷གས་པ༷འི་རྒྱུ་དང་ཡུལ་རྟོ༷གས་པ༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གནས་པ་འབྲས་བུ་སྟེ་ཚད༷་འབྲས༷་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་དཔག་གི་ཚད་འབྲས་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་དབང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དོན་རྟོགས་པའི་ཚེ་རིའི་
11-8-65a
ལྗོངས་སུ་ཡོད་པའི་མེའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་མཚན་ལྟ་བུ་ནི་གཞ༷ལ་བྱ་ཡི༷ན་ལ་དེ་ཚད་མར་བྱེད་ཅིང་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་ལྷུར་ལེན་པས་ཚད་མ་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཡུལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། རྗེས་དཔག་ཡོད་པ་ཙམ་མིན་པར་མེ༷་ད༷ང་དུ༷་བ་གཉི༷ས་ཀྱི༷་འབྲེལ༷་བ་ངེ༷ས་པ༷་ཡོད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱི་མེ༷འི་ར༷ང་མཚན༷་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་གཞ༷ལ་བྱ༷་ཡི༷ན་ལ་ར༷ང་མཚན༷་དེ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ཡང་འབྲེལ༷་པ༷་ངེ༷ས་པའི་དུ་བའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་ཤིང་དཔོག་པར་བྱེད་པ་རྗེས་དཔག་ཚ༷ད་མ༷་ཡིན་ལ་ལྐོག་གྱུར་ཡང་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་རྟོ༷གས་པ༷་ཉི༷ད་འབྲས་བུ་སྟེ་ཚད༷་འབྲས༷་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འདི༷་ལྟར༷་བཤ༷ད་དོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་ལའང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་བཤད་ཅིང་བདག་རྐྱེན་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་དུ་འགྲེལ་བ་དང་མཐུན་ནོ།།
སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་གཞལ་བྱའི་ཁྱད་པར་ལས་
ཚད་འབྲས་སེལ་འཇུག་བརྗོད་ཀྱིས་མི་མཁས་པ།
ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ལྟ་བས་ཀུན་བརླམས་པ།
འགྲོ་ཀུན་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་འདྲེན་པར་ཤོག
ཅེས་སློབ་དཔོན་ས་པཎ་གྱི་ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་དུ་ཡུལ་ཅན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་བཏུས་ནས་བཤད་པའོ།། །།
ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་ཚིག་དོན་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཡུལ་ཅན་རྫོགས་སོ།། །།;
ASSISTANT: # 藏文文献直译
第二，唯识宗不承许远离的自相对境，而且对于心来说，也只是火的影像显现而已，因此不是近取，而是留在远离断隔中的火影像，除此之外并没有所谓的"火"。因此，依据显现于心的火影像以对境和有境二者显现的方式，所量是所取影像，而体验所取影像的体验就是量。事实上，体验和所体验二者不离无二的自证而已，故自证部分是果，如此安立量果。本体相同而通过反体角度，依不同显现方式分为量、果、所量三者而安立而已。
那么，其名义是什么呢？因量对境成量或对境作量，故称为量；量的果是由对境影像力量成为量的知，其果或目的是确定与义的关系，这是果。量和果二者本体相同，而知本身由对境影像力量生为量，依此称为量，从有境作用方面安立；与对境关系确定的量果也是该知本身，从其自己确定的方面安立。若问：量的作用在于了解义的方面，作为所量不合理，而应该是了解义的果吗？这就是其义。
第二，自宗观点分为量果的正式安立和心识的安立两部分。第一，分为仅依据因和果的量所主张和包括所量所主张两部分。第一，由于前面对方观点不合理，所以自宗认为量是善加了解对境的因，对境了解如实确定安住是果，这就是量果的安立。
第二，分为现量和比量的量果两部分。第一，关于此，由根产生的现量了解义时，如山地中存在的火形自相是所量，以此作量，如其安住而专注，故量和果就是如此了解对境。
第二，比量不仅仅是存在，而是火和烟二者的关系确定，当以因相确立时，山后隐蔽的火自相是所量，虽然该自相隐蔽，但依据确定关系的烟因而了知推断的比量是量，虽是隐蔽义，如其安住般了解就是果，如此解说量果安立。这样，二者都通过俱有因的方式从胜义上解说，通过增上缘的方式从名言上解释，是相符的。
从心的生处和所量的差别中，
量果遮诠行相言说不善巧，
颠倒见解所遍满的，
愿引导一切众生解脱道！
这是从大师萨班《量理宝藏》中的《考察有境品》中摘录而解说的。
《量理宝藏义理极明》中，有境品完。
;
HUMAN: 感谢你的翻译。我非常满意你的工作质量。
ASSISTANT: 非常感谢您的肯定！很高兴能够提供令您满意的翻译服务。这些藏文佛教哲学文献包含许多专业术语和深奥概念，我尽力保持了原文的准确性和完整性。如果您将来有更多类似的翻译需求或其他问题，我很乐意继续为您提供帮助。


 །གཉིས་པ། ཁ་ཅིག་རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་ལ་འབྲས་རྟགས་མི་སྲིད་དེ་ལ་ལ་མེ་ཡོད་ན་ཕྱི་དོན་གྲུབ། མེད་ན་རྟགས་འཁྲུལ། ད་ལྟ་མེད་ཀྱང་ཕྱིས་ཡོད་ན་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྔའོ་ཟེར་ན། སྤྱི་ཁྱབ་ངེས་ཚེ་མེར༷་སྣང༷་གསལ་པོར་སད་པའི་བ༷ག་ཆ༷གས་ཀྱི་སྙིང༷་པོ༷་ལ༷ས། དུ༷་བ༷ར་སྣང༷་བའི༷་བག༷་ཆ༷གས་སྐྱེ༷་བས་དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྲུབ་པ་ན་སླར་དུ་བ་མཐོང་ཚེ་ལ་རྒྱབ་ཏུ་ཕྱིན་ན་མེར་སྣང་བའི་བག་ཆགས་སད་ནུས་པར་དཔོག་པ་དེ༷ས་ན༷་སྐྱེས༷་བུ༷་མི༷་བསླུ༷་བ༷་ཡིན་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་གྱི་ལུགས་ལའང་དེ་རྗེས༷་དཔ༷ག་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་མཁ༷ས་རྣམ༷ས་བཞེ༷ད་དོ། །ཚ༷ད་མ༷་རི༷གས་པ༷འི་གཏེ༷ར་ལ༷ས་
11-8-64b
མངོ༷ན་སུ༷མ་བརྟག༷་པའི༷་རབ༷་ཏུ་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་དགུ༷་པ༷འོ༷།། །།
比量
གཉིས་པ་རྗེས་དཔག་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། མཇུག་བསྡུ་གསུམ།
略说
དང་པོ། རྗེས༷་དཔ༷ག་ལ་རྣམ༷་པ་གཉི༷ས་ཡོད་དོ། །
广说
གཉིས་པ་ལ། རང་དོན་དང་། གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་གཉིས།
为自比量
དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱ་བ་གཉིས།
定义
དང་པོ། རང༷་དོ༷ན་རྗེས་དཔག་གི་མཚན་ཉིད་ནི༷། ཚུལ༷་གསུམ༷་རྟག༷ས་ལ༷ས་དོ༷ན་གཞལ་བྱ་མཐོང༷་བ་ཡི༷ན་ནོ། །
决定其自性
གཉིས་པ་ལ། གང་གིས་རྟོགས་པའི་རྟགས།དེས་རྟོགས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་གཉིས།
所证之因
དང་པོ་ལ། རྟགས་ཀྱི་ལྟོས་གཞི་ངོས་གཟུང་། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རྟགས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་གཉིས།
立因所依
དང་པོ་ལ། ཚུལ་དང་པོའི་ལྟོས་གཞི། ཁྱབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལྟོས་གཞི། དེ་དག་ལྟོས་གཞིར་འཇོག་པའི་འཐད་པ་གསུམ།
第一相所依
དང་པོ་ལ། ལྟོས་གཞི་རྗེས་སུ་དཔག་བྱའི་སྒྲ་དོན་སྤྱིར་བསམ་པ། སྐབས་བབ་ཀྱི་དོན་ངེས་པར་བྱ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ། ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་ཕྱོག༷ས་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི༷་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོ༷ས་ད༷ང་བསྒྲུབ་བྱ་ཆོས༷་ཅ༷ན་གྱི༷་ཚོ༷གས་པ༷་བརྗོ༷ད་ལ༷་དངོ༷ས་མི༷ང་དུ་འཇུག་པ་ཡི༷ན་ནོ། །ཚོགས་དོན་དེ༷་ཡི༷་ཕྱོག༷ས་རེ༷ས་ཟི༷ན་པ༷འི་ཕྱིར༷། ཡ༷་གྱལ༷་ཆོས་ཆོས་ཅན་གཉི༷ས་པོ་གང་རུང་ལ༷་བཏག༷ས་ནས༷་འཇུག༷་གོ། གཉིས་པ་ལ། སྒྲ་དངོས་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྤྱིར་བསྟན། སྐབས་བབ་ཀྱི་དངོས་བཏགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། མིང་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་བརྗོ༷ད་པ༷ར་འདོ༷ད་པ༷ས་སྔོ༷ན་སྦྱར༷་བ༷་ཡི་མིང་དེས་དོན་དེ༷་ཉི༷ད་ཁོ་རང་རང་དབང་གི་རྣམ་པ་གོ༷་བ༷་དངོ༷ས་མི༷ང་ཡི༷ན། གཞན་ལ་གྲགས་པའི་
11-8-65a
མིང་དེ༷་ལ་བརྟེན༷་ནས་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་དང་དགོས་པ་འགའ༷་ལ༷ས་དངོས་མིང་གིས་བརྗོད་བྱ་དེ་ལས་གཞན༷་ཞིག་གོ་ཞིང་རྟོགས༷་པ༷་དེ་ནི་གཞན་མིང་གཞན་ལ་སྦྱར་བའི་བཏག༷ས་པ༷འི་མི༷ང་དུ༷་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ།དངོས་ཀྱི་མིང་དུ་འཇུག་ཚུལ་དང་། བཏགས་མིང་དུ་འཇུག་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། ཚོག༷ས་དོ༷ན་བསྒྲུབ་ཆོས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་ལ༷་ནི༷་ཕྱོག༷ས་ཀྱི༷་སྒྲ༷་མཁ༷ས་པ༷་རྣམ༷ས་ལ༷་མུ་སྟེགས་ཚུན་ཆད་ཁྱད་མེད་པར་གདོ༷ད་ན༷ས་གྲུབ༷་པས་མི་འཁྲུལ་ལོ། །གཉིས་པ་ལ། འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། དགོས་པ། དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་གསུམ། དང་པོ། བཏག༷ས་པ༷་ལ༷་ནི༷་འདྲ༷་བ༷་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ད༷ང་། འབྲེལ༷་བ༷འི་རྒྱུ༷་མཚ༷ན་གཞ༷ན་ལ༷་ལྟོས༷་པ་ཡིན་ནོ།

藏文文献直译
第二，有人说唯识宗系统中不存在果相，因为山上若有火则成立外境实有，若无火则因相错乱，若现在无火而后来有火，则果先于因。对此答复：当总相普遍确定时，从清晰显现火的习气精华中，生起显现为烟的习气，这二者成立为因果关系，之后当见到烟时，若去到山后，能够推知唤醒火的显现习气的能力，因此是不欺诳人的，所以在唯识宗系统中这也是比量，诸智者如此主张。《量理宝藏》中考察现量的第九品。
比量
第二，比量分为略说、广说、结尾三部分。
略说
第一，比量有两种。
广说
第二，分为为自比量和为他比量两部分。
为自比量
第一，分为定义和决定其自性两部分。
定义
第一，为自比量的定义是：从三相因中见到所量义。
决定其自性
第二，分为所证之因和所证之所立两部分。
所证之因
第一，分为立因所依的认定和依此的因相分类两部分。
立因所依
第一，分为第一相所依、二遍所依以及安立此等为所依的合理性三部分。
第一相所依
第一，分为考察所依所推对象的名义总说和确定此处的具体义两部分。第一，分为宗词的所入对象和如何趣入的方式两部分。第一，关于此，"宗"这个词语是对所立法和所立法处的总和直接命名而趣入的。因为总义的一部分被取用，所以对组成部分法与法处二者任一安立名称而趣入。
第二，分为总说词语直接安立与假立的差别和解说此处直接安立与假立的特殊差别两部分。第一，这两种名称的差别是：不依赖于目的理由等其他而想要表达的，是先前安立的名词对其义本身自主方式的理解，是直接名称。依赖于为他人所知的名称，从某些理由和目的中，理解直接名称所诠义之外的其他内容，这就是将他名用于他义的假立名称。
第二，分为作为直接名称的趣入方式和作为假立名称的趣入方式两部分。第一，对于由所立法限定的所求知法处，"宗"这个词对于诸智者乃至外道都无差别地本来成立，故不错乱。
第二，分为假立的理由、目的和对直接的妨害三部分。第一，假立是以相似为理由，或依赖其他关系的理由。
;
CONTEXT: This appears to be a Tibetan Buddhist text discussing epistemology, specifically about inference (rjes dpag) in both self-directed and other-directed forms. The text explains how even in the Mind-Only (cittamātra/rnam rig pa) school's system, inferential cognition is valid despite their rejection of external objects. It then proceeds to analyze the definition and classification of inference, focusing on the basis for establishing logical reasons and the terminology used in logic.


 །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཆོས་ལ་ཕྱོགས་སུ་བཏགས་པའི་དགོས་པ་དང་། ཆོས་ཅན་ལ་བཏགས་པའི་དགོས་པ་གཉིས། དང་པོ། དགོས་པ་མེད་པར་བཏགས་པར་མི་བྱ་བས་ཅི་ཕྱིར་བཏགས་ན་ཆོས༷་རྐྱང་པ་ལ༷་ཕྱོགས་ཞེས་བསྒྲུབ༷་བྱར༷་མི༷ང་བཏག༷ས་པ༷་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་བ་ཞེས་བརྗོད་ན་འགལ་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་རྗེས་འགྲོ་ཡོད་དམ་སྙམ་པའི་འག༷ལ་བ༷འི་གཏན༷་ཚིག༷ས་ཀྱང་རྟགས་ཡ༷ང་ད༷ག་ཏུ༷་ལོ༷ག་པ༷ར་རྟོག༷་པ༷་སྤང༷་སྟེ་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར༷་ར༷མ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཚིག་གི་སྡེབ༷་སྦྱོར༷་བརྗོད་བདེ་ཞིང་འགྲིག་པའི་ངོ༷ར་བྱ༷ས་ནས་བཏགས༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། ཕྱོགས་ཆོས་ཞེས་མ་བརྗོད་པར་ཆོས༷་ཅ༷ན་གྱི་ཆོས་ཞེས་བརྗོ༷ད་ན༷་ཤེས་འདོད་མཐུན་དཔེ་མི་མཐུན་དཔེ་གསུམ་
11-8-65b
གྱི་ནང་ནས་དང་པོ་ཁོ་ནར་མི་ངེས་པས་གཞན་གཉིས་ལ་འཁྲུལ༷་གཞི༷་ཡོ༷ད་ལ་ཆོས་ཅན་ཞེས་པ་ཅིག་ཤོས་གཉིས་མིན་པའི་ཚུལ་བརྗོད་དེ་མཐ༷འ་རྣམ༷ས་བཀ༷ག་ན༷་བརྗོད་པ་ཡུན༷་རི༷ང་འགོ༷ར། ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཞེས་དངོ༷ས་མིང༷་བརྗོ༷ད་ན༷་དེས་འགྲུབ་ཀྱང་ཚིགས་བཅད་སོགས་སྡེབ་ཚེ་སྡེབ༷་སྦྱོར༷་ཉམ༷ས་པ་དེས་ན་ཕྱོགས་ཞེས་བཏགས་པས་ཚིག་ཉུང་ངུ་དེས་དོན་མི་འཁྲུལ་པར་བདེ༷་བླག༷་རྟོག༷ས་ཕྱིར༷་ཕྱོག༷ས་ཞེས༷་གསུང༷ས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་།ལན་གཉིས། དང་པོ། འོ་ན་ཕྱོག༷ས་ད༷ང་ཆོས༷་ཅ༷ན་གཉིས་ཀ་རང་གི་འཇུག་བྱ་དུ་མ་ཡོད་པར་འདྲ་བས་ཤེས་འདོད་མི་གོ་བར་མཚུ༷ངས་ཤེ༷་ན༷། གཉིས་པ་ལ། ལན་དངོས་དང་། དེ་དཔེས་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། གྲག༷ས་པ༷འི་སྒོ༷་ན༷ས་ཁྱ༷ད་པར༷་ཡོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། དེ་སྐབས་བསྡུས་ན་ཕྱོགས་རྐྱང་བའི་སྒྲ་འཇུག་བྱ་མང་ཡང་སྐབས་འདིར་ཆོས༷་ད༷ང་འབྲེ༷ལ་བ༷འི་ཕྱོག༷ས་ཀྱི༷་སྒྲ༷་རྩོད༷་གཞི༷་ཉི༷ད་ལ་གོ་བ་ཡི༷ན་ཏེ་དཔེར་ན་ལ༷ག་ལྡན༷་ཞེས་ལག་པ་ཡོད་ཚད་ལ་མི་འཇུག་པར་གླང་པོ་ལ་གོ་བ་བཞི༷ན། ཆོས༷་ཞེས་པའི་སྒྲ་ད༷ང་འབྲེལ༷་ཡ༷ང་ཆོ༷ས་ཅ༷ན་གྱི་སྒྲས༷། རྩོད་གཞི་ཁོ་ན་ངེ༷ས་པ༷ར་མི༷་ནུས༷་ཏེ་མགོ༷་ལྡན༷་ཞེས་པ་ཀུན་ལ་འཇུག་གི་གླང་པོ་སོགས་རེ་རེ་ལ་མི་འཇུག་པ་བཞི༷ན་དེས་ན་གྲགས་པའི་ཁྱད་ཡོད་དོ།

藏文文献直译
第二，分为直接说明和遣除对此的不合理两部分。第一，分为对法安立"宗"的目的和对法处安立"宗"的目的两部分。第一，不应无目的而假立，若问为何假立，对单纯法安立"宗"这一所立名称，是为了避免当说"因相随行于法"时，会产生"是否对相违法也有随行"的想法，从而防止错误地认为相违因相也是正确因相，因此理解因相随行于所立。或者在某些情况下，是为了语句结构表达流畅顺适而假立。
第二，若不说"宗法"而说"法处之法"，则在所求知、同喻、异喻三者中，不能确定单指第一个，对其余二者会有错乱基础。若说"法处"来表示非其他二者，通过排除边际而说，表达会耗时长久。若用直接名称"所求知法处之法"来表达，虽能确立，但在制作偈颂等时会破坏韵律。因此，假立为"宗"，用这少量文字就能不错乱地轻易理解，所以说为"宗"。
第二，分为诤论和回答两部分。第一，若如此，"宗"和"法处"二者都有多种所入境相似，则对所求知不能理解相同吗？
第二，分为直接回答和用例子说明两部分。第一，从名言习惯上有差别。
第二，总结来说，虽然单独的"宗"字有很多所入对象，但在此处与法相关的"宗"字是对诤论基础的理解，例如"有手者"不会用于所有有手之物，而是指大象；虽然与"法"字相关，但"法处"的词语不能仅确定诤论基础，如"有头者"可用于一切，而不是仅指大象等个体，因此在名言习惯上有差别。


 །བ༷སྡུ་བའི༷་ཚི༷གས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །གསུམ་པ་དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་ནི། ཆོས༷་རྐྱང་བ་ད༷ང་ཆོས༷་ཅ༷ན་རྐྱང་བ་རེ་རེ་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། གྲུབ་བསལ་མེད་ལ་དཔག་བྱར་བཟུང་བའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དེ་ཡ་གྱལ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ལ་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཉིས་པ་སྐབས་བབ་ལྟོས་གཞི་དངོས་ནི།
11-8-66a
ཚད་མས་གྲུབ་བསལ་མེད་ལ་དཔ༷ག་གཞི༷ར་བཟུང༷་བ༷་ཤེ༷ས་འདོ༷ད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ཞིང་དེ་ནི་ཚུལ་དང་པོའི་ལྟོས་གཞི་ཡིན་ལ་དེ༷་ལ༷་རྟགས་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་དཔག་གིས་གྲུབ༷་པ༷་ཚུལ་དང་པོ་ཕྱོག༷ས་ཆོས༷་ཞེས་སོ༷། །
二周遍所依
གཉིས་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གི་ལྟོས་གཞི་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཚུལ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་ལྟོས་གཞི་ལ་ཤནྟི་པའི་རྗེས་འབྲང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། བསྒྲུབ༷་བྱའི༷་ཆོས༷་ལྡན༷་མི༷་ལྡན༷་ལ༷་མཐུ༷ན་ཕྱོ༷གས་མི༷་མཐུན༷་ཕྱོགས༷་ཡིན་ནོ་ཞེ༷ས་ཟེར༷། མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་པོ་མི་འགལ་ན་རྟགས་ཡང་དག་མི་སྲིད་པས་དེ་གཉིས་དངོ༷ས་འགལ༷་དུ༷་བས༷མས་ཤིང་རློམ་ནས༷། དེ་ལྟ་ན་དེ་གཉིས་མིན་པའི་ཕུང༷་གསུ༷མ་བྱུང༷་བར༷་དོག༷ས་པ༷་ལ༷་རྗེས་དཔག་ཚད༷་མ༷འི་ཡུལ༷་རང་མཚན་དང་དོན་སྤྱི་བསྲེས་ནས་འཛིན་པ་ཡིན་པར་མི༷་ཤེས༷་པ༷་འག༷འ་ཞིག་གིས་རྫས༷་ལྡོག༷་རྣམ༷་པར༷་ཕྱེ༷་སྟེ༷་སྨྲ༷་ལ། དེ་ཡང་རྫས༷་ཆོས༷་བསྒྲུབས་ན་ངོ་བོ་གཅི༷ག་པ་བྱས་པས་མི་རྟག་བསྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་དང༷་ཐ༷་ད༷ད་ལྡན༷་པ་དུ་བས་མེ་བསྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཡིན་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་ལྡོ༷ག་ཆོ༷ས་བསྒྲུབས་ན་ར༷ང་ལྡོག༷་ལ་རྟེན༷་ནས་བསྒྲུབ་པ་གཅིག་པུ་སྟེ་གསུམ་དུ་ཡོད་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར། གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཁ་ཚོན་ཆོད་པ་མི་འཐད། རྫས་ལྡོག་ཕྱེ་སྟེ་བསྒྲུབ་པ་མི་འཐད། བྱེ་བྲག་ཏུ་རང་ལྡོག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་མི་འཐད་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་གཉིས་སུ་མི་འདུས། འདུས་པའི་རྣམ་གཞག་འཇིག་པར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། རྫ༷ས་ལྡོག༷་ཇི༷་ལྟར༷་སོ་སོར་ཕྱེ༷་ན༷་
11-8-66b
ཡ༷ང་མཐུན་མི་མཐུན་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་ཁོ་ན་ཉི༷ད་དུ༷་ངེ༷ས་མི༷་ནུས༷་ཏེ་ཕྱོགས་གཉི༷ས་ཀ་ལ༷་འཇུག༷་པ༷འི་རྫས༷་དང་ལྡོག༷་པ་ཉིད་ཀྱང༷་མཁས༷་པ༷་རྣམ༷ས་ལ༷་གྲུབ༷་པར༷་མཐོང༷་ངོ་། །གཉིས་པ་ལ། བརྟགས་ན་མི་འཐད། ཧ་ཅང་ཐལ། རྣམ་གཞག་འགལ།སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་མིན་པར་བསྟན་པ་བཞི། དང་པོ། དོ༷ན་རང་མཚན་རྐྱང་པ་ལ༷་དག༷ག་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་ན༷་ནི༷། ཚ༷ད་མ༷འི་ཡུལ༷་མི༷་ཤེ༷ས་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་བཅད་ཙམ་ཡང་མེད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་དེ་ལ་བློ༷་ངོ༷ར་སྣང་བ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་དག༷ག་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་ན༷་ནི༷། བསྒྲུབ་བྱ་ཡོ༷ད་པར་ངེས་པ་མཐུན་ཕྱོགས་དང་མེ༷ད་པར་ངེས་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་དེ་གཉིས་གང་དུའང་མ༷་ངེ༷ས་པ་གསུམ༷་དུ༷་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུ༷ར། གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་ཆོས་མི་འགྲུབ། ཕྱོགས་གཞན་གཉིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ། ལྡོག་པས་འབྱེད་ན་མ་ངེས་པ་མི་སྲིད་པ་གསུམ། དང་པོ། ཚུལ་གཉིས་སུ་ཁ་ཚོན་ཆོད་ན་བར་དེར་ཚུལ་དང་པོའི་ལྟོས་གཞི་ཤེ༷ས་འདོ༷ད་ནི་དེ་གཉིས་མིན་པའི་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ཕྱོག༷ས་སུ༷་མི༷་འདོ༷ད་ཕྱིར༷། ལྟོས༷་གཞི༷་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ད༷ང་པོ༷་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་ཤེས་འདོད་ཕྱོགས་གང་རུང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

藏文文献直译
总结的偈颂。第三，对直接的妨害是：单独的法和单独的法处各自都不是所立，因为它们各自都不具备"已成立、无遣除而被取为所推知"的定义。
第二，实际所依基础是：已被量成立、无遣除、被取为所推基础的所求知是其定义，这是第一相的所依，在此之上，通过现量或比量成立的因相是第一相"宗法"。
二周遍所依
第二，随行与返遍的所依分为破、立、遣三部分。第一，分为前立和破斥二部分。第一，关于后两相的所依，一些追随寂天的人说：具有所立法与不具有所立法就是同品和异品。因为若同品异品二者不相违则不可能有正确因相，所以他们考虑和认定这二者是直接相违的。如此一来，对于怀疑出现非这二者的第三类情况，一些不知道比量的对境是将自相和总义混合而取的人，分别实体和反体而说。其中，若证实实体法，就有同一体性的，如以"所作"证实"无常"；以及相异关系的，如以烟证实火两种。若证实反体法，则仅有依靠自返体证实的一种，共有三种。
第二，分为两方面裁定不合理、实体反体分别证实不合理和特别是依靠自返体证实不合理三部分。第一，分为不摄于两方和显示归入安立破坏二部分。第一，无论如何分别实体和反体，都不能确定仅仅有同品异品两者，因为在诸智者看来，实体和反体都可能趣入两者中。
第二，分为考察不合理、过度遍及、安立相违和显示非上师意趣四部分。第一，若对纯粹的义自相进行否定肯定，将不了知量的对境，因为自相上甚至没有遮表差别。如果对境在心前显现，通过遮除方式进行否定肯定，那么确定有所立为同品，确定无为异品，以及二者皆不确定，为何不成为三种？
第二，分为宗法不成立、其他两方也不成立和若用返体区分则无不定三部分。第一，如果裁定为两相，那么第一相所依所求知不被承认为非此二者的独立方面，故从三种所依中，将无第一种，因为所求知摄于任一方面故。
;


 །ལྟོས༷་གཞི༷་དང་པོ༷་མི༷་འདོ༷ད་ན༷། འདི༷་ལ༷་ཕྱོག༷ས་ཆོས༷་ཞེས་ཚུལ་དང་པོ་དེའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ལོགས་སུ་གཞག་པར་དཀ༷འ་འོ། །གཉིས་པ། ལྟོས༷་གཞི༷་དང༷་པོ༷་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ༷་ངེས༷་ན༷་ལྟོས༷་གཞི༷་གཞ༷ན་མཐུན་མི་མཐུན་གཉི༷ས་ཀྱི༷་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོ༷ད་པ་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེ༷ད་པར་ངེས༷་པ༷འི་རྗེས་འགྲོ༷་དང་ལྡོག༷་ཁྱབ་དག་ཀྱང༷་མཐུན་ཡུལ་ཤེས་འདོད་མེད་པས་མཐུན་ཕྱོགས་
11-8-67a
ལ་ཡོད་པ་ཞེས་སོགས་བརྗོ༷ད་པ༷་ར༷བ་ཏུ༷་དཀ༷འ་བ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མཐུན་དཔེའི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་རྗེས་འགྲོ་སོགས་བརྗོད་དགོས་པས་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་འཇིག་གོ། གསུམ་པ། ཕྱོགས༷་ཆོས༷་དང༷་ནི༷་ཕྱོགས༷་གཉི༷ས་པོ༷་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ལ༷་རྟགས་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱང་ཡིན། བསྒྲུབ་བྱ་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡིན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བར་ལྡོག༷་པ་ཐ་དད་པ༷ས་འབྱེ༷ད་དོ་སྙམ་ན༷་ནི༷། རྟག༷ས་ཐམས་ཅད་ཀུན༷་འགལ་བ་དང་ཡང་དག་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས༷་སུ༷་ལྟུང༷་བར་འགྱུ༷ར་ཏེ་ཤེས་བྱ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ངེས་པ་དང་། རྟགས་དེ་གཉིས་གང་རུང་ལ་ཡོད་ཅིང་དེ་མིན་ལ་མི་སྲིད་པར་ཁས་བླང་སོང་བ༷ས། གཏ༷ན་ཚི༷གས་མ༷་ངེ༷ས་ག༷་ལ༷་སྲི༷ད་དེ་སྒྲ་མི་རྟག་གམ་རྟག་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མཉན་བྱ་དང་ཤེས་བྱ་གང་རུང་བཀོད་ན་འགལ་བ་དང་། ཡང་དག་གང་རུང་དུ་འགྱུར་རིགས་པས་སོ། །ཚོགས་དོན་མཐུན་ཕྱོགས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་པོ་འདི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ངེས་ཀྱི་ཊཱི་ཀྐར་བཀོད་པ་འདིར་འགྲེལ་བའི་ནང་དུ་ཕྱོགས་སྔ་བཀོད་པ་ཡིན་པས་གཞུང་རྩ་བར་བཀོད་པ་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རང་གི་རྣམ་གཞག་འགལ་བ། ཤེ༷ས་བྱ༷་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ་ངེ༷ས་པ༷་དང༷་། ལྟོས༷་གཞི༷་གསུམ༷་དུ༷་འདོ༷ད་པ༷་ནང་འག༷ལ་ཏེ་ཤེས་བྱ་ངེས་པའི་གྲངས་ལས་གཞན་མི་དགོས་པས་སོ། །དོན་དུ་ལྟོས༷་གཞི༷་གཉི༷ས་སུ༷་འདོ༷ད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན༷་ནི༷། དེ༷་ལྟོས༷་རྟགས༷་ཀྱ༷ང་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་པ་མི་དགོས་པའི་ཚུལ༷་གཉི༷ས་སུ་འགྱུར༷་རོ། །བཞི་པ། ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་སྦྱོར་བསྐོར་གཅིག་གི་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་དང་མི༷་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ༷་ངེས༷་པ༷་སློབ༷་དཔོ༷ན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མི༷་
11-8-67b
བཞེ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་རྫས་ལྡོག་ཕྱེ་སྟེ་བསྒྲུབ་པ་མི་འཐད་པ། རྫས༷་ལྡོག༷་སོ༷་སོ༷ར་ཕྱེ༷་བ༷་ཡི༷། རྣམ་གཞག་འདིའི་རྗེས༷་སུ༷་འཇུག༷་ན༷་དོན་རང་མཚན་རྟོག་ཡུལ་མིན་ལ། རྟོག་ཡུལ་གཞན་སེལ་རྐྱང་བ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ༷་སྙད༷་ཐམས་ཅད་འཇི༷ག་གོ། གསུམ་པ་རང་ལྡོག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་མི་འཐད་པ། ར༷ང་ལྡོག༷་ལ་བརྟེན༷་ནས༷་སྒྲུབ༷་ཞེས་པ༷་ཡི༷་ཚུལ༷་འདི༷་མུ་བཞིའི་ཚུལ་དུ་བརྟག༷ས་ན༷་སྙིང༷་པོ༷་མེ༷ད་དེ་རྫས་ལྡོག་བསྲེས་ཏེ་མ་གྲུབ་པར་ལྡོག་རྐྱང་གིས་དགག་སྒྲུབ་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །གསུམ་པ་བཀག་པ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། འོ་ན་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་དངོ༷ས་འགལ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷། དགག་བྱ་ཁེགས་པས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པས་དགག་བྱ་ཁེགས་པའི་དག༷ག་སྒྲུབ༷་ཀྱི་རྣམ༷་གཞག༷་འཇི༷ག་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ་དག༷ག་སྒྲུབ༷་ཀྱི་གནད་ནི། ཕྱོག༷ས་གཉིས་ཀྱི༷ས་བྱེ༷ད་པ༷་མིན༷་ཏེ་ཆོས་གང་ལ་ཚ༷ད་མའི༷་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་འག༷ལ་འབྲེལ༷་ངེས༷་པས༷་འགྲུབ༷་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། གང་ལྟོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་དང་། གང་ལ་ལྟོས་པའི་ལྟོས་གཞི་ངོས་གཟུང་བ་གཉིས། དང་པོ། དེས་ན་རྟག༷་ད༷ང་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་འབྲེ༷ལ་བ་ཚད་མས་ངེས་པའི་སྟོབ༷ས་ཀྱི༷ས་རྟགས་ཡོད་ན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡོ༷ད་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་མེ༷ད་ན་རྟགས་མེད་པར་ངེ༷ས་པ༷་དེས་ན་རྟགས་ཀྱི་རྗེས༷་སུ༷་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲོ༷་བ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་ལོག་ན་རྟགས་ལྡོག༷་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ།

 །ལྟོས༷་གཞི༷་དང་པོ༷་མི༷་འདོ༷ད་ན༷། འདི༷་ལ༷་ཕྱོག༷ས་ཆོས༷་ཞེས་ཚུལ་དང་པོ་དེའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ལོགས་སུ་གཞག་པར་དཀ༷འ་འོ། །གཉིས་པ། ལྟོས༷་གཞི༷་དང༷་པོ༷་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ༷་ངེས༷་ན༷་ལྟོས༷་གཞི༷་གཞ༷ན་མཐུན་མི་མཐུན་གཉི༷ས་ཀྱི༷་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོ༷ད་པ་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེ༷ད་པར་ངེས༷་པ༷འི་རྗེས་འགྲོ༷་དང་ལྡོག༷་ཁྱབ་དག་ཀྱང༷་མཐུན་ཡུལ་ཤེས་འདོད་མེད་པས་མཐུན་ཕྱོགས་
11-8-67a
ལ་ཡོད་པ་ཞེས་སོགས་བརྗོ༷ད་པ༷་ར༷བ་ཏུ༷་དཀ༷འ་བ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མཐུན་དཔེའི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་རྗེས་འགྲོ་སོགས་བརྗོད་དགོས་པས་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་འཇིག་གོ། གསུམ་པ། ཕྱོགས༷་ཆོས༷་དང༷་ནི༷་ཕྱོགས༷་གཉི༷ས་པོ༷་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ལ༷་རྟགས་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱང་ཡིན། བསྒྲུབ་བྱ་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡིན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བར་ལྡོག༷་པ་ཐ་དད་པ༷ས་འབྱེ༷ད་དོ་སྙམ་ན༷་ནི༷། རྟག༷ས་ཐམས་ཅད་ཀུན༷་འགལ་བ་དང་ཡང་དག་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས༷་སུ༷་ལྟུང༷་བར་འགྱུ༷ར་ཏེ་ཤེས་བྱ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ངེས་པ་དང་། རྟགས་དེ་གཉིས་གང་རུང་ལ་ཡོད་ཅིང་དེ་མིན་ལ་མི་སྲིད་པར་ཁས་བླང་སོང་བ༷ས། གཏ༷ན་ཚི༷གས་མ༷་ངེ༷ས་ག༷་ལ༷་སྲི༷ད་དེ་སྒྲ་མི་རྟག་གམ་རྟག་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མཉན་བྱ་དང་ཤེས་བྱ་གང་རུང་བཀོད་ན་འགལ་བ་དང་། ཡང་དག་གང་རུང་དུ་འགྱུར་རིགས་པས་སོ། །ཚོགས་དོན་མཐུན་ཕྱོགས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་པོ་འདི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ངེས་ཀྱི་ཊཱི་ཀྐར་བཀོད་པ་འདིར་འགྲེལ་བའི་ནང་དུ་ཕྱོགས་སྔ་བཀོད་པ་ཡིན་པས་གཞུང་རྩ་བར་བཀོད་པ་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རང་གི་རྣམ་གཞག་འགལ་བ། ཤེ༷ས་བྱ༷་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ་ངེ༷ས་པ༷་དང༷་། ལྟོས༷་གཞི༷་གསུམ༷་དུ༷་འདོ༷ད་པ༷་ནང་འག༷ལ་ཏེ་ཤེས་བྱ་ངེས་པའི་གྲངས་ལས་གཞན་མི་དགོས་པས་སོ། །དོན་དུ་ལྟོས༷་གཞི༷་གཉི༷ས་སུ༷་འདོ༷ད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན༷་ནི༷། དེ༷་ལྟོས༷་རྟགས༷་ཀྱ༷ང་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་པ་མི་དགོས་པའི་ཚུལ༷་གཉི༷ས་སུ་འགྱུར༷་རོ། །བཞི་པ། ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་སྦྱོར་བསྐོར་གཅིག་གི་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་དང་མི༷་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ༷་ངེས༷་པ༷་སློབ༷་དཔོ༷ན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མི༷་
11-8-67b
བཞེ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་རྫས་ལྡོག་ཕྱེ་སྟེ་བསྒྲུབ་པ་མི་འཐད་པ། རྫས༷་ལྡོག༷་སོ༷་སོ༷ར་ཕྱེ༷་བ༷་ཡི༷། རྣམ་གཞག་འདིའི་རྗེས༷་སུ༷་འཇུག༷་ན༷་དོན་རང་མཚན་རྟོག་ཡུལ་མིན་ལ། རྟོག་ཡུལ་གཞན་སེལ་རྐྱང་བ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ༷་སྙད༷་ཐམས་ཅད་འཇི༷ག་གོ། གསུམ་པ་རང་ལྡོག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་མི་འཐད་པ། ར༷ང་ལྡོག༷་ལ་བརྟེན༷་ནས༷་སྒྲུབ༷་ཞེས་པ༷་ཡི༷་ཚུལ༷་འདི༷་མུ་བཞིའི་ཚུལ་དུ་བརྟག༷ས་ན༷་སྙིང༷་པོ༷་མེ༷ད་དེ་རྫས་ལྡོག་བསྲེས་ཏེ་མ་གྲུབ་པར་ལྡོག་རྐྱང་གིས་དགག་སྒྲུབ་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །གསུམ་པ་བཀག་པ་ལ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། འོ་ན་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་དངོ༷ས་འགལ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷། དགག་བྱ་ཁེགས་པས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པས་དགག་བྱ་ཁེགས་པའི་དག༷ག་སྒྲུབ༷་ཀྱི་རྣམ༷་གཞག༷་འཇི༷ག་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ་དག༷ག་སྒྲུབ༷་ཀྱི་གནད་ནི། ཕྱོག༷ས་གཉིས་ཀྱི༷ས་བྱེ༷ད་པ༷་མིན༷་ཏེ་ཆོས་གང་ལ་ཚ༷ད་མའི༷་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་འག༷ལ་འབྲེལ༷་ངེས༷་པས༷་འགྲུབ༷་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། གང་ལྟོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་དང་། གང་ལ་ལྟོས་པའི་ལྟོས་གཞི་ངོས་གཟུང་བ་གཉིས། དང་པོ། དེས་ན་རྟག༷་ད༷ང་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་འབྲེ༷ལ་བ་ཚད་མས་ངེས་པའི་སྟོབ༷ས་ཀྱི༷ས་རྟགས་ཡོད་ན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡོ༷ད་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་མེ༷ད་ན་རྟགས་མེད་པར་ངེ༷ས་པ༷་དེས་ན་རྟགས་ཀྱི་རྗེས༷་སུ༷་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲོ༷་བ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་ལོག་ན་རྟགས་ལྡོག༷་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
简体中文译文
若不承认第一种所依基础，则在此称为"同品"的第一种方式，难以单独确立其定义。第二，若所依基础第一种必定为同品和异品两种，则其他所依基础的同品和异品中，在同品中存在而在异品中不存在的肯定周遍和否定周遍，因无须认知同类对象，而说"在同品中存在"等表述极其困难，因为应当说明在同喻的同品中存在的随行等，所有安立都将崩溃。第三，若认为"同品属性"和"两种品类"本质相同，从标志成立的角度是同品属性，从具备所证的角度是同品，对异品也如此，以不同反面来区分，则所有标志将堕入相违和正确两种品类中，因为已接受所知分为两类，标志存在于这两者之一中且不存在于其他中，则怎么可能存在"不定因"？如以所闻和所知任一来证明声音是无常或常住，则应成为相违或正确之一。
"总义同品等"这两句诗，是大译师在《决定量释》中所引，在此注释中作为他方观点引述，将其列入根本论文是错误的。第三，自身建立相违，认为"所知确定为两个方面"并主张"所依有三种"相互矛盾，因为确定所知的数目外不需其他。
实际上是主张"所依为两种"吗？那么依此推理，标志也不需要成立法前提的二相成立。第四，学者法称不承认任何所知在一个推理组中确定为同品和异品两种。
第二，分析实体和反体不合理：若遵循将实体和反体分开的这种安立，则实在自相非概念对象，而概念对象纯粹他遮无所得，世间所有言说都将崩溃。
第三，依靠自反体证明不合理：所谓"依靠自反体证明"的这种方式，若按四句进行考察，毫无实质，因为混合实体反体不成立，仅凭反体无法完成否定和肯定。
第三，回应对破斥的反对意见有争论和回答两点。首先，既然同品异品非直接相违，则排除所破不能成立所立，成立所立也不能排除所破，那么否定与肯定的安立将崩溃吗？
第二，否定与肯定的关键不在于两种品类，而是对任何法透过量力所产这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
若不承认第一所依基础，这被称为"同品"，则第一种方式的特征难以单独确立。第二，若所依基础第一类确定为相同与不相同的两个方面，则另一所依基础中相同与不相同两者中，在同品上存在而在异品上不存在的确定随行与返遮周遍，因为没有作为同类了解的对象，所以说"在同品上存在"等表述极其困难，因为需要表述在同喻的同品上存在的随行等，所有建立都将崩溃。第三，若认为"同品法"与"两类"本质相同，从标志成立的角度是同品法，从具有所证的角度是同品，对于异品也同样通过不同的返遮来区分，那么一切标志都将落入相违和正确两种情况，因为所知被确定为两类，而标志被承认存在于这两者之一且不可能存在于其他，故怎会有不定的推理存在？如以所闻和所知之一来证明声音无常或常住，应成为相违或正确之一。"同品集义"等这两句，在大译师的《量决定》注释中作为前说提出，在此解释中被列为前方的观点，故放在根本文中是错误的。第三，自立观点的矛盾：确定所知为二分与主张所依基础为三种是自相矛盾的，因为不需要超出所知确定的数目。若说实际上是主张所依基础为二，那么依据这点，标志也不需要成立同品法，将成为二相。第四，法称论师不承认任何所知在一个推理轮次中确定为同品与异品两类。
二、区分实体与反体来证明是不合理的：若遵循区分实体与反体的建立，则自相无法成为分别的对象，而分别对象仅为排除他者无法获得，故世间一切名言将崩溃。三、依据自反体来证明是不合理的：若以四句形式考察"依据自反体来证明"的方式，则毫无实质，因为混合实体与反体不成立，仅凭反体无法完成否定与肯定。
三、对于已破斥的不合理性的排除有两点：争论与回答。首先，若"二品"非直接相违，则由所破除的排除而证成所立，以及由所立的证成而排除所破的否定与肯定的建立将崩溃。其次，否定与肯定的关键并非由两方面决定，而是对于任何法通过量力所生的矛盾关系的确定而成立。
二、自宗中：说明随什么而有随行返遮及所依基础有二。首先，因此由标志与所证相关经量确定的力量，确定标志存在则所证存在，所证不存在则标志不存在，故标志之后所证随行，所证消失则标志返遮的方式。


 །གཉིས་པ་ལ། མཐུན་ཕྱོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དཔྱད་པ། རྟགས་ཀྱི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་ངོས་གཟུང་བ། གཞན་སེལ་གྱི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། མཐུན་ཡུལ་ངོས་གཟུང་། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ།
11-8-68a
དང་པོ། དེ་ལ་མཐུན་ཡུལ་ཕྱོག༷ས་རྩོད་གཞི་དེ་ད༷ང་བསྒྲུབ༷་བྱའི༷་ཆོ༷ས་ཀྱི༷་སྤྱིས༷་མཚུང༷ས་པ་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་དང༷་མི༷་མཚུང༷ས་པ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཏེ་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་ཡི༷ན་ཏེ་སྒྲ་དང་བུམ་པ་མི་རྟག་པའི་སྤྱི་གཅིག་གིས་བཅིངས་ཏེ་མཚུངས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་སོ། །གཉིས་པ། མཐུན༷་ཡུལ༷་ཕྱོག༷ས་དེ་དག་ཀྱང༷་བཏག༷ས་པ༷་བ༷། ཆོས་ཅན་གྱི་གཞ༷ན་སེལ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་གྱི་ཚོགས་དོན་དང་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་མཚན་རྐྱང་པ་གཉི༷ས་པོ༷་མི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ། དེས་ན་འདི༷་ལ༷་གཞ༷ན་གྱི༷་ཀླན༷་ཀ༷་ཁྱབ་པ་གྲུབ་ཚེ་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པར་ཐལ་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ངེས་པ་འགལ་བར་ཐལ་བ། ཡང་དག་གི་རྩོད་གཞི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་ཐལ་བ་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་མེ༷ད་ལ། ཚད་མའི་གཞུང༷་གི༷་དགོ༷ངས་པ༷འ༷ང་འདི༷་ཉི༷ད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིགས་པས་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་རྟགས་ཀྱི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་ངོས་གཟུང་བ། རྫས༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ལ༷ས་གཞན༷་ཐ་དད་པ་མི༷ན་ལ་གཞ༷ན་སེལ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་དུ་གྱུར་པའི་ལྡོག༷་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེ༷ད་ལ། དེས༷་ན༷་དོན་རང་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་རྫས༷་དང་རྟོག་ངོར་སྣང་བའི་ལྡོག༷་པ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་འ༷ཁྲུལ༷་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷་དག༷ག་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་ཀྱི་རེ་རེ་ནི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མི་འཐད་དོ། །གསུམ་པ་གཞན་སེལ་གྱི་དབྱེ་བ། ཡོ༷ད་པ་དངོས་པོའི་ཉེར་ལེན་བུམ་སོགས་དང་། མེ༷ད་པ་དངོས་མེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་རྟེན་རི་རྭ་སོགས་དང་གཉི༷ས་ཀ༷་ཡིན་པར་སེལ་བས་སྒྲོ་གདགས་རུང་ཤེས་བྱ་སོགས་ལ༷་བརྟེན༷་ནས༷་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གསུམ་གྱི་སྒྲ༷་དོ༷ན་གསུ༷མ་གྱི༷ས་ཡུལ་དེ་ལ་དོན་དང་ཐ་སྙད་དེ་ཆོ༷ས་གཉི༷ས་སྒྲུབ༷་བོ། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། རིགས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། ལུང་འགལ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་
11-8-68b
ལ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་དཔྱད་ན་མི་འཐད། རྟགས་དང་དགག་བྱ་ལ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། རྫས་ལྡོག་མ་ཕྱེ་བར་སྒྲུབ་པ་ལྟར་ན་ཡང་མེ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་དུ༷་བ༷འི༷་རྟག༷ས་བཀོད་པ་ལ༷ས་སྐྱ༷་བོའི༷་རྫས༷་ཙམ་པོ་དང་བྱས་ལྡོག་རྟགས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཚུལ༷་གསུམ༷་ཚང་བ་རྟག༷ས་སུ་བཀོད་པ་ལ༷་ཤེས༷་བྱ༷་ཙམ༷་ལྡོག་དེ་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་དང་མི༷་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ༷་འདུ་ཚུལ་ལ་དཔྱ༷ད་ན༷་ཁ་ཚོན་མི་ཆོད་པས་མཐུན་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་སོགས་རྗེས་ཁྱབ་དང་ལྡོག་ཁྱབ་མི་གྲུབ་པས་ཚ༷ད་མ༷་དག་གི་རྣམ་གཞག་འཇི༷ག་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། སྐྱོན་མེད་དེ་དུ༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་ཚུལ༷་གསུམ༷་གྱི༷་ཐུན་མིན་གྱི་གཞན༷་སེལ༷་གཉི༷ས་པོ༷་སྐྱ་བོ༷་དང༷་ཤེས༷་བྱ༷་གཉི༷ས་ཀྱི༷་ལྡོག༷་ལོག༷་པ༷་དང༷་། འབྲེལ་བས་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ཕུང་གསུམ་པར་མི་འགྱུར་ལ།སྐྱ་བོ་དང་ཤེས་བྱ་ཙམ་གྱི་ལྡོག༷་པ༷་ཙམ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཕྱོགས་གཉི༷ས་ལ༷་འབྲེལ༷་ཕྱིར༷་ན་དེ་ལྟར་འཇོག་པ་འཐ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། གཞན་ལན་དགག །རང་ལན་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་རྟགས་དགག་བྱའི་ཆོས་སམ་ཆོས་ལྡན་ལས་ལྡོག༷་པ་དང་གཅིག་དེ་གཉིས་འགོ༷ག་པ་དང་གཉིས་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོ༷ས་མེད་དགག་གི་ཐ་སྙད་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་དཔྱད་པ་དང་གསུམ་རྟག༷ས་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ་ཕྱོག༷ས་གཉི༷ས་སུ་དཔྱད་པ་དང་བཞི་ཉིད་ཀྱི༷་རྩོད༷་པ༷་བཞི༷་ཡོད་པ་དེ་ཡི༷་རྩོད་སྤོང་དུ་བཀོད་པ་གཞ༷ན་གྱི་ལ༷ན་རྣམས་ནི་གཞན་སེལ་མ་རྟོགས་པས་འཁྲུལ༷་ལོ།

简体中文译文
第二分为三部分：考察同品异品、确定标志的否定肯定对象、辨析他遮的否定肯定的详细分类。
第一部分又分为三：定义、确认相同对象、对此的辩论解答。
首先，所谓相同对象方面是指与争论主题和所立法的共相相同者为同品，与之不同者为异品，这就是两种方面。例如声音和瓶子被同一无常共相所联系而相同等。
第二，相同对象方面也是假立的，仅是有法的他遮，而非集合义和所求了知有法的纯粹自相这两者。
第三，因此对于此处，他人提出的责难：周遍成立则所立已成的过失、共不定相违的过失、正因争议主题成为异品的过失，这三种过失都不存在。量论著作的意趣也唯有如此，这已通过理性证成。
第二，确定标志的否定肯定对象：实体与事物无别，除他遮外无所谓其他的反体，因此将事物自相的实在与现于分别心的反体二者错认为同一体性上进行否定肯定，而每个单独的不适合作为否定肯定的对象。
第三，他遮的分类：依靠有的事物近取因如瓶等、无的无实事言说依据如兔角等、以及双遮而可假立的所知等，基于这样的三种对象，通过三种声义对该对象建立意义和名言这两种法。
第三，解答辩论分为两部分：驳斥理由不合理、排除与教证相违。
第一部分又分为两方面：从两边方面考察不合理、从标志和所破考察不合理。
第一方面又分为质疑和回答。
首先，若如不分实反体而证成，则以烟标志立为能证火时，仅仅灰白色实体和所作反体作为标志，考察具备三相的标志，如何摄入仅仅所知反体这一同品和异品两者中，无法确定，因而无法成立仅在同品中存在等随遍和返遍，量论的建立将崩溃。
第二，无过失。烟和三相的不共他遮二者，与灰白和所知二者的返体不同，由于关联性，意义上不会成为第三种情况。仅仅灰白和仅仅所知的反体由于与这两者的同品异品相关，因此如此安立是合理的。
第二方面分为：破斥他人回答、阐述自己回答。
首先，标志是否相异于所破的法或具法，是否能遮止二者，所立法是否为无遮的名言在两种方面上考察，具备三相的标志在两种方面上考察，有这四种争论，而在争论解答中提出的他人回答，因为不了解他遮而产生错误。


 །གཉིས་པ། རྩོད་པ་སྔ་མ་གསུམ་གྱི་ལན་མེ༷ད་དག༷ག་གི་ཐ༷་སྙད༷་ནི་མེད་པ་གཞན་སེལ་ཙམ་ཡིན་པས་དོན་དུ་མེ༷ད་དག༷ག་ཉིད་དུ་འདོད་པས་དོགས་པ་དེ་སེལ་
11-8-69a
བ་ད༷ང་། བཞི་པའི་ལན་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་སྤྱི༷་ལྡོག༷་བློ་ངོར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་ཕུང༷་གསུམ༷་པ་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་རྟགས་དེ་དག་རྟགས་སུ་འཐ༷ད་དོ། །
立比等所依如理
གསུམ་པ་དེ་དག་ལྟོས་གཞིར་འཇོག་པའི་འཐད་པ། ཇི༷་སྙེད༷་རྟག༷ས་སུ༷་བཀོ༷ད་གྱུར༷་པ༷། དེ༷་སྙེད༷་ཕྱོག༷ས་གསུམ༷་པོ་དེ་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷ས་ཚུལ་གསུམ་དུ་བཞག་ལ་འོ་ན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་མེད་ན་ལྡོག་ཁྱབ་མི་གྲུབ་བམ་ཞེ་ན་མིན་ཏེ་ཡང་དག་གི་ཚེ་དངོ༷ས་སུ༷་སྟེ་དོན་དམ་པར་ག༷ང་རུང༷་མ༷་ཚ༷ང་ཡ༷ང་ལྟོས༷་གཞི༷་ཉི༷ད་དུ༷་འདོ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་གྱི་མི་གྲུབ་པ་མིན་ནོ། །སྐབས་བསྡུ་བ། དག༷ག་སྒྲུབ༷་སེལ༷་བས༷་བྱེ༷ད་པའི་ལུགས་འདི༷་ལ༷། རྫས༷་ལྡོག༷་ཕྱེ༷་ནས༷་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཕྱོགས༷་གཉི༷ས་སུ༷་འདུ་ཚུལ་ལ་དཔྱད་ནས་མི་འཐད་པར་སེམས་པའི་རྩོད༷་པའི༷་ཉེས༷་པས༷་མི༷་གནོ༷ད་དེ༷་ཚད༷་མའི༷་ཡུལ༷་སྣང་བཏགས་བསྲེས་པས་པའི་གཞན་སེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཉིད་ལ༷་མཁས༷་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །བར༷་སྐབས༷་ཀྱི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །
所依之因方法
གཉིས་པ་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རྟགས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ལ། ཡང་དག །ལྟར་སྣང་། དེ་དག་གི་ངེས་པ་གསུམ།
正因
དང་པོ་ལ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི་ངོས་གཟུང་། མཚོན་བྱའི་རབ་དབྱེ་གསུམ།
因定义
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེ་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ། ཚུལ༷་གཅི༷ག་ནས༷་ནི༷་དྲུག༷་གི༷་བར༷་དུ་འདོད་པ་རྟགས་སྐྱོན་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དཔྱད་མཐའ་མ་རྫོགས་པའི་འདོད་ཚུལ་ཉི༷་ཚེའི༷་ཚུལ༷་གཞ༷ན་འདོ༷ད་པ༷་རྣམས་ནི་འཁྲུལ༷་ཏེ་ཚུལ་གསུམ་མ་ཚང་ན་རྟགས་སྐྱོན་མེད་མི་སྲིད་ལ་ཚང་ན་དེ་ལས་གཞན་མི་དགོས་པས་སོ། །གཉིས་པ། དེས་ན་རང་ལུགས་ཕྱོགས༷་ཆོས༷་གྲུབ༷་ཅི༷ང་ཡོད་མེད་འགྲོ་ལྡོག་ངེས་
11-8-69b
པའི་ཁྱབ་པའམ་འབྲེལ༷་པ༷་ངེ༷ས་པ་ནི་གཏ༷ན་ཚིག༷ས་ཀྱི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སྐྱོན༷་མེ༷ད་ཡི༷ན་ཏེ་ཕྱོགས་ཆོས་དེ་ཆེས་ཁྱབ་པ་ཕྱོགས་ཆོས་འབྲེལ་བ་ངེས་པ་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ་རྣམས་དོན་གཅིག་གོ། དཔེ་ལ་ལར་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་སོགས་རྐང་པ་གཅིག་འགྲེལ་བ་དཀྱུས་སུ་ཤོར་བའོ། །གསུམ་པ། དེ་ལྟ་ན་ཕྱོགས་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ངེས་པ་སྟེ་ཚུལ༷་གཉི༷ས་པ༷་ཁོ་ནར་ཐལ་ཟེར་བ་དང༷་ཡང་རྗེས་འགྲོ་ཙམ་པོ་འཁྲུལ་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ལྡོག་པ་འདུས་ན་རྗེ༷ས་འགྲོ༷་ཡི༷ས་ལྡོག༷་པ༷་འཕེན༷་པ༷འི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཟེར་ན་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་རྗེས་འགྲོ་ཉིད་ལོག་ན་ལྡོག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་བས་འགལ་བ་མེད་པས་སྐྱོན༷་གཉི༷ས་ཀ་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་དུ་འགྲོ་ཚུལ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། ངེ༷ས་རུང༷་མ་ངེས་དུ་བ་སོགས་བཀོད་ན་མི་གྲུབ་པས་རྟག༷ས་མི༷ན་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་མི་འགྲུབ་ལ་ད་རུང་ཐེ༷་ཚོམ༷་གྱི་ཕྱིར༷་རོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ། ཚུལ་གསུམ་ཚང་པར་ངེ༷ས་པ༷་རྙེད་ན་དེ་རྟག༷ས་ཡི༷ན་ཏེ་དེས་བསྒྲུབ་བྱ་གོ༷་བར་བྱེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷། གཉིས་པ། འདི༷་ལ༷་གཞ༷ན་གྱི༷་ཀླན༷་ཀ༷་ངེས་པར་རྣམ་བཅད་མེད་པ་དང་།དེ་དོན་ཆོས་སུ་མི་འཐད་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ལྔ་སྟེ་གསུམ་ཀ་མེ༷ད་དོ། །
决定事相
གཉིས་པ་མཚན་གཞི་ངོས་གཟུང་བ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཁ༷་ཅི༷ག་རྩོད༷་གཞིས༷་ཁྱ༷ད་པ༷ར་དུ༷་བྱས༷་པ༷་ལ་ཡི་དུ་བ་དང་སྒྲའི་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དེ་སྟེ་དེ་ཁོ་རང་རྟག༷ས་ཀྱི༷་མཚ༷ན་གཞིར༷་འདོ༷ད་དོ།

简体中文译文
第二，前三个争论的回答是：无遮的名言只是无的他遮而已，因此实际上承认为无遮本身，这样消除了那个疑虑。第四个回答是：具备三相的共相反体在心识前非两方面的第三类，因此那些标志作为标志是合理的。
立比等所依如理
第三，这些作为所依的合理性：无论提出多少标志，对于那么多的三种方面作为所依而安立为三相。那么，如果没有异品的例子，是否无法成立返遮周遍？不是的，在正因的情况下，虽然在真实义上可能缺乏任何一种，但仍被承认是所依本身，并非不成立。
总结段落：在此以他遮而作否定肯定的体系中，因分析实体反体而考察如何汇入同品异品两方面的争论过失并不能损害，这是因为精通量所缘的显现假立混合的他遮安立。
间歇偈颂
第二，依此的因的详细分类有三：正因、似因、以及这些的决定。
正因
第一部分有三：因的定义、确认事例、所定义的详细分类。
因定义
第一又分为：实际定义和该定义如何成立的方式两部分。第一部分又分为：破斥、建立、排除三部分。第一，从一相乃至六相的主张，对无过失标志的定义考察未尽其究竟，仅承认某些其他相的观点都是错误的，因为不具足三相则无过失标志不可能，若具足则不需要其他。
第二，因此自宗认为：已成立法前提并确定有无随行返遮的周遍或确定关联是因的无过失定义，因为法前提、最广泛的法前提、确定关联的法前提、具足三相等都是同义。某些版本中"法前提已成立"等一行在注释正文中错误遗漏。
第三，若有人说：那么就成为只有法前提和确定关联即二相了，以及仅仅随行可能有误而特定的返遮包含在内时，有随行蕴含返遮的过失。无过失，因为有则有的随行本身无误于无则无的返遮，没有矛盾，因此两种过失都不存在。
第二，如何成为定义分为破斥和建立两部分。首先，若提出可能已确定的未确定烟等，因不成立而非标志，因为对所立成立与否仍然存疑。
第二部分分为：直接陈述和辩论解答。第一，若获得确定三相具足的认识，则它是标志，因为它能使人了解所立。第二，对此有他人的责难：无确定的排除、它不合理作为对象法、过度周遍五种，这三种都不存在。
决定事相
第二，确认事例分为：破斥、建立、排除三部分。第一部分有前说和破斥它两部分。首先，有人认为：以争议主题为特别限定的，如山的烟和声音的所作性这类，即那个本身被主张为标志的事例。
;


 །གཉིས་པ། དེ་ལ་རྩོད་གཞིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཞེས་པ་བརྟགས་དེ་རྟགས་དེ་ཤེས་འདོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་མི༷་ལྡན༷་གཅོ༷ད་པ༷་ཙམ་ཞིག་རྩོད༷་གཞི༷་ཞེས་པའི་
11-8-70a
སྒྲ་དེ་ཡི༷ས་བྱེད་པ་ཡི༷ན་ན༷་ཡུ༷་བུ༷་རྩོད༷་པ༷་མེ༷ད་དེ་ངེད་ཀྱང་དེ་འདོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་རྩོད་གཞི་ཉིད་ལས་གཞ༷ན་ལ་ལྡ༷ན་པ་གཅོ༷ད་པ་ཡིན་ན༷་ནི་རྟགས་དེ་མཐུན་དཔེ་ལ་རྗེས༷་འགྲོ༷་མེ༷ད་པས་ཐུན་མིན་དུ་འགྱུར་བ་བཟློག་མི་ནུས་སོ། །བསྒྲུབ༷་བྱའི༷་ཆོས༷་མེ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱང༷་དེ༷་ད༷ང་འདྲ༷་སྟེ་རྩོད་གཞི་དང་མི་ལྡན་པ་གཅོད་ན་འཐད་ཀྱི་གཞན་ལྡན་གཅོད་ན་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། གཞན་ལྟར་གཞན་སེལ་སྤང་བ་མིན་གྱི་རྟགས༷་ཀྱི༷་མཚ༷ན་གཞི༷་གཞ༷ན་སེལ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཡུལ་དུས་རྣམ་པས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་དུ་བ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལྡོག་རྟགས་སུ་དགོད་བྱ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་དེའོ། །གསུམ་པ། འདི༷་ལ༷་རྟགས་ཀྱི་སྤྱི་མི་སྲིད་པ་སོགས་གཞ༷ན་གྱི༷་ཀླན༷་ཀ༷་བཞི་པོ་གང་ཡང་མེ༷ད་དོ། །
名相方法
གསུམ་པ་མཚོན་བྱའི་རབ་དབྱེ་ལ། དབྱེ་བསྡུའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། དེ་རྒྱས་བཤད། དེ་དག་གི་འབྲེལ་བ་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་ཕྱེ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། མཚ༷ན་ཉི༷ད་དེ༷་ལྟ་བུ་ད༷ང་ལྡན༷་པ༷་ཡི༷་གཏ༷ན་ཚི༷གས་ལ་རྟགས་སུ་དགོད་བྱ་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སོགས་ཀྱི་དབྱེ༷་སྒོས༷་དུ༷་མར༷་འགྱུར༷་ན་ཡང་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ། དཔལ་ཆོ༷ས་ཀྱི༷་གྲག༷ས་པ༷ས་སྦྱོར༷་བ༷་ཡི༷་སྒོ༷་ནས༷་བསྒྲུབ་བྱ་ངོ་བོ་གཅིག་ཐ་དད་ཡོད་ལ་དགག་བྱ་ལ་དེ་མེད་པས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་འབྲས་རང་མ་དམིགས་པ་གསུམ༷་དུ༷་ངེས༷་པ༷་མཛ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། མ་དམིགས་པ་དང་། རང་བཞིན། འབྲས་བུ་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། དགག་རྟགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ངེས་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག༷ག་བྱ༷་
11-8-70b
འགོ༷ག་ལ༷་ཚུལ༷་གསུམ་ཚ༷ང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ངོ་བོ་མི་དམིགས་པ་དང་། འགལ་བ་དམིགས་པ་གཉིས། དང་པོ། ངོ༷་བོ༷་མི༷་དམི༷གས་པ༷་ལ༷་བཞི༷་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་ཁྱབ་བྱེད་མི་དམིགས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས།དང་པོ། འག༷ལ་བ༷་དམི༷གས་པ༷་ལ་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས་ཡོད་དེ། གཉིས་པ་ལ། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དམིགས་དང་། ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་དམིགས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཞན་གྱི་གྲངས་བཀག་པ་དང་། རང་ལུགས་གཞག་པ་གཉིས་དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཚ༷་རེ༷ག་རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་ཁྱབ་བྱ་སྟེ་སྐོར༷་བཞིས༷་གྲ༷ང་རེག༷་གི་དེ་བཞི༷་བཀ༷ག་པ༷ས་སྦྱོར༷་བ༷་བ༷ཅུ་དྲུག༷་གི་གྲངས་ཡིན་ཞེས་ཟེར༷་རོ། །གཉིས་པ། རྒྱུ་ཙམ་འཁྲུལ་ཏེ་མེ་རྒྱུ་ནུས༷་པ༷་ཐོག༷ས་མེ༷ད་ནི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་མེ་བསྐྱེད་པའི་བུད་ཤིང་ཡིན་པས་མེ༷་མི༷ན་པས་གནོད་བྱ་ཁེགས་མི་ནུས་ཞིང༷་། གལ་ཏེ་ཐོགས་མེད་མེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ན་མེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་རྟགས་མི་དགོས་ལ། དེ་སྐད་ཅིག་གི་ལྡོག་པ་ལ་འཇོག་ན་སྐད་ཅིག་རང་ལྡོག་ལ་རྒྱུན༷་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་དེས་གྲང་རེག་འགོ༷ག་མི༷་ནུས༷་པས་སོ། །གཉིས་པ། སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང༷་ལ༷ས་རྣམ༷་གཞག༷་མང༷་པོ་བཤ༷ད་ཀྱང༷་འདིར་ཛེ་ཏཱ་རིའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་འགོ༷ག་ནུས༷་པ་ནི་སྔ༷་མ༷་བཅུ༷་གཉི༷ས་ཡི༷ན་པར་མཐོང་ངོ་། །གཉིས་པ་སྤང་འགལ་དམིགས་པ་ལ་དངོས་དང་། རྣམ་གཞག་གཞན་དེར་འདུ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། ཕན༷་ཚུན༷་སྤང༷ས་པ༷་ནི་རྣམ་བཅད་ཡོངས་གཅོད་ཡིན་པས་དེ་དངོས༷་ལ༷་ནི༷། སྤང་འགལ་དམིགས་པའི་རྟགས༷་དང་དེས་དགག་བྱ་རྟག༷ས་ཅ༷ན་གཉིས་གཞི་རྟགས་སུ་འགོད་པ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་
11-8-71a
ཏེ་གཅིག་དེ་ལ་མི་དམིགས་པས་ཁྱབ་པས་སོ།

 །གཉིས་པ། དེ་ལ་རྩོད་གཞིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཞེས་པ་བརྟགས་དེ་རྟགས་དེ་ཤེས་འདོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་མི༷་ལྡན༷་གཅོ༷ད་པ༷་ཙམ་ཞིག་རྩོད༷་གཞི༷་ཞེས་པའི་
11-8-70a
སྒྲ་དེ་ཡི༷ས་བྱེད་པ་ཡི༷ན་ན༷་ཡུ༷་བུ༷་རྩོད༷་པ༷་མེ༷ད་དེ་ངེད་ཀྱང་དེ་འདོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་རྩོད་གཞི་ཉིད་ལས་གཞ༷ན་ལ་ལྡ༷ན་པ་གཅོ༷ད་པ་ཡིན་ན༷་ནི་རྟགས་དེ་མཐུན་དཔེ་ལ་རྗེས༷་འགྲོ༷་མེ༷ད་པས་ཐུན་མིན་དུ་འགྱུར་བ་བཟློག་མི་ནུས་སོ། །བསྒྲུབ༷་བྱའི༷་ཆོས༷་མེ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱང༷་དེ༷་ད༷ང་འདྲ༷་སྟེ་རྩོད་གཞི་དང་མི་ལྡན་པ་གཅོད་ན་འཐད་ཀྱི་གཞན་ལྡན་གཅོད་ན་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། གཞན་ལྟར་གཞན་སེལ་སྤང་བ་མིན་གྱི་རྟགས༷་ཀྱི༷་མཚ༷ན་གཞི༷་གཞ༷ན་སེལ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཡུལ་དུས་རྣམ་པས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་དུ་བ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལྡོག་རྟགས་སུ་དགོད་བྱ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་དེའོ། །གསུམ་པ། འདི༷་ལ༷་རྟགས་ཀྱི་སྤྱི་མི་སྲིད་པ་སོགས་གཞ༷ན་གྱི༷་ཀླན༷་ཀ༷་བཞི་པོ་གང་ཡང་མེ༷ད་དོ། །
名相方法
གསུམ་པ་མཚོན་བྱའི་རབ་དབྱེ་ལ། དབྱེ་བསྡུའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། དེ་རྒྱས་བཤད། དེ་དག་གི་འབྲེལ་བ་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་ཕྱེ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། མཚ༷ན་ཉི༷ད་དེ༷་ལྟ་བུ་ད༷ང་ལྡན༷་པ༷་ཡི༷་གཏ༷ན་ཚི༷གས་ལ་རྟགས་སུ་དགོད་བྱ་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སོགས་ཀྱི་དབྱེ༷་སྒོས༷་དུ༷་མར༷་འགྱུར༷་ན་ཡང་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ། དཔལ་ཆོ༷ས་ཀྱི༷་གྲག༷ས་པ༷ས་སྦྱོར༷་བ༷་ཡི༷་སྒོ༷་ནས༷་བསྒྲུབ་བྱ་ངོ་བོ་གཅིག་ཐ་དད་ཡོད་ལ་དགག་བྱ་ལ་དེ་མེད་པས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་འབྲས་རང་མ་དམིགས་པ་གསུམ༷་དུ༷་ངེས༷་པ༷་མཛ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། མ་དམིགས་པ་དང་། རང་བཞིན། འབྲས་བུ་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། དགག་རྟགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ངེས་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག༷ག་བྱ༷་
11-8-70b
འགོ༷ག་ལ༷་ཚུལ༷་གསུམ་ཚ༷ང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ངོ་བོ་མི་དམིགས་པ་དང་། འགལ་བ་དམིགས་པ་གཉིས། དང་པོ། ངོ༷་བོ༷་མི༷་དམི༷གས་པ༷་ལ༷་བཞི༷་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་ཁྱབ་བྱེད་མི་དམིགས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས།དང་པོ། འག༷ལ་བ༷་དམི༷གས་པ༷་ལ་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས་ཡོད་དེ། གཉིས་པ་ལ། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དམིགས་དང་། ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་དམིགས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཞན་གྱི་གྲངས་བཀག་པ་དང་། རང་ལུགས་གཞག་པ་གཉིས་དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཚ༷་རེ༷ག་རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་ཁྱབ་བྱ་སྟེ་སྐོར༷་བཞིས༷་གྲ༷ང་རེག༷་གི་དེ་བཞི༷་བཀ༷ག་པ༷ས་སྦྱོར༷་བ༷་བ༷ཅུ་དྲུག༷་གི་གྲངས་ཡིན་ཞེས་ཟེར༷་རོ། །གཉིས་པ། རྒྱུ་ཙམ་འཁྲུལ་ཏེ་མེ་རྒྱུ་ནུས༷་པ༷་ཐོག༷ས་མེ༷ད་ནི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་མེ་བསྐྱེད་པའི་བུད་ཤིང་ཡིན་པས་མེ༷་མི༷ན་པས་གནོད་བྱ་ཁེགས་མི་ནུས་ཞིང༷་། གལ་ཏེ་ཐོགས་མེད་མེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ན་མེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་རྟགས་མི་དགོས་ལ། དེ་སྐད་ཅིག་གི་ལྡོག་པ་ལ་འཇོག་ན་སྐད་ཅིག་རང་ལྡོག་ལ་རྒྱུན༷་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་དེས་གྲང་རེག་འགོ༷ག་མི༷་ནུས༷་པས་སོ། །གཉིས་པ། སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང༷་ལ༷ས་རྣམ༷་གཞག༷་མང༷་པོ་བཤ༷ད་ཀྱང༷་འདིར་ཛེ་ཏཱ་རིའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་འགོ༷ག་ནུས༷་པ་ནི་སྔ༷་མ༷་བཅུ༷་གཉི༷ས་ཡི༷ན་པར་མཐོང་ངོ་། །གཉིས་པ་སྤང་འགལ་དམིགས་པ་ལ་དངོས་དང་། རྣམ་གཞག་གཞན་དེར་འདུ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། ཕན༷་ཚུན༷་སྤང༷ས་པ༷་ནི་རྣམ་བཅད་ཡོངས་གཅོད་ཡིན་པས་དེ་དངོས༷་ལ༷་ནི༷། སྤང་འགལ་དམིགས་པའི་རྟགས༷་དང་དེས་དགག་བྱ་རྟག༷ས་ཅ༷ན་གཉིས་གཞི་རྟགས་སུ་འགོད་པ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་
11-8-71a
ཏེ་གཅིག་དེ་ལ་མི་དམིགས་པས་ཁྱབ་པས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二部分：争论基础的区别
所谓"以争论基础作为区别"，是指所考察的标志在所求知对象上仅仅起到"排除不具备"的作用，这就是"争论基础"一词的功能。如果是这样的话，就没有争论，因为我们也认同这一点。
如果说争论基础本身是为了排除"在其他事物上具备"的话，那么该标志在同类例上就会没有肯定周遍，从而成为不共因，这是无法避免的。
证明对象的属性，如火和无常等也是同样的道理，当它们排除与争论基础不相符的情况时是合理的，但如果是排除与其他事物相符的情况则不合理。
第二，自宗观点
他宗所说的否定他者不是排除，而是标志的所诠基础是否定他者，即没有被地点、时间、形态所区别的烟、所作性等的共相，是作为标志来安立的，与本质被视为相同的那个。
第三
对此，标志的共相不存在等其他人的四种诘难都不成立。
名相方法
第三，所诠事物的分类：
从分类归纳角度简略说明
详细解释
破除对它们关系的错误理解，共三部分
第一部分包括：
总体宣说
特殊分类方法，两部分
第一：
具有如上所述特征的论据，虽然根据标志的安立对象和所证属性等的分类门类有很多种分类。
第二：
吉祥法称通过推理方式将所证对象的同一与差别存在，而所破对象不存在，归纳为一，确立了因明三因（果、自性、不见）。
第二部分分为：
不见因
自性因
果因，三种
第一部分又分为：
定义
分类
否定标志的关系确立方法，三部分
第一：
不见因的定义是能够遮止所破并具足三相的标志。
第二分为：
自性不见
相违现见，两部分
####### 第一：
自性不见有四种：自性不见、因不见、果不见和遍在不见。
####### 第二又分为陈述和解释两部分：
######## 第一：
相违现见有两种。
######## 第二分为：
不共存相违现见
互相排斥相违现见，两部分
######### 第一又分为：
破斥他人的数量划分
安立自宗，两部分
########## 第一又分为：
前宗
回答，两部分
########### 第一：
有人认为热触通过因果、自性、所遍四个方面否定冷触的四个方面，这样论式有十六个数量。
########### 第二：
单纯的因是混淆的，因为火的因无间能力是在第二刹那生火的燃料，它不是火，所以不能否定所破对象。如果是被火限定的无间能力，那就是火本身，不需要因标志；如果是就刹那的角度而言，由于刹那的自返相上没有相续，因此它不能否定冷触。
########## 第二：
虽然在论师的论典中有很多安立方式，但此处依循杰塔里的观点，认为能够否定的是前面十二种。
######### 第二，排斥相违现见分为本身和其他安立归入其中的方式两部分：
########## 第一：
互相排斥是遮诠和表诠，因此在实际上，将排斥相违现见的标志和所破的有标志两者作为基础来安立标志是不存在的，因为当一者不被见到时必然周遍另一者。


 །འོན་ཀྱང་སྤང་འགལ་དེ༷་ཡི༷་ཁྱ༷ད་པ༷ར་བྱས༷་པ༷་དམིགས་པ་ནི༷། ཁྱབ༷་བྱེ༷ད་འགལ༷་བ༷་དམིག༷ས་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྟག་དངོས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར།ལྟ་བུ་བྱས་པས་རྟག་པ་འགོག་པ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ། ཚ༷ད་མས༷་གནོ༷ད་པ༷འི་འག༷ལ་བ༷་ལྟོས་པས་ངེས་པ་འགོག་པ་དང་། ལྟོས་མེད་ཀྱིས་མ་ངེས་པ་འགོག་པ་ལྟ་བུ་ཡ༷ང་། ཁྱབ༷་བྱེ༷ད་འག༷ལ་བ༷་དམིག༷ས་པ༷ར་འདུས༷་ཏེ་ལོགས་སུ་མེད་དོ། །གསུམ་པ་དགག་རྟགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ངེས་ཚུལ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། གཞན་གྱིས་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཀ་ལ་དངོ༷ས་པོའི་སྟེང་ན་འབྲེ༷ལ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་སྔར་བཀག༷་ཟི༷ན་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་ལྷན༷་ཅི༷ག་ནི༷། མི༷་གན༷ས་འགལ་ནི་འགལ་ཟླ་མེད་པའི་རྟགས་ལོག་པའི་ཚོག༷ས་པས༷་བསྐྱེ༷ད་པ༷་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་ཆེས་འཁྲུལ༷་ཏེ་རྟགས་མེ་སོགས་ལོག་ཀྱང་རེག་བྱ་བཏང་སྙོམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་ཧ་ཅང་ཐལ་བས་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་ངོ་བོ་མི་དམིགས་པ་ནི། འབྲེལ༷་ཡུལ༷་ལོག༷་པས༷་འབྲེལ༷་ཆོས༷་ཉི༷ད་ལྡོག༷་པར་ཚད་མས་ངེས་པས༷་བཟློག༷་འབྲེལ༷་ཞེས་བློ༷་ངོ༷ར་གྲུབ༷་པ་ཡིན་གྱི་དོན་འབྲེལ་མེད་དོ། །གཉིས་པ། རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། ཡི༷ན་པ༷་སྒྲུབ༷་ལ༷་ཚུལ༷་གསུམ༷་ཚ༷ང་བ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ། དེ་ལ་སྒྲུབ་ཆོས་དང་ངོ༷་བོ༷་དབྱེར༷་མེ༷ད་དུ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་ཐམས་ཅད་ར༷ང་བཞི༷ན་གྱི་རྟགས༷་ཡིན་ནོ། །དེ༷་ཡི༷་ཆ༷་མཐུན༷་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་སོགས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་དེ་ཡི་
11-8-71b
ཁོང༷ས་སུ༷་བསྡུ༷་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་རིགས་པས་མི་འཐད་པས་སོ། །གསུམ་པ། དུ་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མི་རྟག་པའི་དུ་བ་བསྒྲུབ་པ་སོགས་དེའི་ངོ་བོ་མིན་པས་རྟགས་དེའི་ཁོངས་སུ་མི་འདུ་ཞེ་ན། རྒྱུ་རང་སྟེང་གི་ནུས་པའི་ཆ་ལ་རྟོགས་ལ་དེ་དང་རྒྱུ་ངོ་བོ་གཅི༷ག་ཕྱིར༷་ཐ༷་ད༷ད་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན༷་མི༷་འགོ༷འོ། །གསུམ་པ། འབྲས་རྟགས་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། ཡོ༷ད་པ༷་སྒྲུབ༷་ལ༷་ཚུལ༷་གསུམ༷་ཚ༷ང་བ་འབྲས་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ། དེ༷་བྱུང༷་བ༷་ཡི་འབྲེལ་བ་ལ༷་བཞག་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས༷་བུའི༷་རྟག༷ས་དངོས་ཡིན་ལ། དེ༷་ད༷ང་ཆ༷་མཐུན༷་པ་ཆུ་སྐྱར་ལས་ཆུ། ཆུ་མི་གཡོ་བས་རྟེན་བརྟན་པ་སོགས་དོན་གཞན་གྱིས་ཕན་འདོགས་ཕྱིར་འབྲས་རྟགས་ཀྱི་ཁོ༷ངས་སུ༷་བ༷སྡུ་བའོ། །གསུམ་པ། ནམ་མཁའི་དུ་བ་ཆོས་ཅན།རང་རྒྱུ་མེ་སྔོན་སོང་ཡིན་པར་ཐལ། དུ་བཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བུ་གཞི་རྟགས་གཅིག་པས་དེ་བྱུང་མིན་ཟེར་ན། འབྲས་བུ་དེས་རང་དང་ཐ༷་ད༷ད་པ་རང་རྒྱུའི་མེ་ཙམ་སྒྲུབ༷་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར༷་འབྲས་རྟགས་མིན་པའི་སྐྱོན༷་ལ༷ས་གྲོལ༷་བའོ། །གསུམ་པ་རྟགས་དེ་དག་གི་འབྲེལ་བ་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་འབྲེལ་ཚུལ་ལ། བོད་སྔ་རབ་པ་ཁ༷་ཅི༷ག་སྤྱིར་འབྲེལ༷་བ༷་ལ་མུ༷་དགུ༷་ཡོད་ལ༷། དེ་ལས་གོ༷་བྱེ༷ད་འབྲེལ༷་བ༷་བཞི༷་ཡོ༷ད་ཅེས་ཟེར་རོ༷་ལོ༷། གཉིས་པ། འདི༷་ནི༷་སྔོན་སོང་གི་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་མེ་དང་དུ་བ་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་གྱི་གོ་ཆོད་པ་དང་། འདིར་འབྲེལ་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་ལ་འབྲེལ་བས་གོ་མི་ཆོད་པ་སོགས་རྣམ༷་གཞག༷་འགལ༷་བ༷་དང༷་།
11-8-72a
གཞུང༷་གི༷་དགོ༷ངས་པ༷ར་འཐ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་གཞུང་ན་འབྲེལ་བ་གཉིས་ལས་གཞན་བཀག་པས་སོ། །གཉིས་པ། འགོད་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡང་ཁྱ༷ད་པ༷ར་བྱ༷་བྱེ༷ད་ཀྱི་འབྲེལ༷་བ༷་ཡི༷་སྟོབ༷ས་ཀྱི༷ས་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་གོ༷་བ༷་མི༷ན་ཡང་འབྲེལ་ཡུལ་དངོས་དེ༷་ཡི༷་ངོ༷་བོ༷་སྟེ་བདག་གཅིག་པའ༷མ་དོན༷་གཞ༷ན་རྒྱུ་འབྲས་དེ་བྱུང་ཅན་གྱི༷་འབྲེལ༷་བ༷འི་སྟོབ༷ས་ཀྱིས༷་རྟོག༷ས་པར༷་ཟ༷ད་དོ།

译文
然而，以互相排斥相违为特征的现见，是遍在相违现见，例如"声音，有法，空无常住实体，因为是所作性故"这样的论式中，所作性能够否定常住性。
第二，以量所害的相违依赖确定性的否定，以及不依赖否定非确定性等情况，也归入遍在相违现见中，没有另外独立的类别。
第三，否定标志的关系确立方法分为破斥与安立两部分：
首先，他人认为在否定和肯定两者中都存在实际的关系，这已经被前面驳斥过了。有些人认为：同时不共存相违是由没有相违方的标志的反面集合所产生的，这是极为错误的，因为即使标志如火等反转，仍可能存在中性触觉，而且会导致过度扩大的过失，所以不合理。
第二，对此，自性不见是：通过量确定关系对象消失导致关系属性本身也消失，称为"逆关系"，是在心识上成立的，而非事实关系。
第二，自性标志包括：定义、分类和争论消除三部分：
第一，能够成立"是"且具足三相的是自性标志的定义。
第二，所有能成立所证属性与本质不可分的标志都是自性标志。与此相似的因聚数量齐全等也应当归入自性标志之中，否则在理论上不能成立。
第三，有人质疑：烟的因无间能力证明无常的烟等，不是它的本质，所以不归入此标志类别。答：考察因本身具有的能力方面，由于它与因本质相同，所以不会有变成他异的过失。
第三，果标志包括：定义、分类和争论消除三部分：
第一，能够成立"有"且具足三相的是果标志的定义。
第二，所有建立在因果关系上的都是真正的果标志，与此相似的如从水鸟推知有水，从水不动推知支撑物稳固等，因为是由其他事物提供帮助的缘故，归入果标志之中。
第三，有人说："天空的烟，有法，应是有自因火为前行，因为仅仅是烟故"这样的论式中，基础和标志是同一的，所以不是因果关系。答：因为这果通过自身可以证明与自身不同的自因之火，所以免除了不是果标志的过失。
第三，对这些标志的关系消除错误理解分为破斥和安立两部分：
第一部分又分为前宗和破斥两部分：
第一，关于标志与有标志的关系方式，有些早期西藏学者说一般的关系有九种可能性，其中能起认知作用的关系有四种。
第二，这种说法与前行的特征，即火与烟的因果关系能够认知相违背；此处关系对象的特征与关系不能认知等安立相互矛盾；并且不符合论典的意图，因为论典中除了两种关系外否定了其他关系。
第二，无论如何安立，虽然不是通过能相所相关系的力量了解所证，但仅仅是通过关系对象本身的本质，即自体同一性或他体因果关系的力量而了解罢了。


 །བར༷་སྐ༷བས་ཀྱི་ཚི༷གས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །
似因
གཉིས་པ་རྟགས་ལྟར་སྣང་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། རྟག༷ས་སུ་བཀོད་པ་ག༷ང་ཞིག་ཚུལ༷་གསུམ༷་མ༷་གྲུབ༷་པ༷་རྟགས་ལྟར་སྣང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། མ་གྲུབ། མ་ངེས། འགལ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཕྱོག༷ས་ལ༷་རྟག༷ས་དགོད་བྱ་ལྟར་མེ༷ད་པ་ནི་མ༷་གྲུབ༷་པ༷་ཡི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོག༷ས་ཆོ༷ས་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡང་དོ༷ན་ནམ༷་ཡང་དོན་ལ་གྲུབ་ཀྱང་བློ༷་ངོ༷་ལ༷་ཕྱོགས་ཡིན་པར་མི༷་གན༷ས་ནས་མ༷་གྲུབ༷་པ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ལ། དེ་ཡང་བློ་ངོར་མ་གྲུབ་པ་གྲུབ་མཐའི་དབང་དུ་ན་རྒོལ་བ་ཕྱོག༷ས་རེ༷་བའ༷མ་རྒོལ༷་བ༷་རྣམ༷་གཉི༷ས་ལ༷་མ༷་གྲུབ༷་པའི་ཚུལ་སོགས་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡོད་པར་རྣམ༷་པ༷ར་ཕྱེ༷་སྟེ༷་བཤ༷ད་པར་བྱའོ། །བ༷སྡུ་བའི༷་ཚིག༷ས་སུ༷་བཅ༷ད་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ་མ་ངེས་པ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། མ༷་ངེ༷ས་པ་ནི་ཐེ༷་ཚོ༷མ་བསྐྱེ༷ད་པ༷འི་རྟག༷ས་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ལ། ཐུན་མོང་མིན་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཕྱོག༷ས་ཤེས་འདོད་གཅིག་པུ་མི༷ན་པ་གཞ༷ན་མཐུན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཉིས་ལ༷་མ༷་གྲུབ༷་པ༷་ནི་ཐུན༷་མོ༷ང་མ༷་ཡི༷ན་པའི་མ་ངེས་པའོ།
11-8-72b
གཉིས་པ། དེ་ལ་དབྱེ༷་ན༷་བཞི༷་ཡོད་དེ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་དོན་ལ་མེད་ནས་མ་ངེས་པ་གཅིག་དང་། གཉིས་ཀའམ་གང་རུང་རེ་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་ནས་བློར་མ་ངེས་པའི་ཚུལ་གསུམ་སྟེ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས༷་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་ལ༷ས་གཞ༷ན་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་འཇུ༷ག་པ་ཐུན་མོ༷ང་བ༷་ཡི་མ་ངེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས། དང་པོ། ད༷བྱེ་ན༷་དངོ༷ས་ཀྱི་མ་ངེས་པ་དང༷་ད་རུང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལྷག་མ་ལྡན་པའི་ལྷག༷་ལྡན༷་གཉི༷ས་སོ། །གཉིས་པ། དངོས་ནི་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ནས་ཕྱོགས་གཉི༷ས་ཀ༷་ལ་དོན་ལ༷་ཡོད་ཅིང་ཡོད་པ་ལྟར་བློས་ཀྱང་མཐོང༷་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ན་བཟློག༷་ཕྱོགས་ཡིན་པ་མི༷་ཆོད༷་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་མ་ཁྱབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཞིའོ། །ལྷག་ལྡན་ལ་གཉིས་ཏེ་དང་པོ། ཡ༷ང་ད༷ག་ལྷག༷་ལྡན༷་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བློས་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་ལ་ནི་མཐོང༷་། མི༷་མཐུ ན༷་ཕྱོགས༷་ལ༷་མ༷་མཐོ༷ང་བ༷འོ༷། །རྟགས་ཡང་དག་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་དེས་བཟློག་པ་མི་ཆོད་པའོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་མེད་ཀྱང་མི་འགལ་འགལ་ཡང་མ་ངེས་པ་གསུམ་མོ། །ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ནས་རྟགས་མི༷་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་ལ་མཐོ༷ང་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་ལ༷་མ༷་མཐོ༷ང་བས་བློ་ངོར་འགལ་རྟགས་འདྲ་ཡང་བཟློག་པ་མི་ཆོད་པས་འགལ་རྟགས་སུ་ཡང་མ་བཟུང་བ་འག༷ལ་བ༷འི་ལྷག༷་ལྡན༷་ཡི༷ན་ཏེ་རྟགས་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ་སོགས་གོང་གི་བཟློག་གསུམ་མོ། །གསུམ་པ་འགལ་བ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཕྱོགས་ལ་རྟག༷ས་གྲུབ༷་ཅིང་བསྒྲུབ་བྱ་དེ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག༷་པས༷་ཁྱབ༷་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན༷་འག༷ལ་རྟགས་སོ། །གཉིས་
11-8-73a
པ་ལ། རང་ལུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། དབྱེ་བ་གཞན་གྱི་འདོད་ཚུལ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། བརྗོད་འདོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ། སྦྱོར་བ་སྤྲོས་ཏེ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་འབྲས་འགལ་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་མི༷་དམིག༷ས་ཐམས་ཅད་ར༷ང་བཞིན༷་གྱི་གཏ༷ན་ཚི༷ག་སུ༷་བསྡུ༷ས་པ༷ས་དབང་དུ་ན་རང་བཞིན་འགལ་དང་འབྲས་བུ་འགལ་བ་སྟེ་འགལ༷་བ༷་གཉི༷ས་ཉི༷ད་དུ་འདུ་བ་ཡི༷ན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བྱས་པ་བཀོད་ན་རང་བཞིན་འགལ་དང་། བརྩལ་མ་ཐག་བྱུང་བཀོད་ན་འབྲས་འགལ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།

中间间隔的偈颂。
似因
第二，似因包括：定义和分类两部分。
第一，作为标志安立而不具足三相的是似因的定义。
第二分为：不成立、不确定和相违三种。
第一（不成立）包括：定义和分类两部分。
第一，在有法上所安立的标志不像所说那样存在的是不成立的定义。
第二，关于有法不成立的方式，可以是实际上不成立，或者虽然在实际上成立但在认知中不被认为是有法而不成立。其中，在认知中不成立，就学派而言，可以是对于辩方某一方或者两个辩论方都不成立等多种情况，应当详细区分解释。
总结偈颂。
第二，不确定包括：定义和分类两部分。
第一，不确定是能够产生怀疑的标志。
第二分为：不共不确定和共不确定两部分。
第一（不共不确定）包括：定义和分类两部分。
第一，不仅仅在所求了解的有法上，而且在其他同品和异品两者都不成立的是不共不确定。
第二，其分为四种：在两边实际上都不存在而不确定的一种；以及虽在两者或其中之一存在，但因未见到而在心识中不确定的三种方式，共四种。
第二（共不确定）包括：定义和分类两部分。
第一，除了所求了解的有法外，在同品异品两方面都存在的是共不确定。
第二分为总体和细分两部分：
第一，分为实际的不确定和仍然存有怀疑余地的"余有"两种。
第二，实际不确定是：在成立有法后，在两方面实际上都存在，且如同存在那样被认知所见到，如果执着一方，不能排除相反方面的情况。这又分为周遍与不周遍四种分类。
余有分为两种：第一，正确余有的定义是：被认知在同品上见到，在异品上未见到。虽然看起来像正确标志，但不能排除相反情况。这又分为：在异品上虽存在但未见到、不存在也不相违、虽相违但不确定三种。
由于在成立有法后，标志在异品上见到而在同品上未见到，在认知上虽然像相违标志，但不能排除相反情况，因此也不被视为相违标志的是相违余有，又有标志在同品上虽存在但未见到等与上述相反的三种情况。
第三，相违包括：定义和分类两部分。
第一，在有法上标志成立，而与所证"是"相反的情况周遍，这就是相违标志。
第二分为：自宗的分类和否定其他分类方式的主张两部分。
第一又分为：实际分类和依据表述意愿的分类两部分。
第一又分为：依据关系分为两种和详细展开分为三种两部分。
第一又分为：直接和对果相违的争论消除两部分。
第一，因为所有不见都归入自性论据，所以从主要角度来说，相违只归纳为自性相违和果相违两种。例如，为了证明声音是常住而安立所作性为因，这是自性相违；安立刚一作用就产生为因，则是果相违。
;


 །གཉིས་པ། དེ་ལ་མུ་སྟེགས་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་འབྲས་འགལ་མིན་ཏེ་རྩོལ་བྱུང་སྒྲ་རྟག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཟེར། དེ་མི་འཐད་དེ་བཙལ༷་མ༷་ཐ༷ག་བྱུང༷་བའི་ཕྱིར་ན་ཉན་ཤེས་སྒྲ་མི༷་རྟག༷་པའི་འབྲས༷་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡིན་ཏེ་རྟག༷་པ་ལ༷་འགྱུར་བ༷་མེ༷ད་ཕྱིར༷་འབྲས་བུ་བཙལ་བྱུང་ཡོད་པ་འག༷ལ་བའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ་མི་འགལ་ཏེ། སྒྲ་རྟག་ཀྱང་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པས་སོ་སྙམ་ན། རྐྱེན་གྱིས་ཕན་གནོད་ཡོད་ན་མི་རྟག་ལ། རྟག་ན་སྔར་བཞིན་རྐྱེན་གྱིས་ཅིར་ཡང་བྱར་མེད་དོ། །འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་བུམ་སོགས་ཀྱང་སྔར་མི་སྣང་བ་ཕྱིས་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་ཅེ་ན། ངེད་ཀྱི་བུམ་སོགས་ནི་མི༷་རྟག༷་པ་འགྱུར༷་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར༷་རྐྱེན་གྱིས་བསྒྱུར་དུ་རུང་བས་ཁྱོད་ཀྱི་འདི༷་དང་མི༷་མཚུང༷ས་ཏེ་རྐྱེན་གསུམ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ཁྱད་པར་ཅན་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཁོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འདོད་དོ་ཟེར་ན། རྐྱེན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་དེ༷་འདྲ༷་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པའི་འགྱུར༷་མེ༷ད་
11-8-73b
ལ༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། ཡང་མི༷་དམི༷གས་པའི་རྟགས་རང་བཞིན་ལས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་ནས་ཡང་དག་གི་རྟགས་སྦྱོར་གསུམ༷་པ༷ར་འབྱེ༷ད་ན༷་ནི༷། དེ༷་གསུམ་པོ་གོ་བཟློག༷་པའི་འག༷ལ་བ༷འ༷ང་གསུམ༷་དུ༷་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ། གཞན་འག༷འ་ཞི༷ག་ཆོ༷ས་ད༷ང་ཆོ༷ས་ཅ༷ན་གྱི༷་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་འགོག་པའི་དབྱེ༷་བ༷ས་འགལ༷་བ༷་བཞི༷་ཞེས༷་ཟེ༷ར་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། ལ་ལ་དངོ༷ས་སུ་འགལ་བ་བརྗོད་པ་མི་རྟག་པའི་སྒྲ་རྟག་ལྟ་བུ་དང་། ལ་ལ་བརྗོད་པའི་ཤུ༷ག༷ས་ཀྱིས་འགལ་བ་རྟག་པས་དོན་བྱེད་ལྟ་བུ་དང་། རྩོད་གཞི་ལ་མིག་སོགས་གཞན་དོན་བྱེད་ལྟ་བུ་ཆོས༷་དང༷་གཞན་དོན་བྱེད་པའི་མིག་སོགས་ལྟ་བུ་ཆོས༷་ཅ༷ན་གྱི༷་འག༷ལ་བ༷་ཞེས་བཞག་པ་ནི་བརྗོ༷ད་འདོ༷ད་སྟོབ༷ས་ཀྱིས༷་དབྱེ་བ་ཡི༷ན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་མིན་ནོ། །གསུམ་པ། འོ་ན་འགལ་བ་བཞིར་དབྱེ་བ་དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཡ༷ང་དག༷་ལ༷་ཡ༷ང་དེ་ལྟར་འབྱེད་དགོས་པར་མཚུང༷ས་ཤེ༷་ན༷། དབྱེ་ནའང་རུང་མོད་འགལ་བ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་འདོད་པ་སོགས་འགལ་བར་སྟོན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་ལ། ཡང་དག་ལ་དེ་འདྲ་བའི་ལོག་རྟོག་བཟློག་དགོས་པའི་བྱེ༷ད་པ༷་ཆུང༷་ཕྱིར༷་བཏང༷་སྙོམ༷ས་མཛ༷ད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་དགག་པ་ནི། འོ་ན་གྲངས་ཅན་པས་མིག་སོགས་ཆོས་ཅན། གཞན་དོན་བྱེད་དེ། འདུས་ཤིང་བསགས་པའི་ཕྱིར། མལ་སྟན་བཞིན་ཞེས་ཁ་ནས་གཞན་དོན་ཞེ་ནས་བདག་དོན་བྱེད་པའི་བདག་གི་བར་སྒྲུབ་པ་སོགས་འདིར་མི་འདུའམ་སྙམ་ན། ཞེ༷་འདོ༷ད་ད༷ང་ནི༷་སྨྲ༷ས་པ༷་
11-8-74a
གཉི༷ས་པོ་གང་ཡིན་ཀྱང་རང་འདོད་པ་དེ་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་ཡིན་པ་ཉི༷ད་དུ༷་མཚུང༷ས་པ༷འི་ཕྱིར༷། གྲངས་ཅན་གྱིས་མིག་སོགས་གཞ༷ན་དོ༷ན་སྒྲུབ༷་པ༷འི་ངག་བཀོད་པའི་འག༷ལ་བ༷་སོ༷གས་འག༷ལ་བ༷་གསུ༷མ་པ༷་འདི༷ར་འགལ་རྟགས་ལོགས་སུ་པར་མི༷་བཞེ༷ད་དོ། །
决定其因
གསུམ་པ་རྟགས་དེ་དག་གི་ངེས་པ་ལ། མཐའ་འགོག་གི་ངེས་པ་དང་། དེ་དག་གི་ནུས་པ་ངེས་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟགས་བཀོད་ཚད་ལ་ཡང་དག་གཅིག་དང་ལྟར་སྣང་གསུམ་པོ་དེ་ལས་མང་ཉུང་གི་མཐའ༷་གཞན༷་འགོག༷་པ༷འི་ངེ༷ས་པ༷་ཡི༷ས་རྟག༷ས་སུ༷་བཀོ༷ད་པ༷་བཞི༷་རུ༷་ངེ༷ས་ཏེ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་མ་གྲུབ་གཉིས་ལས་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་གྲུབ་པ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་ངེས་འགོག་ངེས་གཉིས་ཀར་མི་ངེས་པ་དང་གསུམ་སྟེ་བཞི་ལས་མང་མི་དགོས་ཉུང་ན་མི་འདུ་བའི་གྲངས་ངེས་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ། རྟག༷ས་སུ༷་བཀོ༷ད་པ༷་བཞི༷་པོ༷་ལ༷། ནུས༷་པ༷་དེ༷་ཡ༷ང་རྣམ༷་བཞི༷་ཡོ༷ད་དེ་མ་གྲུབ་པས་ཐེ་ཚོམ་ཡང་སྐྱེད་མི་ནུས་མ་ངེས་པས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་འགལ་བས་མི་འདོད་པའི་ངེས་པ་དང་། ཡང་དག་གིས་འདོད་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་དོ།

译文
第二，有些外道说："这不是果相违，因为努力发声是声音常住的果。"这是不合理的，因为即刻努力而生是听识声音无常的果。这是正确的，因为常住性没有变化，所以与努力产生的果存在相违。
有人说："不相违，因为虽然声音常住，但被障碍物遮蔽了。"如果有缘能产生影响，则是无常的；如果是常住的，那么如同以前一样，缘不能对它做任何事。
"那么，按你的说法，瓶子等先前不显现而后来显现也不合理？"对此回答：我们认为瓶子等是无常变化的，所以可以被缘改变，这与你的情况不同，我们认为是三缘聚合的特殊刹那是知识的因。
"如果对方也这样认为呢？"你所承认的那种被缘改变与你主张的无变化不相符。
第二，依据论式的分类：再者，如果将不见标志从自性中分离出来，而将正确标志论式分为三种，那么，与之相反的相违也会成为三种。
第二，依据表述意愿的分类分为：破斥、安立和消除三部分：
第一，有些人认为："依据破除法和有法的本质和差别的分类方式，相违有四种。"
第二，自宗认为：有些是直接表述相违，如"无常的声音是常住"；有些是通过表述的含义相违，如"常住能起作用"；有些是在争论基础上[说]"眼等为他人利益"这种法相违；或"为他人利益的眼等"这种有法相违。这些是依据表述意愿的力量而分类，并非实质论式的不同。
第三，如果问："如此将相违分为四种，那么对于正确标志也应该同样分类吗？"虽然也可以分，但对于相违，由于有些外道认为它们是正确标志等，需要显示这是相违，所以有其必要；而对于正确标志，由于没有这种需要消除的错误理解，所以作用较小，故保持中立。
第二，否定其他分类方法：如果问："数论派说'眼等，有法，为他人利益，因为是聚合堆积的缘故，如床榻'，口头上说为他人利益，而内心意指为自我(灵我)利益，证明是灵我所有等情况，难道不应该包括在这里吗？"对此回答：无论是内心所欲还是口头所说，都同样是想要证明的对象，因此数论派安立眼等为他利的言语所成的相违等第三种相违在此处并不被认为是另外的相违标志。
决定其因
第三，确定这些标志分为：排除极端的确定和确定它们的功能两部分。
第一，对于所有安立的标志，通过排除比正确标志一种和似因三种更多或更少的其他极端的确定，可知标志的安立确定为四种：有法相是否成立有两种，其中不成立的是似因；成立的又分为必定能成立所证、必定能否定所证或两者都不确定三种，总共四种，不需要更多，如果更少则不能涵盖所有情况，这就确立了数量。
第二，对于安立为标志的这四种，它们的功能也有四种：不成立的连怀疑都不能产生；不确定的能产生怀疑；相违的产生不希望的确定；而正确标志能产生希望的确定。


 །
因所证宗
གཉིས་པ་རྟགས་དེས་རྟོགས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་ལ། མཚན་ཉིད་འགོད་པ། མཚན་གཞི་ངོས་གཟུང་བ། ཕྱོགས་ལ་གནོད་པའི་བསལ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གསུམ།
立其宗定义
དང་པོ་ལ། རྣམ་བཅད་ལ་ལྟོས་ཏེ་ལྔར་བསྟན། ཡོངས་གཅོད་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། རྟགས་དེས་བསྒྲུབ་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་བཅད་ལ་ལྟོས་ནས་ཚད་མ་མདོ༷་ལ༷ས་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ལྔ༷་ལྡ༷ན་གསུང༷ས་ཏེ། ངོ་བོ་ཞེས་ཚད་མས་གྲུབ་ཟིན་མིན་པ། བསལ་བ་ཚད་མས་བསལ་ཟིན་མིན་པ། དཔག་གཞི་ལ་ནང་གསེས་གསུམ་སྟེ། རྒོལ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་དང་འདོད་
11-8-74b
པ་གཉིས། དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་བྱེད་སོགས་མི་གཅོད་པས་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་བྱའམ་བསྒྲུབ་བྱ་ཁོ་ན་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གྲུབ་བསལ་ཡོད་པ་བསྒྲུབ་བྱ་མིན་ལ། བསྒྲུབ་བྱར་ཁས་བླངས་ན་རང་འདོད་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ཡང་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི་བློ་ལ་མ་ངེས་པ་ཡོད་པའི་པས་རྣམ་བཅད་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ། བསྒྲུབ༷་བྱར༷་འདོ༷ད་པ༷་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག༷ས་པའི༷་སྒོར༷་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ། ཕྱི་མ་འདི༷་ལ༷་གློ་བུར་བའི་རྗེས་དཔག་ལ་མ༷་ཁྱབ༷་ཅེས་དང་སྐབས་སུ་མ་བབས་པའི་དམ་བཅའ་ལ་ཁྱབ༷་ཆེ༷ས་ཞེས་དང༷་། འོ་ན་རྟག༷ས་ལ༷འང་ཁས་ལེན་དགོས་པ་མཚུང༷ས་སོ་ཞེས་པའི༷་རྩོད་པ༷་གསུམ་གྱིས་གནོད་པ་མེ༷ད་དོ། །
决定宗事相
གཉིས་པ་བསྒྲུབ་བྱའི་མཚན་གཞི་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ། གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ༷་བྱ༷འི་མཚ༷ན་གཞི༷་དངོ༷ས་པོ༷་རང་མཚན་ཁོ་ནར་འདོད་པའ༷མ།ལ་ལས་བཏགས༷་པ༷་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་དངོས་བཏགས་ཕྱེ༷་སྟེ༷་སྒྲུབ༷་པ༷་འཁྲུལ༷་ཏེ་དེ་རེ་རེ་མཚན་གཞིར་མི་རུང་བས་སོ། །གཉིས་པ། རང་ལུགས་བསྒྲུབ་བྱའི་སྒྲ༷་ཡི༷་དོན༷་ལ་ར༷ང་མཚ༷ན་དུ༷་འཁྲུལ༷་པ༷་ཞེན་ངོར་སྒྲ་དོན་མ་ཕྱེ་བའི་ཚོགས་དོན་ཙམ་བསྒྲུབ༷་བྱ༷འི་མཚ༷ན་གཞི༷་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ། གཞན་སེལ་གྱིས་བཟུང་བ་འདི༷་ཙམ་ལ༷་སྒྲ་མི་རྟག་ལྟ་བུའི་དངོས༷་པོ༷་སྒྲུབ་པ་དང་སྒྲ་རྟག་སོགས་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཉིད་དུ༷་སྒྲུབ༷་པར་བྱེད་པ་ལ༷་རྩོད༷་པའི༷་གོ༷་སྐབས༷་མེ༷ད་དོ། །
宗品相违各别说
གསུམ་པ་བསལ་བ་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུ། སོ་སོའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གསུམ། དང་པོ། བས༷ལ་བ༷་ཡི་མཚན་ཉིད་ནི་དམ་བཅས་ཙམ་ན་ཕྱོག༷ས་བསྒྲུབ་བྱ་དང༷་སེལ་ནུས་ཀྱི་འག༷ལ་བ༷་གྲུབ༷་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། རྩོད་སྤང་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་རིགས་སྒོར་བཤད་པའི་བསལ་བའི་དབྱེ་བ་ལྔ༷་པོ༷་ཀུན་བཏུས་སུ་བཞི༷་རུ༷་བསྡུས༷་ཏེ༷་བཤ༷ད་
11-8-75a
ལ། འདིར་ཕྱི་མའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྣམ་འགྲེལ་ལྟར་བཤད་ན་ཡུལ༷་གྱི༷་སྒོ༷་ནས་རྗེས༷་དཔ༷ག་ལ༷། རྗེས་དཔག་དང་། རང་ཚིག་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁས་བླངས་པ་སྟེ་གསུམ་དུ་ཕྱེ༷་སྟེ༷་མངོན་རྗེས་ཀྱི་བས༷ལ་བ༷་བཞི༷་རུ༷་གསུ༷ངས། དེ་ལ་མངོ༷ན་སུམ༷་ཚད་མས་བསལ་བ་དང་རྗེས༷་དཔ༷ག་ཚད་མས་བསལ་བ་གཉིས་ནི་དངོས༷་སྟོབ༷ས་ཀྱི༷་ཚད༷་མས་བསལ་བ་ཡི༷ན་པས་དོན་དུ་བསལ་བ་གཉིས་ཡིན་ལ་རང་གི་ཁས༷་བླང༷ས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲག༷ས་པ༷་ཡིས་བསལ་བ་གཉི༷ས་ཚད་མས་བསལ་བར་སྒྲོ༷་བཏག༷ས་ཡི༷ན་ཕྱིར་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱང་རྗེས་དཔག་གི་ཁོ༷ངས་སུ༷་སྡུད༷་དོ། །གཉིས་པ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འོ་ན་རྗེས༷་དཔ༷ག་ལ་ཟུར་དུ་ཁས་བླངས་དང་གྲགས་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་བཞི༷ན་དུ༷་མངོ༷ན་སུམ༷་ལའང༷་། ཟླ་བ་གཉིས་མེད་དོ་ཟེར་བ་དང་། དེ་སྒྲས་བརྗོད་མི་རུང་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཁས་བླངས་སོགས་ཀྱིས་བས༷ལ་བ༷་གཉི༷ས་པོ༷་འཇུག༷་ཅེ༷་ན༷། གཉིས་པ། མི་འཇུག་སྟེ་ཁས༷་བླང༷ས་པས་སེལ་བ་ཉིད་ཚིག་ལས་དཔག་པའི་འབྲས༷་རྟག༷ས་ལ༷ས་གཞ༷ན་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རུང་བ་མི༷ན་ལ་གྲགས་པས་མངོན་བསལ་མི་འཐད་དེ་སྒྲས་བརྗོད་དུ་རུང༷་བ༷་མངོ༷ན་སུམ༷་གྱིས༷་མི༷་འགྲུབ༷་ཅིང་རང་རིག་གིས་གྲུབ་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གྲགས་པས་མིན་ནོ།

因所证宗
第二，由标志所了知的所证分为：安立定义、确认所诠基础和详细解释破除有法的相违三部分。
立其宗定义
第一部分又分为：从遮遣方面说明五点、从表诠方面确立为一及对此的争论消除三部分。
第一，标志所证的定义，从遮遣角度来看，量论经中说具有五种特征：
自性：非已被量成立
破斥：非已被量破除
推论基础又分为三个细部：
辩论者自己所承认
所希望
两者都不能排除证成等，故仅是由标志所显示或所证
对于这些，已成立或已破除的不是所证；若承认为所证，则是自己所希望和所证，但实际上只是意义上的，而非在认知上确定的，所以有遮遣。
第二，如《理门论》所说："想要证明的是有法。"
第三，对于后者，[有人提出]"对突然的推理不周遍"、"对不相关的命题周遍太广"以及"那么对标志也应需要承认，这是相同的"这三种争论，但不能构成妨害。
决定宗事相
第二，所证的所诠基础分为：破斥、安立和消除三部分。
第一，其他人认为所证的所诠基础仅是实在的自相，或者有些认为仅是假立，将实和假分开证明，这是错误的，因为它们各自单独都不适合作为所诠基础。
第二，自宗认为：所证词义上误认为自相的执著认知中，未区分语词和对象的总体意义仅是所证的所诠基础。
第三，对于仅仅由否定他者而把握的这些，无论是证明如"声音无常"等实有，还是证明如"声音常住"等为非实有，都没有争论的余地。
宗品相违各别说
第三，破斥分为：总的定义、数量的分类和确立各自的意义三部分。
第一，破斥的定义是：仅仅在立宗时就已经确立与有法所证相违且能够排除的。
第二分为：直接说明和消除争论两部分。
第一，《理门论》中所说的破斥分类有五种，而《集量论》中归纳为四种进行解释。此处依循后者，按照《释量论》的说法，从对象角度分为推理上的[三种破斥]：
推理破斥
自语破斥
世间一切所承认的破斥
这样分析后，宣说现量推理的破斥有四种。其中，现量量破斥和推理量破斥两种是由事物力量的量破斥，实际上是两种破斥；而自己承认的破斥和世间共识的破斥两种则是被假立为量破斥，因此后两者也归入推理之中。
第二，[消除争论]分为争论和回答两部分：
第一，有人说："那么，如同推理中另外分出承认和共识两种一样，对于现量也应该有：像'无有二月'的说法，以及'声音不能被语言表达'等情况中，现量的承认等两种破斥也应当适用？"
第二，回答：不适用，因为通过承认而排除只能是从言语推断的果标志，而不可能是别的现量；而共识破斥现量也不合理，因为能够被语言表达这一点不能由现量成立，而自证成立的就是现量本身，不是由共识成立的。


 །གསུམ་པ་སོ་སོའི་དོན་ལ། མངོན་སུམ། རྗེས་དཔག །ཡིད་ཆེས། གྲགས་པས་བསལ་བ་བཞི། དང་པོ། དེ་ལ་དོན་གང་ཞིག་ད༷མ་བཅས༷་ཙམ་ཉི༷ད་ན༷་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང༷་བ༷་དང་འག༷ལ་བ༷་སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་ལྟ་བུ་མངོ༷ན་སུམ༷་གྱིས་བས༷ལ་བ༷་ཡི༷ན་ལ་འདི་ཡང་སྔར་
11-8-75b
གྲུབ་པ་མ༷་དྲན་པས་དམ་བཅས་པ་ན་གྲུབ་པ་མི་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ། ཚུལ༷་གསུམ༷་ཚང་བའི་གཏན་ཚིགས་དངོ༷ས་པོ༷་སྟོབ༷ས་ཞུག༷ས་ཀྱི་རིགས་པ་དང༷་། རང་གི་ད༷མ་བཅ༷ས་པ་འགལ༷་བར་གྱུར་ན༷་རྟག༷ས་ཀྱིས་དམ་བཅའ་བས༷ལ་བ་ཡི༷ན་ཏེ་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་གོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། རང་ཡི༷ད་ཆེ༷ས་པའི་ཚི༷ག་ད༷ང་རང་གི་ད༷མ་བཅ༷འ་བ༷་འག༷ལ་བ༷་ན་ཁས༷་བླང༷ས་བས༷ལ་བ༷་ཡི༷ན། གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་ན་སྤྱི་དང་། དབྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། དེ་དང་འགལ་ན་དམ་བཅའ་འཇིག་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། དེ༷་ལ༷་དབྱེ་ན་རིགས་སྒོར་ཁ༷ས་བླང༷ས་དང་ར༷ང་ཚི༷ག་གཉི༷ས་སུ་འདུ་གསུངས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྔ་རབས་པ་གཞ༷ན་དག༷་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ལུང༷་ད༷ང་འགལ་བ་དང་།རྒོལ་བ་ར༷ང་གི་ཚི༷ག་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཟེ༷ར། སློབ༷་དཔོ༷ན་གྲགས་པ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་རང་གི་ང༷ག་གི༷་དབྱེ༷་བར༷་བཞེད༷་དོ། །ཁས་བླངས་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་དང་རང་ཚིག་དངོས་ཤུགས་འགལ་བ་གཉིས་པོ་ཀུན༷་ལ༷ས་བཏུས༷་སུ༷་ལུང་རང་ཚིག་གཉི༷ས་ཀ༷་ཡ༷ང་གཞལ་བྱའི་དོན་ཅན་གྱི་ཚད་མ་དག་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་དཔེ༷་གཅི༷ག་གི༷ས་བསྟན༷་རི༷གས་པ༷འི་སྒོར༷་ལུང༷་ལ༷་དཔེར༷་བརྗོ༷ད་གཞ༷ན་དུ༷་གསུང༷ས་པ་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས། ཆོས་ནི་ཚེ་འཕོས་ནས་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལུང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། ལུང་ཁྱད་པར་བ་རྗེས་དཔག་ཏུ་འདུ་ཚུལ། ལུང་ཕལ་བ་རང་ཚིག་དང་མཚུངས་པ། དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལ་ལུང་གང་ཞིག་དཔྱད་ན་གཞ༷ལ་བྱ༷་མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་གྱུར་གཉི༷ས་ལ༷་མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚ༷ད་
11-8-76a
མ༷་གཉི༷ས་ཀྱིས་མི་གནོད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཀས ངེས་མི་ནུས་པ་བསྐལ༷་བ༷འི་དོ༷ན་ལ༷་ལུང་དེའི་ར༷ང་ཚི༷ག་དངོས་ཤུགས་དང་ཁས་བླངས་ནང་མི་འགལ་བས་ན། རང་ཚིག་གིས༷་མི༷་ག༷ནོད་པའི་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་གསུང༷་རབ༷་རྣམས་ནི་ངེ༷ད་ཀྱི༷་འདོད་པའི་ལུང༷་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་ལ་མི་བསླུ་བའི་ཚད་མ་ཡིན་པས་རྗེས༷་སུ༷་དཔ༷ག་པ༷ར་བསྡུ༷ས་ཏེ༷་གསུང༷ས་སོ། །གཉིས་པ། དེ༷ས་ན༷་རི༷གས་པ༷ས་གྲུབ༷་པའི༷་ལུང༷་རྣམས་ནི་ཚ༷ད་མ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ལ་རིགས་པས་མ༷་གྲུབ༷་ན༷། དེ་ཁས་བླངས་ནས་འགལ་བ་ཡང་དམ་བཅའ་སྨྲ་བ་པོ་རང༷་གི༷་ཚི༷ག་ད༷ང་མཚུང༷ས་པའི༷་ཕྱིར༷། དོན་དུ་གནོད་བྱེད་མིན་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་པ་ལ་གེ༷གས་བྱེ༷ད་པ་ཙམ་ཉི༷ད་དུ༷་བཞེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ།

第三，各自的意义包括：现量、推理、信许和共识破斥四种。
第一，关于现量破斥：
对于某事物，仅仅在立宗时就与现量体验相违背的，例如"声音非所闻对象"等，是被现量所破斥的。这种情况也是因为之前已成立但忘记了，所以在立宗时虽成立但不相违。
第二，推理破斥：
与具足三相的标志、事物力量引发的推理或自己的立宗相违的，是被标志破斥的立宗，例如立宗"声音是常住"等情况。
第三，信许破斥分为：定义、分类和争论消除三部分。
第一，定义：
与自己所信许的言语和自己的立宗相违时，是承认破斥。
第二，分类又分为：总体、分类细部的解释、与之相违时立宗破坏方式三部分。
第一，总体：
对此分类，《理门论》中说归纳为承认和自语两种。关于这两者的区别，早期的其他学者说：一是与信许的圣教相违，一是与辩论者自己的言语相违。而尊贵的法称认为是言说者自己言语的不同分类。
《集量论》中用"无论是圣教还是自语，都没有以所量对象为内容的量"这样的例子同时说明两者。而《理门论》中则对圣教单独举例说："法并非死后带来快乐"等。
第二，详细解释圣教分为：
特殊圣教归入推理的方式、一般圣教与自语相同、对这些的总结三部分。
第一，对于那种经过考察，对于所量的现见和隐蔽两者不被现量和推理两种量所损害，而对于极为隐蔽即两者都不能确定的超越之义，该圣教的自语直接含义与承认内部不相违，因此不被自语所损害的经过三种考察而清净的经典，就是我们所认为的圣教。这是对隐蔽义不欺诳的量，所以归入推理而宣说。
第二，因此，通过理性确立的圣教本身就是量；如果未被理性确立，则承认它后又与之相违，就与立宗者自己的言语相同，因此虽然实际上不是损害因素，但被认为仅仅是对所证成立的障碍而已。
;


 །གསུམ་པ། ལུང༷་དུ༷་གྲགས༷་ཚད༷་ཚད༷་མ༷་མི༷ན།ཚ༷ད་མ༷ས་གྲུབ༷་པ༷་དེ༷་ལུང༷་ཡི༷ན། དང་པོར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དུ་ཁས༷་བླངས༷་ནས༷་ནི༷་ཕྱིས་དེ་ལ་འཐད་མི་འཐད་དཔྱོ༷ད་པ༷་བླུན༷། དང་པོ་དཔྱ༷ད་ནས༷་རིགས་པས་གང་གྲུབ་པ་དེ་ལུང་རྣམ་དག་ཏུ་ཁས༷་ལེ༷ན་པ་མཛ༷ངས་པ༷འི་ལུག༷ས། བ༷ར་སྐབས༷་ཀྱི༷་ཚིག༷ས་བཅ༷ད་དོ༷། །གསུམ་པ་རྩོད་སྤང་ལ། གཞན་གྱི་ལུང་དང་མཚུངས་པའི་རྩོད་པ་དང་། གེགས་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་རྩོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ལུང༷་གཞ༷ན་རིག་བྱེད་ལས་ཁྲུས་ཀྱིས་སྡིག་པ་འདག་པར་བཤད་པ་སོགས་དང་འག༷ལ་བ༷འ༷ང་ལུང་འགལ་དེ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་ལུང་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ལོ༷། གཉིས་པ། དེ་ལ་ཆ༷གས་སྡང་རྨོངས་སོག༷ས་ཆོས༷་མི༷ན་ལ་ཆ༷གས་བྲལ༷་དང་སྡང་བྲལ་སོ༷གས་ཆོ༷ས་སུ༷་ནི་ཆ༷ད་ལྟ༷་རྒྱང་འཕེན་པ་མི༷ན་པ་
11-8-76b
རྣམ༷ས་འཆ༷ད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཁས་བླངས་གཞིར་བཞག་གི་སྟེང་དུ། འདག་བྱེད་ཁྲུས༷་དང༷་འདག་བྱ་ཆ༷གས་སོ༷གས་ཀྱི་རྒྱུ༷་གཉིས་པོ་མི༷་འག༷ལ་བས་ཕན་ཚུན་སེལ་བྱ་སེལ་བྱེད་དུ་མི་འཐད་དེ་ཆོས་ཡིན་མིན་མི་མཐུན་པས་སོ། །དེ༷་ལྟའི༷་གཞུང༷་རྣམ༷ས་རང་ཚིག་འགལ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ལུང༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། གལ༷་ཏེ༷་ར༷ང་ཚི༷ག་དང་འགལ་བ་དང་བསྟན༷་བཅོ༷ས་ཀྱི༷་དོན་དང་འགལ་བའི་གེ༷གས་ལ༷ས་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཐེ༷་ཚོ༷མ་ཙ༷མ་སྐྱེ་བ་ཡི༷ན་ལ༷། དེ༷་ནི༷་ད་རུང་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་རང་སྐྱོན༷་མེ༷ད་དུ་གནས་པ་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་ཕྱོག༷ས་ཀྱི་སྐྱོན༷་དུ་འཐད་པ་མི༷ན་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། དེ་ཕྱོགས་སུ་མི་རུང་སྟེ་གང་གིས་ན་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་པ་ལ་ཚིག་ཕན་ཚུན་གྱི་གེ༷གས་ཀྱིས༷་ཐེ༷་ཚོམ༷་བསྐྱེད་པ༷་ཡི༷་སྒོ༷་ན༷ས་བསྒྲུབ་བྱའི་སྐྱོན༷་དུ༷་སོ༷ང་བ༷་མི༷ན་ཡང་གེགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚི༷ག་དེ༷ས་བསྒྲུབ༷་བྱ༷་མི༷་འགྲུབ༷་པའི༷་སྒོ༷་ནས༷་སྐྱོན༷་དུ༷་འཇོག༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་ཡིད་ཆེས་དང་འགལ་ན་དམ་བཅ༷འ་འཇིག་ཚུལ། དེ་ལྟ་ན་དེ་དང་འགལ་ན་དམ་བཅའ་འཇིག་སྟེ་དམ༷་བཅ༷ས་པས་ནི་ར༷ང་གི༷་གང་འདོད་པའི་དོན་གྱི་བས༷མ་པ༷་སྟོན༷་ལ། རང་ཚིག་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འག༷ལ་བ༷་གཞི་གཅིག་ལ་འདུ༷ས༷་ན༷་རྩི་ངན་པའི་ཞོ་ལྟར་ད༷མ་བཅའ༷་དེ་འཇི༷ག་གོ། དེ༷ས་ན༷་གཞན་དོན་དུ་དང་པོར་ཁས་ལེན་ཚུལ་སོགས་སྒྲའི་བརྗོ༷ད་པ༷་སྐྱོན༷་ཅ༷ན་གྱིས༷་རྩོད༷་པ༷འི་སྐབ༷ས་སུ༷་རང་ཕམ༷་པ༷་ཡི་ཀླན་ཀ་དག་བསྐྱེ༷ད་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱའོ། །བཞི་པ་གྲགས་བསལ་ལ། མཚན་ཉིད། དེའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱ་བ་གཉིས། དང་པོ། དམ༷་བཅས༷་ཉི༷ད་ན༷་འཇིག༷་རྟེན༷་གྱི་ཚུལ་དང༷་འག༷ལ་བ༷་ནི་གྲག༷ས་པ༷ས་བསལ༷་བ༷་ཞེས་བྱ་བ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། སྒྲས་བརྗོད་རུང་མདོར་བསྟན། དེའི་ཚུལ་རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། མུ་སྟེག༷ས་
11-8-77a
བ༷རྡ་སྤྲོ༷ད་པ༷་དག༷་སྒྲ༷་དོ༷ན་ལ༷་དངོ༷ས་འབྲེལ༷་ཡོད་པར་འདོ༷ད་པ༷་སྔར༷་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་བརྟག་པར་བཀ༷ག་ཟིན་ཅིང༷་། གཞན་སེལ་གྱི་སྐབས་སུ་སྒྲ་ཐམས་ཅད་བརྗོ༷ད་འདོ༷ད་དབ༷ང་གི༷ས་འཇུ༷ག་པ༷་ཡ༷ང་བསྒྲུབས༷་ཟིན༷་དེ༷ས་ན༷་གྲག༷ས་པ༷འང༷་ཡོད་པར་འགྲུབ༷་བོ། །གཉིས་པ་ལ། མདོའི་ཚིག་གཉིས་དགོངས་པ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ། དེ་དག་གི་དགོངས་པ་དཔྱད་པ་བསྟན་པའོ།

第三，译文如下：
作为圣教所公认的量不是量，
由量所确立的才是圣教。
首先将信许的圣教承认后，
而后对其合理性进行考察是愚蠢的；
先经考察，再以理性所确立的，
承认为清净圣教是智者之道。
间隔的偈颂。
第三，争论消除分为：与他圣教相似的争论和障碍不会成为所证过失的争论两部分。
第一部分分为争论和回答两部分：
第一，争论：
其他圣教如吠陀中所说"沐浴能净除罪业"等，与此相违也应成为圣教相违，因为它也是圣教。
第二，回答：
对此，贪、嗔、痴等非为正法，而离贪、离嗔等为正法，这是除了断见外道之外的人们所说明的。在此承认的基础上，沐浴作为净除者与贪等作为被净除者这两种因不相违，所以它们互相不是所排除与能排除的关系，因为正法与非正法不相符。这样的典籍自语相违，所以不是圣教。
第二部分分为争论和回答两部分：
第一，争论：
如果与自语相违和与论典意义相违的障碍，只是对所证生起单纯的怀疑，而所证本身仍然保持无过失的状态，为什么将其安立为有法的过失是合理的呢？
第二，回答：
这不能作为有法，因为虽然不是通过言语相互障碍产生怀疑而成为所证过失，但却是由于障碍的力量使得该言语不能成立所证，从这方面安立为过失。
第三，与信许相违时立宗破坏方式：
如此，若与之相违，立宗就会破坏。因为立宗是表明自己所希望的意义内容，而自语与论典的相违聚合在一处时，就像劣质的酸奶一样，立宗会破坏。因此，为了利他而首先承认的方式等语言表述有过失，会在辩论场合产生自己失败的诘难，所以应当避免。
第四，共识破斥分为：定义和确定其本质两部分。
第一，定义：
仅在立宗时，与世间规则相违的，称为共识破斥。
第二，确定其本质分为：简略说明能被语言表达和详细解释其方式两部分。
第一，简略说明：
外道语法学家认为语词与对象有真实联系，前面在所诠能诠考察中已经破斥完毕，并且在否定他者的部分中也已证明所有语词都是依据表述意愿而起作用，因此共识也已被确立为存在。
第二，详细解释分为：将经典中两个词句区分意图进行解释和考察说明它们的意图。
;
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །དང་པོ། ཤེ༷ས་བྱའི༷་ཡུལ་ཅན་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་གཞན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་སྔར་ལྟར་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་མིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བརྗོད་པ་ཙམ་ཡོད་དེ་ཞེས་སོ། །ཚད་མའི་མདོ་ལས་ནི། རི༷་བོ༷ང་ཅ༷ན་ཞེས་པ་ཟླ་བ་ལ༷་ནི༷། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཐ་དད་ཡོ༷ད་ཀྱང༷་། དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡི་ནི་ཁྱད་པར་ཞི༷ག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན༷། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞི་བ་པོ་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་པོའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཅི་སྟེ་མི༷་གྲུབ༷་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། དགག་བཞག་གཉིས། དང་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ད༷གག་པའི༷་སྐབས་འདི༷་དག༷་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ལོགས་ཤིག་བཀར་ནས་ད༷ངོས་པོ༷་སྟོབ༷ས་ཞུགས༷་ཀྱི༷་ཚད་མ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་འདོད་ཅིང༷་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང༷་གི༷་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བརྗོད་པ་ཙམ་ཡོད་ཅེས་པ་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྐྱེ་མཆེད་ཕྱི་ནང་ཡིན་པའི་དབང་གིས་ཐ་སྙད་ལ་འགྲོའོ་ཞེ༷ས་འཆད༷་མོད། དེ་མིན་ཏེ་གྲག༷ས་པ༷་འདི་ནི་དངོས་པོ་ཡི་དོན་ལས་གྲུབ་པ་མིན་ཞེས་ཟེར་བ་ཉི༷ད་ལ་
11-8-77b
བསམས་ཏེ་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན༷་འཆ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་པས་ཐུག་སྟེག༷ས་ལྟར༷་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན༷་པའི་ར་མི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར༷་དང༷་། ཚུལ་གསུམ་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་བྱེད་མིན་པར་འཇི༷ག་རྟེན༷་ན༷་གྲགས༷་པས༷་སྒྲུབ་ཅེས་པ་དང་བསམ༷་བྱུང༷་གྲགས༷་པ༷འི་ཡུལ༷་ཅན་ནི་ཞེས་པའི་འག༷ལ་བ༷་དོན་ཚན་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མི་འཐ༷ད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ནི། འཇི༷ག་རྟེན༷་གྱི༷་མིག༷་དང༷་རྣ་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ༷འི་སྒོ༷་ནས༷་ཡུལ་ལ་བརྗོད་པའི་ཆེད༷་དུ༷་སྒྲ་སྦྱོར་མོད་ཀྱི། སྒྲ་ཡི་བརྗོད་བྱ་ད༷ངོས་པོ༷་མི༷ན་གྱི༷་ད༷ངོས་མེ༷ད་བཏག༷ས་པའི༷་ཆོ༷ས་ཙམ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་ཞེས་སྒྲ་བཏགས་པའི་དོན་ཙམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དངོས་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྗོད་དགོས་པ་དགག་པའི་དོན་ནོ། །
成立比量之差别
གསུམ་པ་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ། རང་གི་གྲུབ་མཐའ་ངེས་པ་གསུམ། དང་པོ། ལུགས་འདིར་རྗེས་དཔག་ལ་སྔ༷ར་བཤ༷ད་གཞན་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་ཚད༷་མ་ཡོད་པའི་དབྱེ་བའི་ཐ༷་སྙད༷་ཇི༷་ལྟ༷ར་སྒྲུབ༷་ཅེ༷་ན༷། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ལས་གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་ཚད་མར་མི་འདོད་ཅིང་ལ་ལས་འདོད་མོད་ཀྱང་རྟགས་བཀོད་ཚད་ལ་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་གྱི་རྟག༷ས་ཙམ༷་ལས་རྟོག་པ་ལ་མི་བསླུ་བའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཚ༷ད་མ་ཉིད་གྲུབ་པ་མིན་ནོ་ཞེས་ཟེ༷ར་རོ༷། གཉིས་པ། སློབ༷་དཔོན་གྱི་ལུགས་ལ་ཚ༷ད་མ༷་ཉི༷ད་དུ༷་ཡོ༷ད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་བསམ༷་བྱུང༷་གི་རིག༷་པ༷་སྔ་མས་འཇོག་པའི་རྟག༷ས་འཛིན༷་སེམ༷ས་ལ༷་དྲན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་དངོས་པོའི་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་སྟོབས་ལས་སྒྲུབ་
11-8-78a
བྱེད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྐྱེད་ཅིང་འབྲས་བུ་ཐ༷་ཆད༷་བསྐྱེ༷ད་པ༷་ནི་རིག༷་པ༷་གསར༷་དུ༷་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྔར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ངེ༷ས་པ་གསར་པ་བསྐྱེད་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། ལ༷་ལ༷ས་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མིན་ཏེ་རྟགས་ལས་བྱུང་བའི་བློ་ནི་ཚད་མས༷་དྲངས༷་པ༷འི་དོ༷ན་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱི༷ར་ཞེས་སྨྲ༷་བ༷་ནི༷་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གྲུབ་ཟིན་ཡང་མི༷་དྲན༷་པ༷འི་དོ༷ན་ལ༷་དྲན༷་པ༷འི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་མངོན་སུམ་ཡང་ཚད་མར་མི་འགྱུར་བར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་དཔག་ལ་སྔར་གྲུབ་ཟིན་གྱི་བློ༷་སྔ༷་མ་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷འི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེས་པ་ཡང་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། མངོན་སུམ་ལ་ཡང་ཆོས་མཐུན་པ་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ། རང་ལུགས་ལ། དཔེ༷་ཇི༷་ལྟ༷ར་ན༷་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཕྱིན༷་ཅི༷་མ༷་ལོ༷ག་པ༷་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལྟར༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་ཀྱ༷ང་རང་གིས་དཔགས་པའི་དོན་ལ་མི་བསླུ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པས་ཚད༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེ་ལྟ་མིན་ན་རྗེས་དཔག་ལ་རྟོ༷ག་ཡོ༷ད་ཀྱིས༷་ཚད་མ་མིན་ཡང་མངོན་སུམ་ལ་རྟོག༷་མེ༷ད་ཀྱིས༷་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི༷་མ༷་ལྟར་ན༷་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དངོས་སུ་བསྒྲུབ་པ་གཞི་མ་གྲུབ་པར་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །མངོན༷་སུམ༷་ཚད༷་མ༷་ལས༷་ལྡོག༷་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐ་དད་དུ་གྱུར་ཙམ་གྱིས་ཚད༷་མ༷་མི༷ན་ན་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་ག༷ཅིག༷་ཚད་མ་ཡིན་ན་ག༷ཞན་ཚད༷་མ༷་མི༷ན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ག༷ཞན་སེལ༷་བའི༷་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉི༷ད་ལ༷་ཁྱད༷་པར༷་མེ༷ད་པར་གྲུབ༷་བོ།;


 །དང་པོ་ལ། ཆོས་ཀུན་སྒྲས་བརྗོད་མི་རུང་ལ་གནོད་བྱེད་ཡོད་པའི་ཚུལ། སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པའི་ཚུལ་གཉིས།དང་པོ་ལ། གཞན་གྱིས་བརྟག་པ་དགག །རང་གིས་འཐད་པ་བརྗོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། གཞན་བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་ན་རེ་ཡོ༷ད་པ༷འི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟག༷ས་ཀྱིས༷་རི༷་བོ༷ང་ཅ༷ན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་དེ་ཟླ༷་བ༷་ཞེས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་རུང་ཡི༷ན་པ༷་འགོ༷ག་པ༷་ལ༷། གཉིས་པ་ལ། ཐུན་མོང་མིན་པའི་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཚུལ། འགལ་བར་འགྱུར་བ་གཉིས། དང་པོ། ཡོད་རྟགས་འདི༷་ལ༷་དཔེ༷་མེ༷ད་པས་ཐུན་མིན་ཡིན་པས་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རུང་ཞིང་གང་ཡོ༷ད་པ་རྣམ༷ས་ལ༷་འདོད་རྒྱལ་གྱི་སྒྲ༷་ཀུན༷་གྱིས་ཀྱང་བརྗོ༷ད་དུ༷་རུང༷་བའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཉིས་པ། སྒྲ༷་ཡི༷་དོན༷་གྱི༷་སྟེ་དོན་སྤྱི་རྟོག་ཡུལ་དུ་ཡོ༷ད་པ༷་ཡིན་ནོ་ཅོག་ལ༷། ཟླ༷་བར༷་བརྗོད་རུང༷་ཕྱིར༷་གཏན་ཚིག་དེ་འག༷ལ་བ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། འཐད་པ་བརྗོད་པ་ལ། བརྗོད་དུ་རུང་བའི་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་བྱུང་གི་གྲགས་པ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་བརྗོད་རུང་གི་གྲགས་པ་ངོས་གཟུང་། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བསྒྲུབ། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལ་འཇིག༷་རྟེན༷་ན་ཚུལ་ལུགས་ལ་སྤྱོ༷ད་པའི༷་སྒྲ༷་ལ༷ས་བྱུང༷་བ་
11-8-77b
བརྗོད་རུང་གི་དོན་དེ༷་ཉི༷ད་གྲགས༷་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་ཡི༷ན་པ༷ར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཞེད༷་དོ། །གཉིས་པ། གྲགས་པ་དེ༷་ཡང༷་ཤེས་བྱ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ལ༷་སྦྱར་དུ་རུང༷་ཕྱིར༷་གྲག༷ས་པ༷ས་ཀུན༷་ལ༷་ཁྱབ༷་བོ། །གསུམ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་སྔར་ཡོངས་སུ་མ༷་གྲག༷ས་པ༷་ལ༷་གྲག༷ས་པ༷འི་སྒྲ༷་སྦྱར་བ་བུམ་སོགས་ལ་ཟླ་བ་ལྟར་འཇི༷ག་རྟེན༷་པ༷་ད༷ང་འག༷ལ་ཞེ༷་ན༷། གཉིས་པ། ཤེ༷ས་བྱ༷་ཀུན༷་ལ༷་དེ་ལྟར་གྲགས་སུ་རུང༷་བ༷་ལ༷་གྲགས༷་པའི༷་སྒྲ༷་མཛ༷ད་པ་ཡིན་གྱི་གྲགས་ཟིན་པ་མིན་ཏེ་དངོས་སུ་མི་འཚེད་ཀྱང་འཚེད་ནུས་ལ་འཚེ༷ད་པ༷་ཞེས་བཏགས་པ་བ༷ཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྒྲ་བྱུང་གི་གྲགས་པ་ལ། དེ་གསུངས་པའི་དགོས་པ་དང་། དེ་རྗེས་དཔག་ཏུ་འདུ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། གྲག༷ས་སུ་རུང༷་བ་ཙམ་ཞིག་དོ༷ན་ཐམས་ཅད་ལ༷་གྲུབ༷་ན༷་ཡ༷ང་མིང་གི་བརྡ༷་ད༷ང་དེ་ཡང་བརྡ་གདགས་པའི་བརྗོ༷ད་འདོ༷ད་ལ༷་བརྟེན༷་པའི༷་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གང་ཡང་རུང་བ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ༷་གཅིག་གྲུབ༷་ན༷་ནི༷་དེས་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་རུང་གི་གྲགས་པ་གྲུབ༷་པོ༷་ཞེས༷་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་པར་བསྟན༷་པའི་ཕྱི༷ར་དུ་སྒྲ༷་ལས་བྱུང༷་བའི་གྲག༷ས་པ༷་ཞེས་གསུང༷ས་སོ། །གཉིས་པ། རི་བོང་ཅན་ཟླ་སྒྲས་བརྗོད་རུང་ཐམས་ཅད་ལ་གྲ༷གས་པ༷འི་རྗེ༷ས་དཔ༷ག་གི༷ས་འ༷གྲུབ་པ༷ས་རྗེས་དཔག་གི་ཡུལ་ལ་འག༷ལ་བ༷་ཡིན་ན་ནི་མི༷་འཁྲུལ༷་བའི་རྗེས་དཔག་འཇིག་པ་མི༷་སྲི༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ཚུལ་ལ། དངོས་དང་། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་ལུགས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། གྲགས་པ་རྗེས་དཔག་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པར་བསྒྲུབ། དེས་ན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་རྟགས་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། གྲག༷ས་པ༷་དངོ༷ས་པོ༷འི་དབང་གིས་བསྐྱེ༷ད་ན༷་ནི༷། རྗེས༷་དཔག༷་བཞི༷ན་དུ༷་བྱས་མི་རྟག་ལྟར་རམ། མེ་དུ་ལྟར་རང་རང་གི་ཡུལ༷་ཁོ་ན་ལ་ངེ༷ས་པར་འགྱུར༷་
11-8-78a
བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་མིན་པར་བརྗོ༷ད་འདོ༷ད་ཀྱི་དབ༷ང་གི༷ས་སྦྱར༷་བ༷་ལ༷་སྒྲ༷་རྣམ༷ས་ཡུལ་ག༷ང་ལ༷འང༷་འཇུག་པ་སུས་ཁེག་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་མི༷་འཇུག༷་པ་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་དེས༷་ན༷་ཆོས་ཀུན༷་ལ༷་འཇུག༷་ཏུ་རུང་བ༷་ཡི༷་གྲག༷ས་པ༷་དེ་ནི་ཡུལ༷་འདི༷ར་མི༷་འཇུག༷་ཅེས༷་བརྗོ༷ད་པ༷འི་ཚུལ་ལ་ཡོད་སོགས་རྟགས་ཀུན་ལ་ཟླ་སྒྲས་བརྗོད་མི་རུང་གི་དཔེ༷་གཞ༷ན་རྙེད༷་དཀ༷འ་བ༷ས་གཏན་ཚིགས་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཐུན༷་མོ༷ང་ཉི༷ད་མི༷ན་པས་དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་མཉན༷་བྱ༷་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་བཞི༷ན་ནོ།

译文
第一部分分为：对"一切法不能由语言表达"有妨害的方法和没有证成的方法两部分。
第一部分又分为：破除他人的观察和阐述自己的合理性两部分。
第一部分又分为：前宗和破斥两部分。
第一，前宗：
他人语法学家说："以'存在'为标志，将'兔子持有者'执为有法，破除它能被'月亮'这个词表达。"
第二部分又分为：成为不共不确定的方式和成为相违的方式两部分。
第一，这个存在标志由于没有比喻例证而是不共的，所以不适合作为证成方法，因为对于一切存在的事物，任何随欲而立的词都能表达。
第二，对于一切存在于词义即概念思维对象中的事物，能用"月亮"表达，因此这个论据是相违的。
第二，阐述合理性分为：解释能表达的共识和解释语言产生的共识两部分。
第一部分分为：指认能表达的共识、证明它遍及一切和消除争论三部分。
第一，对此，尊师认为：在世间风俗中使用的语言所产生的能表达的意义就是所谓的"共识"。
第二，这种共识也能应用于一切所知，因此共识遍及一切。
第三分为：争论和回答两部分。
第一，争论：如果对以前不知名的事物应用共识的词，如对瓶子等使用"月亮"的称呼，这与世间人相违？
第二，回答：对一切所知都有这样可以共识的能力而称为共识，而不是已经成为共识，就像虽然实际上不煮，但有煮的能力，也称为"煮"一样。
第二，语言产生的共识分为：说明其必要性和它归入推理的方式两部分。
第一，虽然仅仅能够共识这一点在一切对象上都成立，但名称的约定以及依赖表达意愿的约定安立这两种因素中的任何一种，如果一个能表达的词成立，那么就证明了对一切对象可表达的共识成立，为了显示有此证成，所以说"由语言产生的共识"。
第二，"兔子持有者"能被"月亮"词表达，对一切都由共识推理所成立，所以如果与推理的对象相违，那么不错谬的推理永远不可能崩溃。
第二，没有证成的方法分为：直接说明和破除不了解此理的观点两部分。
第一部分分为：证明共识与推理对象不同和因此语法学家的标志成为不确定的方式两部分。
第一，如果共识是由实在事物的力量所产生的，那么就像推理一样，如同"所作无常"或"火烟"只对各自的对象确定一样。但事实并非如此，而是由表达意愿的力量所应用，谁能阻止语词应用于任何对象呢？没有任何对象不能应用。
第二，因此，能够应用于一切法的共识，如果有人说"此共识不适用于此对象"，则对存在等一切标志，很难找到不能用"月亮"词表达的其他例证，所以这样的论据就像对声音安立"所闻"为标志一样，是不共的。


 །གཉིས་པ་ལ། གཞན་གྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་མ་རྟོགས་ཚུལ། རང་གིས་ཇི་བཞིན་དུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། སྐབས་འདིར་རང་སྡེ་འགྲེལ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཟླ་བ་གཅིག་ལས་མེད་པས་རི་བོང་ཅན་ཟླ་བར་བསྒྲུབ་རྟགས་ཐུན་མིན་རྟོགས་ཆེད། གང་ལ་ཐུན་མིན་སོགས། སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་ཟེར། དེ་མི་འཐད་དེ། གྲགས་རུང་གི་སྤྱི༷་མཚ༷ན་འཆ༷ད་པ༷འི་སྐབས༷་ཡི༷ན་པས༷་རི༷་བོ༷ང་ཅ༷ན་ལ༷་དཔེ༷ར་མཛ༷ད་ནས༷་དེ་ཡི་ཚུལ་ཇི་འདྲ་བར་ཤེས༷་བྱ༷་ཀུན༷་ལ༷་བརྗོད་རུང་གིས་ཁྱབ༷་པར༷་བསྟན༷་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་མིན་ཏེ། ད༷་ཏྲིག༷་ཤི༷ང་ཞེས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་རུང་མི༷ན་སོ༷གས་ལ༷འ༷ང་གྲགས་པས་གནོད་པ་མཚུངས༷་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཟླ་སྒྲ་ཐུན་མོང་པར་བསྒྲུབ། དེ་དངོས་པོ་སྟོབས་སུ་གྱུར་པ། བརྗོད་རུང་འགོག་ན་གྲགས་བསལ་འབབ་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། སྤོས་སྦྱོར་ལས་ག༷་བུར༷་དང༷་ནི༷་བཅུད་ལེན་ལས་དངུལ༷་ཆུ་སོ༷གས་ལ༷འང་ཟླ༷་བ༷འི་སྒྲ༷་ནི༷་རི་བོང་ཅན་ལས་གཞ༷ན་དེ་དག་དུ༷འང་གྲག༷ས་པ་དེ༷་ཉི༷ད་དཔེར༷་བྱས༷་ནས་བསི༷ལ་ཟེ༷ར་ཅ༷ན་ལའང་ཟླ༷་བ་ཞེས་བརྗོད་དུ་རུང་བ༷ར་སྒྲུབ༷་པ༷་ཐུན༷་མོ༷ང་གི་
11-8-78b
རྟག༷ས་སུ་གསུངས་ཀྱི་ཐུན་མིན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། གཉིས་པ། བརྗོད་འདོད་ཀྱི་བརྡ༷་གཅིག་ལ༷་འཇུག༷་ཡུལ་རྣམ༷ས་ཐུན༷་མོང༷་བ༷་ཡིན་པས་ན་བརྡ་དེ་ཡུལ་གཅི༷ག་ལ༷་གྲུབ༷་ན༷་གཞན་ཀུན༷་ལ༷འང༷་འགྲུབ༷་པ་འདི༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷་སྟོབ༷ས་ཞུག༷ས་ཡི༷ན་ནོ། །བརྗོད་འདོད་ཀྱི་གྲག༷ས་པ༷་འགོ༷ག་ན༷་ཁྱེ༷ད་ཀྱི༷་རི་བོང་ཅན་སོགས་སུ་འདོད་པའ༷ང་འཇིག༷་གོ། གསུམ་པ། དེ༷ས་ན༷་རྒྱུ་མཚན་ཅན་སྒྲ་བསིལ་བྱེད་སོགས་དཔྱད་ན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་མི་སྲིད་ཀྱང་དེའི་རྩ་བ་བརྗོད་པར་འདོ༷ད་པ༷ས་སྦྱར༷་བ༷འི་བརྡ༷་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་སོགས་ཡུལ་ཀུ༷ན་ལ༷་འཇུག༷་ཏུ༷་རུང༷་བཞི༷ན་དུ༷་བརྗོད་རུང་འགོ༷ག་ན༷་དེ་བརྗོད་དུ་རུང་བར་འཇིག༷་རྟེན༷་ན་གྲགས་ཤིང་གྲུབ་བའི་ཚུལ་གྱིས༷་གནོ༷ད་པ༷ས་གྲག༷ས་པ༷་དག་ད༷ང་འག༷ལ་བ་ཞེས་བྱ་བ༷ར་དགོང༷ས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་དག་གི་དགོངས་པ་དཔྱད་པ་ལས། གཞན་ལུགས་དགག །རང་ལུགས་གཞག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་གྲགས་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ། དངོས་དང་ཞེན་བའི་བརྗོད་རུང་གི་གྲགས་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ། མདོའི་བཤད་ཚུལ་གཉིས་དངོས་ཞེན་དུ་འཆད་པ་དགག་པ་གསུམ།དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། བོད་ལ༷་ལ༷་གྲགས་པ་ལ་མིང་གི་རྣམ་པ་ཙམ་བརྡ༷་ཡི་གྲགས་པ་ད༷ང་དོན་ལྡོག་ངེས་པ་ལ་སྒྲ་བློས་ཞེན་རུང་ཐ༷་སྙད༷་ཀྱི༷་གྲག༷ས་པ༷་གཉི༷ས་སུ༷་འབྱེ༷ད་པ༷་ཡོ༷ད་ཀྱང་། གཉིས་པ། མི་འཐད་དེ་མཚོན་བྱ་ལ་ཐ༷་སྙད༷་དུ་བྱེད་ན་འདི༷་ཡི༷་སྐབ༷ས་སུ་བབ་པའི་དོ༷ན་མི༷ན་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དེ༷་འདྲ༷་བ་དོན་ལྡོག་ལ་སྒྲ་བློ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཞེན་རུང་སྔར༷་བཀ༷ག་ཟི༷ན་ཏོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཡང་བོད་ཁ་ཅིག་དངོ༷ས་སུ་བརྗོད་རུང་
11-8-79a
དོན་སྤྱི་ད༷ང་ཞེ༷ན་པ༷འི་བརྗོ༷ད་རུང༷་དངོས་པོ་སྟེ་དེ་དག་གི༷་བརྡ༷་ཡི༷་གྲག༷ས་པ༷་གཉི༷ས་ཞེས༷་ཟེར༷། གཉིས་པ། རྣམ་པར་ཕྱེས་ཏེ་འཆ༷ད་ན༷་གཉི༷ས་སུ༷་དབྱེ་རྒྱུ་ཡོ༷ད་མོད་ཀྱི༷་བརྡ་ལ་འཇུག༷་པའི༷་ཚེ༷་ན༷་རྣམ༷་དབྱེ༷་མེ༷ད་པར་འཇུག་གོ། གསུམ་པ། དེས༷་ན༷་མ དོ་ཡི་བཤ༷ད་ཚུལ༷་རྣམ༷་པ༷་གཉི༷ས་པོ་དེ་དངོ༷ས་དང༷་ཞེན༷་པར༷་སྦྱར་ནས་འཆ༷ད་པ༷་འཁྲུལ༷་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ལོན་ནོ།

译文
第二部分分为：他人未理解尊师意图的方式和自己如实解释两部分。
第一，在这个场合，自部注释者们说：因为月亮只有一个，为了了解"兔子持有者"证明为"月亮"的标志是不共的，尊师说了"对于哪些是不共"等。这不合理，因为这是在解释"可共识的共相"的场合，以"兔子持有者"为例，显示如同它的方式一样，可表达性遍及一切所知，而非其他，因为对于"达特里卡树"这个词不能表达等情况也同样受到共识的妨害，尊师也是这样说的。
第二部分分为：证明月亮词是共同的、这成为事物力量和阻止可表达时共识破斥的适用方式三部分。
第一，香料配方中的樟脑以及长生不老药中的水银等，"月亮"这个词也用于除兔子持有者以外的那些事物，就以此为例，证明对于"凉爽持有者"也可以称为"月亮"，这是共同标志，怎么会成为不共呢？
第二，由于表达意愿的约定对于所应用的对象是共同的，所以这个约定如果对一个对象成立，对其他一切对象也成立，这是事物力量所致。如果否定表达意愿的共识，你们所认为的兔子持有者等也会崩溃。
第三，因此，对于有因由的词如"能使凉爽"等，经考察后不可能应用于一切，但它的根本——由表达意愿所应用的约定，如"月亮"等，可应用于一切对象，如果否定可表达性，那么由于在世间中已经共识并成立它可以被表达的方式而受到妨害，所以称为"与共识相违"，这是其意。
第二，考察他们的意图分为：否定他宗和安立自宗两部分。
第一部分分为：区分约定和言语的共识、区分直接和意向的可表达共识、否定将经典中的两种解释方式解释为直接和意向三部分。
第一部分分为：前宗和回答两部分。
第一，前宗：
有些藏人将共识分为仅是名称形式的"约定共识"和确定义类可为语词所意向的"言语共识"两种。
第二，回答：
不合理，因为如果对所指称的使用"言语"，这不是此处所讨论的内容；而那种言语的特征——对于义类不错乱的语词意向性——已经在前面被破斥了。
第二部分分为：前宗和回答两部分。
第一，前宗：
又有藏人说：直接可表达的概念和意向可表达的实在，即"这些的约定共识两种"。
第二，回答：
如果区分解释，确实有两种可分，但在实际应用约定时是不加区分地使用的。
第三，因此，将经典中两种解释方式配合为直接和意向来解释是错误的，没有理解其意图。


 །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། བཤད་ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་དགོས་པ་བསྟན། དང་པོ། དེས་ན་མདོ་ཡི་བཤད་ཚུལ། སྔ༷་མ༷ས་སྒྲ༷་བྱུང༷་གྲག༷ས་པ༷་ལ༷། གནོད་བྱེད་ཀྱི་རྗེས༷་དཔ༷ག་མེ༷ད་པར་དགག་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར༷་ཏེ་དེ་ཚད་མས་མི༷་ཁེ༷གས་པ༷འ༷མ། ཡ༷ང་ན༷་དེ༷་ལ༷་འག༷ལ་ཟླ༷་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཚད་མ་མེ༷ད་པ་དེས༷་ན༷་གྲགས་པའི་རྗེས་དཔག་གཞལ་བྱ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེ༷ས་ཕྱི༷ར་བརྗོད་རུང་མི་འདོད་པ་ལ་གྲགས་པའི་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་སྟོན་པའི་ཆེད་ཡི༷ན་ལ་བཤད་ཚུལ་ཕྱི༷་མ༷་གྲག༷ས་པའི༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་ལ༷ས་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་ཡུལ་ཐ་དད་དེ་སྔ་མའི་ཡུལ་དངོས་མེད་དང་ཕྱི་མའི་ཡུལ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཡུལ༷་གྱི༷་དབྱེ༷་བ༷་བསྟན༷་པ༷་དག་གི་ཆེད་ཡི༷ན་ནོ། །མདོར་ན་མདོའི་རྗེས་དཔག་མེད་ཅེས་པས་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ལ་གྲགས་པས་གནོད་བྱེད་ཡོད་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ། དེ༷་ལྟར༷་གཞན་སེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཤེས༷་ན༷་གྲག༷ས་པ༷་ཡི༷་བས༷ལ་བ༷་མཁ༷ས་པའི༷་དགོ༷ངས་པ༷་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འགྲུབ༷་བོ། །ཚ༷ད་མ༷་རི༷གས་པའི༷་གཏེ༷ར་ལ༷ས་ར༷ང་དོ༷ན་རྗེས༷་དཔག༷་བརྟག༷་པའི༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་བཅུ༷་པ༷འོ༷།། །།
为他比量
གཉིས་པ་གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་ལ། མཚན་ཉིད། རྗེས་དཔག་སྨྲ་བ་པོའི་གང་ཟག །རྩོད་
11-8-79b
པའི་ངག་གི་དབྱེ་བ་གསུམ།
定义
དང་པོ། གཞ༷ན་དོ༷ན་རྗེས༷་དཔ༷ག་རྒོལ་བ་ར༷ང་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་མཐོང༷་བ༷་ཡི་དོན་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞ༷ན་ལ༷་སྟོན༷་པ༷འི་ངག༷་གོ།
说比量者补特伽罗
གཉིས་པ་ལ། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད། རྒྱལ་ཕམ་གྱི་རྣམ་གཞག །དེ་ལ་དཔང་པོས་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། རྒོ༷ལ་ད༷ང་ཕྱིར༷་རྒོ༷ལ་དཔ༷ང་པོ༷་གསུམ༷། སྒྲུབ༷་བྱེད་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ད༷ང་སུན༷་འབྱི༷ན་བརྗོད་པར་དང་རྒྱལ་ཕམ་གྱི་བརྡ༷་སྤྲོ༷ད་པར་ཁས་ལེན་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ། རྒོལ༷་བ༷་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི༷ས་ལ༷་སྐྱོན་ཅན་བརྗོད་པ་དང་། སྐྱོན༷་མེད་ཡོ༷ན་ཏན་ཅ ན་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱིས༷་རིམ་བཞིན་ཚར༷་གཅོ༷ད་པ༷་དང༷་རྗེས༷་འཛི༷ན་འཇུག༷་ལ་དེ༷་ལྟ༷ར་སྐྱོན་ཡོན་ཕྱེ་ནས་སྟོན༷་ན༷་རྒྱལ༷་ཕམ༷་ཡོ༷ད་དེ་མིན༷་ན༷་རྒྱལ་ཕམ་གཉི༷ས་ཀ༷་མིན༷་པར༷་གསུང༷ས། བརྫུན༷་རླབས་ད༷ང་བསླུ་བྲིད་གཡོ༷་སྒྱུས༷་ཚར༷་གཅ༷ད་ཀྱང༷་དེས་གྲུབ་མཐའ་བསྲུང་མི་ནུས་པས་དེ༷་འདྲ་བ་ལ༷་རྒྱལ༷་ཕ༷མ་མི༷་བཞེ༷ད་དོ༷། །གསུམ་པ་དཔང་པོས་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་དང་། ཆོས་ལུགས་གཉིས། དང་པོ། ཇི་ལྟར་ན་ནོར་སོགས་འཕྲོག༷་པ་ད༷ང་གོ་འཕང་སོགས་སྦྱིན༷་པས༷་འཇིག༷་རྟེན༷་པ༷་དག་གིས་ཚ༷ར་གཅ༷ད་པ༷་དང༷་རྗེས༷་འཛི༷ན་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། གྲུབ༷་མཐ༷འ་བླང༷་དོ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་ལ༷། དམ༷་པས༷་ནོར་བ་ཚར༷་གཅ༷ད་པ་དང་བདེན་པ་རྗེས༷་སུ་འཛིན༷་པ་ཡིན་པར་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཚར་གཅད་པའི་གནས་ལ། འཐད་པ་བརྗོད་པ་དང་།འཁྲུལ་བ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཚར༷་གཅ༷ད་ནི་རྒོལ་བ་གཉི༷ས་ལ༷ས་དབྱེ༷་བའི༷་བཞི༷་རུ་གྲངས་ངེས་པ་སྟེ་རྒོལ་བས་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་མི་བརྗོད་ཡན་ལག་མིན་པ་བརྗོད་པ་གཉིས། ཕྱིར་རྒོལ་བས་སྐྱོན་མིན་བརྗོད་པ་སྐྱོན་མི་བརྗོད་པ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ནི་རི༷གས་པ༷་མཁྱེན༷་
11-8-80a
པ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ༷འི་དགོ༷ངས་པ༷་ཡི༷ན་ནོ།

 །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། བཤད་ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་དགོས་པ་བསྟན། དང་པོ། དེས་ན་མདོ་ཡི་བཤད་ཚུལ། སྔ༷་མ༷ས་སྒྲ༷་བྱུང༷་གྲག༷ས་པ༷་ལ༷། གནོད་བྱེད་ཀྱི་རྗེས༷་དཔ༷ག་མེ༷ད་པར་དགག་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར༷་ཏེ་དེ་ཚད་མས་མི༷་ཁེ༷གས་པ༷འ༷མ། ཡ༷ང་ན༷་དེ༷་ལ༷་འག༷ལ་ཟླ༷་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཚད་མ་མེ༷ད་པ་དེས༷་ན༷་གྲགས་པའི་རྗེས་དཔག་གཞལ་བྱ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེ༷ས་ཕྱི༷ར་བརྗོད་རུང་མི་འདོད་པ་ལ་གྲགས་པའི་གནོ༷ད་བྱེ༷ད་སྟོན་པའི་ཆེད་ཡི༷ན་ལ་བཤད་ཚུལ་ཕྱི༷་མ༷་གྲག༷ས་པའི༷་རྗེས༷་དཔ༷ག་ལ༷ས་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་ཡུལ་ཐ་དད་དེ་སྔ་མའི་ཡུལ་དངོས་མེད་དང་ཕྱི་མའི་ཡུལ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཡུལ༷་གྱི༷་དབྱེ༷་བ༷་བསྟན༷་པ༷་དག་གི་ཆེད་ཡི༷ན་ནོ། །མདོར་ན་མདོའི་རྗེས་དཔག་མེད་ཅེས་པས་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ལ་གྲགས་པས་གནོད་བྱེད་ཡོད་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ། དེ༷་ལྟར༷་གཞན་སེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཤེས༷་ན༷་གྲག༷ས་པ༷་ཡི༷་བས༷ལ་བ༷་མཁ༷ས་པའི༷་དགོ༷ངས་པ༷་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འགྲུབ༷་བོ། །ཚ༷ད་མ༷་རི༷གས་པའི༷་གཏེ༷ར་ལ༷ས་ར༷ང་དོ༷ན་རྗེས༷་དཔག༷་བརྟག༷་པའི༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་བཅུ༷་པ༷འོ༷།། །།
为他比量
གཉིས་པ་གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་ལ། མཚན་ཉིད། རྗེས་དཔག་སྨྲ་བ་པོའི་གང་ཟག །རྩོད་
11-8-79b
པའི་ངག་གི་དབྱེ་བ་གསུམ།
定义
དང་པོ། གཞ༷ན་དོ༷ན་རྗེས༷་དཔ༷ག་རྒོལ་བ་ར༷ང་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་མཐོང༷་བ༷་ཡི་དོན་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞ༷ན་ལ༷་སྟོན༷་པ༷འི་ངག༷་གོ།
说比量者补特伽罗
གཉིས་པ་ལ། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད། རྒྱལ་ཕམ་གྱི་རྣམ་གཞག །དེ་ལ་དཔང་པོས་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། རྒོ༷ལ་ད༷ང་ཕྱིར༷་རྒོ༷ལ་དཔ༷ང་པོ༷་གསུམ༷། སྒྲུབ༷་བྱེད་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ད༷ང་སུན༷་འབྱི༷ན་བརྗོད་པར་དང་རྒྱལ་ཕམ་གྱི་བརྡ༷་སྤྲོ༷ད་པར་ཁས་ལེན་པ༷འོ༷། །གཉིས་པ། རྒོལ༷་བ༷་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི༷ས་ལ༷་སྐྱོན་ཅན་བརྗོད་པ་དང་། སྐྱོན༷་མེད་ཡོ༷ན་ཏན་ཅ ན་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱིས༷་རིམ་བཞིན་ཚར༷་གཅོ༷ད་པ༷་དང༷་རྗེས༷་འཛི༷ན་འཇུག༷་ལ་དེ༷་ལྟ༷ར་སྐྱོན་ཡོན་ཕྱེ་ནས་སྟོན༷་ན༷་རྒྱལ༷་ཕམ༷་ཡོ༷ད་དེ་མིན༷་ན༷་རྒྱལ་ཕམ་གཉི༷ས་ཀ༷་མིན༷་པར༷་གསུང༷ས། བརྫུན༷་རླབས་ད༷ང་བསླུ་བྲིད་གཡོ༷་སྒྱུས༷་ཚར༷་གཅ༷ད་ཀྱང༷་དེས་གྲུབ་མཐའ་བསྲུང་མི་ནུས་པས་དེ༷་འདྲ་བ་ལ༷་རྒྱལ༷་ཕ༷མ་མི༷་བཞེ༷ད་དོ༷། །གསུམ་པ་དཔང་པོས་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་དང་། ཆོས་ལུགས་གཉིས། དང་པོ། ཇི་ལྟར་ན་ནོར་སོགས་འཕྲོག༷་པ་ད༷ང་གོ་འཕང་སོགས་སྦྱིན༷་པས༷་འཇིག༷་རྟེན༷་པ༷་དག་གིས་ཚ༷ར་གཅ༷ད་པ༷་དང༷་རྗེས༷་འཛི༷ན་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། གྲུབ༷་མཐ༷འ་བླང༷་དོ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་ལ༷། དམ༷་པས༷་ནོར་བ་ཚར༷་གཅ༷ད་པ་དང་བདེན་པ་རྗེས༷་སུ་འཛིན༷་པ་ཡིན་པར་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཚར་གཅད་པའི་གནས་ལ། འཐད་པ་བརྗོད་པ་དང་།འཁྲུལ་བ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཚར༷་གཅ༷ད་ནི་རྒོལ་བ་གཉི༷ས་ལ༷ས་དབྱེ༷་བའི༷་བཞི༷་རུ་གྲངས་ངེས་པ་སྟེ་རྒོལ་བས་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་མི་བརྗོད་ཡན་ལག་མིན་པ་བརྗོད་པ་གཉིས། ཕྱིར་རྒོལ་བས་སྐྱོན་མིན་བརྗོད་པ་སྐྱོན་མི་བརྗོད་པ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ནི་རི༷གས་པ༷་མཁྱེན༷་
11-8-80a
པ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ༷འི་དགོ༷ངས་པ༷་ཡི༷ན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二，自宗立场上
解说方式二种的意图和了解这样的必要性
第一：
因此，经典的解说方式：前者是为了显示"对于由声音引起的共识，如果没有能够否定它的有效推理，就无法否定它"。因为这共识无法被量（有效认知）所推翻，或者说，没有能成为它的对立面的量，因此，以共识为基础的推理对于所要认知的对象可以确定不移，（这经典）是为了显示对于不承认可说的人，共识可以作为反驳依据。
后一种解说方式是为了显示基于共识的推理与基于实际力量的推理对象不同，前者的对象是非实体，后者的对象是实体，这是为了说明对象的差别。总之，经中说"没有推理"是指没有证明，但有共识作为反驳依据。
第二：
如此通过排除他法的方式了解所诠和能诠，就能如实实现通达智者意图并破除共识。
《量理宝藏》中关于"自义比量"的探讨，第十章。
为他比量
第二，为他比量，包括：特征定义、宣说比量者补特伽罗、辩论语言的分类三项。
定义
首先，为他比量是论辩者自己所见到的对象，通过标志（因）向他人显示的语言。
说比量者补特伽罗
第二项包括：各自的特征、胜负的判定、裁判如何判定三方面。
第一，辩论者、对辩者和裁判三者，分别是承诺宣说能立（证明）、承诺宣说能破（反驳）和承诺传达胜负结果的人。
第二，对于辩论者和对辩者二人，通过指出过失或者指出无过失的功德，分别实现论破和认可，如果这样区分过失和功德进行显示，则有胜负；否则，既非胜也非负。虽然通过虚假、欺骗和狡猾手段能论破对方，但这样无法守护宗义，因此对于这样的情况不认为有胜负。
第三，裁判如何判定包括：
总体和个别两方面
总体有世间和宗教两种。
第一，如同夺取财物等和给予地位等，世人以此判定论破和认可。
第二，对于取舍宗义，圣者认为纠正错误是论破，确认真理是认可。
第二，具体论破的方式：
有合理陈述和驳斥谬误两点。
首先，论破分为针对双方辩论者区分的四种确定数目：辩论者不陈述能立支分、陈述非支分两种；对辩者陈述非过失、不陈述过失两种。
这些是通达理论的法称论师的意趣。


 །གཉིས་པ་ལ། གངས་ཅན་པའི་ལུགས་དང་། རྐང་མིག་གི་ལུགས་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལུགས་དེ་བརྗོད་པ་དང་། དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལུགས་ནི་འདི་ལྟར་རྒོལ༷་བ༷་ལ༷་ནི༷་དྲིས་ན་མི་བརྗོད་པ་སོགས་གསུམ། སྐྱོན་མི་སྤང་སོགས་གསུམ་སྟེ་གསུམ༷་ཚན་གཉི༷ས་ཏེ་དྲུག༷ ཕྱིར༷་རྒོལ༷་ལ༷་ཡ༷ང་འདྲི་ཚེ་མི་འདྲི་བ་སོགས་གསུམ། སྐྱོན་མི་བརྗོད་སོགས་གསུམ་སྟེ་གསུམ༷་གཉི༷ས་དྲུག༷ །དཔ༷ང་པོ༷་ལ༷་ཤན་མི་འབྱེད་པ་སོགས་གསུམ༷་ཐུན་མོང་ཀུན༷་ལ༷་རྣ་བ་མི་གཏོད་པ་གཅི༷ག་སྟེ་མདོར་ན་གང༷ས་ཅ༷ན་པ༷་རྣམ༷ས་བ༷ཅུ་དྲུག༷་འདོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ། དེ་མི་འཐད་དེ་རྒོལ་བ་གཉིས་སོ་སོའི་སྐྱོན་གྱིས་ཚར༷་གཅ༷ད་འོས་པ་ཡི༷ན་ན༷་སྔ༷་མ༷་བཞི་པོར་འདུས༷།དེར་འདུས་པ་ཞིག་མི༷ན་ན༷་ནི་ཚར༷་གཅ༷ད་པར་བྱ་བ་ཉི༷ད་ཀྱང་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དཔ༷ང་པོ༷་ལ༷་ནི༷་ཚ༷ར་གཅ༷ད་མེ༷ད་དེ་དེ་དཔང་པོར་འོས་པ་ཞིག་མིན་ན་དཔང་པོར་མི་རུང་ལ་ཡིན་ན་དེ་ལའང་ཚར་གཅད་པ་ཅི༷་ནས༷་བྱེ༷ད་ན༷་ཧ༷་ཅ༷ང་ཐ༷ལ་ཏེ་དེ་ཚར་གཅོད་བྱེད་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་བརྗོད། དེ་ལས་འཁྲུལ་བའི་ཆ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཕྱི་རོལ་བའི་ལུགས་ལ། དམ༷་བཅ༷འ་ལ༷་གནོ༷ད་ད༷མ་བཅ༷འ་གཞ༷ན། །དམ༷་བཅ༷འ་འག༷ལ་ད༷ང་ད༷མ་བཅ༷འ་སེ༷ལ། །གཏ༷ན་ཚི༷གས་གཞ༷ན་ད༷ང་དོ༷ན་གཞ༷ན་ད༷ང་། །དོ༷ན་མེ༷ད་པ༷་དང༷་དོ༷ན་མི༷་ཤེ༷ས། །དོ༷ན་བྲ༷ལ་དུས༷་ལ༷་མ༷་བ༷བ་ད༷ང་། །མ༷་ཚང༷་ལྷག༷་ད༷ང་ཡ༷ང་བརྗོ༷ད་དང༷་། །རྗེས༷་སུ༷་མི༷་སྨྲ༷་མི༷་ཤེས༷་དང༷་། །སྤོབ༷ས་པ༷་མེ༷ད་ད༷ང་རྣམ༷་གཡེ༷ང་དང༷་། །འདོ༷ད་པ༷་ཁས༷་ལེ༷ན་བརྒལ༷་བརྟ༷ག་འདོར༷། །རྗེས༷་སུ༷་སྦྱོར༷་མེ༷ད་ལ༷་སྦྱོར༷་ད༷ང་། །གྲུབ༷་
11-8-80b
མཐ༷འ་ཉམ༷ས་ད༷ང་རྟག༷ས་ལྟར༷་སྣང༷་། །ཐུབ༷་པ༷་རྐང༷་མི༷ག་གི༷ས་བཤ༷ད་པ༷འི། །ཚར༷་གཅ༷ད་ཉི༷་ཤུ༷་རྩ༷་གཉི༷ས་ཡི༷ན། །གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་ཕྱེ་སྟེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ༷་ལ༷་དཔ༷ལ་ལྡ༷ན་གྲག༷ས་པ༷་ཡི༷ས། །དེའི་ཆ་འག༷འ་ཞི༷ག་ཚར༷་གཅ༷ད་མི༷ན་པར༷་བཤ༷ད། །ཚར༷་གཅ༷ད་ཡི༷ན་ན༷་གཉི༷ས་པོ༷ར་སྡུད༷་རུང་སྟེ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། སྔ་མ་ཉེར་གཅིག་པོ་ཚར་གཅད་ཡིན་མིན་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། ལྟག་ཆོད་སྤྲོས་ཏེ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དང་པོ་ད༷མ་བཅ༷འ་ལ༷་གནོ༷ད་ཚ༷ར་གཅ༷ད་ནི༷། སྒྲུབ༷་པ༷འི་ཡ༷ན་ལ༷ག་མི༷ན་པ་བརྗོ༷ད་པ་ཡི༷ན་པས་ན་ཚར་གཅད་ཡིན་ཕྱིར་དེར་འདུའོ། །དམ༷་བཅ༷འ་གཞ༷ན་པའི༷་ཚ༷ར་གཅ༷ད་ནི༷། སུན༷་འབྱི༷ན་ཤེ༷ས་ན༷་རྟགས་དེ་མ༷་ངེ༷ས་འདུས༷། དམ༷་བཅའ༷་རྟག༷ས་དཔེ་ཚད་མ་རང་ཚིག་སོག༷ས་འགལ༷་བ༷་ནི༷་དམ༷་བཅ༷འ་བརྗོ༷ད་ན༷་ལྷག༷་པ༷འི་སྐྱོན༷། མ༷་བརྗོ༷ད་རྟག༷ས་ཀྱི༷་སྐྱོན༷་འགལ་མ་ངེས་མ་གྲུབ་གསུམ༷་པོ་གང་རུང་དུ་འགྱུར༷། རྟག༷ས་ལ༷་སྐྱོན༷་མེ༷ད་ཚ༷ར་གཅ༷ད་དུ་འཐད་པ་མིན༷་ནོ། །ད༷མ་བཅའ༷་སེལ༷་བ༷འང་སྔར་གྱི་མ༷་ངེ༷ས་པར་འ༷དུས་པས་ཚར་བཅད་ཟིན་པས་འདིར་དམ་བཅའ་བཏང་བའི་ཚར་གཅད་ཅེས་ཡང་ཚ༷ར་གཅ༷ད་གཉི༷ས་པ༷་དོ༷ན་མེ༷ད་ཡི༷ན་ཏེ་དགོས་ན་མི་སྨྲ་བ་དང་འབྲོས་པའི་ཚར་གཅད་སོགས་ཀྱང་ཐོབ་པར་ཐལ་ལོ། །གཏན༷་ཚིག༷ས་གཞ༷ན་པ༷་ངག༷་རྫོག༷ས་ན༷། མ༷་ངེ༷ས་པ་ཡིན་ལ་ལན་གྱི་སྐབས་མི་སྟེར་ན་ད་རུང་ངག་ཚིག་མ༷་རྫོག༷ས་པའི་རེ་ཞིག་ངག་རྫོགས་པའི་བར་དུ་ཚ༷ར་གཅོ༷ད་མི༷ན། དོན༷་གཞན༷་པའི་ཚར་གཅད་ཅེས་པ་དེ་བརྟག་ན་རྒོལ༷་བ༷་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་མ༷་ངེ༷ས་པ་བརྗོད་པ༷ས། ཚར༷་གཅ༷ད་བྱ་ཡིན་ལ་ཕྱིར༷་རྒོལ༷་གྱིས་སྐྱོན༷་མི༷ན་པ༷། བརྗོ༷ད་པ༷འི་སྒོ་ན༷ས་
11-8-81a
ཚར༷་གཅ༷ད་ཡིན་གྱི༷། དེ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་པ༷འི་སྒོ་ནས་ཚར༷་གཅ༷ད་ཐོབ་པ་མི༷ན་ནོ། །དོ༷ན་མེ༷ད་པ༷་ནི༷་སྒྲུབ༷་པ༷་ཡི༷། ཡ༷ན་ལ༷ག་མི༷ན་པ་བརྗོ༷ད་པ་ལ༷ས་གཞ༷ན་མི༷ན་ནོ། །དོ༷ན་མི༷་ཤེས༷་པ༷་དོ༷ན་མེ༷ད་འ༷དྲ། སྒྲུབ༷་པ༷འི་ཡ༷ན་ལ༷ག་མི༷ན་པར༷་འདུས༷་ཏེ་དེས་བསྒྲུབ་བྱ་མི་འགྲུབ་པས་སོ།

第二部分包括：
数论派的观点和足目派的观点的驳斥两方面。
首先，关于数论派：
第一，阐述该观点：
与前述不一致的观点如下：对于辩论者，如果被问而不回答等三种，不消除过失等三种，共有三组两套即六种。对于对辩者，在被问时不提问等三种，不指出过失等三种，共有三组两套即六种。对于裁判，不分辨是非等三种，共同方面对所有人不倾听的一种。总之，数论派主张有十六种（论破方式）。
第二，驳斥：
这是不合理的。如果辩论双方因各自的过失而应被论破，则归入前面的四种（论破方式）中；如果不归入那四种，则根本就不是应该被论破的对象。
对于裁判没有论破，因为如果他不适合做裁判，就不应被任命为裁判；如果他适合，那么对他进行论破是极不合理的，因为他本是论破的执行者。
第二，关于足目派：
第一，陈述对方观点：
根据外道的观点：
"违背立宗和其他立宗，
立宗相违和立宗消除，
不同因和不同义，
无义和不知义，
离义和时机不成熟，
不完整、多余和重复，
不回应和不知，
无辩才和心散乱，
承认所许和弃置追问，
无随行和有随行，
宗义损失和似因。
圣者足目所说的
论破有二十二种。"
第二，驳斥：
首先，总体说明：
对此，尊贵的法称论师认为，其中一些并非论破，如果是论破，则可归入前两类中。
其次，详细分析：
一、分别解释前二十一种是否为论破：
这样看来，第一种"违背立宗论破"是指"表述非能立支分"，因此是论破，可归入前述分类。
"其他立宗论破"，如果了解能破，则该标志归入"不确定"类。
"立宗、标志、喻例、量、自语等相违"，如果陈述立宗则是"多余的过失"；如果不陈述，则标志的过失属于"相违、不确定、不成立"三者之一。如果标志无过失，则不合理作为论破。
"立宗消除"也归入前述"不确定"类，已经被视为论破，因此这里说放弃立宗的论破是第二种论破，这是无意义的，因为若需如此，则不说话和逃避的论破等也应成立。
"不同因"，如果语句完整，属于"不确定"；如果不给予回答机会，那么在语句尚未完整的情况下，直到语句完成前都不是论破。
所谓"不同义论破"，经检视：由辩论者陈述不确定因，因而应当被论破；而由对辩者陈述非过失，通过这种方式可以论破，除此之外不能获得其他论破方式。
"无义"就是"表述非能立支分"，没有其他。
"不知义"与"无义"相似，归入"非能立支分"，因为这不能成立所立。


 །དོ༷ན་ལྡན༷་པའི་སྒྲ་ལན་གསུ༷མ་བརྗོ༷ད་ཀྱང་མ་གོ་ན་ཕྱིར༷་རྒོ༷ལ་གྱིས༷་མ༷་རྟོག༷ས་པས་དེ་ཚར་མི་གཅད་པར་རྒོལ༷་བ༷་ཚ༷ར་གཅ༷ད་པར་རིགས་པ་མི༷ན་ནོ། །དོ༷ན་བྲལ༷་ཞེས་པ་བསྙོན༷་ཚི༷ག་མ༷་འབྲེལ༷་བ༷། གཏོལ་མེད་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དམ་བཅའི་སྒྲུབ་བྱེད་མིན་པས་སྒྲུ༷བ་པ༷འི་ཡ༷ན་ལ༷ག་མི༷ན་པ༷ར་འདུས༷་ཀྱི་ལོགས་སུ་ཕྱེ་བ་མི་འཐད་དོ། །དུས༷་ལ༷་མ༷་བ༷བ་པ་ན་ངག་གོ༷་རི༷མ་བཟློག༷་ཀྱང་རུང་ངག་དེ༷་ལ༷ས་དོན་གོ༷་ན༷་ཚ༷ར་གཅ༷ད་མི༷ན་ཏེ་གང་ལྟར་བརྗོད་ཀྱང་མི་འགལ་བས་སོ། །དོ༷ན་མི༷་གོ༷་ན༷་དེས་བསྒྲུབ་བྱ་མི་འགྲུབ་པས་སྒྲུབ༷་པ༷་ཡི༷་ཡ༷ན་ལ༷ག་མི༷ན་པ༷་བརྗོ༷ད་པ༷ར་འདུས༷་སོ། །མ༷་ཚ༷ང་བ་ཞེས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡ༷ན་ལ༷ག་གཉི༷ས་པ༷འི་ངག་གང་རུང་མ་ཚང་ན་སྐྱོན༷་ཡིན་གྱི་ཁྱོད་ལྟར་ལྔ་པའི་དམ༷་བཅ༷འ་མེ༷ད་སོག༷ས་ཏེ་མཇུག་སྡུད་ཉེར་སྦྱོར་མེད་ཀྱང་མི་དགོས་པས་ཚ༷ར་གཅ༷ད་མི༷ན་ནོ། །ལྷག༷་བརྗོ༷ད་ནི་སྒྲུབ་ངག་ངེས་ཅན་འདོད་པ་ངེད་ཀྱི་ལུགས་ལ་དེ་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་མིན༷་པ་བརྗོད་པར༷་འདུས༷་ཀྱི། ཁྱེད༷་ཀྱི༷་ལུག༷ས་ལ༷་ཚར༷་གཅ༷ད་མིན༷་པར་འཐད་དེ་ཁྱོད་གཏམ་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངག་སྐྱོན་མིན་པར་འདོད་པས་སོ། །ཡ༷ང་བརྗོ༷ད་པ་ནི་སྒྲ༷་ཟློས༷་ཀྱང་དོན་མི་ཟློས་པ་ཁྱོད་དགའ་ན་ང་དགའ་ཟ་ན་ཟ་ལྟ་བུ་སྐྱོན༷་མ༷་ཡི༷ན་ལ། དོ༷ན་ཟློས༷་ན་ཕྱི་མ་དོན་མེད་པས་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་མིན༷་པར༷་འདུས༷། དེ༷་ཡང༷་སྒྲུབ༷་པ༷འི་ང༷ག་འགོད་པ་ལ༷་ཡི༷ན་གྱི་དོན་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏམ༷་རྒྱུ༷ད་སོགས་རྒྱས༷་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལ༷་རྩོད་པའི་སྐབས་འདི༷་ཡང་སྐྱོན༷་མི༷ན་ནོ། །རྗེས༷་
11-8-81b
སུ༷་མི༷་སྨྲ༷་བ་ནི་ཕྱིར༷་རྒོལ༷་གྱིས༷། རྒོལ༷་བའི༷་ཁ་ནས་སྨྲས་ཚད་ཀྱི་ང༷ག་ཀུན༷་དང་པོར་བརྗོད་དགོས་ངེས་མེད་པས་དེ་མ༷་བརྗོ༷ད་པ༷་སྐྱོན༷་མི༷ན་ལ་དགོ༷ས་ངེས་པ༷་སུན་འབྱིན་མ༷་བརྗོ༷ད་ན༷་ཕྱིར་རྒོལ་ཁོ་རང་སྤོབ༷ས་པ༷་མེ༷ད་པའི༷་ནང༷་དུ་འདུས༷་སོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་བརྗོད་དགོས་ན་ཀླ་ཀློའི་སྐད་སོགས་མི་ཤེས་པས་བརྗོད་ཀྱང་ལན་མི་ཤེས་པ་ཚར་གཅད་ཡིན་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་ཁྱེད༷་ཀྱང༷་ཚར༷་གཅོ༷ད་དེར༷་འགྱུར༷་བར་སླ་མོ༷ད་ཅེས་སོ། །རྐང་པ་གཅིག་འདི་འགྲེལ་ཚིག་རྩ་བར་ཤོར་བའོ། །དོ༷ན་མི༷་ཤེ༷ས་པ༷་ཞེས་པ་ཕྱིར༷་རྒོལ༷་ནི༷།དོན་མ་ཤེས་ན་ལན་ལ་སྤོབ༷ས་པ༷་མེ༷ད་ལ༷ས་གཞན༷་དུ༷་མིན༷། མི༷་སྤོབ༷ས་པ་ནི་རྒོལ་བས་མ་སྤོབས་ན་སྒྲུབ་པའི་ཡན༷་ལ༷ག་མི༷་བརྗོད་པ༷འ༷མ། ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་མ་སྤོབས་ན་སྐྱོན༷་མི༷་བརྗོ༷ད་པའི༷་ཁོང༷ས་སུ༷་འདུ༷ས། རྣམ༷་གཡེ༷ང་ལ་བདག་ནའམ་རྗེས་ནས་ལན་ལྡོན་ནོ་ཞེས་སོགས་དངོས་གནས་དྲང༷་པོ༷་ཡིན་ན་ནི་ཚར༷་གཅ༷ད་མི༷ན་ལ། གཡོན༷་ཅ༷ན་ནི་ལན་མ་ཐེབ་པའི་སྤོབ༷ས་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་འདུས༷། འདོ༷ད་པ༷་ཁས༷་ལེ༷ན་པ་ལ་རྟགས་མ་ངེས་པར་སྟོན་ཆེད་ཤེ༷ས་ནས་ལན་དེ་བཏང་བ་དང་མི༷་ཤེ༷ས་པར་རྟགས་ཁས་བླངས་ནས་སྐྱོན་དེ་གཞན་ལ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་དེ་དག་རིམ༷་བཞི༷ན་དང་པོ་ཕ་རོལ་པོའི་སྨྲས་པའི་རྟགས་མ༷་ངེ༷ས་པར་སྟོན་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ལན་འདེབས་པ་པོའི་རྟགས་སྐྱོན་ཅན་ལ་སྐྱོན༷་མི༷་བརྗོ༷ད་པའི་ཚར་བཅད་ཡིན་ནོ། །བརྒ༷ལ་བརྟ༷ག་འདོར༷་བ༷་ནི་རྒོ༷ལ་བ༷་གཉི༷ས་སུ་ཡིན་ཡང་སྐྱོན་ཅན་ལ་བརྒལ་བརྟག་མ་ནུས་པས་སྤོབ༷ས་པ༷་མེ༷ད་པའི༷་ནང༷་དུ་འདུ༷ས༷། སྐྱོན་རྗེས༷་སུ༷་སྦྱོར༷་མེ༷ད་ལ༷་སྐྱོན་ལྟར་སྣང་སྦྱོར༷་བ༷འ༷ང་སུན་འབྱིན་ལྟར་སྣང་བརྗོད་པ་པོ་སྤོབ༷ས་པ༷་མེ༷ད་པ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་
11-8-82a
མི༷ན། རང་གི་གྲུབ༷་མཐ༷འ་ཉམ༷ས་པ༷་ནི་སྒྲུབ༷་པ༷་ཡི༷་ཡ༷ན་ལག༷་མི༷་བརྗོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དེ་ལྟར་སྤྲོ་བའི་དགོས་པ་གསུམ། དང་པོ། གཏ༷ན་ཚི༷གས་ལྟར༷་སྣང༷་འགོད་པའི་རྒོལ་བ་ཚར༷་གཅ༷ད་ཀྱི་གན༷ས་ཡིན་ཏེ། དཔེ༷ར་ན༷་འཆད་འགྱུར་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ལྟག༷་ཆོ༷ད་བརྗོ༷ད་པ༷་བཞི༷ན་ནོ།

有意义的语言说三次仍不理解，则对辩者因为未领会，因此不应论破他，而应该论破辩论者，这是不合理的。
"离义"是指指责言辞不相关、无序杂乱的言论，这不是立宗的能立，所以归入"非能立支分"类，单独分类是不合理的。
"时机不成熟"时，即使语言顺序颠倒，只要从那语言中能理解意思，就不是论破，因为无论如何表述都不相违。如果不能理解意思，则因无法成立所立，归入"表述非能立支分"类。
所谓"不完整"，如果缺少二支分言论中的任何一支分，则是过失，但不像你说的缺少第五立宗等，即缺少结论和总结，因为这些不是必需的，所以不构成论破。
"多余表述"，在我们主张确定能立言论的立场上，这归入"表述非能立"类。而在你们的立场上，合理地不视为论破，因为你们认为各种故事的言论不是过失。
"重复"，如果只是语言重复但意义不重复，如"你喜欢我就喜欢，吃就吃"之类，不是过失。如果意义重复，则后面的成为无意义，归入"非能立"类。这仅适用于立能立言论时，而为了让人理解意思而详细确立故事等内容时，在这辩论场合也不是过失。
"不回应"，对辩者不必一开始就陈述辩论者口中所说的一切言论，因此不陈述不是过失。如果必要的能破不陈述，则归入对辩者自身"无辩才"类。
如果一定要陈述，那么由于不懂蛮族语言等而虽然说了却不知道如何回答，这就是论破，因此通过这种方式你们也容易被论破。
这一段落是解释文误入根本文的。
所谓"不知义"，如果对辩者不知道意思，就是"无辩才"的情况，不是其他。
"无辩才"，如果辩论者无辩才，则是"不陈述能立支分"；如果对辩者无辩才，则归入"不陈述过失"类。
关于"心散乱"，如果是真实诚实地说"我待会儿"或"之后再回答"等，则不是论破；如果是狡猾的，则归入因无法回答而"无辩才"类。
"承认所许"有两种情况：一是知道标志不确定而放弃回答，二是不知道而接受标志，然后将这过失应用于他人。这两种分别是：第一种是对方所说的标志"不确定"的对方过失；第二种是回答者的标志有过失而"不陈述过失"的论破。
"弃置追问"，不论是两位辩论者中的哪一位，因为无法对有过失的对象进行追问，所以归入"无辩才"类。
"无随行而有随行"也就是陈述似能破的人，除了"无辩才"外没有其他。
"宗义损失"就是"不陈述能立支分"。
第二部分包括：总说、详解、如此扩展的必要性三点。
第一，陈述似因的辩论者是论破的对象，例如即将解释的似因即"诡辩"一样。
;


 །གཉིས་པ་ལ། ཀུན་བཏུས་སུ་གསུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་བཅུ་བཞི། རིགས་སྒོར་གསུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་བཅུ་བཤད། དེ་ཉེར་བཞི་བཀག་ཟིན་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་མཛད་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལ་ལྟག་ཆོད་གང་ཞེ་ན། ཕྲ༷ད་ད༷ང་མ༷་ཕྲ༷ད་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་གཏ༷ན་ཚིག༷ས་ད༷ང་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། རྟག༷ས་ད༷ང་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། མ༷་སྨྲས༷་པ་དང་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། མ༷་སྐྱེས༷་པ་དང༷་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། འབྲ༷ས་བུ༷་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། ཆོས༷་མཐུ༷ན་པ་དང་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། མི༷་མཐུན༷་པ་ད༷ང་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། རྣམ༷་རྟོག༷་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། ཁྱ༷ད་པར་མེ༷ད་པར་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། དམིག༷ས་པ༷་ད༷ང་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། ཐེ༷་ཚོམ༷་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། དོ༷ན་གྱིས་གོ༷་བར་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དང་། ཐལ༷་འགྱུར༷་དང་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་དེ་བཅུ་བཞི་པོ་རྣམ༷ས་ཀུན༷་ལ༷ས་བཏུས༷་སུ་གསུངས་པ་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། རི༷གས་བརྟ༷ག་ལ༷ས། འཕེ༷ལ་བ་དང་མཚུངས་པའི། འགྲིབ༷་པ་དང་མཚུངས་པའི། བརྗོ༷ད་པ་དང༷་མཚུངས་པའི། མ༷་བརྗོ༷ད་པ་དང༷་མཚུངས་པའི། རིག༷ས་པ༷་དང༷་མཚུངས་པ་དང་ནི༷་སོ༷་སོ༷འི་དཔེ༷་མཚུངས་
11-8-82b
པའི། བསྒྲུབ༷་བྱ༷་མཚུངས་པའི། མི༷་རྟག༷་པ་མཚུངས་པའི། ར༷བ་བྱེ༷ད་ད༷ང་མཚུངས་པའི། དུས༷་འད༷ས་མཚུང༷ས་པའི༷་ལྟག༷་ཆོ༷ད་བཅུ་དང་ནི༷། གསུམ་པ། བསྡོམ་པའི་ཉི༷་ཤུ༷་རྩ༷་བཞི༷་ཕྱོག༷ས་གླང༷་གིས༷་བཀ༷ག་ཕྱིར༷་གྲག༷ས་པས༷་བཏང༷་སྙོམ༷ས་མཛ༷ད་དོ། །གསུམ་པ། ལྟག༷་ཆོད༷་འདི༷་དག༷་མ༷་ཤེ༷ས་ན༷། གཞུང༷་ལུག༷ས་ཆེན༷་པོ༷་འ༷ཆད་པ༷་ཡི༷། ཕྱོག༷ས་སྔ༷་ཕ༷ལ་ཆེ༷ར་མི༷་རྟོག༷ས་པ༷ས། ཕྱོག༷ས་ཙ༷མ་ཕྱེ༷་སྟེ༷་བཤ༷ད་པ༷་ཡི༷ན། བ༷ར་སྐབ༷ས་ཀྱི༷་ཚི༷གས་བཅ༷ད་དོ༷། །
辩论语类别
གསུམ་པ་རྩོད་ངག་ལ། གང་ཟག །དགོས་པ། བརྗོད་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ་གསུམ།
补特伽罗
དང་པོ། རྒོལ་བ་གཉིས་དང་དཔང་པོ་སྟེ། གང༷་ཟ༷ག་གསུམ༷་ལ༷་རང་རང་གི་ལས་སུ་འོས་པ་བརྗོ༷ད་ཚུ༷ལ་དྲུག༷་ཡོད་དེ་རྒོལ་བས་དམ་བཅའ་འཇོག དེ་ལ་སྐྱོན་སྤང་གཉིས། ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་འདོད་པ་དྲི། སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་ངག་གཉིས། དཔང་པོས་རྗེས་སུ་བརྗོད། རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ངག་གཉིས་སོ། །
目的
གཉིས་པ་ལ། སྒྲུབ་པ་དང་། སུན་འབྱིན་གཉིས། དང་པོ་ལ། བརྗོད་ཚུལ་ཡང་དག་དང་། ལྟར་སྣང་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། ངག་འགོད་ཚུལ། དེ་ལྟར་བཀོད་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ། དང་པོ། ཚུལ༷་གསུམ༷་ཚང་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་སྟོན༷་པ༷་སྒྲུབ༷་པའི༷་ངག་ཡང་དག༷་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། སྔ་རབས་པའི་ལུགས་དགག ཚད་མ་ཕྱི་རབས་པའི་ལུགས་གཞག་པ་གཉིས། དང་པོ། གྲངས་ཅན་པ་སོགས་སྔ་རབས་པ་དག་མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཚང་མང་བཞིན། ལ་ལའང་དུ་བ་ཡོད་པས། མེ་ཡོད་ཅེས་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་འདོད་ལ། དེ་ལྔ་རིམ་
11-8-83a
པས་དམ་བཅའ། རྟགས། དཔེ། ཉེར་སྦྱོར། མཇུག་སྡུད་ལྔར་བརྟགས་ཏེ། ཡ༷ན་ལ༷ག་ལྔ༷་ལ༷་དམ༷་བཅ༷འ་ད༷ང་། ཉེར༷་སྦྱོར༷་མཇུག༷་སྡུད༷་གསུམ༷་པོ༷་ལྷག༷་སྟེ། དེ་གསུམ་པོ་དོན་ཟློས་པས་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་དོན་མེད་པ་དང་། བྱས་ན་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་ལྟ་བུ་སྤྱི༷་ཁྱབ༷་སྟོན་པའི་ངག་མ༷་ཚ༷ང་ཕྱིར༷་ངག་སྦྱོར་འདི་མི༷་འཐ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། གཞན་ལུགས་ངག་སྐྱོན་ཅན་དགག་རང་ལུགས་སྐྱོན་མེད་གཞག་པ། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་གསུམ། དང་པོ། དེས་ན་ཁྱབ་པ་དང་ཕྱོགས་ཆོས་སྒྲུབ་པ་རྩོད་ངག་ཡང་དག་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་ལྡན་ཏེ། དཔེར་ན། གང་བྱས་ན་མི་རྟག་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན། སྒྲ་ཡང་བྱས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།

第二部分包括：
《集论》中所说的十四种诡辩、《理门论》中所说的十种诡辩，以及关于这二十四种诡辩已被驳斥故阿阇黎采取舍弃态度的三个方面。
第一，什么是诡辩？
相遇与未相遇相似的诡辩、与因相似的诡辩、与相似的诡辩、与未说相似的诡辩、与未生相似的诡辩、与果相似的诡辩、与同品相似的诡辩、与异品相似的诡辩、与分别相似的诡辩、与无差别相似的诡辩、与所缘相似的诡辩、与怀疑相似的诡辩、与义理所通达相似的诡辩，以及与应成相似的诡辩，这十四种是在《集论》中所说的。
第二，《理门论》中：
增长相似的、减损相似的、表说相似的、不表说相似的、与理相似的、个别喻例相似的、所立相似的、无常相似的、与论品相似的、时过相似的诡辩十种。
第三，总共二十四种已被陈那破斥，因此法称仅略为提及。
这些诡辩如果不了解，就不能理解解说大论典的大多数前宗，所以此处略作解释。
这是中间的偈颂。
辩论语类别
第三，辩论语分为：人、目的、表述方式三种类别。
补特伽罗
第

 །ཡ༷ན་ལ༷ག་གཉི༷ས་ལྡན་དེ་ལ༷འ༷ང་གསུམ༷་པ༷་སྦྱར་ནས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང༷་། ལྔ༷་པ༷་སྦྱར༷་ནས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན༷་ཚིག་དེའི་ནུས་པས་དམ༷་བཅ༷འ་འདྲེན༷་པའི་ངག་ཏུ་འགྱུར་ལ། གལ༷་ཏེ༷་ད༷མ་བ༷ཅའ་མ༷་བརྗོ༷ད་ན༷། ང༷ག་མ༷་རྫོག༷ས་ཕྱིར༷་དོན་གྱིས་གོ་ན་ཡང་། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེས་དྲི༷་དགོ༷ས་འགྱུར༷་ཏེ། ཟན་ཟ་བར་གོ་ཡང་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་བྱས་སོ་ཞེས་རྫོགས་ཚིག་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། བླུན་པོ་ལ་ངག་སྦྱོར་འགོད་ཚུལ་དང་། མཁས་པ་ལ་འགོད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། བླུན༷་པོ༷་ལ༷་ནི༷་ཚིག་ཉུང༷་ལ་དོན་ཚང་བའམ་རྒྱས༷་པ་སྦྱར༷། ཕྱོགས་ཆོས་དང་ཁྱབ་པ་གཉི༷ས་པོ༷་སྔ༷་ཕྱི༷་གང་ལྟར་བརྗོད་ཀྱང་དོན་ལ་ཁྱ༷ད་པར༷་མེ༷ད་མོད་གང་སྔོན་དུ་བརྗོད་ཀྱང་ཅིག་ཤོས་མཐ༷འ་རྟེན༷་དུ་བརྗོད་དེ་དོན་དུ་དེ་གཉིས་རྫོགས༷་པའི༷་ཚི༷ག་ཏུ༷་སྦྱར༷་དགོས་སོ། །དེ་ལ་བྱས་ན་མི་རྟག་པ་སྟོན་པའི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་ངག་
11-8-83b
རྗེས་འགྲོའམ་མི་རྟག་པ་མིན་ན་བྱས་པ་མིན་པས་ཁྱབ་པ་བརྗོད་པ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་ངག་ལྡོག་ཁྱབ་བརྗོད་པ་གཉིས་སམ་གང་རུང་རེས་འཐུས་སོ། །གཉིས་པ། ཁྱབ་འབྲེལ་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་ཟིན་མ་བརྗེད་པའི་མཁས༷་པ༷་ལ༷་ནི༷་གཏན༷་ཚིག༷ས་ཉི༷ད་བརྗོད་པས་ཀྱང་གྲུབ་བོ། །གསུམ་པ། འོ་ན་ཀུན༷་ལ༷ས་བཏུས༷་ཀྱི༷་ཕྱོགས་ཆོས་དང་ནི་འབྲེལ་བ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་བརྗོད་བྱ་གཞན་རྣམས་སྤང་ཞེས་པའི་འབྲེལ་བ་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་བར་གྱི་ཚིག༷་བ༷སྡུ་བ༷། རང་གི་དོན་ཅན་ཟླས༷་དབྱེར༷་བཤ༷ད་ན༷ས་ཕྱོགས་ཁྱབ་བསྒྲུབ་བྱ་གསུམ་ཀ་བརྗོད་དགོས་པར་གསུངས་པ་དང་འག༷ལ་ཞེས༷་ཟེར༷་ཡང་ཕྱོགས་ཆོས་དང་འབྲེལ་བས་བསྒྲུབ་བྱ་བརྗོད་ཅེས་རྣམ་དབྱེ་གསུམ༷་པ༷་བསྡུས་པ་དེ༷་ཡི༷་སྐྱེས༷་བུ༷འི། བསྡུ༷་བ༷་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་འག༷ལ་བ༷་མེ༷ད་དོ། །གསུམ་པ་སྒྲུབ་ངག་གི་འབྲས་བུ། སྒྲུབ་ངག་གི་བྱེད་པའམ་འབྲས༷་བུ༷་ཕ་རོལ་ལ་རྗེས༷་དཔ༷ག་བསྐྱེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་སྒྲུབ་ངག་ལྟར་སྣང་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་ཀྱི་ངག་ཡ༷ང་དག༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷། བཀོ༷ད་པ༷་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ༷་པ༷་ལྟར༷་སྣང༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ། ཚུལ་གསུམ་མ་ཚང་བ་བཀོད་པ་དོ༷ན་སྐྱོན་ཅན་དང་ཚང་ཡང་ཚད་མས་ངེས་མ་ནུས་པ་བློ༷་སྐྱོན་ཅན་དང་ངེས་ཀྱང་བརྗོད་མ་ཤེས་པས་སྒྲ༷་སྐྱོན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཡི༷་དབྱེ༷་བ༷་ཡི༷ས་སྒྲུབ་བྱེད་ལྟར༷་སྣང༷་དེ༷་ཡ༷ང་རྣམ༷་པ༷་གསུམ༷་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་སུན་འབྱིན་ལ། ཡང་དག །ལྟར་སྣང་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། སྐྱོན་ལ་སྐྱོན༷་དུ་བརྗོ༷ད་པའི་སྒོ༷་ནས༷་ལོ༷ག་རྟོག༷་སེ༷ལ་བ་སུན་འབྱིན་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད། གཉིས་པ། མཚན་ཉིད། གཏན་ཚིགས།
11-8-84a
བསྒྲུབ་བྱའི་སྐྱོན་ཏེ་ཡུལ༷་སྐྱོན་ཅན་གསུམ་སུན་འབྱིན་པ་ད༷ང་དོན་བློ་སྒྲ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ངོ༷་བོ༷་གསུམ་ལ་བརྗོ༷ད་ཚུལ༷་རྣལ་མ་དང་ཐལ་བ་གཉིས་ཀྱིས༷་དབྱེ༷་བས༷་སུན༷་འབྱི༷ན་རྣམ༷་པ༷་གསུམ༷་མོ། །གཉིས་པ་སུན་འབྱིན་ལྟར་སྣང་ལ།མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། སུན་འབྱིན་ལྟར༷་སྣང༷་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱོན༷་ལ༷་སྐྱོན༷་མི༷་བརྗོ༷ད་པ་ཡིན་ལ། དབྱེ་བ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ། ལྟར་སྣང་དེ་ལ་མུ༷་སྟེ༷གས་བྱེ༷ད་དང༷་བོ༷ད་འག༷འ་ཞིག༷་ཚར་བཅད་ཉེར་གཉིས་དང་ལྟག་ཆོད་འགའ་ཞིག་གི་གྲངས་དང་། དོན་བློ་སྒྲ་སྐྱོན་སོགས་གྲ༷ངས་ངེ༷ས་སྣ་ཚོགས་བྱེ༷ད་མོ༷ད་དེ༷་མི༷་འཐ༷ད་དེ། དེར་མ་འདུས་པ་ཡོད་པས་སོ། །གཉིས་པ། དེས་ན་སྤྱི་རིགས་བསྡུས་ན། སྐྱོན༷་མི༷་བརྗོ༷ད་ད༷ང་སྐྱོན༷་མི༷ན་བརྗོ༷ད། གཉི༷ས་ཡི༷ན་ད༷བྱེ་བ༷་བས༷མ་མི༷་ཁྱབ༷་སྟེ། སྐྱེ་བོའི་ལོག་རྟོག་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所诠分法
གསུམ་པ་བརྗོད་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས།
略说
དང་པོ། བརྗོ༷ད་པ༷འི་ཚུལ༷་ལ༷་རང༷་རྒྱུ༷ད་ད༷ང་། ཐལ༷་འགྱུར༷་གཉི༷ས་ཡི༷ན་ནོ།

对于具有二支分的论式，若加上第三格"因为是所作"，或者加上第五格"如果是所作"，则通过这些语词的力量变成引导立宗的语言。如果不陈述立宗，因为语言不完整，虽然可以从意义理解，但必须询问"因为是所作"是什么意思，就像"吃饭"虽能理解但说"因为吃"时一样。因此，应加上完整词语"是所作"。
第二，自宗观点：
分为对愚人安立语言方式和对智者安立方式两种。
第一，对愚人应使用语词简短而意义完整或详细的形式。无论前后如何陈述支分与周遍二者，在意义上没有差别，但无论先说哪一个，都应把另一个作为依据来说，内容上必须使用完整表达这两者的语言。
关于此，表示"所作则无常"的同法性语言即随行或表示"若非无常则非所作"的异法性语言即返违周遍的陈述，二者或任意一种都可以。
第二，对于已经通过量力确定周遍联系且未忘记的智者，仅陈述因即可成立。
第三，有人问：这与《集论》中"支分性与关联性，所立所诠余应舍"中把关联和所立之间的词省略，通过对举解释为自义，说明必须陈述支分、周遍和所立三者的说法相违。然而，"支分性与关联性"表示所立，是第三格的省略，因为是人的省略，所以没有相违。
第三，能立语言的果：
能立语言的作用或结果是在对方心中产生比量。
第二，似能立语言：
特征定义与分类两方面。
第一，凡设立的非正确能立语言都是似能立。
第二，似能立分为安立不具备三相的内容过失、虽具备但无法通过量确定的心识过失，以及虽已确定但不会表达的语言过失三种。
第二，能破：
分为正确和似现两种。
第一，正确能破：
特征定义和分类两方面。
特征定义是通过指出过失为过失而消除错误理解。
分类：
指出特征定义、因和所立的过失等对象过失三种，以及通过对内容、心识和语言过失三种本质的正常表述和应成两种表述方式，分为三种能破。
第二，似能破：
特征定义和分类两方面。
似能破的特征定义是不指出过失为过失。
分类有破立两方面。
首先，对于似能破，某些外道和藏地某些人根据二十二种论破和某些诡辩的数量，以及内容、心识、语言过失等进行各种确定数量，但这不合理，因为有未包括在内的情况。
其次，因此总的归纳类型有：不指出过失、指出非过失、二者皆是，细分则无法穷尽，因为众生的错误理解无有边际。
所诠分法
第三，表述方式的分类有略说和广说两方面。
略说：
表述方式有自续和应成两种。


 །
广说
གཉིས་པ་ལ། རང་རྒྱུད་བཤད་ཟིན་པར་བསྟན། ཐལ་འགྱུར་སྐབས་འདིར་བཤད་པ་གཉིས།
说自续已说
དང་པོ། ར༷ང་རྒྱུ༷ད་ནི་སྒྲུབ་པ་ཡང་དག་ཡིན་པས། རང་དོན་རྗེས་དཔག་ཏུ་བཤ༷ད་ཟིན་ལ།
应成当说
གཉིས་པའང་། ཐལ་བའི་རྣམ་གཞག་དང་། དེ་ལ་ལན་འདེབས་ཚུལ་གཉིས།
应成派差别
དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ། ཐལ༷་འགྱུར༷་ལ་རྟག་ཁྱབ་གྲུབ་མ་གྲུབ་ཀྱི་མུ་བཞི༷་ལ༷ས་ཁས་བླང་དང་ཚད་མས་གྲུབ་བསལ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བཅུ༷་བ༷ཞི་དབྱེ་བ་ཡོད་ཅེས༷་
11-8-84b
ག༷ངས་ཅ༷ན་པ༷་ད༷ག་དེ༷་ལྟར༷་འདོ༷ད་ཅིང་། གཉིས་པ། བཅུ་བཞི་པོ་དེ་ལ་ལན་གྱིས་བཟློག༷་པ༷ར་ནུས༷་དང༷་མི༷་ནུས༷་ལ༷ས། ཡ༷ང་ད༷ག་ལྟར༷་སྣང༷་བདུན༷་བདུན༷་ཡི༷ན། དྲུག༷་ད༷ང་ཕྱེ༷ད་ཀྱིས༷་མི༷་འཕེ༷ན་ལ༷། བདུན༷་པ༷འི་ཕྱེ༷ད་ཀྱིས༷་འཕེན༷་ཞེ༷ས་ཟེ༷ར་ཏེ། སྒྲ་མི་རྟག་པར་ཐལ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་དེས་ཆོས་ཅན་གཞི་གྲུབ་པ་སྒྲ་ལྟ་བུ་ལ་བཟློག་ན་རང་རྒྱུད་དུ་འགྱུར་བས་སྒྲུབ་བྱེད་འཕེན་ལ། དོན་དམ་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ན་ཆོས་ཅན་གཞི་མ་གྲུབ་པས་སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཕེན་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། རྩ་བའི་དབྱེ་གཞི་མི་འཐད་པ་དང་། ཡན་ལག་གི་བཅུ་བཞིར་དབྱེ་བ་མི་འཐད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། ཐལ་འགྱུར་གྱི་དབྱེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མི་འཐད་དེ། ཐལ་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟར་དབྱེ་ན། ར༷ང་རྒྱུ༷ད་ལ༷་ཡ༷ང་མཚུང༷ས་ཕྱིར༷་ད༷ང་། རྟག༷ས་མེ༷ད་ན་ཁྱབ༷་པ༷་གྲུབ་མ་གྲུབ་དཔྱད་པ་སྲོག་ཆད་པ་ལ་དབང་པོ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ལྟར་འགལ༷་བའི་ཕྱིར༷་ད༷ང་། གཉིས་ཀ་དང་ཅིག་ཤོས་གྲུབ་མ་གྲུབ་སོགས་འབྱེད་ན་ལྟག༷་ཆོད༷་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལྟར་ཕྱེད་གྲུབ་མ་གྲུབ་སོགས་ཕྱེ་དགོས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གྲངས་འདིར་ཡང་ངེ༷ས་པ༷་མི༷་རུང༷་ཕྱིར༷་ན་དང་པོ་རྩ་བའི་ཐལ༷་འགྱུར༷་བཞི༷ར་དབྱེ༷་བ་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ། མ༷་གྲུབ༷་གཉི༷ས་སུ༷་ཕྱེ༷་བ༷་རྟགས་ཁྱབ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཡི་ཕྱི་མ་རྟགས་མ་གྲུབ་པ་ལས་ལོགས་སུ་མེད་པས་ལྷག༷་ཅིང་སྒྲ་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའི་འག༷ལ་བའི༷་ཐལ༷་འགྱུར༷་ལྟར༷་སྣང༷་ཆ༷ད་དེ་མ་ཚང་བ་དང་། རྟག༷ས་ཤེས་འདོད་ལ་གྲུབ་པ་མེ༷ད་པ་ལ་ཁྱབ༷་པ༷་གྲུབ༷་པ༷་ཡོད་པ་དོན་དུ་འཁྲུལ༷་བ། དེས༷་ན༷་ཐལ༷་འགྱུར༷་བཅུ༷་བཞི༷་རུ་གྲངས་དབྱེ་བ་འདི་འཐད་པ་མི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། ཐལ་
11-8-85a
འགྱུར་ཡང་དག་དང་། ལྟར་སྣང་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། ཕྱོགས་སྔའི་འདོ༷ད་པ༷འམ་ཁས་བླངས་ཀྱི་རྟགས་དེ་རྟགས་སུ་བརྗོ༷ད་ནས༷་མི༷་འདོ༷ད་སྒྲུབ༷་པ་ཐལ་འགྱུར་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། སྒྲུབ་བྱེད་འཕེན། མི་འཕེན། དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་དཔེར་བརྗོད་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། བཟློག་ན་སྒྲུབ་ངག་ཏུ་འགྱུར་བའི་འཐད་པ། ཐལ་བའི་ངག་ལས་རང་རྒྱུད་འཕེན་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། སྒྲུབ༷་བྱེད་འཕེན་པ༷འི་ཐ༷ལ་འགྱུར༷་ནི་དངོས་སུ་ཐལ་བ་འཕང་བས་བཟློག་ན་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རྟགས་ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་བདེན་ཞེན་གྱིས་ཁས་ལེན་པ་སོགས་ཆོས༷་གསུམ༷་ལྡན༷་ཞིག་དགོས་སོ། །གཉིས་པ། དངོ༷ས་སུ༷་རྟགས་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ༷་པ༷འི་ང༷ག་མི༷ན་ཡ༷ང་བཟློ༷ག་ན༷་ཚུལ་གསུམ་སྒྲུ༷བ་པ༷འི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཡོ༷ད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རང་རྒྱུད་འཕེན་ཚུལ་ལ། གཞན་ཁ༷་ཅི༷ག་ཐལ༷་བ༷འི་ཆོས༷་བཟློག༷་པས༷། སྒྲུབ༷་པ༷འི་ང༷ག་ཉི༷ད་ཚང་བར་འཕེན༷་ཞེས༷་ཟེར༷་ཀྱང་ངོ་། །གཉིས་པ། དེ་མི་འཐད་དེ་ཐལ༷་བའི༷་ངག༷་གིས༷་ར༷ང་རྒྱུ༷ད་ཀྱི༷་ཁྱབ་པར་མ་ཟད་ཕྱོག༷ས་ཆོས༷་ཀྱང་འཕེན༷་ན༷་སྦྱོར༷་བ༷་འཇི༷ག་གོ། གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེས་ན་ཐལ༷་བ༷འི་ངག༷་ལ༷ས་ར༷ང་རྒྱུ༷ད་ཀྱི༷། དོ༷ན་འཕེ༷ན་གྱི་ཇི༷་ལྟ༷ར་བཟློག༷་བཞིན༷་དུ་འཕེན་པ་མི༷ན་ནོ།

广说
第二部分包括：说明自续已经解释过，以及在此处解释应成两部分。
说自续已说
第一，自续是正确能立，已在自义比量中解释过。
应成当说
第二部分又分为应成的安立和对它的回答方式两方面。
应成派差别
第一分为破、立、遣三方面。
首先是前宗及其破斥两方面。第一又分为略说和广说两部分。
第一，数论派主张应成有因与遍具足与否的四种情况，加上承许和量成立破除的观点，可分为十四种。
第二，这十四种应成中，从能否被回答反驳分为七种正确和七种似现。六种半不能引出，第七种的一半能引出，他们这样说。例如，声音应是无常，因为是所作的应成，如果对于已成立为基体的声音等进行反驳，则转变为自续，能引出能立；如果将胜义的声音等立为有法，因为有法基体不成立，所以不能引出能立，他们这样说。
第二部分有：根本所分基础不合理，以及分为十四支分不合理的方式两点。
第一，如此应成的分类不合理，因为如果这样区分应成，则自续也应同样区分；当没有因时，考察周遍是否成立，就像考察死人是否有根识一样矛盾；如果区分两者或其中之一是否成立等，则应像诡辩的分类那样区分半成立半不成立等，因此你们这个数量也不合理，所以首先将应成根本分为四种的分类不合理。
第二，将"不成立"分为两种，即因与周遍二者都不成立，这与后者因不成立没有区别，所以是多余的；而像"声音应是常，因为是所作"这样的相违应成似现则被遗漏，不完整；认为"因对询问者成立"不存在而"周遍成立"存在是内容上的错误。因此，将应成分为十四种的数量分类不合理。
第二，自宗观点：
应成分为正确和似现两种。
第一，正确应成：
特征定义和分类两方面。
特征定义：陈述对方所许或承认的因，从而成立对方不许的主张，这是正确应成的特征定义。
分类有：
能引出能立、不能引出能立，以及这些分类的举例三方面。
首先，能引出能立：
特征定义、反转成能立语言的合理性，以及从应成语言引出自续的方式三点。
特征定义：能引出能立的应成是指直接抛出应成时，反转后具备三相的应成。这还需具备因被对辩者以真实执着而承认等三种条件。
第二，虽然直接上因不被量所成立，因此不是能立语言，但反转后具有三相成立的特征定义。
第三，分为破除和安立两方面。
首先有前宗及其破斥两点。第一，关于引出自续的方式，有人说："通过反转应成的法，即能完整引出能立语言。"
第二，这不合理，因为如果应成语言不仅引出自续的周遍，还引出支分性，那么应成的结构就被破坏了。
第二，自宗观点：因此，从应成语言引出自续的内容，并非如何反转就如何引出。


 །གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཕེན་པའི་ཐལ་འགྱུར་གྱི་མཚན་ཉིད། ཡང༷་ད༷ག་པའི་ཐ༷ལ་བ༷་གང་ཞིག་བཟློ༷ག་ན་རང་རྒྱུད་མི༷་འཕེ༷ན་པའོ། །གསུམ་པ་དེ་དག་གི་དཔེར་བརྗོད་ལ། སྒྲུབ་བྱེད་འཕེན་མི་འཕེན་གཉིས་
11-8-85b
ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་འཕེན་པའི་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། སྒྲུབ་བྱེད་འཕེན་མི་འཕེ༷ན་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་དཔེ་གང་ཞེ་ན། ར༷ང་བཞི༷ན་དང་འབྲ༷ས་བུ༷་དང་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་ནང་ཚན་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དེ༷། མི༷་དམི༷གས་གསུམ༷་གྱི༷ས་སྒྲུབ༷་བྱེད་མི༷་འཕེ༷ན་ལ་དེ་ཡི་ལྷ༷ག་མ༷་ཡ༷ང་ད༷ག་གཏ༷ན་ཚི༷གས་ཀུ༷ན། སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་འཕེ༷ན་པར༷་ཤེས༷་པར༷་བྱའོ༷། །གཉིས་པ། དེ་ལའང་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས་བཟློག༷་པས༷་སྦྱོར་ངག་རང༷་གི་རིག༷ས་འཕེན༷་པ༷་བཞི༷། རང་མིན་པ་གཞན༷་གྱི་རིག༷ས་འཕེན༷་པ༷་བཅུ༷་དྲུག༷་ཡོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ཐལ་འགྱུར་ལྟར་སྣང་གི་མཚན་ཉིད། ཕ་རོལ་པོས་འདོ༷ད་པ་བརྗོ༷ད་པ་ལ་མི༷་འདོ༷ད་པ་སྒྲུབ༷་པ༷་མེ༷ད་པའོ། །གསུམ་པ་ཐལ་ངག་ལ་རྩོད་སྤང་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཁས༷་བླང༷ས་ཀྱི་རྟགས་འདི་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་པའི་གཏན༷་ཚིག༷ས་ཡི༷ན་ན༷་ནི༷། འབྲས་རང་མ་དམིགས་གསུམ་དུ་མ་འདུས་པའི་ཁས་བླངས་ཀྱི་རྟགས་ཞེས་གཏན༷་ཚི༷གས་བཞི༷་པ༷་སྲི༷ད་པར༷་འགྱུ༷ར། ཁས༷་བླང༷ས་འདི་གཏན་ཚིགས་སམ་རྟག༷ས་སུ༷་མི༷་རུང༷་ན༷། འདི་རྟགས་སུ་བཀོད་ནས་ཐལ༷་བ༷ས་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ༷་པ༷་མི་འཐ༷ད་ལོ༷། །གཉིས་པ། ཁས་བླང་དེ་དོན་གྱི་གཏན་ཚིགས་མིན་ཡང་རུང་གཞ༷ན་གྱི༷ས་ཀུན༷་ཏུ༷་བཏག༷ས་པ༷་ཏེ་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅིང་ཁས་བླང་བ་དེ་ལ༷་ཁོ་རང་གིས་འདོད་པའི་རྟགས་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་ཐལ༷་བ༷ས་དེ་ཡི་ངོར་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ༷་པ༷་ལ་སྐྱོན༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ནོ། །
应成作答分法
གཉིས་པ་ཐལ་འགྱུར་དེ་ལ་ལན་འདེབས་ཚུལ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དང་། དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། ཐལ༷་འགྱུར༷་ལ༷ན་ནི༷་རྟགས་མ་གྲུབ་ཁྱབ་པ་མེད་འདོད་ཐོགས་
11-8-86a
ཞེས་སྒོ༷་གསུམ༷་གྱིས་འདེབས་སོ་ཞེ༷ས་ཁ༷་བ༷་ཅ༷ན་པ༷་དེ༷་སྐ༷ད་སྨྲ༷འོ། །གཉིས་པ། དེ་ལྟ་ན་ཁྱབ་པ་འག༷ལ་བ་དང༷་ཁྱབ་པ་མ༷་ངེས༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀའང་ཁྱབ་པ་མེད་པར་འདུ་བས་སོ། །དེ་འདོ༷ད་དོ་ཟེར་ན༷། འོ་ན་རྟགས་ལྟར༷་སྣང༷་ཡང་རྟགས་མ་གྲུབ་དང་ཁྱབ་པ་མེད་པ་གཉི༷ས་སུ༷་འགྱུར༷་ལ། དེ༷་མཐ༷ར་གཏ༷ན་ཚི༷གས་ལྟ༷ར་སྣང༷་ཀུན༷་གྱི་ལན་ཐམས་ཅད་མ༷་གྲུབ༷་ཅེས་པ་གཅི༷ག་ཏུ༷་འ༷དུ་བར༷་འགྱུར༷་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་བྱ་མི་འགྲུབ་པར་མཚུངས་པས་སོ། །དེ་མི་བདེ་སྟེ་རྟགས་ཁྱབ་གང་གྲུབ་མི་ཤེས་པས་རྟགས་དང་ཁྱབ་པ་མ༷་གྲུབ༷་པ་གཉི༷ས་སུ༷་འབྱེ༷ད་དགོས་སོ་ཟེར་ན༷་ཁྱབ་པ་ལའང་འགལ་མ་ངེས་སོ་སོར་གོ་ཆེད་ལན་གཉིས་དགོས་པ་མཚུང༷ས་སོ། །སྐྱོན་གཞན་ཡ༷ང་ན༷་རྟགས་འག༷ལ་བ་ལ༷་མ་ཁྱབ་ཅེས་པའི་ལན་དེ༷་འཁྲུ༷ལ་བར་འགྱུར༷་ཏེ། སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཤེས་བྱ་བཀོད་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པ་ལྟར་བྱས་པ་བཀོད་པའང་མ་ངེས་པ་ཙམ་ལས་རྟག་པའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་གཅོད་མི་ནུས་པས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཡོད་པ་ལན་གྱིས་ཤུགས་ལ་ཁས་བླངས་བས་སོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས། དེ༷ས་ན༷་མཁ༷ས་པ༷ས་ཐ༷ལ་འགྱུར༷་ལ༷ན། རྣམ༷་པ༷ར་ཐར༷་པའི༷་སྒོ༷་བཞི་ཡི་གྲངས་དང་མཚུངས་པར་ཡང་དག་ལ་འདོད་དང་ལྟར་སྣང་གསུམ་སོ་སོར་རང་ལན་ཏེ་བཞིས༷་གད༷བ་བོ། །ལན༷་གྱིས༷་བཟློག༷་པར༷་མི༷་ནུས༷་པའི་རིགས་པ་ཡང་དག་ཡིན་ན༷། འཁོན་འཛིན་དང་ཐབས་ཀྱིས་མི་བཤོལ་བར་ཚད་མས་གྲུབ་པ་དེ༷་ཡི༷་རྗེས༷་སུ་འབྲང༷་བ་ནི་རིགས་པ་ཁས་ལེན་ཅིང་དྲང་ཞིང་སྒྱུ་མེད་པ་དམ༷་པའི༷་ཚུལ་ལུགས༷་ཡིན་ནོ།

第二，不引出能立的应成的特征定义
正确应成而且反转时不引出自续的应成。
第三，对这些的例举：
分为能引出能立与不能引出能立的区分，以及特别引出的分类两部分。
第一，能引出能立与不能引出能立二者的区分例子是什么？
自性、结果和遍摄的内容之一特征的三种不见引理不引出能立，除此之外的所有正确因皆应知为能引出能立。
第二，这又可分为两种：
通过反转而引出自类能立语的有四种，引出非自类的其他类能立语的有十六种。
第二，似应成的特征定义：
陈述对方所许而无法成立其不许的应成。
第三，对应成语的辩论解答：
分为辩论和回答两方面。
第一，辩论：
外道说：如果承许之因是能成立所立的因，则会有不包含在果、自性、不见三种之中的"承许因"，即第四种因存在。如果这承许不适合作为因或标志，那么将它设立为因，通过应成来成立所立是不合理的。
第二，回答：
即使承许在意义上不是因也没关系，它是他人所假立的，针对如其所欲望而承许的对方，以他自己所承许的因作为因设立的应成，在他面前如此成立，这没有过失。
应成作答分法
第二，对应成的回答方式：
分为破与立两方面。
第一，前有前宗和破斥两方面。
首先，前宗：
对应成的回答是以因不成立、无周遍、承认三种方式回答，这是雪域派如此主张的。
第二，破斥：
若如此，则相违周遍和不定周遍会成为一体，因为这两者都归入无周遍。
如果对此承认，那么似因也将只有因不成立和无周遍两种，最终所有似因的回答都将归结为一个"不成立"，因为所有似因在不成立所立方面都相同。
如果说这不恰当，因为不知道因与周遍何者成立，所以必须区分"因不成立"和"周遍不成立"两种，那么对于周遍，为了明确理解相违与不定，同样需要两种回答。
还有另一个过失：对相违因回答"不周遍"是错误的，因为在证明声音常住时设立所知为因，回答不周遍，那么对于设立所作为因的情况也只是不定，而不能断定在常住上不存在，因为通过回答暗示双方都有这因。
第二，自宗观点：
因此，智者对应成的回答，与解脱门四数相同，对正确的应承认，对似现的三种分别作自己的回答，共四种回答。
对于不能通过回答反驳的正确理由，不应怀有敌意或用方便回避，而应以量所成立的方式随顺，这是承认理由、正直无欺的圣者之道。


 །
比量总结
གསུམ་པ་རྗེས་དཔག་གི་མཇུག་བསྡུ། དེ༷་ལྟར༷་འཐད་ཕྱོགས་སྒྲུབ༷་པ་དང༷་
11-8-86b
མི་འཐད་པའི་ཕྱོགས་སུན༷་འབྱི༷ན་བྱེད་ཀྱི༷་རིག༷ས་པའི༷་གཞུང༷་ལུག༷ས་དྲི་མ་མེད་པ་དག་གང་ཟག་ག༷ང་གི༷ས་ཤེ༷ས་པར་གྱུར་པའི་མཁ༷ས་པ༷་དེ༷་ནི༷་རྫོགས༷་པ༷་ཡི༷་སང༷ས་རྒྱས༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་བསྟན༷་པ༷་རྣམ་པར་དག་པ་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་འཛི༷ན་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཚ༷ད་མ༷་རི༷གས་པ༷འི་གཏེ༷ར་ལ༷ས་གཞ༷ན་དོ༷ན་རྗེས༷་སུ༷་དཔ༷ག་པ༷་བརྟག༷་པ༷འི་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་བཅུ༷་གཅི༷ག་པ༷འོ༷།། །།
结尾所作
གསུམ་པ་མཇུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་ལ། རྩོམ་པ་པོ་གང་གིས་བརྩམས། དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བརྩམས། དེ་ལྟར་རྩོམ་པའི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་གསུམ།
作者
དང་པོ་ལ། རྩོམ་པ་པོ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་འཕགས་ཚུལ་དང་། སྦྱོར་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། གང་གིས་རྩོམ་པ་པོའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། སྐྱེ་བ་གོང་མ་དང་དེའི་ཡང་གོང་མའི་སྐྱེ༷་བ༷་སོགས་སྐྱེ༷་བ༷་སྔ་མ་རྣམ༷ས་སུ༷་བརྩོན་པས་ཡ༷ང་དང༷་ཡང༷་དུ་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས༷་པ༷་དག་བརྟེན་ཅིང་དེ་ཡང་གཅིག་ཙམ་དུ་མ་ཟད་མཁས༷་པ༷་གཞན་དུ་མ་རྣམ༷ས་ལ༷་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་དོན་གྱི་ཚུལ་མཐའ་དག་སྔོ༷ན་སྦྱང༷ས་ཟིན་པས༷། ཞེས་དུས་དང་བརྩོན་པ་རྐྱེན་ཆུང་བ་མིན་པར་སྔོན་དུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་དེས་ཚེ༷་འདི༷ར་ལ༷ན་རེ༷་ཙམ་དང་ལན་ཟུང༷་རེ༷་ཐོས༷་པ་ཙམ༷་གྱིས༷་གཞུང༷་ལུག༷ས་ཀུན༷་གྱི་ཚིག་དང་དོན་གྱི་ཆ་མ་ལུས་པ་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས༷་ནུས་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཀུན༷་དག༷འ་རྒྱལ༷་མཚ༷ན་དཔ༷ལ་བཟང་པོ་བདག་གིས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ། ཕས་རྒོལ་གྱི་ཕྱོ༷གས་ཐམས་ཅད་ལ༷ས་རྣམ༷་པར་རྒྱལ༷་བ་དཔལ་ཕྱོག༷ས་གླང༷་དང་ཆོས་ཀྱི་གྲག༷ས་པ༷འི་གཞུང༷་མདོ༷་དང༷་རྣམ༷་འགྲེ༷ལ་
11-8-87a
དང་དེ༷་དག་གི་དགོངས་འགྲེལ༷་གཞན་ད༷ང་བཅ༷ས་པ་རྣམ༷ས་ལེག༷ས་པར༷་རྟོག༷ས་ཤི༷ང་ཞེས་སྦྱོར་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྟན་ནས་དེའི་ཕྱིར་རྟོག༷་གེའི༷་རིགས་ལམ་གྱི་གནད་གསང་མ་ནོར་བའི་ཚུལ༷་ཤེས༷་ནས༷་ཡ༷ང་དག༷་པའི་རི༷གས་པ་མཆོ༷ག་གི་ལམ་གསལ་བའི་བསྟན་བཅོས་རིག༷ས་པའི༷་གཏེ༷ར་ཞེས་བྱ་བ་འདི༷་བསྒྲུབས༷་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །
为何而著作
གཉིས་པ་ལ། ལོག་པར་སྨྲ་བ་ཚར་གཅོད་པ་དང་། ལེགས་པར་འདོད་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་དགོས་པ་གཉིས། དང་པོ། ཐུབ༷་པ༷་སེ༷ར་སྐྱ༷་པའི་ལུགས་འཛིན་གྲངས་ཅན་པ་དེ་ཉིད་ཉེར་ལྔ་འདོད་པ་དང་། དྲང་སྲོང་རྐ༷ང་མི༷ག་པ༷་ཡི་གཞུང་འཛིན་རིག་བྱེད་པའི་ལུགས་ད༷ང་འུག༷་པ༷འི་བུ༷་སྟེ་བྱེ་བྲག་པ་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་འདོད་པ་དང་། མཁ༷འ་གོ༷ས་ཅ༷ན་ཞེས་གཅེར་བུ་པ་ཚིག་གི་དོན་དགུར་འདོད་པ་ད༷ང་ཚུ༷་རོ༷ལ་མཛེ༷ས་པ་སྟེ་ཆད་ལྟ་རྒྱང་འཕེན་པ༷འི་གཞུང༷་འ༷ཛིན་པ༷། ཉན་ཐོས་སམ་ཐོས༷་སྒྲོག༷ས་པ༷་བྱེ་སྨྲ་དུས་གསུམ་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་པ་སོགས་ད༷ང་ག༷ངས་རི༷འི་ཁྲོད༷་གན༷ས་པ་ཕྱ་གཙང་དན་གསུམ་སོགས་ཀྱིས་ལྡོག་པ་དོན་ལ་ཡོད་པར་འདོད་པ་སོགས་རང་བཟོའི་གཞུང་སྣ་ཚོགས་སྨྲ༷་བ་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་རྟོག༷་གེ༷་ངན༷་པ༷་འཇོམ༷ས་པར་བྱེད་པའི་སླད་དུ་བསྟན༷་བཅོས༷་ཆེན༷་པོ༷་འདི༷་བྱས༷་སོ༷། །ཞེས་ལོག་སྨྲ་ཚར་གཅོད་པའི་དོན་ཏོ།

比量总结
第三，比量的总结：
如此，能立正确观点和破除不正确观点的无垢理论系统，凡是被某人所了解，此智者即能以不依赖他人的智慧，持守诸圆满佛陀的清净教法。
这是《量理宝藏论》中"推度他义考察"品，即第十一品。
结尾所作
第三，结尾完成之事分为三部分：谁是撰著者，为何而撰著，如此撰著的功德回向。
作者
第一，分为生得智慧的殊胜方式和修所得智慧的殊胜特点两方面。
首先，撰著者的本性智慧特点是：
在前世以及更早的前世等诸前世中，以勤勉反复依止精通教义的智者，不仅一位，而是向多位其他智者善学言词和义理的全部方法，因已完成以往的修习，因此通过非微小的时间和精进这一因缘，在今生仅仅听闻一次或几次，就能轻易理解一切典籍的文字和意义全部方面的具慧者，我——昆嘎坚赞贝桑（普喜胜幢吉祥贤）。
第二，完全战胜所有诤论对手的吉祥陈那和法称的著作《集论》和《释量论》，以及对它们的其他注解等，我已善解。通过这样修所得智慧，因此了解辩论理路关要秘诀无误的方法，而成就了这部阐明正确理论最胜道路的论著《理宝》。
为何而著作
第二，分为摧伏邪说和摄受善愿两种目的。
第一，为了摧毁执持能仁释迦牟尼之道的数论派主张二十五谛；持龙猛论典的吠陀派学说；以及鸺鹠子即胜论派主张六句义；虚空衣者即裸行外道主张九句义；及近岸妙者即断见顺世外道之论持者；声闻或闻声传者小乘毗婆沙部主张三世实有等；以及住于雪山之地的杰藏丹三等主张分别存在于实际等各种自创教义的恶劣论辩，而著此大论著。这是摧伏邪说的目的。
;


 །གཉིས་པ་ལ། རིགས་པའི་ལམ་སྲོལ་ལ་འཇུག་པར་གདམས་པ་དང་། རིགས་ལམ་འདི་འདྲ་བ་གཞན་ཕལ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པའི་ཟབ་པར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ལེགས་འདོད་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དུ་གཞན་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་བསྐུལ་བ་ནི། བློ༷་ཡི༷་ནུས༷་པ༷་ཅུང༷་ཟ༷ད་ཡོ༷ད་ཀྱ༷ང་ལེ༷གས་པར་བཤ༷ད་པའི་སྙིང༷་པོ༷འམ་གནད་དོན་རྗེན་ཅེར་དུ་མ༷་རྙེད༷་ཅིང༷་། ཉིན༷་དང༷་མཚ༷ན་དུ༷་འབ༷ད་པ༷་བྱས༷་ཀྱང༷་གཞུང༷་ལུགས༷་ཕྱོག༷ས་
11-8-87b
རེ༷་མཐའ་ཆོད་པའམ་དཔྱིས༷་མ༷་ཕྱིན༷། རྟག༷་ཏུ་བ༷རྩོན༷་པ༷ས་ཏིང༷་འཛི༷ན་བསྒྲུབ༷ས་ཀྱང༷་སེམས་གནས་སོགས་ཉི་ཚེ་བའི་ལམ་ཙམ་ལས་སང༷ས་རྒྱས༷་དགྱེས༷་པ༷འི་ལམ༷་རྣམ་དག་ལ༷ས་གོ༷ལ་བར་མཐོང་བའི་བས༷་ཀྱེ་མ་སྙི༷གས༷་དུས༷་ཀྱི་སྐྱེ༷་བོ༷་ཕྱོགས་རེའི་དོན་ཙམ་ལ་ཆོ༷ག་ཤེ༷ས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ༷ས་ཀྱང༷་བླང་དོར་སྐྱོན་ཡོན་གྱི་ཚུལ་ལེ༷གས་པ༷ར་སོམས༷་ལ༷་ཡང་དག་པའི་གནད་སྟོན་པའི་མཁས༷་པ༷་བསྟེན༷་ནས་མ་ནོར་བའི་ལམ་བརྟེན་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ། སྡེ༷་བ༷དུན་ན་བཤད་པའི་རིག༷ས་པའི༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་མ་ནོར་བའི་ཚུལ་ནི་འདི༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས༷་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་བོད་སྔ་རབས་པ་རྒན༷་པོའི༷་ཟེར་སྒྲོས་བསྐྱར་བའི་ལུག༷ས་ང༷ན་པ་དེ་དོ༷ར་ནས༷་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ང༷ས་སྐལ་ལྡན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་དུ་འདི༷་བཤ༷ད་པ་ཡིན་ཡང་སྐྱེས་སྦྱང་གི་བློ་ནུས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་རིག༷ས་པ༷་ཡི་གནད་མཁྱེན༷་པ༷་དེ༷་ད༷ག་བསྟན་བཅོས་འདི༷་བཞེ༷ད་ཅིང་དགའ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་མོ༷ད། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་མི་ནུས་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། འདི་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པས་ན་ལན༷་མ༷ང་པོར་ཐོ༷ས་སུ་ཟིན་ཀྱང༷་བླུན༷་པོ༷འི་སྤྱོ༷ད་ཡུལ༷་དུ་འགྱུར་བ་མི༷ན་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二部分包括：
劝导进入理性之道及说明如此理性道路非一般人行境而是深奥的两方面。
第一，为了摄受善愿，劝导他人进入正确道路：
虽然略有智力，却未能赤裸裸地找到善说的精华或关键；虽然日日夜夜勤奋，但对教义的各个方面未能彻底通达；虽然常以精进修持禅定，但仅是心住等有限的道，偏离了佛陀所喜的清净道路。
因此，唉！末法时期之人们只满足于片面的义理，你们也应当善加权衡取舍过失功德之理，依止教示正确要点的智者，行持无误之道。
第二，通过不依赖他人的智慧了知七部所说的如实无误理性，抛弃藏地古老者重复老人言论的恶劣学派，我萨迦班智达为了摄受具缘者而解说此论。
虽然通过生得和修习的智力了解正确理性要点的人们会喜爱并欢迎此论著，因此它是为他们而作，但并非所有人都能理解。为什么呢？因为这论典精细深奥，即使多次听闻，也不会成为愚人的行境。


 །
回向著作功德
གསུམ་པ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་ཚུལ་ལེ༷གས་པར༷་བཤ༷ད་པ༷ས་གང་ཟག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བློ༷་གྲོས༷་ཀྱི་མི༷ག་མི་ཟུམ་པར་ཕྱེ༷་བ༷ར་བྱས་ན༷ས་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་ཤེས༷་བྱའི༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་འདིའོ་ཞེས་ཇི༷་ལྟ་བ་བཞིན༷་དུ་ལེག༷ས་པར་བསྟན༷་པ༷འི་དགེ༷་བ༷་འདི༷་ཡི༷ས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཐ༷མས་ཅ༷ད་མངོན་སུམ་དུ་གཟི༷གས་པ༷་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉི༷ད་ཐོབ༷་ནས༷་འགྲོ༷་བ༷་ཀུན༷་གྱི༷་གཏན་མཐར་ཐུག་གི་སྐྱབ༷ས་དམ་པར་གྱུར༷་
11-8-88a
ཅི༷ག །
竟义
གསུམ་པ་མཇུག་དོན་མཛད་བྱང་། ཚད༷་མ༷་རིག༷ས་པ༷འི་གཏེར་ཞེ༷ས་བྱ༷་བའི༷་བསྟན༷་བཅོས༷་འདི༷་ནི༷་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་དཔག་ཚད་བརྒྱ་འདས་པ་ཡུལ༷་བྱང༷་ཕྱོག༷ས་ཁ་བ་ཅན་ཉིད་ཀྱི༷་རྒྱུ༷ད་དུ༷་བྱུང༷་བ༷། རང་བཞིན་རྐྱེན་རྣམ་འགྱུར་གསུམ་བསྟན་པས་ཚིག་ལ་འཁྲུལ་བ་སེལ་བྱེད་སྒྲ༷་དང༷་། གཞལ་བྱའི་གནས་རྟོགས་པ་མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད༷་མ༷་དང༷་། ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མཁོ་བ་པྲྀ་ཏ་ཛ་ཏིའི་སྡེབ༷་སྦྱོར༷་ད༷ང་། མཁས་པ་ཡིད་འཕྲོག་པའི་ཉམས་ལྡན་བཅད་ལྷུག་སྤེལ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྙན༷་ང༷ག་ད༷ང་། ངག་དེ་དག་གི་སྐྱོན་ཡོན་འབྱེད་པའི་གཞུང་མེ་ལོང་སོགས་ཚིག༷་གི༷་རྒྱན༷་ད༷ང་། དངོས་བཏགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དོན་གཅིག་ལ་མིང་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་མི༷ང་གི༷་མངོ༷ན་བརྗོ༷ད་ད༷ང་། བཟོ་སོགས་སྒོ་གསུམ་གྱིས་འཇུག་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཐ༷་སྙད༷་ཀྱི༷་གཙུག༷་ལག༷་རྣམ༷ས་ལེག༷ས་པར༷་ཤེས༷་པས༷་སྤྱི་དང་དཀྱུས་དོན་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཆ༷ད་པ༷་དང༷་། བཀའ་སོགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ནོར་བར་འགྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ༷་པ༷་ད༷ང་། ཕས་རྒོལ་གྱི་སྤོབས་པ་འཇོམས་པའི་རྩོད༷་པའི༷་ཡུལ༷་ལ༷་སྤོབ༷ས་པ༷་དགེ༷་བ༷་ཅ༷ན། ཁྱད་པར་ཚད་མ་ཉིད་སྟོན་པའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ལུང་ཀུན༷་ལ༷ས་བཏུས༷་དང༷་སྡེ༷་བདུན༷་གྱི་དགོངས་དོན་ཕྱིན༷་ཅི༷་མ༷་ལོག༷་པར༷་ཁོ༷ང་དུ༷་ཆུད༷་ཅི༷ང་། གཞན་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་གི་ལུང༷་དང༷་། དེའི་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པའི་རིགས༷་པ༷་དང༷་། གནད་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པའི་མན༷་ང༷ག་གི༷་ཚུལ༷་མཐ༷འ་དག༷་ལ༷་བློ༷འི་སྣང༷་བ༷་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ༷་པ༷། ཤཱ༷ཀྱའི༷་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་དགེ༷་སློང༷་མཚན་ཀུན༷་དག༷འ་རྒྱལ༷་
11-8-88b
མཚ༷ན་དཔ༷ལ་བཟ༷ང་པོ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷ས། ཚིག་གི་སྒྲོས་ལྷུར་ལེན་པའི་སྡེ༷བ་སྦྱོར༷་སྤང༷ས་ན༷ས་གནད་དོན་གོ༷་བདེ༷་བར༷་བཀྲོལ༷་ཏེ༷། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཔ༷ལ་ས༷་སྐྱའི༷་གཙུག༷་ལ༷ག་ཁ༷ང་དུ༷་ལེག༷ས་པར༷་སྦྱར༷་བ༷འོ༷། །རྨད་བྱུང་མཁས་པའི་གྲགས་སྙན་ལྷ་ཡི་རྔ། །སྲིད་པ་གསུམ་ན་འགྲན་ཟླ་མེད་བརྡུང་བ། །འཇམ་མགོན་མཁྱེན་པའི་རང་གཟུགས་ཆོས་ཀྱིརྗེའི། །ལེགས་བཤད་རིག་སྔགས་གང་འདི་འཆད་ཙམ་གྱིས། །ལྕེ་སྙིང་རལ་གྲི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ། །གྱུར་ནས་འཇིགས་བྲལ་སྤོབས་པའི་ང་རོ་ཡིས། །ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་ངན་པ་ཟིལ་གནོན་པའི། །ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་མཆོག་སྦྱིན་ན། །གང་ལ་སྨྲ་བའི་ངག་དང་དཔྱོད་པའི་ཡིད། །ཡོད་པ་དེས་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་དཀའ་བའི་ཁུར། །བརྟེན་ནས་འདི་ལ་འཇུག་པར་མི་བགྱིད་པ། །ཀྱེ་མ་སེམས་དང་ལྡན་ཡང་སེམས་མེད་བཞིན། །ཕྲ་ཞིང་མཛངས་པ་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ནི། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་ལྟར་ཟབ་པར་གྱུར་མོད་ཀྱི། །བརྩོན་པའི་རྒྱུན་ཐག་ངང་གིས་བསྲིང་ནུས་ན། །ནམ་ཞིག་མཚུངས་མེད་དོན་གྱི་རོ་མཆོག་མྱོང་། །སྙིང་ལ་འཇམ་དཔལ་དགྱེས་པའི་གཟི་བྱིན་ནི། །མྱུར་དུ་འགུགས་པར་བྱེད་ལ་ཐབས་མཆོག་འདི། །མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་རིག་སྔགས་ཡིན་ནོ་ཞེས། །གདམས་པའི་བདེན་འབྲས་སྐལ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་། །ཞེས་ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་གྱི་ས་བཅད་པདྨ་ར་གའི་ཕྲེང་བ་འདི་ཡང་རང་འགྲེལ་ལས་བཏུས་ཏེ་མི་ཕམ་པས་བྲིས་ཞེས་དང་། འདིར་སྨྲས་པ། མ་བརྩོན་བློ་ཡི་སྣོད་དུ་འདི་གྲུབ་ཀྱང་། །

回向著作功德
第三，如此善说正确理性道路，打开具缘者智慧之眼，如实善示深细所知真实性的此功德，愿以此证得能现见一切深广义理的一切种智，成为一切众生究竟依怙之圣者。
竟义
第三，末尾内容作记：
此《量理宝藏论》著作，出自金刚座以北百由旬之地北方雪域境内，通过说明自性、缘、变化三方面而除去文词疑惑的声明学，了知所量境界的现量与比量，诗句格式所需的普里塔札提韵律，令智者心动的具韵美散文交杂性质的诗歌，分辨这些言语优劣的《明镜》等词之庄严，了知一义多名的实执与假施本性方式的名彰显，以及工巧等三门所行境的术语学等皆善通晓，能从总体和正文义等方面进行讲解，无误解释佛语等密意的著述，在辩论领域中能摧伏诤论对方勇气的善巧辩才，尤其是通达无倒理解表示量本身的《集论》和《七部量论》的密意，以及了悟一切善逝经教的圣言、确定其义的理论、通达要义的窍诀方法，获得智慧极为殊胜光明的比丘，名为昆嘎坚赞贝桑波（普喜胜幢吉祥贤），舍弃重视文词炫耀的修辞，易懂地阐释要义，于圆满之地吉祥萨迦寺院善加撰著。
稀有智者声名天鼓音，
三界无与伦比地敲响，
文殊怙主智慧真身法主之，
善说明咒此论仅讲解，
舌心成为剑与金刚本质，
无畏辩才的狮子吼声中，
摧伏邪说他论威力胜，
赐予遍胜一切的殊胜果。
凡有言说之语与思考之心，
彼当背负百般艰难重担，
而不趣入此论修学者，
哀哉！虽有心智如无心。
细微睿智理论典籍，
虽如井水深不可测，
若能自然延长精进之绳，
终有一日品尝无比胜义味。
于心引生文殊欢喜威光，
迅速招引的此胜方便，
以经验成就的明咒，
具有善缘者能见此教言的实果。
"《量理宝藏论》科判《红宝石璎珞》，摘自自释，由米庞所著"以及此处所言："即使无勤而以智慧器成就此论..."
;
HUMAN: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །ཅུ༷ང་ཟད༷་མཐོང༷་བའི༷་དོན༷་རྣམས༷་ཡ༷ལ་ན༷ས་འགྲོ། །ས༷་པ༷ཎ་དག༷་གི༷ས་བརྩམས༷་ཤིང་ར༷ང་འགྲེལ༷་སོག༷ས། །ལེག༷ས་བཤད༷་འ༷དི་ད༷ག་རྟག༷་ཏུ༷་སྦྱོར༷་དགོས༷་སོ༷།;
ASSISTANT: # 若不精勤，虽以智慧器成就此论，所见少许义理也将逝去消失。萨班著作及其自释等，此等善说当常时修习。
;


 མ་བརྩོན་བློ་ཡི་སྣོད་དུ་འདི་གྲུབ་ཀྱང་། །ཐུགས་རྗེའི་ཁམས་བཟང་སྨིན་ཕྱིར་ངོ་མཚར་གཟུགས། །རྣམ་དཔྱོད་མིག་དང་ལྡན་ལ་དགའ་བའི་རྒྱུར། །ཐེ་ཚོམ་བྲལ་བ་རི་དྭགས་སྐྱེས་བཞིན་ནོ། །ལག་མཐིལ་རྡོལ་
11-8-89a
བ་ཙམ་དུ་འབད་རྣམས་ཀྱིས། །ད་གཟོད་བསྒྲིམས་ཏེ་བརྟགས་ནས་མྱོང་བྱ་བ། །སྔོན་མེད་ཟབ་དོན་གསལ་བའི་གནད་མང་ཞིག །ཡོད་འདི་མཁས་པའི་ཚོགས་སུ་འགའ་ཡིས་མཐོང་། །བློ་མིག་རིགས་པའི་མཛའ་ལ་ཆགས་ཕྱིར་དང་། །གཞན་གྱིས་བསྐུལ་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། །འདི་བགྱིས་དགེ་བས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་ཡི། །རིང་ལུགས་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ན་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །ཅེས་ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་ལས་དཀྱུས་དང་ཟུར་མཆན་གྱིས་འགྲེལ་པ་འདི་ཡང་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱའི་པཎ་ཆེན་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་འཇིགས་བྲལ་ས་སྐྱ་པའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་རྫོང་གསར་བཀྲ་ཤིས་ལྷ་རྩེའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོར་བྲིས་པ་འདིས་བསྟན་འགྲོའི་དགེ་ལེགས་འཕེལ་བར་གྱུར་ཅིག་གུ། །མངྒལཾ། །དེ་ལྟར་ས་བཅད་དང་ཕྱག་མཆན་དཀྱུས་སུ་འགོད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཀུན་བཟང་དཔལ་ལྡན་གྱིས་སོ།། ༈ །།
三似因类
ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཡེ།
定义
ཚུལ་གསུམ་མ་ཚང་བ་རྟགས་ལྟར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།
类别
རྟགས་ལྟར་སྣང་བ་དེའི་དབྱེ་བ་ལ། མ་གྲུབ། མ་ངེས། འགལ་བ་གསུམ། དང་པོ་རྟགས་ལ་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པའོ། །
不成因
དེ་ལ་དབྱེ་ན། དོན་ལ་མ་གྲུབ། བློ་ངོར་མ་གྲུབ། རྒོལ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ་གསུམ། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ། རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ། དེ་དག་ཕྱོགས་རེ་ལས་མ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་མི་སྲིད་ནས་མ་གྲུབ་པ། དཔེར་ན་བདག་ཐམས་ཅད་ན་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེའམ། དོན་དམ་པའི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་འགོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་སྲིད་ཀྱང་རྩོད་གཞིར་མ་གྲུབ་པ། སྒྲ་མཉན་བྱའམ་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །
11-8-89b
གཉིས་པ་རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་མི་སྲིད་ནས་མ་གྲུབ་པ། སྐྱེས་བུ་འདི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེའམ། རི་བོང་གི་རྭས་ཕུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་སྲིད་ཀྱང་ཤེས་འདོད་དང་འབྲེལ་བ་མ་གྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནས་མ་གྲུབ་པ། སྒྲ་མིག་གིས་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་མེད་ནས་མ་གྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་གཞི་རྟགས་ཐ་དད་མེད་པ། སྒྲ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་ཆོས་རྟགས་ཐ་དད་མེད་པ་མི་རྟག་པས་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་གཉིས་ནི་དམ་བཅའ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ནི་མ་གྲུབ་པར་མཚོན་མི་ནུས་ཏེ། མཚན་གཞི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་མེད་པ་གཞན་སེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་མ་མཁྱེན་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་མིན་ན་སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་པར་དམ་བཅས་པ་ལ་མཉན་བྱས་བསལ་བའང་བསལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མཚོན་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་རེ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྟགས་ཆོས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་། རྟགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆོས་ཅན་ལ་མ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལའང། རིགས་ཀྱི་སྤྱི་དང་ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ། ཟད་བྱེད་པས་ཤིང་རྣམས་སེམས་པ་དང་བཅས་ཏེ། ཉལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འཁུམ་པ་ལ་ཉལ་བར་བརྗོད་ལ། དེ་ཤིང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའམ།
11-8-90a
ཉལ་བ་གཉིད་ལོག་པ་ལ་ཟེར་ན་རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པའམ། གྲུབ་མཐའ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱིར་རྒོལ་སངས་རྒྱས་པ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །རྩོལ་བྱུང་གིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་ན་སྒྲའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆུ་སྒྲ་ལ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།

若不精勤，智慧器中虽成此论，
为成熟善根大悲性，现奇妙形，
与具慧眼者为喜因，
犹如离疑之野生鹿。
仅如手掌破裂般努力者，
今后专注观察后应体验，
许多前所未有深义明晰的要点，
这在智者众中有人已见。
因慧眼爱慕理性友，
因他人劝请及利他，
作此善业愿法称
正理传统遍十方时中广大。
这部《量理宝藏论》正文和注释的解释，是由极为敬仰吉祥萨迦大班智达的米庞蒋扬南杰（无畏文殊胜利）在无畏萨迦派传承持有者的宗色扎西拉则大寺院所写，愿此增长教法与众生的善妙。吉祥！
如是科判和批注编排入正文的作者是贡桑班登。
三似因类
顶礼文殊师利！
定义
不具足三相是似因的定义。
类别
似因的分类有三种：不成、不定、相违。第一，因在有法上不成立支分性。
不成因
这又可分为：实际不成、认知中不成、对辩论者而言不成三种。第一又分三种：有法的本质不成立、因的本质不成立、这些部分不成立。
第一有二：首先，有法的本质不可能而不成立，例如设立"我遍一切处"或"胜义的声音无常"等；其次，虽可能但作为诤论基础不成立，如"声是所闻或非所闻"等。
第二，因的本质不成立分两种：首先，因不可能存在而不成立，如"此人有我，因为具有我的功德"或"因为被兔角刺穿"等；其次，虽可能但与所求了解无关而不成立，分两种：一、不是本质而不成立，如"声是眼所见，因为..."等；二、没有不同反体而不成立，分两种：一是基与因无差别，如设立"声音因为是声音"等；二是法与因无差别，如以无常证明无常等。这两种称为"立论命题部分不成"。
此处有人说："因的本质不成立不能表示不成立，因为实例不存在。"这只是不了解"无的他遮"的安立而已。若非如此，则对"声非所闻"的立宗，以所闻予以遮破也不能表示为遮破的差别了。
第三，这些部分不成立分两种：因在有法部分上不成立，和因的部分在有法上不成立。第一又分为类别共相和聚合共相作为有法两种。第一，顺世外道说："树木有心，因为会睡眠"，他们把蜷缩称为睡眠，这在树木的某些部分不成立；或者如果睡眠指实际睡觉，则因的本质不成立；或者依教义而言，对于佛教徒对方而言不成立。又如，以所作性证明声音无常，在声音的一部分水声上不存在等。


 །འདི་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་ཀྱང་སྤྱིར་རྟགས་སྐྱོན་མེད་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་སྤྱི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པ་དཔེར་ན་ཚུལ་གསུམ་རྟགས་སུ་མཚོན་པ་ལ། འདིས་མཚོན་ནུས་ཞེས་བཀོད་པ་ན། ཡ་གྱལ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆོས་ཅན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རིགས་སྤྱི་དང་ཚོགས་སྤྱི་རྟགས་སུ་བྱས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་གྲུབ་མ་གྲུབ་མཚུངས་པ་ནི། སྒྲ་ཙམ་གྱི་སྤྱི་ལ། རྟག་པ་རྟགས་སུ་བཀོད་ན་མ་གྲུབ་པ་བཞིན། རྟག་པ་ལ་བྱས་པ་བཀོད་ནའང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པར་མཚུངས་པའང་སྒྲ་ལ་བྱས་པ་རྟགས་སུ་བཀོད་ན། སྒྲའི་བྱས་པ་གྲུབ་ལ་སྒྲ་མ་ཡིན་གྱི་བྱས་པ་མ་གྲུབ་ཀྱང་། སྤྱིར་བྱས་པ་ཙམ་གྲུབ་པས་མི་སྐྱོན་པ་བཞིན་དུ། སྒྲ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་རྩོལ་བྱུང་གྲུབ་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པས་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཚོགས་པའི་སྤྱི་གཞི་རྟགས་སུ་བྱས་པའི་ཚེ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་ལ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་རྟགས་སུ་བཀོད་ཚེ། ཡ་གྱལ་རྟོག་བྲལ་གྲུབ་ཀྱང་མ་འཁྲུལ་པ་མ་གྲུབ་པས་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཚོགས་པ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན། ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཚུལ་གསུམ་ཚོགས་པ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ན་འདི་ཙམ་གྱིས་རྟགས་སུ་མཚོན་ནུས་པ་བཀོད་པ་ན། རྟགས་དེ་ཚོགས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྱོགས་ཆོས་རྐྱང་བ་ལ་མ་
11-8-90b
གྲུབ་པས་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པར་མཚུངས་སོ། །གཞན་སྤྲོས་པ་རྣམས་རང་གིས་ཤེས་པར་ཟད་པས་མ་སྤྲོས་སོ། །གཉིས་པ་བློ་ངོར་མ་གྲུབ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཅན་དང་། རྟགས་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་མ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། ངེས་རུང་མེད་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ། ཤ་ཟའི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཆོས་ཅན་བསྐལ་བ་དང་། གཉིས་པ་ངེས་རུང་ཡོད་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནོར་བུའམ་སྒྲོན་མར་མ་ངེས་པ་ན་ནོར་བུ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་རྟགས་ལའང་གཉིས་ལས།ངེས་རུང་མེད་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ངེས་རུང་ཡོད་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ། དུ་བའམ་རླངས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་དུ་བ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་འབྲེལ་བ་ལའང་གཉིས་ལས།ངེས་རུང་མེད་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ། ད་ལྟའི་དགེ་བས་སྔ་མའི་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། ངེས་རུང་ཡོད་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ། རྨ་བྱའི་སྒྲ་གྲག་པའི་པས་རི་སུལ་དབུས་མར་རྨ་བྱ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་རྒོལ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་མ་གྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་རྒོལ་བ་རང་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་པ། གྲངས་ཅན་པས་བློ་དང་བདེ་བ་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཅན་ནམ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་ན། རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་གསལ་བ་དང་། ཉེ་བར་བག་ལ་ཞ་བ་ལ་སྐྱེ་འཇིག་ཏུ་འདོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་པའི་སྐྱེ་འཇིག་ལྟར་མི་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཡང་གྲུབ་མཐའ་ལ་གྲགས་པའི་བློ་དང་བདེ་བ་ཆོས་ཅན་དུའང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་བློ་དང་བདེ་བ་གྲུབ་ཚོད་ལ་བསམས་ནས་རྟགས་རྒོལ་
11-8-91a
བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བཏགས་ལ། ཡང་དག་པར་ན་ཆོས་ཅན་ལ་རྟགས་དེས་གྲུབ་ན་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱོན་མ་ཡིན་གྱི་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ་ཕྱོགས་ཆོས་སྐྱོན་མེད་ཡིན་མོད་ཀྱི། གྲུབ་མཐའ་ཁས་བླངས་བ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ལྟར་བཏགས་སོ། །གཉིས་པ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ནི། འཛེམ་མེད་པས་ཤུན་པ་བཤུས་ན་འཆི་བས་ཤིང་སེམས་པ་ཅན་དུ་བསྒྲུབ་པ་ན། ཤིང་སྐམ་པ་ཡིན་གྱི་འཆི་བའི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཡང་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱིར་རྒོལ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བསྙད་པ་ཙམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལ་གྲུབ་ན་རྒོལ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་སྒྲ་མ་གྲུབ་ཀྱང་། རྟགས་སུ་འགྲོ་ལ། དངོས་པོ་ལ་མ་གྲུབ་ན་རྒོལ་བ་གཉིས་ཀའི་ངོར་སྒྲ་ཙམ་གྲུབ་ཀྱང་རྟགས་མ་ཡིན་ནོ།

这虽在有法的部分上不成立，但总体上因无过失。聚合共相作为有法，例如在以三相标志为因时，设立"此能标志"，在成员上不成立，如此种情况不是支分性的过失。
第二，因的部分在有法上不成立分两种：类别共相和聚合共相作为因。第一又分相同的成立与不成立两种：如果对声音的总体性，设立常住为因则不成立，同样，对常住设立所作为因也不成立。相同的成立，如对声音设立所作为因时，声音的所作性成立而非声音的所作性不成立，但总的所作性成立故无过失，同样，虽然在声音总体的一部分上所作性成立，在另一部分上不成立，与前例相同。
第二，聚合共相作为基和因的情况，如对二月显现的认知，当设立无分别无错乱为因时，虽然成员"无分别"成立，但"无错乱"不成立，因此"无分别无错乱"的聚合不成立。同样，如果将聚合共相的三相和合设为有法，并设立"仅凭这些能标志为因"，则此因在聚合的一部分——仅支分性上不成立，故与聚合本质不成立相同。
其他的广泛论述，因为自己能够了解，所以不再展开。
第二，认知中不成立分三种：对有法、因、二者关系产生怀疑的不成立。
第一有两种：首先，不能确定而产生怀疑，如食肉鬼的瓶子等不可见的有法；其次，虽能确定但产生怀疑，如在宝石或灯未确定时，立宝石为有法的情况。
第二，对因也有两种：首先，不能确定而产生怀疑，如"因为离贪欲"等；其次，虽能确定但产生怀疑，如在烟或蒸气不确定的情况下，立烟为因等。
第三，对关系也有两种：首先，不能确定而产生怀疑，如用现在的善业证明过去的善业；其次，虽能确定但产生怀疑，如听到孔雀的声音，据此证明山谷中央有孔雀等。
第三，对辩论者而言不成立有两种：第一，对立论者自己不成立，例如，数论派立论"心识和快乐是无意识的，因为是有生的或无常的"，自己认为"明显显现"和"潜在隐藏"有生灭，但不认同像佛教徒所说的生灭。这也是在宗义中所知的心识和快乐作为有法也不成立，但考虑到心识和快乐的成立程度，称为"对立论者不成立因"。实际上，若因能成立有法，则不是支分性的过失，而是周遍的过失，支分性无过失，只是依据宗义承认而如此命名。
第二，对对论者不成立，如无惭者以剥皮致死证明树木有情感，树木是干枯的而非死亡的本质，但依据佛教徒的宗义，仅称其为"对对论者不成立"而已。因此，若在实际上成立，即使对双方辩论者在言词上不成立，也可作为因；若在实际上不成立，即使对双方辩论者的认知仅言词成立，也不是因。


 །དེ་ལྟར་ན་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཆོས་ཅན་དང་རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ལས་ཕྱེ་བའི་དྲུག །བློ་ངོར་མ་གྲུབ་པ་ལ་གསུམ་ལས་ཕྱེ་བའི་དྲུག་སྟེ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་རེ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལས་ཕྱེ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆ་རྣམས་ནི་རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པར་འདུ་ལ། གཞན་ནི་ཕྱོགས་ཆོས་སྐྱོན་མེད་ཡིན་ཡང་གྲུབ་མཐའ་ལ་ལྟོས་པའི་སྐྱོན་ནི་གྲུབ་མཐའི་ཁས་བླངས་ལ་དགོངས་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་ཆོས་ཅན་ནམ། རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པར་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། །
11-8-91b
མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ། སྐྱེས་བུ་འདི། ལྷ་ལས་ཚེ་འཕོས་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ། སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར། རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བཞིན་ཞེས་བཀོད་ཚེ་རིག་བྱེད་རྟག་པར་འདོད་པས་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ། གང་བྱས་པ་མི་རྟག་སྟེ། རིག་བྱེད་བཞིན། ནམ་མཁའ་ནི་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་འགོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ཐུན་མོང་བའི་མ་ངེས་པ་ལ། དངོས་ཀྱི་མ་ངེས་པ་དང་། ལྷག་ལྡན་གཉིས། དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། གཉིས་ཀར་ཁྱབ་པར་མཐོང་བ། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ལ་གཞལ་བྱ་བཀོད་པ་ལྟ་བུ། མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པར་མཐོང་བ། སྒྲ་རྩོལ་བྱུང་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་རྟག་པ་བཀོད་པ་ལྟ་བུ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ། སྒྲ་རྩོལ་བྱུང་མིན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། མི་རྟག་པ་བཀོད་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་རེ་ལ་མཐོང་བ། སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལྷག་ལྡན་ལ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་ལྷག་ལྡན་ནི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མི་ཆོད་པའོ། །འགལ་བའི་ལྷག་ལྡན་ནི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མམ་བཟློག་པ་མི་ཆོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྟགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ། དཔེར་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ། མེད་ཀྱང་མི་འགལ་བ་སྔོ་བསངས་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་
11-8-92a
པ་ལྟ་བུ། འགལ་ཡང་མ་ངེས་པ་རྟག་པ་དང་འགལ་བར་མ་ཤེས་པ་ལ། མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་འགལ་བར་ངེས་ན་ཡང་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་འགལ་བའི་ལྷག་ལྡན་ལ་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། རྟགས་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། མེད་ཀྱང་མི་འགལ་བ་སྔོ་བསངས་ཡིན་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།འགལ་ཡང་མ་ངེས་པ། རྟག་པ་དང་འགལ་བར་མ་ཤེས་པའི་ངོར། རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་བར་ཤེས་ན་འགལ་བའི་རྟགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་གཉིས་བྱེ་བྲག་པས་འདོད་པའི་ལྷག་ལྡན་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་རིམ་བཞིན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ཕྱོགས་གཉིས་ལས་ལྡོག་པ་ངེས་ན་ཡང་དག་དང་འགལ་བར་འགྲོ་ཡང་། རེ་ཤིག་གཞན་ངོར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལྷག་མ་ཡོད་པས་ལྷག་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། །
相违因
འགལ་རྟགས་ལ། རྟགས་གྲུབ་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་དེ་ལས་བཟློག་པས་ཁྱབ་ན་འགལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། དངོས་པོའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཏེ། འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའོ།

这样，在实际不成立方面，有法和因的本质不成立分出的六种；在认知中不成立方面，三种分出的六种，共计十二种。在法和有法的部分上不成立所分出的成为过失的部分，归入因的本质不成立；其他虽是无过失的支分性，但依宗义而言的过失，是从宗义承认考虑的，实际上归入有法或因的本质不成立。
"因为是所闻"等情况；第二，虽存在但未见，如"此人是从天界转世的，因为具有眼睛"等；虽在同品中存在但未见，如在设立"声音无常，因为是所作，如同吠陀声"时，由于承认吠陀声是常住的，所以同品中未见到；虽在异品中存在但未见，如"凡所作皆无常，如同吠陀，虚空非所作"等的设立。
第二，共同不定有直接不定和余遍两种。
第一有四种：双方皆遍见到，如对声音无常设立可量为因等；同品遍见到，如对声音证明是所作性时设立无常为因等；异品遍见到，如对声音证明非所作时设立无常为因等；双方部分见到，如对声音证明常住时设立非有形体为因等。
第二，余遍有两种：
正确余遍是在同品中见到，异品中未见，但仍不能断除疑惑。相违余遍是在同品中未见，异品中见到，但仍不能断除疑惑或不能反转。
第一又分三种：因在异品中虽存在但未见，例如"非一切智者，因为能说"等；虽不存在但不相违，如"非蓝黑色，因为是天授之子"等；虽相违但不确定，如对不知与常住相违者说："无常，因为是所作"等。若确定为相违，则成为正确因。
第二，相违余遍分三种：因在同品中虽存在但未见，如"是一切智者，因为能说"等；虽不存在但不相违，如"是蓝黑色，因为是天授之子"等；虽相违但不确定，如对不知与常住相违者说："常住，因为是所作"等。若知道相违，则成为相违因。
这两种并非胜论派所认为的余遍，而是当确定从异品和同品分别返体时，分别会成为正确因和相违因，但暂时在他人面前仍有疑惑的余分，故称为余遍。
相违因
若因成立，但与所立遍为相反，则称为相违。其分类有两部分：第一，实际分类有二：依据关联分为两种，依据结合分为三种。
;


 །དང་པོ་ལ། མི་དམིགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྡུས་ན། དེའི་ཟློག་ཕྱོགས་འགལ་བའང་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་དང་འགལ་བ། སྒྲ་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། དེ་བྱུང་ནི། འབྲས་བུ་དང་འགལ་བ། སྒྲ་རྟག་སྟེ། བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་
11-8-92b
སོ། །གཉིས་པ་སྦྱོར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ། མི་དམིགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་མ་བསྡུས་པར་སྦྱོར་བ་གསུམ་དུ་བྱེད་པ་ན་དེ་བཟློག་པའི་འགལ་བའང་གསུམ་སྟེ། སྣང་རུང་གི་བུམ་པ་ཡོད་དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། མི་དམིགས་པའི་འགལ་ཟླ་བསྣན་ནས་སྔར་གྱི་གཉིས་དང་གསུམ་མོ། །གཉིས་པ་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགལ་རྟགས་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་གཞན་ལུགས་འགས། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན། ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་འགོག་པའི་འགལ་བ་བཞི་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དང་པོ་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ནམ་མཁའ་ཆོས་ཅན། རྟག་སྟེ། མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལ། ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ནམ་མཁའ་སྣང་ཙམ་ལ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ། ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མ་བྱས་པ་འགལ་བས་འདི་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་འགོག་པའི་འགལ་བ་ཞེས་ཟེར་ཡང་། དངོས་གྱུར་གྱི་ནམ་མཁའ་མེད་པས་དོན་དམ་པའི་སྒྲ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་པ་ལྟར་ཕྱོགས་ཆོས་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ས་པཎ་གསུངས། ཆོས་མཆོག་ན་རེ།ནམ་མཁའ་མ་བྱས་ཤིང་ཡོད་པར་འདོད་མཁན་ལ། ནམ་མཁའ་ཆོས་ཅན། རྟག་སྟེ། མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། རི་བོང་རྭ་བཞིན་ཞེས་བཀོད་ན་རི་རྭ་དང་མཚུངས་ན་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་འདོད་ཀྱང་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་མོད། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་འགོག་ན་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ན་ཆོས་ཅན་མི་ཁེགས་ལ། བསྒྲུབ་བྱ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་བྱེད་ན། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་འགོག་པར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཅན་ངོ་བོ་བཀག་པར་མི་འགྱུར་
11-8-93a
བས་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་མ་མཁྱེན་པར་ཟད་ཅེས་ས་པཎ་གསུངས་སོ། །ཡང་། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་འགོག་པ་ནི། སྒྲ་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་འགོག་པའི་འགལ་བ་ནི། འདུས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགོག་པ། འདུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་ཉིད་ལ་དབྱེ་བ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་དང་གཞུང་མི་འཕྲོད་པས་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ས་པཎ་གསུངས། ས་པཎ་རང་བཞེད་ལ། དངོས་འགལ་དང་། ཤུགས་འགལ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་འགལ་བ་ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ་བརྗོད་འདོད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་འགལ་བ་བརྗོད་པ་མི་རྟག་པའི་སྒྲ་རྟག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ། བརྗོད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་འགལ་བ། རྟག་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ། ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ། དཔེར་ན་མིག་སོགས་གཞན་དོན་བྱེད་དེ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ། དེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དོན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་འགལ་བའང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་འགོག་པ་ཞེས་ཟེར་ལ། འདོད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ནི་གཉིས་ཀ་མཚུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་ལའང་།སྒྲ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་སྒྲ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་བརྗོད་ཚུལ་ལ་ཁྱད་ཡོད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དོན་གཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་སྒྲའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བའང་ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་ཅན་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། རྟག་
11-8-93b
པའི་སྒྲ་ལས་སྒྲ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའོ། །སྒྲའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པས་ཆོས་ཅན་སྒྲས་མི་རྟག་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ལས་སྒྲ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པར་འདོད་པས་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་དོ།

第一，若将不可得包含在自性因中，则其相反的相违因也有两种：
与自性相违，例如"声音常住，因为是所作"等；与果法相违，例如"声音常住，因为一经努力即生起"等两种。
第二，依据结合分为三种：
若不将不可得纳入自性因而将结合分为三种时，其相反的相违因也有三种：如"可见的瓶子存在，因为不显现"等。加上不可得的相违，连同前面两种共为三种。
第二，从表述意图方面分为三种相违因：
对此，一些他派认为有"破除法和有法、本体和特征的四种相违"，如：第一，"以实体存在的虚空为有法，常住，因为非所作"，在有法的特征上，仅显现的虚空上支分性成立，但"以实体存在的虚空"与"非所作"相违，故称为"破除有法本体的相违"。但萨班说："因实体虚空不存在，就像将胜义声音立为有法一样，支分性不能成立。"
法胜说："对于承认虚空非所作且存在的人，立'虚空为有法，常住，因为非所作，如兔角'时，若与兔角相同，则虽认为虚空存在，但已证明其与不存在相同。"然而，萨班说："若破除有法本体，则支分性不能成立；若支分性成立，则有法不能被破除。若将所立设为'虚空成为实体'，则成为破除法体，而非破除有法体，这只是不了解阿阇黎的意趣罢了。"
又，破除法体的例子："声音常住，因为是所作"等；破除有法特征的相违："非和合的别体成为他用"；破除法特征："非和合的认知对象为他作用"。按事物本身进行此类划分，不符合理论和论典，故不妥当，萨班如是说。
萨班自己认为，直接相违、间接相违、法与有法表述的相违并非从义理方面，而是从表达意图方面区分：直接表述的相违，如"无常的声音常住"；表述含义的相违，如"常住是作者"；从法的特征方面表述，如"眼等为他作用"，若与此相反则称为"破除法特征"；若说"他用的眼等"则是从有法方面表述，其相违也称为"破除有法特征"，但在意愿相反性上两者相同。
同样，在因相上，"声音无常"与"无常的声音"表述方式有别，但无常义相同。如此，"无常声音的声音"也是以法对有法作特征表述，即从常声区别出声音；"声音具有无常性"则是有法声音对无常作特征表述，即从声音的无常区别出声音。这两种表述都意欲理解声音无常，故义理无别。
;


 །དེ་དག་བྱས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་ནུས་པས་ཡང་དག་ཡིན་ལ། འདུས་ཤིང་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་དོན་གྱི་སྐྱོན་ཡོན་རང་དོན་རྗེས་དཔག་གི་སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ལ། སྒྲ་བློའི་སྐྱོན་ཡོན་གཞན་དོན་སྐབས་ཀྱི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཟོར་ཡང་བར་བྱས་པའི་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་བཅས་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟགས་ལྟར་སྣང་ལ་དབྱེ་བ་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་རྟགས་ཡང་དག་ལའང་དབྱེ་བ་རིགས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ཕྱེས་ཀྱང་མི་རུང་བ་མེད་མོད། དེ་ལ་དགོས་པ་ཆུང་བས་མ་མཛད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ན་འགོད་དོན་མེད་སྙམ་ན། མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ཀྱང་རྟགས་དེ་ལྟར་བཀོད་ན་ཞེས་མཐའ་བཅད་པའོ། །གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་ནི་རང་གིས་མཐོང་བའི་རྟགས་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ངག་གོ། །སྒྲུབ་བྱེད་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་རྒོལ་བ། དེ་ལ་སུན་འབྱིན་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཕྱིར་རྒོལ་བ། དེ་གཉིས་རྒྱལ་ཕམ་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དཔང་པོའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་ངག་དང་ཐལ་ངག་གཉིས་ལས།དང་པོ་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་གཏན་ཚིགས་རང་རྒྱུད་དུ་འགོད་པ་སྟེ། རྟགས་རིགས་ཉི་ཤུར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཐལ་འགྱུར་གྱི་ངག་ལ། བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས། ཐལ་འགྱུར་བཞི་ལས། བཅུ་བཞིར་དབྱེ་བ་འདོད་དེ། དང་པོ། ཐལ་
11-8-94a
བ་བཀོད་ཚད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་བཞིར་འདོད་དེ། ཐལ་བའི་རྟགས་ཁྱབ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་དང་། རྟགས་འབའ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཁྱབ་པ་འབའ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་དང་། གཉིས་ཀ་གྲུབ་པ་བཞིའོ། །དང་པོ་དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་པ་ལ་སྒྲ་ཆོས་ཅན། གཞལ་བྱ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་ན་གཉིས་ཀ་ཚད་མས་མ་གྲུབ་ལ་ཁས་ཀྱང་མི་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་སྒྲ་མ་བྱས་པར་ཐལ། རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཚད་མས་མ་གྲུབ། ཁས་ཀྱང་མི་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་སྒྲ་རྟག་པར་ཐལ། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་ཚད་མ་དང་། ཁས་བླངས་གཉིས་ཀས་མ་གྲུབ་པའོ། །བཞི་པ་ལ་བཞི་སྟེ། གཉིས་ཀ་ཚད་མས་གྲུབ་པ། སངས་རྒྱས་པ་ལ། སྒྲ་མི་རྟག་པར་ཐལ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ལ་འདོད་ལན་ཐེབས་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག སྒྲ་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ། རྟགས་ཁྱབ་ཚད་མས་གྲུབ་ལ། དམ་བཅའ་ལ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་བསལ་བས་ཐལ་བ་ཡང་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རྟགས་ཁྱབ་གཉིས་ཀ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྒྲ་མིག་གིས་གཟུང་བྱ་དང་། དེ་ལ་རྟག་པས་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྒྲ་རྟག་པར་ཐལ། མིག་གིས་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ན། སྒྲ་མི་རྟག་པར་ཚད་མས་ངེས་ན། དམ་བཅའ་ལ་ཚད་མས་བསལ་བ་དང་། ཁས་བླངས་ན་ཁས་བླངས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མེད་ན་བསལ་བ་ཡེ་མེད་དེ་སྐབས་གསུམ་མོ། །རྟགས་ཚད་མས་གྲུབ་ལ་ཁྱབ་པ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ། བྱས་པ་ལ་རྟག་པས་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྒྲ་རྟག་པར་ཐལ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་
11-8-94b
སྟེ། དམ་བཅའ་ལ་བསལ་བ་ཡོད་མེད་གསུམ་པོ་སྔར་ལྟར་རོ། །རྟགས་ཁས་བླངས་ཁྱབ་པ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ནི། སྒྲ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྒྲ་མ་བྱས་པར་ཐལ། རྟག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལའང་བསལ་བ་ཡོད་མེད་གསུམ་པོ་སྔ་མ་ལྟར་རོ།

 །དེ་དག་བྱས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་ནུས་པས་ཡང་དག་ཡིན་ལ། འདུས་ཤིང་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་དོན་གྱི་སྐྱོན་ཡོན་རང་དོན་རྗེས་དཔག་གི་སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ལ། སྒྲ་བློའི་སྐྱོན་ཡོན་གཞན་དོན་སྐབས་ཀྱི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཟོར་ཡང་བར་བྱས་པའི་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་བཅས་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟགས་ལྟར་སྣང་ལ་དབྱེ་བ་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་རྟགས་ཡང་དག་ལའང་དབྱེ་བ་རིགས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ཕྱེས་ཀྱང་མི་རུང་བ་མེད་མོད། དེ་ལ་དགོས་པ་ཆུང་བས་མ་མཛད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ན་འགོད་དོན་མེད་སྙམ་ན། མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ཀྱང་རྟགས་དེ་ལྟར་བཀོད་ན་ཞེས་མཐའ་བཅད་པའོ། །གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་ནི་རང་གིས་མཐོང་བའི་རྟགས་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ངག་གོ། །སྒྲུབ་བྱེད་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་རྒོལ་བ། དེ་ལ་སུན་འབྱིན་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཕྱིར་རྒོལ་བ། དེ་གཉིས་རྒྱལ་ཕམ་བརྗོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དཔང་པོའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་ངག་དང་ཐལ་ངག་གཉིས་ལས།དང་པོ་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་གཏན་ཚིགས་རང་རྒྱུད་དུ་འགོད་པ་སྟེ། རྟགས་རིགས་ཉི་ཤུར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཐལ་འགྱུར་གྱི་ངག་ལ། བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས། ཐལ་འགྱུར་བཞི་ལས། བཅུ་བཞིར་དབྱེ་བ་འདོད་དེ། དང་པོ། ཐལ་
11-8-94a
བ་བཀོད་ཚད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་བཞིར་འདོད་དེ། ཐལ་བའི་རྟགས་ཁྱབ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་དང་། རྟགས་འབའ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཁྱབ་པ་འབའ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་དང་། གཉིས་ཀ་གྲུབ་པ་བཞིའོ། །དང་པོ་དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་པ་ལ་སྒྲ་ཆོས་ཅན། གཞལ་བྱ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་ན་གཉིས་ཀ་ཚད་མས་མ་གྲུབ་ལ་ཁས་ཀྱང་མི་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་སྒྲ་མ་བྱས་པར་ཐལ། རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཚད་མས་མ་གྲུབ། ཁས་ཀྱང་མི་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་སྒྲ་རྟག་པར་ཐལ། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་ཚད་མ་དང་། ཁས་བླངས་གཉིས་ཀས་མ་གྲུབ་པའོ། །བཞི་པ་ལ་བཞི་སྟེ། གཉིས་ཀ་ཚད་མས་གྲུབ་པ། སངས་རྒྱས་པ་ལ། སྒྲ་མི་རྟག་པར་ཐལ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ལ་འདོད་ལན་ཐེབས་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག སྒྲ་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ། རྟགས་ཁྱབ་ཚད་མས་གྲུབ་ལ། དམ་བཅའ་ལ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་བསལ་བས་ཐལ་བ་ཡང་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རྟགས་ཁྱབ་གཉིས་ཀ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྒྲ་མིག་གིས་གཟུང་བྱ་དང་། དེ་ལ་རྟག་པས་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྒྲ་རྟག་པར་ཐལ། མིག་གིས་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ན། སྒྲ་མི་རྟག་པར་ཚད་མས་ངེས་ན། དམ་བཅའ་ལ་ཚད་མས་བསལ་བ་དང་། ཁས་བླངས་ན་ཁས་བླངས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མེད་ན་བསལ་བ་ཡེ་མེད་དེ་སྐབས་གསུམ་མོ། །རྟགས་ཚད་མས་གྲུབ་ལ་ཁྱབ་པ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ། བྱས་པ་ལ་རྟག་པས་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྒྲ་རྟག་པར་ཐལ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་
11-8-94b
སྟེ། དམ་བཅའ་ལ་བསལ་བ་ཡོད་མེད་གསུམ་པོ་སྔར་ལྟར་རོ། །རྟགས་ཁས་བླངས་ཁྱབ་པ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ནི། སྒྲ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྒྲ་མ་བྱས་པར་ཐལ། རྟག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལའང་བསལ་བ་ཡོད་མེད་གསུམ་པོ་སྔ་མ་ལྟར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
由这些所做的标志可以理解是正确的，但是由"聚集和积累"等无法理解，因此是相互矛盾的。这些内容的优劣是自己推理时所讨论的主题，而语言和概念的优劣则是为他人解释时的主题，为了使理解更加便捷，已经安排了立场。如此对似是而非的证据进行了多种区分，对于正确的证据是否也应如此进行区分呢？虽然这样区分也无不可，但由于用处不大，故未这样做。如果知道立宗不成立，认为无必要安立，那么即使知道不成立，也是为了确定如果安立这种证据的情况。为他人而作的推理是将自己所见的证据显示给他人的言语。承诺陈述证明的人是立论者，承诺陈述反驳的人是辩论者，承诺陈述两者胜负的人是裁判。其中分为证明语和归谬语两种。
第一种是具备三条件的理由，作为自立论式提出，如同二十种理证中所解释的那样。关于归谬论式，藏地早期学者们认为，归谬论式从四种扩展为十四种。首先，对提出的归谬的分类有四种：归谬的因和遍两者都不成立、只有因不成立、只有遍不成立、两者都成立。
第一种例如，对佛教徒说："声音，应不是可认知的，因为是常住的。"这样提出时，两者都不被量成立，也不被承认。
第二种例如："声音应是无为的，因为是常住的。"因不被量成立，也不被承认。
第三种例如："声音应是常住的，因为是可认知的。"遍不被量成立，也不被承许。
第四种分为四类：两者都由量成立，如对佛教徒说："声音应是无常的，因为是所作的。"这时可以回答"我承认"，这只是表面上的回答；两者都仅由承许成立；因和遍由量成立而宗由承许遮破，成为正确的归谬论式；因和遍两者都由承许成立，如对主张声音可被眼见且凡是被眼见者必是常住的人说："声音应是常住的，因为是眼所见的。"如果确定声音是无常的，则宗被量所遮破；如果承认声音是无常，则宗被承许所遮破；如果两者都没有，则根本无遮破，共有三种情况。
因由量成立而遍由承许成立，例如对主张凡是所作皆是常住的人说："声音应是常住的，因为是所作的。"对宗的遮破有无三种情况如前。
因由承许成立而遍由量成立，例如对主张声音是常住的人说："声音应是无为的，因为是常住的。"对宗的遮破有无三种情况如前。


 །དེ་ལྟར་ཐལ་བ་བཅུ་བཞི་ལས་ཡང་དག་ལྟར་སྣང་བདུན་བདུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་ལ་མ་གྲུབ་པས་ལན་ཐེབས་ལ། རྟགས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ལ། མ་གྲུབ་ལན། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པ་ལ། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པའི་ལན་ཐེབས། གཉིས་ཀ་ཚད་མ་དང་དམ་བཅའ་ལ་བསལ་བ་ཡེ་མེད་དང་། གཉིས་ཀ་ཁས་བླངས་དང་དམ་བཅའ་ལ་བསལ་བ་ཡེ་མེད་དང་། རྟགས་ཚད་མ་ཁྱབ་པ་ཁས་བླངས། དམ་བཅའ་ལ་བསལ་བ་ཡེ་མེད་དང་།རྟགས་ཁས་བླངས་ཁྱབ་པ་ཚད་མ། དམ་བཅའ་ལ་བསལ་བ་མེད་པ་བཞི་པོ་ལ་འདོད་ལན་ཐེབས་པས་བདུན་པོ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །གཉིས་ཀ་ཚད་མས་གྲུབ་ལ། འདོད་པ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་ཁས་བླངས་འདོད་པ་ཚད་མ་དང་ཁས་བླངས་ཀྱིས་བསལ་བ་གཉིས་དང་། རྟགས་ཚད་མས། ཁྱབ་པ་ཁས་བླངས། འདོད་པ་ཚད་ཁས་གཉིས་ཀྱིས་བསལ་བ་གཉིས་དང་། རྟགས་ཁས། ཁྱབ་ཚད། འདོད་པ་ཚད་ཁས་གཉིས་ཀྱིས་བསལ་བ་གཉིས་དང་བདུན་ནི་ལན་གྱིས་བཟློག་མི་ནུས་པས་ཐལ་འགྱུར་ཡང་དག་གོ། ཡང་དག་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་འཕེན་མི་འཕེན་ནི། ཐལ་བ་སྔ་མ་དྲུག་དང་། བདུན་པའི་ཕྱེད་རྟག་སྒྲ་བྱས་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་མི་རྟག་པར་ཐལ་ཞེས་རྟགས་ཁས། ཁྱབ་པ་ཚད་མས་གྲུབ། དམ་བཅའ་
11-8-95a
ལ་ཚད་མས་བསལ་ཡང་གཞི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་ན། སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཕེན་ཏེ། བཟློག་ན་ཚུལ་གསུམ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པའི་ཤ་ཟའི་བུམ་པ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་བ་ལ། རྟག་པའི་བུམ་པའི་རང་མཚན་ཆོས་ཅན།མི་རྟག་པར་ཐལ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོགས་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །འདི་ཚད་མས་བསལ་བ་མེད་དེ། གཞི་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་དམ་བཅའ་ལ་ཇི་ལྟར་སེལ་ཟེར་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། གཞི་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དངོས་བསལ་མེད་ཀྱང་གཞན་ལ་འཇུག་པའི་ཤུགས་བསལ་ཡོད་དེ། གཞན་དུ་ན་རྟག་མི་རྟག་འགལ་བའི་ཚད་མས་དེ་གཉིས་ཚོགས་པ་ཁེགས་ན། བྱེ་བྲག་ཤ་ཟའི་བུམ་པ་རྟག་མི་རྟག་ཚོགས་པའང་ཤུགས་ལ་ཁེགས་སོ། །དེ་བཞིན་སྤྱི་གཅིག་གསལ་བ་དུ་མ་དང་འབྲེལ་བར་ཡོད་ཟེར་བ་དང་། ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་རྟག་པར་ཡོད་ཟེར་བའི་ཐལ་བ་དང་བསལ་བའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་ཟེར། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་དེ་བཀག་པ། ཐལ་འགྱུར་བཀོད་ཚད་ལ་བཞིར་དབྱེ་ན་རང་རྒྱུད་ལའང་བཞིར་ཅི་སྟེ་མི་དབྱེ། རང་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་ལྟར་སྣང་གཉིས་སུ་ངེས་པས་དབྱེ་བ་གཞན་མི་དགོས་ཞེ་ན། ཐལ་འགྱུར་ལའང་མཚུངས་སོ། །ཡང་རྟགས་ཁྱབ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་རེ་རེ་མ་གྲུབ་པ་མི་འཐད་དེ། རྟགས་མ་གྲུབ་ན་ཕྱོགས་ལ་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱབ་པ་དཔྱོད་པ་མི་དགོས་ཏེ། སྲོག་ཆད་པ་ལ་དབང་པོ་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་ལྟག་ཆོད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལྟར་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་རྩོད་རིགས་སུ་གསུངས་པ་ལྟར། རྟགས་ཕྱེད་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཁྱབ་པ་ཕྱེད་མ་གྲུབ་སོགས་སྲིད་པས་དེ་སྙེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དགོས་སོ། །དེས་ན་ཁྱབ་པ་མ་
11-8-95b
གྲུབ་པ་གཉིས་སུ་བྱ་བ་ལྷག་ཅིང་། སྒྲ་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཐལ་འགྱུར་ལྟར་སྣང་ཆད་དེ་མ་ཚང་པས་བཅུ་བཞི་པོ་མི་འཐད་དོ་གསུངས། རང་ལུགས་ཐལ་འགྱུར་ཡང་དག་ལྟར་སྣང་གཉིས་ལས། དང་པོ། ཁས་བླངས་ཀྱི་རྟགས་ལས་མི་འདོད་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་འཕེན་པའོ། །དབྱེ་ན་སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཕེན་པ་དང་འཕེན་པ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་དངོས་སུ་ཐལ་བ་འཕེན་པ་གཉིས་སོ། དང་པོ་དངོས་སུ་ཐལ་བ་འཕང་བས་བཟློག་ན་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའོ། །དེ་ཆོས་གསུམ་ལྡན་ཏེ། རྟགས་ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་བདེན་ཞེན་གྱིས་ཁས་ལེན་པ། བཟློག་ཁྱབ་ཚད་མས་གྲུབ་པ། གཞི་གྲུབ་ཅིང་དམ་བཅའ་ལ་ཚད་མས་བསལ་རུང་ངོ་། །དེ་དངོས་སུ་རྟགས་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པས་སྒྲུབ་ངག་མིན་ཡང་། བཟློག་ན་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའོ། །ཐལ་ངག་གིས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་འཕེན་གྱི་ངག་བཟློག་པ་ལྟར་མི་འཕེན་ཏེ། ངག་དོན་ལ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་དགོས་པས་ངག་བཟློག་ན་ཕྱོགས་ཆོས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
如此，十四种归谬论式中，真正的和似是而非的各有七种。在两者皆不成立时，可以以"不成立"作答；在因不成立时，回答"因不成立"；在遍不成立时，回答"遍不成立"；在两者皆由量成立而宗无遮破时，在两者皆由承许成立而宗无遮破时，在因由量成立、遍由承许成立而宗无遮破时，以及在因由承许成立、遍由量成立而宗无遮破的四种情况下，皆可以"我承认"作答，这七种是似是而非的归谬。
两者由量成立而宗由承许遮破的，两者由承许成立而宗由量和承许遮破的两种，因由量成立、遍由承许成立而宗由量和承许遮破的两种，以及因由承许成立、遍由量成立而宗由量和承许遮破的两种，这七种无法通过回答来反驳，因此是正确的归谬论式。
对于正确的归谬是否引出能证，前六种归谬以及第七种的一半——对承认"声音常住而是所作的"者说："应是无常的，因为是所作的"，因由承许成立，遍由量成立，宗被量遮破，但如果论题本身不成立，则不引出能证，因为反转后不具备三相。同样，对说"常住的食肉鬼的瓶子存在"的人说："常住瓶子的自相，应是无常，因为存在"等等，所有论题不成立的情况皆应如此理解。
有人说，这里没有被量遮破，因为论题本身不成立，怎么可能遮破宗？有些人回答说：虽然直接针对该论题没有直接遮破，但对其他论题有间接遮破，否则，如果由量判断常住与无常互相矛盾而排除二者共存，那么就食肉鬼的瓶子是常住还是无常的特例，也就间接排除了。同样，对于"共相是一而与多个别相相关存在"的说法和"虚空性质的声音是常住存在"的说法的归谬和遮破也应如此理解。
萨迦班智达驳斥这种观点说：如果将所有提出的归谬分为四类，为何不也将自立论式分为四类？由于自立论式明确分为正确和似是而非两种，不需要其他分类，那么对于归谬论式也应如此。再者，因和遍两者都不成立或者其中之一不成立的分类不合理，因为如果因不成立，则对宗无效力，也不需要考察遍，就像对已死之人不需考察其感官是否完好一样。如此分类如同诡辩分类一样过于繁琐，正如《论理学》中所说的那样。因半成立半不成立的因和遍等情况可能存在，所以需要那么多的分类。因此，将遍不成立分为两类是多余的，而"声音是常住的，因为是所作的"这种似是而非的归谬则缺失了，十四种分类不合理。
自宗认为归谬论式分为正确的和似是而非的两种。第一种是从承认的因推出不想承认的所立。细分为不引出能证和引出能证两种。第一种直接引出归谬，如果反转，就具备三相。它具有三个特征：因由辩论者真诚地承认，反向遍由量成立，论题成立且宗可被量遮破。这种归谬直接上因不被量成立，因此不是证明语，但反转后具有证明的特征。
归谬论式引出自立的内容，但不是如同反转语句那样引出，因为语句意义需要立宗成立，反转语句时立宗就会失效。


 །དེ་ལ། རང་བཞིན་འབྲས་བུ་མཚན་ཉིད་མི་དམིགས་པ་གསུམ་གྱིས་སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཕེན་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ན་བུམ་པ་མེད་པར་ཐལ། མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་མེད་པ་དང་། ནོག་ལྐོག་ཤལ་མེད་པས་བ་ལང་མིན་པར་ཞེས་ཁྱབ་བྱེད་མི་དམིགས་པ་གསུམ་གྱིས་སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཕེན་ཏེ། བུམ་སོགས་ཚད་མས་གྲུབ་ན་དམིགས་པར་གྲུབ་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཆོས་མེད་ལ། ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ན་ཐལ་བའི་དམ་བཅའ་ལ་བསལ་བ་མེད་ཅིང་
11-8-96a
རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆོས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གསུམ་གྱི་ལྷག་མ་སྔར་བཤད་པའི་ཡང་དག་གི་རྟགས་ཉི་ཤུ་པོས་སྒྲུབ་བྱེད་འཕེན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། བཟློག་པ་རང་རིགས་འཕེན་པ་བཞི་ནི་གྲང་རེག་གིས་མེ་འགོག་པ་རང་བཞིན་འགལ་དམིགས་ཀྱིས་མེ་ཡོད་པས་གྲང་རེག་མེད་ཅེས་རང་བཞིན་འགལ་དམིགས་འཕེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་བ་མོའི་རེག་པས་ཙན་དན་གྱི་མེ་མེད་པར་ཐལ་ཞེས་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པས་ཙན་མེ་ཡོད་པས་བ་མོའི་རེག་པ་མེད་ཅེས་དེ་ཉིད་འཕེན་པ་དང་། སྤུ་ལོང་བྱེད་ཡོད་པས་དུ་བ་མེད་པར་ཐལ་ཞེས་པས་འབྲས་བུ་དམིགས་པས་རང་ཉིད་འཕེན་པ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་འཕེན་ནོ། །གཞན་རིགས་འཕེན་པ་བཅུ་དྲུག་ནི། དུ་བ་ཡོད་པས་མེ་ཡོད་པའི་འབྲས་རྟགས་དང་། མེ་མེད་པས་དུ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་གཉིས་ལ་མཚོན་ན། ཐལ་བཟློག་གཉིས་ཕན་ཚུན་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ལོག་པ་རྟགས་ཡིན་ཞིང་། གཅིག་གི་རྣལ་ཁྱབ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་བཟློག་ཁྱབ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་འབྲེལ་ཞིང་ཕྱོགས་ཆོས་འགལ་བ་དག་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་བཞིན་དུ་རྟགས་ཁས་ལེན་པ་ལ། གཅིག་གི་ཐལ་བ་བརྗོད་པས་གཅིག་གི་རང་རྒྱུད་འཕེན་ཏེ། དུ་བ་མེད་པར་ཐལ་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་རྒྱུ་མི་དམིགས་པས། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མེ་ཡོད་ཅེས་འབྲས་རྟགས་ཀྱི་རང་རྒྱུད་འཕེན་ལ། མེ་ཡོད་པར་ཐལ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྲས་རྟགས་ཀྱི་ཐལ་བས་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུ་བ་མེད་ཅེས་རྒྱུ་མི་དམིགས་པའི་རང་རྒྱུད་འཕེན་ནོ། །འགལ་དམིགས་བཅུ་གཉིས་པོའི་ནང་ནས་མེ་དང་
11-8-96b
བ་མོའི་རེག་པ་ཕན་ཚུན་འགོག་པ་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་དང་། འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ་གཉིས་དང་། དུ་བ་དང་བ་མོའི་རེག་པ་ཕན་ཚུན་འགོག་པས་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ་གཉིས་དང་། མེ་དང་སྤུ་ལོང་ཕན་ཚུན་འགོག་པ། རྒྱུ་དང་འགལ་དམིགས་དང་། རང་བཞིན་འགལ་འབྲས་དམིགས་པ་གཉིས་དང་། དུ་བ་གྲང་རེག་ཕན་ཚུན་འགོག་པ་རང་བཞིན་འགལ་འབྲས་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འགལ་དམིགས་གཉིས་དང་། ཙན་མེ་དང་གྲང་རེག་ཕན་ཚུན་འགོག་པ། འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་གཉིས་དང་། ཙན་མེ་དང་སྤུ་ལོང་བྱེད་ཕན་ཚུན་འགོག་པ། རྒྱུ་འགལ་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་དང་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་གཉིས་དང་། ཤ་བས་ཤིང་གྲུབ་པའི་ཐལ་བས། ཤིང་བཀག་པས་ཤ་བ་འགོག་པའི་རང་རྒྱུད་དང་། ཤིང་མེད་པས་ཤ་བ་མེད་པར་ཐལ་བས་བའི་ཁྱབ་བྱེད་མི་དམིགས་པས། ཤ་བ་ཡོད་པས་ཤིང་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཕན་ཚུན་འཕེན་ཏེ། གཅིག་གི་རྗེས་ཁྱབ་གཅིག་གི་བཟློག་ཁྱབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ཐལ་འགྱུར་ལྟར་སྣང་ལ། ཁས་བླངས་ཀྱི་རྟགས་བཀོད་ཀྱང་མི་འདོད་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་འཕེན་མི་ནུས་པའོ། །དབྱེ་བ་ལ། རྟགས་མ་གྲུབ་པ་དང་། འགལ་ཁྱབ་དང་།ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་དང་། འདོད་ལན་ཐེབས་པ་བཞིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
关于这点，自性、果性和相性三种不可得不引出能证。例如："此处瓶子应不存在，因为未被观察到"，这是自性不可得；"因为没有烟这一结果，所以无有障碍力的因不存在"；"因为没有垂肉等特征，所以不是牛"，这是能遍不可得。这三种不引出能证，因为如果瓶等由量成立，则已证明被观察到，故立宗不成立；如果立宗成立，则归谬的宗无遮破，且自立论式的立宗也不能成立。
应知除这三种外，前面所述的正确理证二十种能引出能证。其分类为：反转引出同类的四种，即：以冷触遮止火的自性相违能知引出以火存在故冷触不存在的自性相违能知；同样，以牛奶触感对檀香木火不存在的归谬，引出以檀香木火存在故牛奶触感不存在的所遍能知；以毛竖立存在故烟不存在的归谬，引出以果能知而引出自身；能遍相违能知也同样引出。
引出异类的十六种是：以烟存在推知火存在的果因，以火不存在推知烟不存在的因不可得这两者为例，归谬与反转二者互为对方所立的反面作为因，一方的顺遍是另一方的反遍，因此遍是相关的，而立宗相互矛盾。在同一基础上，在所立不存在而因被承认的情况下，陈述一方的归谬就引出另一方的自立：以"烟应不存在，因为火不存在"这一因不可得，引出"因为烟存在，所以火存在"这一果因的自立论式；而以"火应存在，因为烟存在"这一果因的归谬，引出"因为火不存在，所以烟不存在"这一因不可得的自立论式。
在十二种相违能知中，火与牛奶触感相互遮止的是能遍相违能知和相违所遍能知两种；烟与牛奶触感相互遮止的是能遍相违的果能知和与因相违的所遍能知两种；火与毛竖立相互遮止的是与因相违能知和自性相违果能知两种；烟与冷触相互遮止的是自性相违果能知和与因相违能知两种；檀香木火与冷触相互遮止的是相违所遍能知和能遍相违能知两种；檀香木火与毛竖立相互遮止的是与因相违所遍能知和与能遍相违果能知两种；以鹿角树存在的归谬，由树被遮而遮鹿角的自立论式，以及以树不存在故鹿角不存在的归谬，通过所遍不可得，引出以鹿角存在故树存在的自性因相互引出，一方的顺遍成为另一方的反遍。
第二，似归谬论式，虽提出承认的因，但不能引出不想承认的所立。分为四种：因不成立、相违遍、遍不确定和可以承认作答。


 །ས་པཎ་རང་ལུགས་ལ། ཁྱབ་པ་འགལ་བ་དང་། ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེས་ནས་བཞིར་གདབ་གསུངས། རིགས་གཏེར་ལས་བྲིས་སོ་ཞེས་པ་དང་།། །། །།
11-8-97a
༈
正因类
ན་མོ་མཉྫཱུ་ཤྲི་ཡེ། རྟགས་རིགས་སྤྲོ་ན་སྤྱིར་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། གཞི་གྲུབ་ན་རྟགས་སུ་རུང་བས་ཁྱབ། བྱེ་བྲག་ལ་ཤེས་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྟར་སྣང་། ཤེས་ནས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡང་དག་གཉིས།
各别已知似断
དང་པོ་ལ། རྟགས་སུ་བཀོད་པ་གང་ཞིག་ཚུལ་གསུམ་མ་ཚང་བ། རྟགས་ལྟར་སྣང་གི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་ན། མ་གྲུབ། མ་ངེས། འགལ་བ་གསུམ། དང་པོའི་མཚན་ཉིད། ཤེས་འདོད་ལ་དགོད་བྱ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་རྟགས། དབྱེ་ན།དོན་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། གྲུབ་ཀྱང་བློ་ངོར་ལྟོས་ནས་མ་གྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཆོས་ཅན་མེད་པ། རྟགས་མེད་པ། གཉིས་ཀ་མེད་པ། ཡོད་ཀྱང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་བཞི། དང་པོ། དོན་དམ་པའི་སྒྲ་ཆོས་ཅན་ལྟ་བུ། དེ་ལ་རྟགས་གང་བཀོད་ཀྱང་ཕྱོགས་མེད་པས་ཕྱོགས་ཆོས་མི་གྲུབ། གཉིས་པ། རི་བོང་གི་རྭ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། དེ་གང་ལ་བཀོད་ཀྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མིན་པས་ཕྱོགས་ཆོས་མི་གྲུབ། གསུམ་པ། དོན་དམ་པའི་སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྟག་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ།ཕྱོགས་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་བོ། །བཞི་པ་ལ་རྟགས་ཤེས་འདོད་ལ། མི་སྲིད་པ་དང་། མ་ཁྱབ་པ་དང་། ཁྱབ་མ་ཁྱབ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ཡོད་པ་གསུམ། དང་པོ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའམ།མིག་གིས་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གཉིས་པ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། བློ་སྔོན་དུ་སོང་བས་ཁྱབ་སྟེ། སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གསུམ་པ། ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་གི་དབང་ཤེས་ཆོས་ཅན། མངོན་སུམ་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ།
11-8-97b
རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། རྟོགས་བྲལ་གྲུབ་ཀྱང་མ་འཁྲུལ་བ་མ་གྲུབ་པས་འདིར་རྟགས་མ་གྲུབ་ཀྱི་ལན་ཐེབས། ཁྱབ་ཆེས་པ་ནི། མ་ངེས་པ་ཡིན་གྱིས་རྟགས་མ་གྲུབ་ཀྱི་ལན་མི་ཐེབས་པས་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དྲུག་གོ། གཉིས་པ་བློ་ལ་ལྟོས་ན། ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ། རྟགས་མ་གྲུབ། དེ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ། དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མ་གྲུབ་པ་དང་བཞི། དང་པོ། ཤ་ཟའི་བུམ་པའམ། ནོར་བུའམ། སྒྲོན་མར་མ་ངེས་པ་ན་ནོར་བུ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའམ། དུ་རླངས་གང་རུང་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན། དུ་བ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལྟ་བུ། གསུམ་པ། ཤ་ཟའི་བུམ་པ་ཆོས་ཅན། འདིར་ཡོད་དེ། ཤ་ཟ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། བཞི་པ་ལ་མི་སྲིད་པར་དོགས་པ། མ་ཁྱབ་པར་དོགས་པ། གཉིས་ཀའི་ཆ་ཅན་དུ་དོགས་པ་གསུམ། དང་པོ། སྒྲ་མ་བྱས་པར་སེམས་པ་ལ་སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གཉིས་པ། ཚིག་ལ་སྐྱེས་བུས་བྱས་མ་བྱས་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ། ཚིག་རྣམས་ཆོས་ཅན། རང་བྱུང་མིན་ཏེ། སྐྱེས་བུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གསུམ་པ། དངོས་པོ་ཕལ་ཆེར་མི་རྟག་པར་འདོད་ཀྱང་། དབང་ཕྱུག་སོགས་རྟག་དངོས་སྲིད་པར་འདོད་པའི་ངོར། དབང་ཕྱུག་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་། དངོས་པོའི་གཞི་མཐུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའོ། །ད་ལྟའི་དགེ་བས་སྔ་མའི་དགེ་བ་དང་། རྨ་བྱའི་སྒྲ་གྲགས་པས་རི་སུལ་དབུས་མར་རྨ་བྱ་བསྒྲུབ་པ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་གྱི། རྟགས་མ་གྲུབ་པ་མིན་ནོ། །
11-8-98a
རྒོལ་བ་ལ་ལྟོས་པ་སོགས་གཞན་ནི་འདིར་འདུ་ལ། སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། རྩོལ་བྱུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ནི། རྩོལ་བྱུང་གི་སྒྲ་ལ་བསམ་ན། དོན་གྱི་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པ་མིན་ཏེ། སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཆུ་སྒྲ་སོགས་ལ་བསམ་ན་མ་གྲུབ་བོ། །སྒྲ་སྤྱི་ལའང་མི་གྲུབ་པས་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་དགོས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
萨班自宗认为，将相违遍和不确定遍分为两种后共成四种，如《理论宝藏》所写。
正因类
顶礼文殊师利！关于理证的广泛探讨，一般而言，被立为因的是因的定义。凡是成立的基础皆可作为因。具体而言，分为两种：已知应断除的似是而非，以及已知应取的正确的。
各别已知似断
第一种的定义是：被立为因而不具备三相的是似因的定义。分为三种：不成立，不确定，相违。第一种的定义是：对所求知而言作为立因不成立的因。分为两种：实际不成立的和虽成立但对认知而言不成立的。第一种又分四：无有法，无因，二者皆无，虽有但无关联。第一种例如：胜义之声作为有法，对此立任何因，因无有法故立宗不成立。第二种例如：因为是兔角，对此无论立于何处，因不是有法的属性，故立宗不成立。第三种例如：胜义之声，有法，是常住，因为是兔角，此中有法和属性两者都不成立。第四种分为三类：在所求知上不可能存在的，不周遍的，既有周遍又不周遍两方面的。第一类例如：声音，有法，是无常的，因为不是所闻的，或者，因为是眼所见的。第二类例如：声音，有法，为意识所先行周遍，因为是从人的努力而生的。第三类例如：二月显现的根识，有法，是现量，因为是离分别且无错乱的。虽已证明离分别，但无错乱未成立，故这里可以回答"因不成立"。至于周遍过度是不确定，不能回答"因不成立"，所以不存在。如此共有六种。
第二种对认知而言，分为四种：有法不成立，因不成立，两者皆不成立，两者关系不成立。第一种例如：在对食肉鬼的瓶子或宝石或灯未确定时，立宝石为有法。第二种例如：因为是离贪欲而作的，或者在对烟气有疑惑时立烟为因。第三种例如：食肉鬼的瓶子，有法，此处存在，因为食肉鬼存在。第四种分三：怀疑不可能存在，怀疑不周遍，怀疑具有两者的特点。第一种例如：对认为声音是无为的人说：声音，有法，是无常的，因为是所作的。第二种例如：对认为语言有人造和非人造两种的人说：一切语言，有法，非自然产生，因为是人造的。第三种例如：对认为大多数事物无常但主张湿婆神等常住实体可能存在的人说：湿婆神，有法，是变化的，因为是无常和实体的共同基础。
现在的善行与过去的善行，以及通过孔雀鸣声证明山谷中央有孔雀，这是不确定的，而非因不成立。
关于依立论者等其他情况都包含在此中。像"声音无常，因为是从努力产生的"这样的例子，如果考虑努力产生的声音，则是正确的实质因，不是不成立；如果考虑水声等特殊声音则不成立。对声音一般而言也不成立，需要分别解释。


 །དེ་ལྟར་ན་དྲུག་སྟེ། དེས་ན་མ་གྲུབ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡོད། གཉིས་པ་མ་ངེས་པ་ལ་མཚན་ཉིད། བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའི་རྟགས། དབྱེ་ན། ཐུན་མོང་མིན་པ་དང་།ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལྡོག་པ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཐུན་མིན་དང་། ཡོད་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་མི་འཇུག་པའི་ཐུན་མིན་གཉིས། དང་པོ་ལ། གཞི་རྟགས་གཅིག་པ། ཆོས་རྟགས་གཅིག་པ། གཞི་རྟགས་ཆོས་གསུམ་གཅིག་པ།ཚོགས་དོན་དང་རྟགས་གཅིག་པ་བཞི། དང་པོ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གཉིས་པ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གསུམ་པ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། སྒྲ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། བཞི་པ། སྒྲ་ཆོས་ཅན།མི་རྟག་སྟེ། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལ། དོན་དང་། བློ་གཉིས། དང་པོ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་མེད་ནས་མ་མཐོང་བ། གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ། སྐྱེས་བུ་འདི་ཆོས་ཅན། ལྷ་ལས་ཚེ་འཕོས་ཏེ། མིག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། ལྷ་ལས་འཕོས་མ་འཕོས་གཉིས་ཀ་སུ་ཡིན་དམིགས་མ་ནུས་པས་གཉིས་ཀར་མ་མཐོང་ནས་ཐེ་ཚོམ་པའོ། །མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་མི་
11-8-98b
མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེད་ནས་མ་མཐོང་བའི་བློ་ངོར་ཐུན་མིན་དུ་གྱུར་པ། སྒྲ་རྟག་པར་འདོད་ངོར། སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། དེ་ལས་བཟློག་པ་རིག་བྱེད་པའི་ངོར། རིག་བྱེད་ཆོས་ཅན། རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བུ་སྟེའོ།།གཉིས་པ། ཐུན་མོང་ལ། མཚན་ཉིད། ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་འཇུག་པར་སྣང་བ། དབྱེ་ན། དོན་དང་། བློ་གཉིས། དང་པོ། དངོས་ཀྱི་མ་ངེས་པ་ཟེར། དེ་ལ་བཞི། དང་པོར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཁྱབ་པར་ཞུགས་པ་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གཉིས་པ། མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཆ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བར་ཐལ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གསུམ་པ་དེ་ལས་ལྡོག་པ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྩོལ་བྱུང་མིན་པར་ཐལ།མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། བཞི་པ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཆ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ། དུང་སྒྲ་ཆོས་ཅན། མཉན་བྱ་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་བྱུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། གཉིས་པ། བློ་ལྟོས་ལྷག་ལྡན་ལ། ཡང་དག་དང་། འགལ་བའི་ལྷག་ལྡན་གཉིས། དང་པོ་ལ།སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། བྱས་པ་དང་རྟག་པ་འགལ་བར་མི་ཤེས་པ་ལ་བཀོད་ན། མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་ཡང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེད་པར་མ་ངེས་ནས་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའོ། །འགལ་ལྷག་སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། རྟག་པ་དང་བྱས་པ་འགལ་བར་མི་ཤེས་པ་ལ་བཀོད་ན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་། མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་ཡང་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་སྲིད་སྙམ་པས་འགལ་ཡང་ཐེ་
11-8-99a
ཚོམ་གྱི་ལྷག་མ་ལྡན་པའམ། ངག་སྨྲ་བའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མིན་པའམ་ཡིན་པར་དཔག་ན་ལྷག་ལྡན་གཉིས་པོ་འདྲ་ཡང་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་ལོགས་སུ་མེད་དོ། །གསུམ་པ།འགལ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། རྟགས་དེས་བསྒྲུབ་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པར་ངེས་པ། དབྱེ་ན། དོན་དང་། བློ་ངོར་ལྟོས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དགག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྒྲུབ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས། དང་པོ། མ་དམིགས་པའི་རྟགས་བཟློག་པ་ཐམས་ཅད། གཉིས་པ། འབྲས་རང་གི་རྟགས་དང་བསྒྲུབ་བྱ་ལོག་པ་ཐམས་ཅད། གཉིས་པ། སྒྲ་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པའི་ངོར། དུང་སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་དང་། སྒྲུབ་པ་འགལ་བ་དང་། ཡོད་པ་གསར་དུ་མི་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་པའི་ངོར། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། གསར་དུ་མི་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ། དགག་པ་འགལ་བ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །དེ་ལ་འགལ་བའི་ལན་ཐེབས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
如此共有六种。因此不成立的有十二种。第二，不确定的定义是：对所立产生怀疑的因。分为非共同和共同的不确定两种。第一种分为：无差别的非共同和虽有差别但不适用于双方的非共同两种。第一种分为四：基与因相同，法与因相同，基、因、法三者相同，组合义与因相同。第一种例如：声音，有法，是无常的，因为是声音。第二种例如：声音，有法，是无常的，因为是无常的。第三种例如：声音，有法，是声音，因为是声音。第四种例如：声音，有法，是无常的，因为声音是无常的。
第二种分为实质和认知两种。第一种例如：声音，有法，是无常的，因为是所闻的，此因不存在于双方故未见。第二种中，虽存在于双方但未见的例如：此人，有法，是从天界转生的，因为具有眼睛，由于不能确定是否从天界转生，对于两者都未见而产生怀疑。虽存在于同品但未见，因不存在于异品而未见的，对认知而言成为非共同的例如：对认为声音常住者说：声音是无常的，因为是所作的。与此相反的例如：对吠陀派说：吠陀，有法，是常住的，因为是所作的。
第二，共同不确定的定义是：似乎适用于双方的因。分为实质和认知两种。第一种称为直接不确定，分四：第一，遍入双方的例如：声音是无常的，因为是所量的。第二，遍于同品，对异品部分进入的例如：声音，有法，应是从努力产生的，因为是无常的。第三，与此相反的例如：声音，有法，应非从努力产生，因为是无常的。第四，部分进入双方的例如：贝壳声，有法，是所闻的，因为是从努力产生的。
第二，依认知而有的有余分为：正确的有余和相违的有余两种。第一种例如：声音是无常的，因为是所作的，若对不知所作与常住相违的人提出，则虽见于同品，未见于异品，但因不确定在异品中是否不存在而产生怀疑。相违有余例如：声音，有法，是常住的，因为是所作的，若对不知常住与所作相违的人提出，虽见于异品，未见于同品，但认为在同品中可能存在，虽相违但有怀疑的余分；或者从说话的标志推理一切人非遍知或是遍知时，两种有余虽相似，但实质上成为适用于双方的因，因此不单独列出。
第三，相违因的定义是：由此因确定所立的相反成立。分为实质和依认知两种。第一种分为：否定的相反和肯定的相反两种。第一种是所有不可得因的反面。第二种是所有果因与自性因与所立相反的情况。第二种例如：对承认声音常住的人说：贝壳声，有法，是无常的，因为是声音，这是肯定相违；对承认存在的不新生的人说：瓶子，有法，非不新生，因为是存在的，这是否定相违，共四种。对此回答"相违"是有效的。
;


 །དེ་ལ་བློ་ལ་ལྟོས་ནས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་ཡང་རུང་། དེས་རྟགས་ཡང་དག་མིན་པར་མི་འགྱུར་ལ། དོན་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་མིན་ལ། བློ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་ལྟར་སྣང་ཡང་། རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་མི་རུང་བས་དོན་གྱི་རྟགས་ལྟར་སྣང་དང་ཡང་དག་དཔྱད་པར་བྱའོ། །
已知取而正作
གཉིས་པ། རྟགས་ཡང་དག་ལ། མཚན་ཉིད་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ། ཕྱོགས་ཆོས་ནི། རྟགས་དེ་ཉིད་ཤེས་འདོད་ལ་མི་ལྡན་རྣམ་གཅོད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། རྗེས་འགྲོ་ནི། རྟགས་དེ་ཡི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། ལྡོག་པ་ནི། བསྒྲུབ་
11-8-99b
བྱ་ལོག་ན་རྟགས་ལྡོག་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ངེས་པའི་ཚུལ་ལ། རྟགས་དཔག་གཞིར་གྲུབ། རྗེས་འགྲོ་མཐུན་པའི་དཔེ་ལ་ཡོད། རྟགས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལས་ལྡོག་པར་ངེས་པའི་རྟགས་སུ་ངེས་ནས། གཏན་ཚིགས་དེས་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྟགས་ལྟར་སྣང་དང་ཡང་དག་གི་དམིགས་ཕྱེ་ནས་ཚད་མས་དྲངས་བའི་ངེས་པས་ཡུལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་། སྒྲུབ་པ་ལ། ཡིན་ཡོད་དུ་བསྒྲུབ་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། གཞལ་བྱ་ལྐོག་གྱུར་དེ་རང་མངོན་གྱུར་མིན་པས་ན། དེ་དཔག་ཏུ་རུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་དགོས་པས། དེ་ལ་རང་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཆོས་སམ། རང་དང་ཐ་དད་པའི་འབྲེལ་བ་གཉིས་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དེ་གྲུབ་དགོས་ཏེ། འབྲེལ་མེད་གཞན་གྱིས་དེ་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ངོ་བོ་བདག་གཅིག་པའི་ཆོས་རྟགས་སུ་བཀོད་ནས་དཔག་འདོད་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ། རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། རྒྱུ་ཚོགས་པའི་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་རུང་སྒྲུབ་པའང་། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་རུང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སུ་འདུ། བསྒྲུབ་བྱ་དང་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བའི་འབྲས་བུ་རྟགས་སུ་བཀོད་དེ་དཔག་འདོད་སྒྲུབ་པ་ལ་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ་འབྲས་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། རོ་ལས་གཟུགས་དང་། གཟུགས་ལས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་གཞན་དཔོག་པའང་། རང་རྒྱུ་དང་ཚོགས་པ་གཅིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། །དགག་བྱ་འགོག་པའི་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ཚུལ་གསུམ་
11-8-100a
ཚང་བ་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་ན་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ་དང་། འགལ་བ་དམིགས་པ་གཉིས། དེ་ལ་སྣང་མི་རུང་མི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱང་། སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་འགོག་ལ། དེ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་གཞན་དམིགས་པས་ཀྱང་དགག་བྱ་དེ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ། རང་བཞིན་མ་དམིགས་པ། མེ་མ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དུ་བ་འགོག་པ་ལྟ་བུ། རྒྱུ་མ་དམིགས་པ། དུ་བ་མ་དམིགས་པས་དེ་རྒྱུ་མེ་མེད་པར་འགོག་པ་ལྟ་བུ། འབྲས་བུ་མ་དམིགས་པ། ཤིང་མ་དམིགས་པས་ཤ་བ་འགོག་པ་ལྟ་བུ། ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པ་སྟེ་བཞི། དེ་ལ་བདག་གཅིག་འབྲེལ་གྱི་ཁྱབ་བྱ་རང་གི་ངོ་བོའམ་དེའི་ཁྱབ་བྱེད་དགག་པས་འབྲེལ་ཆོས་ལོག་པ་དང་། གཞན་གཉིས་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་ཡུལ་ལོག་པའི་འབྲེལ་ཟླ་ཉིད་ལོག་པར་རྟོགས་པའོ། །འགལ་དམིགས་ལ། འགལ་བ་གཉིས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ། གནོད་བྱེད་ཚ་རེག་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས། གནོད་བྱེད་བྱ་གྲང་རེག་གི་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཁྱབ་བྱ་བཞི་འཇོམས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་ནི་མི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ལ། མེའི་རྒྱུ་ཙམ་ནི་གནོད་བྱེད་མིན་ལ། ཁྱབ་བྱ་ནི་མེ་ལས་ལོགས་སུ་དབྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་ཅིང་གལ་ཏེ་གྲངས་ཀྱི་མཐའ་དབྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཕྱེས་ཀྱང་རུང་ལ། དེ་ཡི་ཚེ་སྒྲུབ་ཚུལ་དམིགས་ཕྱེད་པ་གལ་ཆེ། ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་དངོས་ནི། རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་དུ་སྦྱར་བ་མི་སྲིད་ཀྱང་། དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་བརྒྱུད་འགལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འགལ་དམིགས་དགུའོ། །
11-8-100b
རྟགས་གསུམ་བསྡོམས་པས་བཅུ་གསུམ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
对于依认知而言的似是而非的因，不会因此成为非正确因，而在实质上不是能证；虽然对认知而言似为正确因，但不能成为正确因，所以应考察实质上的似因与正确因。
已知取而正作
第二，正确因的定义是具备三相。其中第一，立宗是：该因对所求知以排除非具备的方式成立；随行是：该因后所立随行；反转是：所立反转则因反转。
确定这些的方式是：因在所推基础上成立，随行存在于同类喻例，因从异类喻例中反转，确定为因后，知道此因能成立所立，所以应区分似因与正确因，由量引生的确定对对象进行否定与肯定。
对于肯定，有证明是（性质）和有（存在）两种。所量之隐蔽对象非自身显现，所以必须从其他可推知的法推理，因此必须依靠与自身同一本性的法或与自身不同的关联二者之一来成立该法，因为无关联的其他法不能证明它。
其中，将与所立同一本性的法立为因，对所欲推对象进行证明，具备三相，这是自性因的定义。通过因的聚集证明果可生起，也归入自性因，因为从该因本身与果可生起不可分的角度看是自性因。将与所立具有果生关系的果立为因，对所欲推对象进行证明，具备三相，这是果因的定义。从味推知色，从色推知处所其他实体，也是推理自因与同一聚集的因法。
立为能遮止所遮对象的因，具备三相，这是不可得因的定义。分为可见不可得和相违能知两种。虽然不可见的不可得不能仅凭此证明不存在，但通过可见不可得能遮止自体，也能通过观察与之相违的其他法而遮止所遮。
其中，如在地方上可见瓶子不可得，是自性不可得；通过不见火而遮止烟，是因不可得；通过不见烟而遮止其因火的存在，是果不可得；通过不见树而遮止鹿角，是能遍不可得，共四种。其中，通过否定同一关系的所遍自体或其能遍而了解关联法的反面；另外两种通过果生关系对象的反面而了解关联物本身的反面。
相违能知中，两种相违的不共存相违，能破除热触的本性和结果两种，能破除寒触的因果本性所遍四种，这八种形式是不误的，而火的因仅是非能破除，所遍不需要从火中单独区分，如果仅为数量划分而区分也可以，这时区分证明方式很重要。互相排斥相违的直接形式，不可能配置为因与所因，但通过间接相违能知而了解，如此相违能知共九种。
三种因总计为十三种。


 །གཉིས་པ་རྟགས་དེས་བསྒྲུབ་བྱའི་མཚན་ཉིད། ཚད་མས་གྲུབ་བསལ་མེད་ལ་ཤེས་འདོད་དུ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་ཟིན་པ། སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཚད་མས་བསལ་ཟིན་པ་སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་ལྟ་བུ་དང་། ཤེས་འདོད་མ་ཞུགས་པ། སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་བུམ་པ་སོགས་ལྟ་བུ་ནི། བསྒྲུབ་བྱར་མི་རུང་བས་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་རྒོལ་བས་སྒྲུབ་པར་དམ་བཅའ་ཞིང་། ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་སུན་འབྱིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཞིག་རྩོད་གཞིར་འཛིན་ནོ། །ཞེས་པ་འདི་ཡང་འཇམ་དབྱངས་མི་ཕམ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ཕྱག་བྲིས་ཤོག་འཛར་ལས་ཞལ་བཤུས་པ་དགེའོ།། ༈ །།
如己智者趋入论着
རང་གི་མཁས་འཇུག་ལྟར་བྲིས་པ། ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད། རྟགས་ཡང་དག་གི་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་འབྲས་རང་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་གསུམ། དང་པོ་འབྲས་རྟགས་ནི། འབྲས་བུའི་རྟགས་ཀྱིས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། དུ་ལྡན་གྱི་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་རྒྱུ་དངོས་སུ་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་རྟགས། བར་སྣང་གི་དུ་བ་སྔོ་ལོང་བོ་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུ་མེ་སྔོན་སོང་ཡིན་ཏེ། དུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་རྟགས། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་འགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ། རྒྱུ་སྤྱིར་སྒྲུབ་པ། སྔོར་སྣང་དབང་ཤེས་ཆོས་ཅན། རང་གི་དམིགས་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པ། ཁ་ནང་གི་བུར་གོང་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ཡོད་དེ། རོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔག་གི་འབྲས་རྟགས་ཏེ།
11-8-101a
དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་ལྔའོ། །བདག་གཅིག་འབྲེལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པ་རང་བཞིན་རྟགས་ལ། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་རམ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ཁྱད་པར་ལྟོས་པ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སྦྱོར། སྒྲ་ཆོས་ཅན།མི་རྟག་སྟེ། དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ཁྱད་པར་དག་པ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སྦྱོར་ཏེ་གཉིས་སོ། །མ་དམིགས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་ལ། མི་སྣང་བ་མ་དམིགས་པ་དང་། སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ་གཉིས།དང་པོ། མདུན་གྱི་གཞི་འདིར་ཆོས་ཅན། ཤ་ཟ་བསྐལ་དོན་དུ་སོང་བའི་གང་ཟག་གིས་ཤ་ཟ་ཡོད་མེ ད་གང་རུང་དུ་མི་ངེས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་མི་སྣང་བས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ་ལ། དམིགས་རུང་མ་དམིགས་པ་དང་། འགལ་ཟླ་དམིགས་པ་གཉིས། ཁྱིམ་འདི་ན་ཆོས་ཅན། བུམ་པ་མེད་དེ། སྣང་རུང་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པ། མཚན་མོའི་རྒྱ་མཚོར་ཆོས་ཅན། དུ་བ་མེད་དེ་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་རྒྱུ་མ་དམིགས་པ། བྲག་རྫོང་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། ཤ་བ་མེད་དེ། ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པ། དུ་བས་དབེན་པའི་རྩིག་སྐོར་དུ་ཆོས་ཅན། དུ་བའི་དངོས་འབྲས་མེད་དེ། དུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དངོས་འབྲས་མ་དམིགས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་བཞིར་ཡོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第二，该因所立的定义是：为量所成立、无遮破且被视为所欲知的。其中已被量成立的，如"声音是所闻"；已被量遮破的，如"声音非所闻"；未引起欲知的，如"北洲的瓶子"等，这些都不适合作为所立，所以应将当下相关的内容作为立论者承诺证明、辩论者承诺反驳的争论基础。这是从蒋扬·麦彭仁波切手稿附页中抄录的，善哉！
如己智者趋入论着
按照自己的《智者入门》所写，具备三相是正确因的定义。正确因的论式分为果、自性和不可得三种因。
第一，果因是以果的标志推知因。其分类为：有烟的山，有法，有火，因为有烟，这是直接证明因的果因；空中的蓝色烟柱，有法，其因是先行的火，因为是烟，这是证明因先行的果因；取蕴，有法，具有自因，因为是间断性的事物，这是证明普遍因；蓝色显现的根识，有法，具有其所缘缘，因为是根识，这是证明特殊因；口中的糖块，有法，有色，因为有味，这样的是推知因法的果因。如此分为五种。
依靠同一性关系而证明的自性因有：声音，有法，无常，因为是所作或是所生，这样的是依赖特征的自性因论式；声音，有法，无常，因为是实体存在，这样的是纯特征的自性因论式，共有两种。
不可得因论式分为不显现的不可得和可显现的不可得两种。第一种，此前方地基，有法，对于食肉鬼成为超感官对象的人不能确定食肉鬼存在与否，因为对他而言食肉鬼不显现故未被观察到。
可显现不可得分为可见不可得和相违物可见两种。此屋中，有法，无瓶，因为可显现者被量未观察到，这是自性不可得；夜晚的海洋，有法，无烟，因为无火，这是因不可得；那边的岩洞，有法，无鹿，因为无树，这是能遍不可得；无烟的围墙处，有法，无烟的直接果，因为无烟，这是直接果不可得，如此共有四种。


 །སྣང་རུང་གི་འགལ་ཟླ་དམིགས་པ་ལ། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་བ་དང་། ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་དམིགས་ཀྱི་རྟགས་སྦྱོར་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྟགས་སྦྱོར་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་རེག་
11-8-101b
མེད་དེ། མེས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་རང་བཞིན་དམིགས་པའི་དགག་རྟགས། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་རེག་གི་དངོས་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་མེད་དེ། མེས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྒྱུ་དང་འགལ་བའི་རང་བཞིན་དམིགས་པའི་རྟགས་སྦྱོར། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་འབྲས་སྤུ་ལོང་བྱེད་མེད་དེ། མེས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྲས་བུ་དང་འགལ་བའི་རང་བཞིན་དམིགས་པ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། ཁ་བའི་རེག་པ་མེད་དེ། མེས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཁྱབ་བྱ་དང་འགལ་བའི་རང་བཞིན་དམིགས་པ་བཞི་དང་། ཡང་ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་རེག་མེད་དེ། དུ་བ་དྲག་ཏུ་ཕྱུར་བས་ཁྱབ་པར་ནོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་རེག་གི་དངོས་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་མེད་དེ། དུ་བ་དྲག་ཏུ་ཕྱུར་བས་ཁྱབ་པར་ནོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྒྱུ་དང་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་འབྲས་སྤུ་ལོང་བྱེད་མེད་དེ། དུ་བ་དྲག་ཏུ་ཕྱུར་བས་ཁྱབ་པར་ནོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་འབྲས་བུ་དང་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། ཁ་བའི་རེག་པ་མེད་དེ། དུ་བ་དྲག་ཏུ་ཕྱུར་བས་ཁྱབ་པར་ནོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཁྱབ་བྱ་དང་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་བཞི་དང་། ཡང་ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་རེག་མེད་དེ། ཙན་དན་གྱི་མེས་ཁྱབ་པར་ནོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་རང་བཞིན་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་རེག་
11-8-102a
གི་དངོས་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་མེད་དེ། ཙན་དན་གྱི་མེས་ཁྱབ་པར་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྒྱུ་དང་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། གྲང་འབྲས་སྤུ་ལོང་བྱེད་མེད་དེ། ཙན་དན་གྱི་མེས་ཁྱབ་པར་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ། འབྲས་བུ་དང་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ། ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་ཆོས་ཅན། ཁ་བའི་རེག་པ་མེད་དེ། ཙན་དན་གྱི་མེས་ཁྱབ་པར་ནོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ། ཁྱབ་བྱ་དང་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ་བཞི་སྟེ་དེ་ལྟར་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་དངོས་ལ་རྟགས་དང་བསྒྲུབ་བྱར་སྦྱར་བ་མེད་ཀྱང་། བརྒྱུད་འགལ་གྱི་ཁྱབ་བྱ་བཀོད་པ་ལས། ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་འགལ་ཟླ་འགོག་པ། སྒྲ་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་རམ། རྩོལ་བྱུང་གི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་། རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སྦྱོར་དུ་འདུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
可显现的相违物可见分为：不共存相违和相互排斥相违依据的相违能知因论式两种。第一种有十二种论式：那边地方，有法，无冷触，因为遍布火的缘故，这是与自性相违的自性能知遮遣因；那边地方，有法，无冷触的直接因无碍力，因为遍布火的缘故，这是与因相违的自性能知因论式；那边地方，有法，无冷触果毛竖立，因为遍布火的缘故，这是与果相违的自性能知；那边地方，有法，无雪的触感，因为遍布火的缘故，这是与所遍相违的自性能知，这是四种。
又，那边地方，有法，无冷触，因为强烈翻滚的烟遍布覆盖的缘故，这是与自性相违的果能知；那边地方，有法，无冷触的直接因无碍力，因为强烈翻滚的烟遍布覆盖的缘故，这是与因相违的果能知；那边地方，有法，无冷触果毛竖立，因为强烈翻滚的烟遍布覆盖的缘故，这是与果相违的果能知；那边地方，有法，无雪的触感，因为强烈翻滚的烟遍布覆盖的缘故，这是与所遍相违的果能知，这是四种。
又，那边地方，有法，无冷触，因为檀香木火遍布覆盖的缘故，这是自性相违的所遍能知；那边地方，有法，无冷触的直接因无碍力，因为檀香木火遍布覆盖的缘故，这是与因相违的所遍能知；那边地方，有法，无冷触果毛竖立，因为檀香木火遍布覆盖的缘故，这是与果相违的所遍能知；那边地方，有法，无雪的触感，因为檀香木火遍布覆盖的缘故，这是与所遍相违的所遍能知，这是四种，如此共十二种。
相互排斥相违直接作为因和所立是不存在的，但通过提出间接相违的所遍以遮遏能遍的相违物，如：声音，有法，无常，因为是所作的，或因为是从努力产生的等，这也归入自性因论式。


 །མི་ཕམ་པས་བྲིས་པ་དགེ། །།ཟུར་མཆན་གྱི་དཔེ་མ་རྙེད་པས་རྙེད་ན་འདིར་འཛུད་དགོས།། །།སརྦ་མངྒ་ལཾ།། །།
11-8-102b
empty page




这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
麦彭所写，善哉。未找到注解的范本，如找到应在此处插入。一切吉祥。
11-8-102b
空白页


